هنر خیابانی، موسیقی (III)

گاهی این نوازنده‌ها می‌خواهند از فضای عمومی شهری برای نشان دادن توانایی و استعدادشان استفاده کنند. گاهی موسیقی آنها، موسیقیِ اعتراض است؛ اعتراض در مقابل مضیقه‌های اقتصادی، فرهنگی، فردی، اجتماعی و… . گاهی نوازندگی در خیابان برای بعضی از آنها، جنبه‌ی مالی دارد. گاهی این خیابان‌های شهر هستند که جای خالیِ اجراهای رسمی را برای نوازندگان و خوانندگان پر می‌کنند. گاهی دغدغه‎‌ی شادی بخشی به جامعه، مدنظر است و البته گاهی هم نه نیاز مالی وجود دارد و نه مشکلی برای اجرا. اما بدون شک ارتباط مستقیم و نزدیک با مخاطب، یکی از اهداف مشترک تمام مجریانِ موسیقیِ خیابانی‌ست و حس و حال چنین اجراهایی به هیچ وجه قابل مقایسه با هیچ کنسرتی هم نیست. خیابان‌، فضای فرهنگ غالب جامعه است و هنرمندانی که به خلق در چنین فضایی دست می‌زنند و به نشر کارشان اصرار دارند، در حقیقت به دنبال دیدن بازتاب فعالیت‌شان بین عموم مردم هستند.

اگر مجوز فعالیت و انتشار آثار آنها توسط دولت داده نمی‌شود، خیابان‌ها و معابر پر تردد شهرها، اینان را به مخاطبینِ جدی و غیرجدی موسیقی پیوند می‌زند.

اگر تامین معیشت، یکی از خواسته‌های‌شان از جامعه است، آن را در فضای باز و با استفاده از تخصص‌شان جستجو می‌کنند. اگر حتا امکان ارائه‌ی کار به صورت رسمی و با مجوزهای لازم را هم داشته باشند، پایبندی و دلبستگی به فلسفه‌ی هنر خیابانی‌ست که به سطح جامعه می‌کشاندشان. چون از اصول اجراهایی این چنین، رهایی از چارچوب‌های هنری غالب جامعه است و بیشتر این مجریان موسیقی، علاوه بر تلاش برای شکستن محدودیت‌های فردی و اجتماعی، خواهان تغییر نگرش شنوایی مخاطبان عام در اجتماع هستند؛ زیرا باور دارند که جامعه ناگزیر از نوکردن‌هاست.

در تحقیقی میدانی که عمومن خود خالقین این نوع موسیقی در آن شرکت داشته‌اند برخورد مخاطبان چنین مورد بررسی قرار گرفته: بخش عظیمی از جامعه هنوز تصور می‌کنند سنگین بودن و غمگین جلوه کردن‌شان، نوعی پرستیژ است و موسیقی خیابانی سعی در عوض کردن این نوع نگاه دارد. عده‌ای خجالت می‌کشند شنونده‌ی این موسیقی باشند. عده‌ای فکر می‌کنند پول دادن به چنین مجریان موسیقی، توهین به آنها محسوب می‌شود و عده‌ای چنین کاری را دون‌شان می‌دانند و از کلمات سخیفی برای بیانش استفاده می‌کنند.

جامعه‌شناسان بدون تردید، فرد را سازنده‌ی تاریخ خویش می‌دانند و اعتقاد دارند انسان فاعل است و نه منفعل. گرچه در علم جامعه‌شناسی، نگرش‌های متفاوتی برای بررسی فراز و فرودهای تاریخی و فرهنگی جوامع شده و هریک، عواملی چند را به عنوان عامل عقب‌ماندگی فرهنگی برشمرده‌اند، اما در نهایت همگی بر این امر متفق‌ هستند که وضعیت جامعه در طول تاریخ در حال تغییر و حرکتی مداوم است و این جریانِ در تغییر توسط افرادی ساخته می‌شود که آنها نیز خودشان محصول همان فضا هستند؛ تک تک افراد جامعه!

تاثیرگذاری و تاثیرپذیری موسیقی در عرصه‌ی اجتماع هم به‌دلیل نقشی است که در فرهنگ بازی می‌کند. آدورنو عنوانِ “سیمان اجتماعی” را به موسیقی عامه داده بود و اعتقاد داشت این نوع موسیقی، در جامعه حکم نوعی ماده‌ای تخدیری دارد که افراد را وادار به رضایت از وضع موجود می‌کند.

تقریبن تمام فلاسفه و جامعه‌شناسان معتقدند که هنر در مقایسه با دیگر عرصه‌ها، همواره در تحولات اجتماعی پیشگام بوده است؛ چنان‌که رنسانس از ابتدا در عرصه‌ی هنر به‌وجود آمد و سپس دیگر عرصه‌های اجتماعی را فراگرفت. اما مگر نه این است که خالقین و آفرینندگان هنر، زاده‌ی اجتماع هستند و فرآیند اجتماعی شدن آنها و نیز عاداتی که کسب کرده‌اند به جایگاه‌شان در جامعه بستگی دارد؟

آثار هنری ضمن این‌که بر بستر جامعه شکل می‌گیرند و از آن اثر می‌پذیرند، به‌نوبه‌ی خود بر آن اثر نیز می‌گذارند. هنر، نه فقط ابزار سلطه‌ی پنهان است و نه تنها ابزار تشخص. هنر، وجوه نمایشی و بیان احساس و ادراک‌مان از خود و پیوند با جهان هستی‌ست. هنر بازنمایی حقیقت است و هنرِ بازنمایانه و نمادین، در قالب گزاره‌ و فرمول نمی‌گنجد.

هنر، خودِ جامعه است و هنر خیابانی، هنر جسور و طغیان‌گری‌ست با حرف‌های زیادی برای گفتن.

منابع
۱- تبار شناسی دلقک در نمایش سنتی ایران/ نغمه ثمینی، بهروز محمودی بختیاری، محمد باقر قهرمانی، شیوا مسعودی/ نشریه‌ی هنرهای زیبا/ دوره‌ی ۹، شماره۱، بهار و تابستان ۱۳۹۳
۲- تحلیل جامعه شناختی از موسیقی ایران/ مرتضا اسدی
۳- جامعه شناسی هنر/ نیلوفر مسجدی‌زاده
۴- چرا ایران عقب ماند و غرب پیش رفت؟/ دکتر کاظم علمداری
۵- رونق موسیقی خیابانی در تهران/ فرارو
۶- سهم هنر در نابرابری‌های اجتماعی و جایگاه هنر در ایران از منظر جامعه شناسی هنر “پی‌یر بوردیو”/ سارا شریعتی/ جلسه‌ی گروه علمی تخصصی جامعه شناسی هنر
۷- موسیقی خیابانی فاخر، تکدی‌گری نیست./ ایرنا
۸- نوای موسیقی خیابانی، رگه‌ی عصیان جوانان/ مجله‌ی هفته
۹- هنر و زن در جامعه‌ی ایران از نظر جامعه شناسی/ گفتگو با سارا شریعتی/ سایت باشگاه اندیشه

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (XIX)

آن ها باید نوعی از مرتبه ی (نسبتاً) سطح بالایی را بر رویکرد واقع نما تحمیل کنند به گونه ای که قابل فهم باشد. از این رو فهرست متغیرهای (۱)–(۱۰) در بالا می تواند به عنوان تلاشی برای دادنِ امکانِ کنترل مستقیم متغیرهای معین سطح بالا به آهنگ ساز در نظر گرفته شود. این عوامل اولیه کاملاً متفاوت از ایده ی استاندارد «نت» موسیقایی، با زیرایی، حجم صدا و شیوش اَش هستند، اما بدست آوردن یک احساس بصری برای متغیرهایی مانند چگالی، کِدِری، و شفافیت سخت نیست.

اختلالات صدای خوانندگان (V)

از میان مواردی که بررسی شده اند، به نظر می رسد تدریس جزء مواردی باشد که بالاترین خطر ابتلا به اختلالات صدا را داراست. اینکه اختلالات صدا چگونه بر کیفیت زندگی فرد تأثیر می گذارد، به همت اسمیت و دیگران بررسی شده است. آنها ۱۷۴ معلم مبتلا به اختلالات صدا را با ۱۷۳ فرد بزرگسال سالم مقایسه کردند و به این نتیجه رسیدند که، ۷۵ درصد معلمها و ۱۱ درصد غیرمعلم ها بر این باورند که بر اثر مشکلات در صدا، تعاملات اجتماعی شان به طور نامطلوبی دستخوش اختلال شده است. نتایج در پژوهش دیگر منفی بود. در این پژوهش، ۲۳۷ آموزگار زنی که از آنها پرسش شده بود، اغلب گزارش کردند که مشکلات صدایشان تأثیر تدریس آنها را محدود کرده و منشأ دائمی فشار روانی یا ناکامی آنها بوده است (ساپیر، کیدر و ماترز – اشمیت، ۱۹۹۳، ص ۱۷۷).

از روزهای گذشته…

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IV)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (IV)

مجموع این رویداد بر روح بس حساس راخمانینوف جوان تاثیر بسیار ناگواری بر جای گذاشت و او را چنان دستخوش ناامیدی و سرخوردگی وحشتناکی کرد که تا دو سال نتوانست از آسیب آن بر کنار بماند. سرانجام دوستانش او را وادار ساختند به نزد دکتر “نیکولای دال” که یکی از پیشروان و متخصصان به نام در رشته روانشناسی و تلقین به نفس بود برود، به امید آنکه درمان شود.
یک ایرانی برنده مسابقه آهنگسازی میکروتونال کمپانی MOTU

یک ایرانی برنده مسابقه آهنگسازی میکروتونال کمپانی MOTU

کمپانی MOTU واقع در ایالت ماساچوست آمریکا – سازنده نرم افزار و سخت افزارهای موسیقایی از طریق موسسه تحقیقاتی AEH L’Atelier d’Exploration Harmonique اقدام به برگزاری مسابقه آهنگسازی جهت بررسی امکانات میکروتونال نرم افزار Ethno2 – Vst سازهای محلی ۵ قاره نمود.
خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت سوم

خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت سوم

جودی گری، آهنگساز مجموعه هفتگی سگ ترسویی به نام شهامت Courage the Cowardly Dog، تمام فیلمهای کوتاه لونی تونز Looney Tunes موجود در اینترنت، کارتونهای ویژه شبکه Cartoon Network و تعداد بسیاری از کارتونهای تلویزیونی دیگر است.
ارکسترهای جاویدان (II)

ارکسترهای جاویدان (II)

از قدیم الایام طبقه خوانندگان (مغنیان) از منزلت والایی در دربار شاهان برخوردار بودند، هرچند بعد از حمله اعراب مسلمان و با نفوذ و گسترش اسلام در ایران موسیقی جایگاه گذشته خود را از دست داد.
گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

شاگردان مستقیم و غیرمسقیم محمدتقی مسعودیه قوم‌موسیقی‌شناس، آهنگساز و پژوهشگر برجسته‌ و تأثیرگذار موسیقی ایران، به دو شکل از او یاد گرفتند و بهره‌مند شدند. نخست، از دانش و علم او در کلاس‌ها و کتاب‌هایش و دوم از منش و سلوک او با عمل به توصیه‌ی مشهور لقمان حکیم. «انزوای محترمانه‌ی […] محمدتقی مسعودیه […] به ما آموخت که شیوه‌ی بنیادی‌تر و تندروانه‌تری در پیش بگیریم. روش متین و گام ‌به‌ گام پیشکسوتان ما نتیجه‌ی اندکی داده بود. […] ما از شیوه‌ی متین پیشینیان‌مان فاصله گرفتیم و در دفاع از شیوه‌ی کار خود فریاد زدیم و حتا پرخاش کردیم، چرا که دیگر برای حرکت گام‌ به‌گام دیر شده بود.» (فصلنامه‌ی ماهور، ش ۴۰، ص ۱۱) بله! منش متین مسعودیه همین بود.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

هنگام مرگ ابراهیم پسر اسحق ۳۸ ساله و خود یکی از خوانندگان و نوازندگان معروف بود که این فن را نزد پدر و منصور زلزل که او هم ایرانی بود آموخت. ابولفرج او را به دریا و سایر موسیقی‌دانان را به نهر و جوی آب تشبیه کرده است. از تبحر او روایت کرده‌اند که قطعات موسیقی را حتی با عود نانوک می‌توانسته است، بخوبی بنوازد.
میکرو تنالیته (II)

میکرو تنالیته (II)

کاربرد میکروتن به عنوان فواصل کوچکتر از نیم پرده و پرده که هویت مستقل دارند. در دیدگاه نوین تمام فواصل میکروتنال، هویتی مستقل داشته و به عنوان فاصله فرعی و جمع شدنی یا کم شدنی با فواصل اصلی پرده ونیم پرده محسوب نمی شوند.
صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (I)

صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (I)

در تاریخ افرادی هستند که با کارشان، با بودنشان، با تاثیری که بر وقایع زمانه می‌گذارند جریان یک‌سویه و یک‌پارچه‌ی زمان را به قبل و بعد از خودشان تقسیم می‌کنند. بی‌شک وقتی در سال ۱۲۸۱ ابوالحسن نامی در خانواده‌ی فرهیخته‌ی کمال‌السلطنه متولد شد یکی از همین شخصیت‌ها پا به عرصه‌ی وجود گذاشته بود. هنگامی که هم او، در واپسین روز پاییز ۱۳۳۶ به تاریکی طولانی‌ترین شب آن سال پیوست دیرگاهی بود که می‌شد بخش‌هایی از تاریخ موسیقی معاصر را از جنبه‌های متعدد به قبل و بعد از او بخش کرد.
سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را (Sun Ra) که نام اصلیش هرمان پول بلاونت (Herman Poole Blount) و نام قانونیش Le Sony’r Ra است، در بیست و دوم ما می سال ۱۹۱۴ در بیرمنگام در آلاباما به دنیا آمد و در سی ماه می ۱۹۹۳ در گذشت. او آهنگساز پرکار جز، مدیر رهبر گروه موسیقی، نوازنده پیانو و سینت سایزر، شاعر و فیلسوفی بود که به خاطر «فلسفه کیهانی» (cosmic philosophy)، آهنگ ها و اجراهایش مشهور بود. او در سال ۱۹۷۹ به Alabama Jazz Hall of Fame پیوست.
ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت

ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت

فردا سه شنبه سوم اسفند ماه، ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت با حمایت موسسه فرهنگی هنری رادنواندیش و فرهنگسرای ارسباران، در محل فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود.