چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (I)

در این شماره، بخش اول از جلسه پنجم کلاسهای مبانی اتنوموزیکولوژی را می خوانید؛ پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.

تحقیق در محل (Fieldwork)
اتنوموزیکولوژیست‌ها برای آشنایی با رفتارهای موسیقایی مردم و انواع موسیقی‌ای که در شرایط مختلف زندگی خود از آن بهره‌مند می‌شوند، به مناطق مورد نظر سفر می‌کند و ضمن استقرار در آن محل به کسب تجربه و ثبت اطلاعات می‌پردازند. سفر به محل زندگی مردم با فرهنگ‌های مختلف و تجربۀ زندگی با آن‌ها و شریک شدن در لحظه‌های آفرینش و اجرای موسیقی توسط آنان و فراگیری نواختن سازهای آنان، از جمله ویژگی‌هایی است که اتنوموزیکولوژی را از سایر رشته‌های موسیقی‌شناسی متمایز می‌کند.

طبق نظر تیموتی رایس (Timothy Rice) در کتاب اتنوموزیکولوژی (Ethnomusicology: A Very Short Introduction) «اتنوموزیکولوژی اهمیت زیادی برای آن دسته از مطالعاتی قائل است که از یک سو به عملکرد نوازنده یا خواننده به عنوان عضوی از اجتماع می‌پردازد و از سوی دیگر تأثیر و تأثرات وی و جامعه را مورد توجه قرار می‌د‌هد» (Rice 2014: 27).
انتخاب محل تحقیق
مهمترین عامل در انتخاب محل تحقیق توسط اتنوموزیکولوژیست، علاقۀ وی به فرهنگ موسیقایی آن محل است. پس از آن می‌توان به تکراری نبودن موضوع مورد بررسی در آن منطقه، اشاره کرد. این بدان معنا است که اگر چندین موسیقی‌شناس دیگر نیز در آن منطقه کارکرده‌اند ما هنوز می‌توانیم آن منطقه را به عنوان حوزۀ مطالعاتی خود انتخاب کنیم، مشروط به آن‌که موضوع تحقیق یا رویکرد مطالعاتی ما از پژوهشگران قبلی متفاوت باشد.

تحقیق‌پذیری از دیگر عواملی است که در انتخاب محل تحقیق مهم است. پژوهشگر بایستی امکان تحقیق در منطقۀ مورد نظر را از جهات مختلف مانند توانایی جسمی، داشتن شرایط اجتماعی، سیاسی، مذهبی، جنسیتی و غیره در نظر بگیرد.

تحقیق هدفمند
اثر پژوهشی باید یافته‏ های مهمی را در دانش بشر گزارش نماید و دارای پیامی آشکار باشد؛ بنابراین پیش از شروع، محقق باید چند سوال بنیادین از خود بپرسد:
• آیا مطالب او آن‏قدر مهم است که انتشار آن قابل توجیه باشد؟
• آیا دیگران از آن بهره خواهند برد؟
• آیا نتایج پژوهش او، کار آن‌ها را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟

اصول پژوهش علمی
اصول و معیارهای مهم در پژوهش علمی عبارتند از:
۱- فرایند تفکر؛
تفکر، تلاش برای معلوم کردن مجهول با استفاده از علوم موجود است. هر پژوهش علمی در پی پاسخ دادن به پرسش‏هایی است که تاکنون برای مخاطبان کشف نشده است.
۲- منطقی بودن؛
راه درست اندیشیدن، استدلال آوردن و نتیجه‏ گیری است. قواعد تعریف، طبقه‏ بندی، استنباط‏ های قیاسی و استقرایی، روش‏های مختلف نمونه‏ برداری و غیره همه از ویژگی‏های منطقی یک مطالعۀ علمی است.
۳- انتظام و انسجام؛
مرتبط بودن اجزای مختلف یک اثر علمی با هم‌دیگر، همچنین متناسب بودن آن‌ها با عنوان تحقیق و ارتباط عناوین فرعی با هم‌دیگر، از جمله مواردی است که به اثر پژوهشی، یکپارچگی و انسجام می‏بخشد.
۴- تراکمی بودن؛
از آن‌جا که هدف پژوهش پاسخ به سؤال‌هایی است که تا آن زمان دست کم از نظر محقق، پاسخی منطقی برای آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمی باید از یک سو به منظور کشف دانش جدید و از سوی دیگر، برای تکمیل دانشِ موجود، صورت پذیرد. بنابراین هدف اصلی یک مقاله، کشف یا تکمیل دانش بشری است، نه تکرار دوبارۀ آن با عبارات مختلف. ۵- تناسب موضوع با نیازهای فعلی جامعه علمی؛
هر پژوهش علمی باید نیازهای اساسی جامعه علمی خود را در نظر گرفته و در صدد حل آن مسائل برآید.
۶- خلاقیت و نوآوری؛
هر تحقیق علمی زمانی می ‏تواند در ارتقای سطح دانش، موفق و مؤثر باشد که از فکری بدیع و خلّاق برخوردار باشد. ۷- توضیح مطلب در حدّ ضرورت؛
از جمله مواردی که محقق در نوشتن گزارش پژوهش خود باید بدان توجه کند، پرهیز از حاشیه‏ روی و زیاده ‏گوییِ افراطی است.
۸- متناسب بودن با نظریه‏ ها؛
هر رشتۀ علمی، متشکل از نظریه‏ ها و قوانینی است که مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. یافته ‏های به‌دست آمده در تحقیقات میدانی یا توصیفی نباید با قوانین کلی آن رشته تخصصی منافات داشته باشد.
۹- اجتناب از کلی‌گویی؛
محقق باید بتواند مباحث علمی خود را به روشنی توضیح دهد و با زبان گویا آن را تبیین و از کلی‌گویی اجتناب نماید.
۱۰- گزارش روش‏ شناسی تحقیق؛
چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آن‌ها به یافته‏ ها «روش‏شناسی» (methodology) نامیده می‏ شود. در این زمینه همواره یک سؤال بنیادین وجود دارد:
«چگونه داده‏ ها باید گردآوری شوند و مورد تفسیر قرار گیرند، به‌طوری‌که ابهام حاصل از آن‌ها به حداقلِ ممکن کاهش یابد؟»

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پیروزی قهرمان نامراد

هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

نگاهی اجمالی به شیوه‌ی کار واروژان (VII)

موسیقی‌های انتخاب‌شده از سوی من برای این نوشته عبارت‌اند از: «بوی خوب گندم» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌ی «شهیار قنبری» و صدای «داریوش اقبالی»، «پُل» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی «ایرج جنتی عطایی» و صدای «فائقه آتشین»، «هفته‌ی خاکستری» با آهنگ‌سازی و تنظیم واروژان، ترانه‌سرایی شهیار قنبری و صدای «فرهاد مهراد»، «اسمر اسمر‌جانم» و «بارون بارون» از ترانه‌های فولکلور ایرانی با تنظیم واروژان و صدای «پریرخ شاه‌یلانی» (پری زنگنه).

از روزهای گذشته…

میرهادی: مگتان تنها یک مسابقه است نه جشنواره!

به تازگی نتایج یازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۱- آذر ماه ۹۶) اعلام شده است و به ۳ نفر از برگزیدگان این مسابقه جوایزی اهدا شده است؛ در مگتان ۱۱ در بخش ال یک حسین درست پور، در بخش ال دو نگین رضا خانی و در بخش آ یک پرنیان سلیمی برندگان این مسابقه بودند. به همین بهانه با کیوان میرهادی هنرمند با سابقه و دبیر این جشنواره گفتگویی کرده ایم که می خوانید.
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VII)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VII)

آیین هوربابایی در نوش آباد در شب های سیزدهم، چهاردهم و به ویژه پانزدهم ماه رمضان توسط کودکان انجام می شود و شعرهایی مشابه آیین هوم بابا در درگر مناطق کاشان همچون آران و بیدگل خوانده می شود. تا حدود سی سال پیش گاهی به جای این شعرها، سوره شمس توسط سر دسته خوانده می شد و اعضای گروه حرف آخر هر آیه (ها) را ۳ بار تکرار می کردند:
ری تا روم (II)

ری تا روم (II)

تاکید ویژه مجموعه «ری تا روم» بر عنصر آواز و مختصات آن در موسیقی های ایرانی، عربی، ترکی و اندلسی است. قطعه تهران، امروزی ترین قطعه در این آلبوم است و از آنجا که قرار بوده تا نماینده موسیقی کلاسیک ایران در این اثر باشد، با توجه به ساختار مدرن آن، در کتابچه اثر با صفت آوانگارد از آن یاد شده است:
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (III)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (III)

بصورت تقریبی اولین مراسم «گرگیعان» را با تاریخ تولد امام دوم شیعان، امام «حسن مجتبی» (ع) که در ۱۵ رمضان سال سوم پس از هجرت در مدینه توسط کودکان و خبر دادن این تولد به پیامبر (ص) صورت گرفت و چون “گرگیعان» یک مراسم آیینی و همراه با اعتقادات دینی و فرهنگی مردمان بوده است، پس انجام آن را سینه به سینه به فرزادان خود انتقال و آن را با دادن شیرینی و پول تشویق می کردند.
محسن قانع بصیری درگذشت…

محسن قانع بصیری درگذشت…

کوچک بودن و نوشتن از انسان های بزرگ و بزرگوار وظیفه سنگینی است. امروز اما به رسم شخصیت پرمحبتش که همیشه با پرسش از دیگران، حتی افراد جوان و بی تجربه، درپی آموختن از آنها و نشر آموخته هایش بود، با جسارت، در سوگ از دست دادنش می نویسم.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (II)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (II)

از طرفی، طی چند دهه اخیر شاهد هجوم مشتاقان و گرایش جوانان به فعالیت های هنری بوده ایم که بعضاً با روحیه کاسب کارانه و برخوردهای بازاری به سمت و سویی ناروا کشیده می شود؛ خصوصاً در جنبه نوازندگی باید گفت که آشفتگی عمیقی بین روش ها و متدهای گوناگون وجود دارد. با توجه به نبودِ استانداردهای آموزشی در زمینه های مختلف موسیقی از جمله نوازندگی، اغلب روش هایی، با حداقل آشنایی با مبانی موسیقی و به دور از اصول اولیه و شروط لازم برای نوازندگی در کلاس ها به کار گرفته می شود و هر کس با اندکی ساز نواختن، خود را نوازنده و یا آهنگساز فرض می کند.
سرک کشیدن به کمی دوردست تر (II)

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (II)

شهر خاموش آغاز بسیار کندی دارد و در فراز آغازین به آهستگی فرایندی ظاهر می‌شود که سراسر این مجموعه از کارهای وی را (به غیر از یکی) در بر می‌گیرد. همه چیز از یک صدای کشیده سر زده و به ترتیب تکمیل می‌شود. طرحی که در ابتدا تنها یک چند-صدای کشیده است که تغییرات کندی را در شدت‌وری و رنگ می‌پذیرد، به تدریج با یک الگوی دو نغمه‌ای و سپس چهار نغمه‌ای ادامه پیدا کرده و همین‌طور به سمت جلو فیگور کوتاه کم کم بلندتر می‌شود. در این میان چند-صدای آغازین همچنان شنیده شده و بیش از هر عامل دیگری با تغییرات رنگ به پیش می‌رود. شبه موتیف‌های کوتاه ظاهر می‌شوند و پس از مدت کوتاهی خود را در تغییرات رنگی محو می‌کنند.
“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

“موسیقی همه زندگی من است” (IV)

اثر زیبائیست و تمام موسیقیدانان حاضر در این آلبوم بهترین هستند، شلی مانه (Shelly Manne) و همه… اجرای آن برای خود ما نیز بسیار اثر گذار بود، همه در حین اجرا در حال اشک ریختن بودند. حالا زمانی که به آن آلبوم گوش می دهم می بینم موسیقی آن بسیار غنی است و برای خواندن، متن بلندی داشته که همچنان آن را دوست دارم. اشعاری که مایکل نوشته بود بسیار زیبا بودند، وی همچنان می نویسد. من چندین کنسرت را به همراه او اجرا کردم که یکی از آنها در تالار کارنگی بود.
موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت چهارم)

موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت چهارم)

بنیان گذاران و پیشروان موسیقی آن سال ها با عنایت به سیاست گذاری های فرهنگی از سوی دولت و برداشت خود از موسیقی متجددانه و غربی، عزم آفرینش آثاری ملهم از موسیقی غربی و به صورت چند صدایی، پلی فونیک و با رنگ آمیزی های ارکسترال را در سر می پروراندند. در روند تأثیر پذیری موسیقی ایرانی ، ارکستر و به ویژه ارکستر سمفونیک به عنوان شاخص و نماد موسیقی غربی مورد توجّه بسیار قرار گرفت. پس از تشکیل ارکستر مدرسه ی موسیقی در سال ۱۳۰۳ توسط کلنل وزیری و پس از آن «ارکستر مدرسه ی موسیقی دولتی»، این ارکستر سمفونیک بلدیه (شهرداری)
علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

علوانی فقط یک آواز نیست (IV)

ابوذیه ها دارای چهار بیت (اشطر) که سه بیت اول را به نام “ازهیری” معروف است و این سه بیت، هم قافیه می باشد. اما با معنی و مفهوم های مختلف و کلمه بیت اخر به نام “ایه” معروف است؛ نمونه ای از ابوذیه تغزلی: