چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

در این شماره، بخش دوم از جلسه پنجم کلاسهای مبانی اتنوموزیکولوژی را می خوانید؛ پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.

تحقیق در محل و اتنوگرافی (Ethnography)
پروژه‌های میدانی مطالعات موسیقی را می‌توان مشتمل بر سه مرحله دانست. این مراحل به هم مرتبط هستند لیکن همۀ آن‌ها به یک اندازه اهمیت دارند. این سه مرحله عبارتند از:
• مطالعۀ پس‌زمینۀ موضوع و آماده سازی‌های اولیه
• تحقیق در محل
• سازمان‌دهی مواد و آماده سازی گزارش نهایی

۱- مطالعۀ پس‌زمینۀ موضوع و آماده‌ سازی‌های اولیه
پیش از عزیمت برای تحقیق میدانی، ضروری است که محقق نیازهای اولیۀ یک کار میدانی را آماده کرده باشد. بنا به موضوع مورد تحقیق و محل انجام کارِ مطالعاتی، این نیازها می‌تواند بسیار متکثر و متفاوت باشد. به این ترتیب، مواردی که بین همۀ انواع تحقیق مشترک است را می‌توان به شرح زیر دسته‌بندی کرد:
الف- کتابچه و نوشت‌افزار مناسب برای یادداشت‌برداری
ب- دوربین عکاسی و فیلمبرداری
ج- دستگاه ضبط صدا با کیفیت مناسب
د- نوار خام یا کارت حافظه به اندازۀ کافی
ه- لباس متناسب با محل تحقیق
و- معرفی‌نامه
ز- نقشه و دستگاه‌های مسیریاب

۲- تحقیق در محل

توصیه‌هایی برای ضبط صدا و تصویر
۱- اگر امکان ارتباط با افراد مورد مصاحبه یا نوازندگان و خوانندگان را دارید، قبلاً به آن‌ها اطلاع دهید که قصد ضبط صوتی یا تصویری دارید. این امر سبب می‌شود اولاً اگر آن‌ها مخالفتی با این امر دارند از قبل به شما بگویند؛ دوماً این که ممکن است نیازهای خاصی برای مقصود ضبط داشته باشند، مثلاً آماده کردن ساز، لباس مناسب و…
۲- پیش از ضبط صدا یا تصویر به افراد بگویید که نسخۀ ضبط شده به چه منظوری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۳- فرم اجازه‌نامۀ بهره‌برداری از صدا و تصویر فرد را پیش از حضور در محل آماده کنید و در زمان ضبط به امضای فرد برسانید.
۴- سعی کنید یک نسخه از کار ضبط شده را در اختیار فرد قرار دهید. این امر به میزان اعتماد شخص کمک می‌کند و از جانب شما احساس احترام می‌کند. از طرف دیگر اگر شخص با شنیدن مصاحبه یا اجرای خود احساس کند چیزی را به اشتباه به اطلاع شما رسانده، امکان تصحیح آن مهیا می‌شود.
۵- صحبت خود با شخص مصاحبه‌شونده را به صورت مستقیم و رو در رو انجام دهید و سعی کنید با واکنش مثبت به صحبت‌های او، وی را به ادامۀ گفتگو تشویق نمایید.
۶- سعی کنید میکروفون، دوربین، نور و سایر ملزومات را به گونه‌ای به‌کارگیرید که شخص به تدریج حضور آن‌ها را فراموش کند.
۷- چنانچه قصد فیلمبرداری در محل را دارید سعی کنید فرد مناسبی که با این کار آشنایی دارد را همراه ببرید. پیش از شروع کار، توصیه‌های لازم را به او بکنید.
۸- در ابتدای هر تراک ضبط شده توضیح کامل راجع به زمان مکان و فرد مصاحبه شونده را اعلام کنید. در زمانی که صدا و تصویر را جداگانه ضبط می‌کنید حتماً از کلاکت استفاده کنید.
۹- فایل‌های صوتی و تصویری خود را نام‌گذاری دقیق و کامل کنید برای این کار صرفاً از ۲۶ حرف زبان انگلیسی و ارقام انگلیسی استفاده کنید. هرگز از سمبل‌ها و حروف غیر انگلیسی برای نام‌گذاری فایل‌ها و پوشه‌ها استفاده نکنید.
۱۰- در گرفتن نسخه‌های پشتیبان کاملاً با وسواس عمل کنید. و مواد ضبط شده را از جریان مغناطیسی، تابش شدید نور آفتاب و سایر آسیب‌های الکترونیکی و فیزیکی مصون نگه‌دارید.

توصیه‌هایی برای عکاسی
این نکته مهم است که شما از تحقیق میدانی خود عکس به اندازۀ کافی و با کیفیت مناسب داشته باشید. این یک تصور کاملاً غلط است که چون فیلم‌برداری می‌کنید دیگر احتیاجی به گرفتن عکس نیست. به همراه داشتن دوربین عکاسی با کیفیت مناسب و آشنایی نسبی با تکنیک عکاسی از ضروریات کار میدانی است. (به هیچ وجه از دستگاه‌هایی که دوربین حرفه‌ای محسوب نمی‌شوند مانند تلفن همراه و تبلت برای عکس‌برداری تحقیقاتی استفاده نکنید).

آماده سازی پرسش‌ها
برای مطالعۀ نمونۀ پرسش‌ها برای تحقیق در محل می‌توانید از نمونۀ آماده شده توسط مک آلستر (۱۹۵۴: ۱۹) که برای مطالعۀ فرهنگ موسیقی قبیلۀ ناواهو تهیه کرده بهره‌برداری کنید. نمونۀ این پرسش‌ها در کتاب اتنوموزیکولوژی نوشتۀ برونو نتل نقل شده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXII)

در چنین شرایط داخلی و بین المللی در موسیقی ایرانی هم جهت گیری جدیدی با برنامه «به پیش به سوی گذشته» شکل گرفت. در سال ۱۳۴۳ در وزارت فرهنگ و هنر وقت «گروه پایور» به سرپرستی فرامرز پایور نوازنده سنتور و آهنگساز، اولین ارکستری است که فقط از سازهای ایرانی تشکیل می شود و آثار آهنگسازان گذشته را (مانند درویش خان، عارف، شیدا، نی داود) در برنامه کارش قرار می دهد. تکنوازان این ارکستر: هوشنگ ظریف تار، رحمت الله بدیعی کمانچه (او اول نوازنده ویلن و از بهترین شاگردان صبا بود) و حسن ناهید نی بودند.

انتقاد از تصویب قانون واریز بخشی از درآمد کنسرت‌ها به خزانه

انجمن صنفی هنرمندان موسیقی در پی تصویب قانون تکلیف مجلس به وزارت ارشاد برای واریز بخشی از درآمد کنسرت‌ها به خزانه طی روزهای گذشته بیانیه‌ای را منتشر کرد. در متن بیانیه انجمن صنفی هنرمندان موسیقی که روز سه شنبه ۲۸ اسفندماه به رسانه‌ها ارسال شده، آمده است:

از روزهای گذشته…

برداشتی شاعرانه از کنسرتو ویولون اپوس ۶۱ بتهوون

برداشتی شاعرانه از کنسرتو ویولون اپوس ۶۱ بتهوون

ابدا قصد ندارم که تفسیری فنی بر این اثر بنویسم. چرا که عظمت این اثر بر هیچ کس پوشیده نیست. از آن گذشته نه جسارتش را دارم نه بضاعتش. اما این اثر چنان بر آشفته ام می کند که می خواهم احساس روحی خود را که بسیار شاعرانه است را بیان کنم.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (III)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (III)

پیرو مطالبى که در شماره ى دوم در رابطه با شیوه هاى آموزشى ذکر شد در این شماره سعى مى کنم نسبت به هر شیوه ى آموزشى مقدار تمرینى را پیشنهاد دهم که مناسب با کلاسِ موردِ نظر باشد.
درباره‌ی نقد نماهنگ (II)

درباره‌ی نقد نماهنگ (II)

دیدراستای یک فرم‌گرایی موسیقایی ناب که به نقد ویرانگر رابطه‌ی معنی‌دار میان موسیقی و تصویر (و یا موسیقی و هر چیز دیگر، غیر از خودش و تا حدی رقص) بیانجامد یا دیدگاه‌های دیگری چون ضدیت با جریان مردم‌پسند نماهنگ، روابط سرمایه‌سالارانه‌ی چیره بر پیدایی و همه‌گیری‌اش و به یک واژه، مخالفت از بن با اصل…
ادامهٔ مطلب »
مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (II)

مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (II)

تقلید صداها و مقایسه صداها، قضاوت کردن و طبقه بندی کردن صداها به وسیله تمامی امکانات صوتی و ابزارهای صوتی مانند سازهای مختلف اعم از ضربی و غیر ضربی، ضبط صوت و… می تواند صورت پذیرد. تهیه ساز توسط کودک در راستای حساس شدن به صدا و سپس استفاده از خلاقیت و ابتکار توسط خود او، حساس شدن گوش به رنگ صوت، شدت و ارتفاع صوت، اصوات بالا رونده و پایین رونده و شناخت زیر و بمی اصوات همه از فعالیت هایی است که گوش موسیقایی در کودک پرورش می یابد.
صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (II)

صبا؛ نسیم دگرگونی‌ها (II)

اگر به ملزوماتی که او برای بخشیدن «صورت مقبول و دنیاپسند و جمعی» و ایجاد «تحول صمیمی» (۱) در موسیقی ایرانی لازم می‌داند، نگاهی بیاندازیم ایده‌آل او را در شخصیتی خواهیم یافت با کمی تفاوت مانند خودش: متبحر در موسیقی ایرانی اعم از نظری و عملی، استاد در موسیقی علمی (آشنا به موسیقی غربی)، دارای ذوق و قریحه‌ی فوق‌العاده در موسیقی، عمیقاً آشنا با ادبیات فارسی، قادر به نواختن اکثر سازهای مرسوم موسیقی و آشنا با صنعت نجاری و …
آکورد های قرض گرفته شده

آکورد های قرض گرفته شده

اگر اهل بررسی هارمونی قطعات موسیقی باشید حتما” دیده اید که در بسیاری از موارد از آکوردهایی در قطعه استفاده می شود که به هیچکدام از درجات گام تعلق ندارند و همواره این سئوال برای ما پیش می آید که این آکورد چگونه در این موسیقی بکار برده شده است.
مقدمه ای بر تاریخ نی

مقدمه ای بر تاریخ نی

نی به عنوان قدیمیترین وسیله موسیقی ساخت دست بشر شناخته شده است. نتیجه کاوشهای بعمل آمده در این زمینه، تاریخ استفاده از گیاه نی را برای ساختن سازهای بادی در ارتفاعات امریکای جنوبی (در کشور پرو) به ده هزار سال قبل باز می گرداند.
هربرت هانکوک

هربرت هانکوک

هربرت هانکوک (Herbert Jeffrey Hancock) در تاریخ ۱۲ آوریل سال ۱۹۴۰ در شیکاگو آمریکا بدنیا آمد. وی یکی از برجسته ترین پیانیست ای سبک جز میباشد که همانند همتای دیگرش چیکوریا تاثیر بسیار زیادی بر موسیقی و نوازندگی جز داشته اند و همچنین جوایز بسیاری را در عرصه های بین المللی از آن خود نموده است.
به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (II)

به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (II)

قسمت سوم “سرود گل” است؛ یکی از مشهورترین ساخته های حسین دهلوی که با توجه به زیبایی و در عین حال ساده بودن تکنیکی آن، بسیار مورد توجه ارکسترهای تلفیقی سازهای غربی و ایرانی است (که با نام ارکستر ملی مشهورند). هرچند وجود قسمتهای کششی زیاد در این اثر، لطف آن را در اجرا با ارکستر مضرابی کم کرده و مخصوصا صدابرداری نامناسب این کنسرت هم به بدتر شنیده شدن این اثر زیبا افزوده است.
سامان ضرابی: نواختن قطعات در کنار ردیف سنتور لازم است

سامان ضرابی: نواختن قطعات در کنار ردیف سنتور لازم است

اول من قصد انتشار سی دی این کار را نداشتم و میخواستم روی نت نویسی پنج، شش سال متمرکز باشم و بعد سی دی آن را ضبط کنم. برای ضبط آن فعلا عجله نداشتم ولی وقتی نتها را برای انتشار پیش آقای موسوی در ماهور بردم ایشان به من گفتند که بهتر است کتاب و سی دی با هم منتشر شوند تا کار رسمی تر پیش برود، من هم قبول کردم. بعدا فکر کردم حالا که این قطعه در کنار ردیف به هنرجویان تدریس میشود و خیلی لازم نیست آنالیز نتی دقیقی داشته باشند و درس اصلی نیست، اشکالی ندارد که از گوش هم کمک بگیرند و مسئله ای نیست که ۲۰ درصد هم گوشی بزنند تا گوششان هم تقویت شود و کمی خشک بودن اجرای نت آنها تلطیف شود.