چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (II)

در این شماره، بخش دوم از جلسه پنجم کلاسهای مبانی اتنوموزیکولوژی را می خوانید؛ پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.

تحقیق در محل و اتنوگرافی (Ethnography)
پروژه‌های میدانی مطالعات موسیقی را می‌توان مشتمل بر سه مرحله دانست. این مراحل به هم مرتبط هستند لیکن همۀ آن‌ها به یک اندازه اهمیت دارند. این سه مرحله عبارتند از:
• مطالعۀ پس‌زمینۀ موضوع و آماده سازی‌های اولیه
• تحقیق در محل
• سازمان‌دهی مواد و آماده سازی گزارش نهایی

۱- مطالعۀ پس‌زمینۀ موضوع و آماده‌ سازی‌های اولیه
پیش از عزیمت برای تحقیق میدانی، ضروری است که محقق نیازهای اولیۀ یک کار میدانی را آماده کرده باشد. بنا به موضوع مورد تحقیق و محل انجام کارِ مطالعاتی، این نیازها می‌تواند بسیار متکثر و متفاوت باشد. به این ترتیب، مواردی که بین همۀ انواع تحقیق مشترک است را می‌توان به شرح زیر دسته‌بندی کرد:
الف- کتابچه و نوشت‌افزار مناسب برای یادداشت‌برداری
ب- دوربین عکاسی و فیلمبرداری
ج- دستگاه ضبط صدا با کیفیت مناسب
د- نوار خام یا کارت حافظه به اندازۀ کافی
ه- لباس متناسب با محل تحقیق
و- معرفی‌نامه
ز- نقشه و دستگاه‌های مسیریاب

۲- تحقیق در محل

توصیه‌هایی برای ضبط صدا و تصویر
۱- اگر امکان ارتباط با افراد مورد مصاحبه یا نوازندگان و خوانندگان را دارید، قبلاً به آن‌ها اطلاع دهید که قصد ضبط صوتی یا تصویری دارید. این امر سبب می‌شود اولاً اگر آن‌ها مخالفتی با این امر دارند از قبل به شما بگویند؛ دوماً این که ممکن است نیازهای خاصی برای مقصود ضبط داشته باشند، مثلاً آماده کردن ساز، لباس مناسب و…
۲- پیش از ضبط صدا یا تصویر به افراد بگویید که نسخۀ ضبط شده به چه منظوری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
۳- فرم اجازه‌نامۀ بهره‌برداری از صدا و تصویر فرد را پیش از حضور در محل آماده کنید و در زمان ضبط به امضای فرد برسانید.
۴- سعی کنید یک نسخه از کار ضبط شده را در اختیار فرد قرار دهید. این امر به میزان اعتماد شخص کمک می‌کند و از جانب شما احساس احترام می‌کند. از طرف دیگر اگر شخص با شنیدن مصاحبه یا اجرای خود احساس کند چیزی را به اشتباه به اطلاع شما رسانده، امکان تصحیح آن مهیا می‌شود.
۵- صحبت خود با شخص مصاحبه‌شونده را به صورت مستقیم و رو در رو انجام دهید و سعی کنید با واکنش مثبت به صحبت‌های او، وی را به ادامۀ گفتگو تشویق نمایید.
۶- سعی کنید میکروفون، دوربین، نور و سایر ملزومات را به گونه‌ای به‌کارگیرید که شخص به تدریج حضور آن‌ها را فراموش کند.
۷- چنانچه قصد فیلمبرداری در محل را دارید سعی کنید فرد مناسبی که با این کار آشنایی دارد را همراه ببرید. پیش از شروع کار، توصیه‌های لازم را به او بکنید.
۸- در ابتدای هر تراک ضبط شده توضیح کامل راجع به زمان مکان و فرد مصاحبه شونده را اعلام کنید. در زمانی که صدا و تصویر را جداگانه ضبط می‌کنید حتماً از کلاکت استفاده کنید.
۹- فایل‌های صوتی و تصویری خود را نام‌گذاری دقیق و کامل کنید برای این کار صرفاً از ۲۶ حرف زبان انگلیسی و ارقام انگلیسی استفاده کنید. هرگز از سمبل‌ها و حروف غیر انگلیسی برای نام‌گذاری فایل‌ها و پوشه‌ها استفاده نکنید.
۱۰- در گرفتن نسخه‌های پشتیبان کاملاً با وسواس عمل کنید. و مواد ضبط شده را از جریان مغناطیسی، تابش شدید نور آفتاب و سایر آسیب‌های الکترونیکی و فیزیکی مصون نگه‌دارید.

توصیه‌هایی برای عکاسی
این نکته مهم است که شما از تحقیق میدانی خود عکس به اندازۀ کافی و با کیفیت مناسب داشته باشید. این یک تصور کاملاً غلط است که چون فیلم‌برداری می‌کنید دیگر احتیاجی به گرفتن عکس نیست. به همراه داشتن دوربین عکاسی با کیفیت مناسب و آشنایی نسبی با تکنیک عکاسی از ضروریات کار میدانی است. (به هیچ وجه از دستگاه‌هایی که دوربین حرفه‌ای محسوب نمی‌شوند مانند تلفن همراه و تبلت برای عکس‌برداری تحقیقاتی استفاده نکنید).

آماده سازی پرسش‌ها
برای مطالعۀ نمونۀ پرسش‌ها برای تحقیق در محل می‌توانید از نمونۀ آماده شده توسط مک آلستر (۱۹۵۴: ۱۹) که برای مطالعۀ فرهنگ موسیقی قبیلۀ ناواهو تهیه کرده بهره‌برداری کنید. نمونۀ این پرسش‌ها در کتاب اتنوموزیکولوژی نوشتۀ برونو نتل نقل شده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «اوقات»؛ بداهه‌نوازی سه‌تار

در آثار هنری رجوع به یک متن کهن و بازنماییِ آن با رویکردی بدیع و امروزین یا به حال آوردنِ وقایع و شخصیت‌های نامدارِ زمان‌های گذشته در ساحتی مدرن رایج است. در چنین آثاری متنِ گذشته، از صافیِ تجربه‌ی شخصیِ هنرمند گذر و با خوانشی متفاوت، مخاطب را با روایتی دیگر از متن مواجه می‌کند. اوقات (و آثار مشابه) چنین راهی نمی‌روند. محتوای اثر، همان متنِ زمان-گذشته است و قرار نیست رنگ متفاوتی به متن پاشیده شود.

قلب مشکاتیان برای مردم می‌طپید (I)

در بحبوحۀ جریان سنت‌گرایی در موسیقی ایرانی، پرویز مشکاتیان از نیشابور به تهران آمد. در مهم‌ترین پایگاه ترویج بازگشت به سنت‌های موسیقی به آموختن سنتور و ردیف موسیقی ایرانی پرداخت ولی از پایگاهی که برای اولین‌بار اصطلاح «موسیقی سنتی» را در ایران باب کرد، هنرمند خلاقی به ظهور رسید که سال‌ها هنر بدیع و ایده‌های ناب او، تحسین اهل هنر و اقشار مختلف اجتماع ایران را برانگیخت. اینکه چرا مشکاتیان با وجود تحصیل در مراکز یادشده، وارد مسیر مغلوط کهنه‌پرستی و سنت‌طلبی نشد و امروز (جدا از مبحث تئوری موسیقی ایرانی) می‌توان او را ادامه‌دهندۀ روش علینقی وزیری دانست، موضوع این نوشتار است.

از روزهای گذشته…

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (II)

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (II)

در این میان سهم «حُسین علیزاده» نیز از حواشی متعدّد موسیقی در این سال کم نبود. از کنسرتهای مختلف و متعدد تا استعفایش از خانه موسیقی. وی که در سال گذشته نشان شوالیه دولت فرانسه را رد کرد امسال در ادامه کنسرتهای خود با هم آوایان و همراهی محمّد مُعتمدی در ایران و خارج کشور رضایت نسبی هواداران خود را جلب نمود، هر چند انتقادات بسیار کارشناسان و منتقدان به استفاده غلط از معتمدی جهت اجرای قطعات آذری به دلیل عدم توانایی خواننده در ادای صحیح کلمات وی را از ادامه راه خود منصرف ننمود و علیزاده همچنان بر همکاری با این خواننده جوان کاشانی که او را بخشی از وجودش نیز میدانست اصرار ورزید.
قلب رازگوی شوپن

قلب رازگوی شوپن

ادگار آلن پو استاد نوشتن داستان های ترسناک و وابسته به مرگ بود. داستان کوتاه او با نام «قلب رازگو» یک داستان کلاسیک گوتیک است که ریشه در گناه و ترس دارد. داستان از این قرار است که تصور قلب از جا در آمده و پر تپش مقتول ذهن قاتل را تسخیر می کند. آثار پیانویی شوپن که یکی از برجسته ترین آهنگسازان دوره گوتیک است بسیار روح نوازند؛ اما یک قرن است که اتفاقات پس از مرگش ذهن دانشمندان را درگیر کرده است و ارزش این را دارد که اساس نوشتن داستان های ترسناک شود. دانشمندان در لهستان اکنون ادعا می کنند که علت مرگ شوپن را یافته اند. اما سوال اینجاست که بر اساس کدام شواهد؟ پاسخ چیزی نیست جز «قلب رازگوی شوپن».
روش سوزوکی (قسمت چهل و هشتم)

روش سوزوکی (قسمت چهل و هشتم)

هر انسانی مسئول خودش و وظایفش است این نگرش من نسبت به زندگی است و من از خود می‌خواهم و تمنا دارم که زندگی من در عشق و شادی طی بشود، در واقع هیچ کسی طالب بیچارگی و مورد نفرت قرار گرفتن نیست. کودکان نمونه‌های بارزی از پاکی هستند زیرا آنها سعی می‌کنند در پاکی و عشقی صاف و سرشار از وی زندگی کنند، من بدون کودکان قادر به زندگی نیستم اما بزرگترها را هم دوست دارم به آنها علاقه قلبی دارم و در نهایت آنها هم رفتنی هستند؛ انسانها باید به هم مهر بورزند و باعث تسلّای خاطر یکدیگر باشند و برای همدیگر باشند، این را موتسارت می‌آموزد و من هم بر این عقیده هستم.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (I)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (I)

اکنون مدتی است که سخن گفتن از و اندیشیدن به «ایران»، خواه به مفهوم فرهنگی و خواه به مفهوم یک واحد سیاسی-اجتماعی، مساله‌ی روز است و دغدغه‌ی بسیاری از اندیشوران. تحت تاثیر قوم‌گرایی فزاینده‌ی برآمده از جهانی‌شدن (۱) و بازپخش گفتمان‌های پسااستعماری و پسامدرن در حوزه‌های جغرافیایی-فرهنگیِ کوچک‌تر، بازاندیشیدن به مفهوم ملیت، ملت و دولت-ملت (به گسترده‌ترین یا باریک‌ترین مفهوم‌ها) اجتناب‌ناپذیر شده است (۲). از این رو هر پرسش از چنان واحدهایی امروزه پرسشی بااهمیت و آگاهی‌بخش است و ما را در دیدن تهدید ترسناک فاشیسم‌های ریز و درشتی که از هر سو به زشتی سرک می‌کشد، یاری می‌دهد.
دژآهنگ: تکنیک های هارمونیکا قابل اجرا روی آکاردئون نیست

دژآهنگ: تکنیک های هارمونیکا قابل اجرا روی آکاردئون نیست

جنبه مهم دیگری که شاید موسیقی کلاسیک برای نوازنده‌ها خیلی جالب بوده و خیلی به آن پرداختند این بوده که نوع برخورد با قطعات کلاسیک توسط هارمونیکا می‌تواند خیلی منحصر به‌‌فرد و خاص باشد و می شود از توانایی‌های این ساز در انواع صدادهی‌ها یا افکت‌های مخصوصی که این ساز می‌تواند تولید می کند بهره برد. این تکنیک ها منجر به اجراهای متفاوتی از همان قطعات کلاسیک می شود. ما در هارمونیکا دو مکتب اصلی داریم که گرایش آنها به سمت کلاسیک بوده است. مثلا در آمریکا می‌توانیم مکتب لری ادلر و برادرش و یا جانی پوله و تامی رایل و خیلی‌ کسانی دیگر که می‌توان نام برد… آنها موزیک کلاسیک را از فیلتر‌ هارمونیکا عبور می‌دادند و اجرا می‌کردند.
کینگ کول

کینگ کول

چهار ترانه دیگر گروه سه نفری کول نیز در سال ۱۹۴۴ در فهرست بهترینهای موسیقی سیاهان قرار گرفت و در پاییز آن سال کمپانی کپیتول نخستین آلبوم گروه را به نام خودشان The King Cole Trio منتشر کرد. این مجموعه شامل چهار صفحه ۷۸ دور و هشت ترانه بود که فقط سه تا از آنها با صدای نات کول بودند.
استاد فلوت کاندید دریافت جایزه گرمی شد

استاد فلوت کاندید دریافت جایزه گرمی شد

کارلوس ناکای (R. Carlos Nakai) به قدری راحت و صمیمی راجع به کاندید شدنش در مراسم گرمی (Grammy Awards) صحبت می کند که احساس می کنید او هر سال کاندید این جایزه می شود، که البته در چند سال اخیراین امر کاملآ درست بوده است.
سر کالین دیویس (I)

سر کالین دیویس (I)

دیویس در سال ۱۹۲۷ در ویبریج در سِری به دنیا آمد. او در سال ۱۹۸۰ نشان شوالیه و در سال ۲۰۰۹ نشان موسیقی ملکه را دریافت نمود. او موفق به دریافت جایزه های بین المللی زیادی شد و برای تفسیرهایش از موتسارت، سیبلیوس و برلیوز مشهور بود. در مصاحبه ای با روزنامه گاردین در سال ۲۰۰۲، دیویس می گوید که وقتی که رهبری نمی کند به یک بافنده حریص تبدیل می شود و ژاکت های گلدار و ظریفی که همسر و دخترهایش در روز مصاحبه به تن داشتند نیز دست بافت او بودند. دیویس با خنده می گوید که «فکر می کنم که بین بافتنی کردن و رهبری کردن شباهتی وجود دارد. برای ایجاد طرحی مانند این باید آهسته رو و زحمتکش باشید، همچنین برای کار موسیقی نیز باید همینگونه بود.»
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (I)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (I)

جنبش تجدد خواهی در هنر و فرهنگ ایران، اندکی بعد از جنبش آزادیخواهی و مشروطه طلبی، در حدود سال ۱۳۰۰ هـ. ش. (۱۹۲۱م) شکل گرفت. در دو دهه اول سده چهاردهم (۱۳۲۰-۱۳۰۰) بود که «شعر نو» و «نثر جدید» نیز در زبان فارسی جای ویژه خود را یافت: محمد علی جمال زاده مجموعه داستان های کوتاه «یکی بود یکی نبود» را در برلین منتشر کرد (۱۳۰۰ ش) و نیما یوشیج «افسانه» را سرود (۱۳۰۱).
موسیقی تانگو (II)

موسیقی تانگو (II)

تانگو به زودی از سمت فرانسه، در تمام اروپا محبوبیت یافت. رودولف والنتینو Rudolph Valentino 1895-1926 متولد ایتالیا سوپراستار سینمای صامت آمریکا، با ایجاد تصویری جذاب از رقص تانگو در فیلمهایش، مخاطبین تازه ای برای تانگو به وجود آورد. در دهه ۱۹۲۰ تانگو از انحصار خانه های بدنام و طبقه نه چندان درستکار بیرون آمد و به فرمی آبرومند و قابل احترام از موسیقی و رقص درآمد.