بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

محمود هاشمی
محمود هاشمی
چکیده:
در این مقاله سعی شده است، بخشی از نکاتی را که برای ساخت ساز و داشتن الگویی مناسب در نظر گرفته می شود را با استفاده از طرح یکی از سازندگان مشهور سه تار به نام محمود هاشمی (۱۳۲۳-۱۳۷۵) مورد مطالعه قرار دهیم.

مقدمه:
به نظر می رسد کاربرد تجربه صرف، بدون بهره گیری از مفاهیم علمی نمی تواند باعث شود تا اثری ارزشمند و البته جاودانه خلق شود چراکه بسیارند آثاری که در طی قرن ها ساخته شدند ولی در این میان اندک اند آنها که جاودان ماندند، زمان را دگرگون کرده و راه گشا برای آینده شدند.

همانطورکه می دانیم هر یک از رشته های هنری خصوصیات خاص خود را دارد، ویژگی هایی که باعث می شود، آن اثر نزد ما منحصر به فرد باشد. شناخت صحیح و اصولی این خصوصیات اولین قدم و مهمترین آن برای درک بیشتر و آموختن از تجربیات گذشتگان خواهد بود.

به طور مثال در هنر معماری، معمار نیازمند خلاقیت توام با توانایی طراحی است تا بتواند با محاسبات دقیق، طرح خود را نهایی کرده و با در نظر گرفتن فرهنگ، آب و هوا، شرایط اقلیمی، نیاز جامعه، کاربرد بنا و… بتواند طرحی بدیع ارائه کند و یا در هنر طراحی، از خصوصیات هنرمند توانایی او در طراحی، ترکیب بندی همراه با ارائه یک ایده خلاقانه است که در نهایت در سرنوشت اثر و میزان تاثیر گذاری آن نقشی تعیین کننده خواهد داشت و البته در کنار تمامی هنرها آگاهی، دانش و احاطه بر آن هنر است که می تواند هنرمند را برای رسیدن به سرمنزل مقصود یاری رساند.

هنر سازسازی نیز ویژگی هایی دارد که با شناخت آنها هنرمند می تواند آثاری را خلق کند که علاوه بر جایگاه هنری از جایگاهی علمی نیز برخوردار باشد تا بتوان آن را از هر جهت مورد بررسی قرارداد. این سازگر است که می تواند اثرش را با در نظر گرفتن وسیله ای برای نواختن موسیقی، همچنان به پدیده ای علمی با محتوایی ارزشمند بدل کند. ذوق، توانایی و آگاهی او از ظرایف این فن – هنر است که او را در انجام این مهم یاری می دهد و او با احاطه بر موارد یاد شده و با کمک گرفتن از علوم مختلف همچون: فیزیک، ریاضی و شیمی می تواند در ارتقا این هنر گامی موثر بردارد.

برای درک بیشتر این نگاه می توانیم در هنر ساخت سه تار، بخشی از ظرایف مربوطه را که در مبحث الگو لحاظ می شود مورد مطالعه قرار دهیم.

برای این منظور طرحی را از استاد محمود هاشمی (۱) مورد بررسی قرار می دهیم. این طرح در کتاب سازسازی سه تار نوشته ناصرشیرازی (۲) آورده شده است که آن را بوسیله نرم افزار اتوکد آنالیز نموده ایم.

پی نوشت
۱- محمود هاشمی (محمود حکیم هاشمی) اهل تهران متولد ۱۳۲۳ نوازنده و سازنده سه تار است. وی نوازندگی سه تار را در محضر احمد عبادی و ساخت سه تار را نزد محمد عشقی فراگرفت. محمود هاشمی در سال ۱۳۷۵ به دلیل ابتلا به بیماری سرطان ریه در تهران در گذشت.

۲- ناصر شیرازی در سال ۱۳۱۸ ه.ش در تهران متولد شد. در سال ۱۳۴۱ در رشته مهندسی راه و ساختمان از دانشگاه آریزونای آمریکا فارغ التحصیل شد. ایشان به علت علاقه ای که به ساز سه تار پیدا کرد مشغول آموختن این ساز شد و در همان اوان، کار ساز سازی و تحقیق بر روی سازهای ایرانی را شروع کرد.
ناصر شیرازی دو مقاله راجع به روش ساخت تار و کمانچه در مجله American Lutherie که ویژه ساز سازی است به چاپ رسانده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (XIV)

استفاده سیاسی از هنر به مثابه یک وسیله در شوروی سابق باعث افت شدید ظهور آثار جاودان در این کشور شد و به همین نحو استفاده همچون یک وسیله از هنر در امریکا و غرب توسط اقتصاد، آن را به اندازه یک وسیله تبلیغی برای حضور یک کالا ساقط کرد و با گرایش به ابزارگرایی در هنر دیگر اثری جاندار چون آثار آلن پو و نظیر آن در امریکا خلق نمی شوند.

پیروزی قهرمان نامراد

هیچ مبالغه ای درکار نخواهد بود اگر بگوییم که تاریخ موسیقی کشورما، به قبل و بعد از علی نقی وزیری تقسیم می شود، تاریخی که عملا هنوز نوشته نشده است. تاریخی که از گسستگی های فراوان دوره های تاریک و خالی از هرگونه اطلاع و دوره های پربار و کم سند و کم استناد، انباشته شده است.

از روزهای گذشته…

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (III)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (III)

ماه مارس سال ۱۹۳۷، ادیت پیاف حرفه ی موزیک هال را در آب ثِ پاریس آغاز کرد و خیلی زود به ستاره ی بسیار بزرگ آواز فرانسه تبدیل شد و مورد ستایش مردم قرار گرفت و همه ی آوازهایش از طریق رادیو پخش شد. در همین دوره بود که او با دَنیل بونِل (Danielle Bonel) آشنا شد. او منشی و شخص مورد اعتماد پیاف در تمام طولِ زندگیِ حرفه ایش شد.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VIII)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VIII)

برای جنبش احیای موسیقی سنتی ایران نمی‌توان دقیقا طول عمری مشخص کرد، اما اگر آغاز آنرا در نیمه‌ی دهه‌ی ۱۳۴۰ و همزمان با تاسیس گروه موسیقی دانشگاه تهران بدانیم عمر شاخه‌ی اصلی آنرا باید حدود دو تا سه دهه به حساب آوریم.
درباره تحولی جسورانه

درباره تحولی جسورانه

در خبرها خواندیم که قرار است دو ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک تهران، ادغام شده و به یک ارکستر تبدیل شود. این اقدام جسورانه علی رهبری شاید سومین حرکت بزرگ او بعد از تشکیل دوباره ارکستر سمفونیک تهران و هفتگی کردن کنسرتهای ارکستر سمفونیک تهران است. بعضی از اهالی موسیقی و مخصوصا رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی،‌ به این اقدام اعتراض کردند. امروز به این مسئله می پردازیم که اگر واقعا رپرتواری که با ارکستر ملی اجرا می شده مربوط به ژانر موسیقی کلاسیک بوده است، چرا ادغام شدن این دو ارکستر موجب نگرانی شده است.
«چاووش؛ از درآمد تا فرود» منتشر شد

«چاووش؛ از درآمد تا فرود» منتشر شد

فیلم مستند «چاووش؛ از درآمد تا فرود»، ساخته مشترک هانا کامکار و آرش رئیسیان در دسترس عموم قرار گرفت. این فیلم مستند؛ حاصل همکاری هانا کامکار و آرش رئیسیان می باشد که در ۱۱۶دقیقه اظهارات و خاطرات اعضای اسبق این گروه را به نمایش می‌گذارد. این فیلم که دربردارنده مجموعه ای از مصاحبه هایی با اعضای پیشین کانون چاووش بوده، با دو زیرنویس فارسی و انگلیسی و توسط نشر موسیقی «آواخورشید» منتشر شده است.
دو مضراب چپ (قسمت چهارم)

دو مضراب چپ (قسمت چهارم)

دومضراب چپ همان طور که قبلاً هم معرفی شد، یکی از تکنیک های متداول در سنتور نوازی است که از دو مضراب اقتباس شده و حالت اجرایی آن شبیه سرمضراب است.
اختلالات صدای خوانندگان (VIII)

اختلالات صدای خوانندگان (VIII)

اغلب می توانیم با آموزش به بیماران، در استفاده از فشار هوای میانی و حجم شش ها، کیفیت گرفتگی صدای آنها را تغییر دهیم. آموزش الگوی استفاده از جمله های کوتاه ممکن است روش مهمی در سروسامان بخشیدن به جریان تنفس باشد.
نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (V)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (V)

بافت کلان «قطعه‌ای در ماهور» کنترپوانتیک است مانند بیشتر آثاری که از فرامرز پایور به جای مانده است. استفاده از این تکنیک در موسیقی ایران بسیار معمول‌تر از بهره‌گیری از تکنیک هارمونی است، چرا که همراهی ملودی‌ها بهتر می‌توانند مشخصه‌های موسیقی دستگاهی را تداعی کنند تا نغمه‌های عمودی و هارمونیک که شائبه «غربی صدا دادن» را در نگاه منتقدان تشدید می‌کند البته باید توجه داشت اگر قوانین کنترپوال دقیقا مطابق قوانین کنترپوان کلاسیک استفاده شود، طبعا حال و هوای موسیقی نیز غربی می‌شود، پس باید توجه داشته باشیم که استفاده از تکنیک کنترپوان به معنی رعایت تمامی قوانین غربی کنترپوان (مخصوصا کنترپوان تنال) نیست. (۷)
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (I)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (I)

چندی پیش به بهانه انتشار یک فایل تصویری از اجرای موسیقی ایرانی با سازی ابداعی («دل و دل» طراحی شده توسط محمدرضا شجریان)، بحثی در یکی از صفحه های فیس بوک پیش آمد که تبدیل به گفت و شنودی طولانی شد. پس از اتمام این بحث بعضی از دوستان تقاضا کردند که این نوشته در سایت باز نشر شود و امروز اولین قسمت این گفت و شنود را که پس از تغییرات و ویرایشی کلی آماده شده است می خوانید. به دلیل اجازه نداشتن از دوستانی که در بحث شرکت کرده اند و انتشار خصوصی این نوشته در جمع دوستان در یک صفحه شخصی، نام هیچ کدام از طرف های گفتگو در این نوشته نمی آید و تنها به جای نام دوستان «الف» و «ب» نوشته می شود و بخشهایی از نوشته های دوستان که به دلیل انتشار در سایت تغییر یافته است در (…) و “” نمایش داده می شود. برای مشخص تر شدن دو طرف بحث، نوشته های دوستان بر زمینه خاکستری و نوشته های نگارنده، در زمینه سفید نمایش پیدا می کند.
برنده جایزه پیانوی باربد در شهر لندن نواخت

برنده جایزه پیانوی باربد در شهر لندن نواخت

پنجشنبه ششم آپریل، ۱۶ فروردین در شهر لندن کشور سویس اشکان لایق، پیانیست جوان و برگزیده جشنواره پیانوی باربد قطعاتی را برای پیانوی سولو و دونوازی به همراه ویولونسلیست انگلیسی، توماس ایساک اجرا کرد.
پیمان سلطانی در تاریخ هنر ایران

پیمان سلطانی در تاریخ هنر ایران

پیمان سلطانی در تاریخ هنر ایران، هنرمندی یکتا و بی نظیر است، یک مطالعه سطحی در مورد فعالیتها و توانایی های او تاییدی بر این گفته میتواند باشد. سلطانی تنها هنرمند ایرانی بوده است که توانسته در اواسط دهه سوم زندگیش، عنوان هایی مانند نوازنده سازهای تار، سه تار، سنتور، آهنگساز، رهبر ارکستر، نقاش، گرافیست و منتقد هنری و… داشته باشد!