بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (I)

محمود هاشمی
محمود هاشمی
چکیده:
در این مقاله سعی شده است، بخشی از نکاتی را که برای ساخت ساز و داشتن الگویی مناسب در نظر گرفته می شود را با استفاده از طرح یکی از سازندگان مشهور سه تار به نام محمود هاشمی (۱۳۲۳-۱۳۷۵) مورد مطالعه قرار دهیم.

مقدمه:
به نظر می رسد کاربرد تجربه صرف، بدون بهره گیری از مفاهیم علمی نمی تواند باعث شود تا اثری ارزشمند و البته جاودانه خلق شود چراکه بسیارند آثاری که در طی قرن ها ساخته شدند ولی در این میان اندک اند آنها که جاودان ماندند، زمان را دگرگون کرده و راه گشا برای آینده شدند.

همانطورکه می دانیم هر یک از رشته های هنری خصوصیات خاص خود را دارد، ویژگی هایی که باعث می شود، آن اثر نزد ما منحصر به فرد باشد. شناخت صحیح و اصولی این خصوصیات اولین قدم و مهمترین آن برای درک بیشتر و آموختن از تجربیات گذشتگان خواهد بود.

به طور مثال در هنر معماری، معمار نیازمند خلاقیت توام با توانایی طراحی است تا بتواند با محاسبات دقیق، طرح خود را نهایی کرده و با در نظر گرفتن فرهنگ، آب و هوا، شرایط اقلیمی، نیاز جامعه، کاربرد بنا و… بتواند طرحی بدیع ارائه کند و یا در هنر طراحی، از خصوصیات هنرمند توانایی او در طراحی، ترکیب بندی همراه با ارائه یک ایده خلاقانه است که در نهایت در سرنوشت اثر و میزان تاثیر گذاری آن نقشی تعیین کننده خواهد داشت و البته در کنار تمامی هنرها آگاهی، دانش و احاطه بر آن هنر است که می تواند هنرمند را برای رسیدن به سرمنزل مقصود یاری رساند.

هنر سازسازی نیز ویژگی هایی دارد که با شناخت آنها هنرمند می تواند آثاری را خلق کند که علاوه بر جایگاه هنری از جایگاهی علمی نیز برخوردار باشد تا بتوان آن را از هر جهت مورد بررسی قرارداد. این سازگر است که می تواند اثرش را با در نظر گرفتن وسیله ای برای نواختن موسیقی، همچنان به پدیده ای علمی با محتوایی ارزشمند بدل کند. ذوق، توانایی و آگاهی او از ظرایف این فن – هنر است که او را در انجام این مهم یاری می دهد و او با احاطه بر موارد یاد شده و با کمک گرفتن از علوم مختلف همچون: فیزیک، ریاضی و شیمی می تواند در ارتقا این هنر گامی موثر بردارد.

برای درک بیشتر این نگاه می توانیم در هنر ساخت سه تار، بخشی از ظرایف مربوطه را که در مبحث الگو لحاظ می شود مورد مطالعه قرار دهیم.

برای این منظور طرحی را از استاد محمود هاشمی (۱) مورد بررسی قرار می دهیم. این طرح در کتاب سازسازی سه تار نوشته ناصرشیرازی (۲) آورده شده است که آن را بوسیله نرم افزار اتوکد آنالیز نموده ایم.

پی نوشت
۱- محمود هاشمی (محمود حکیم هاشمی) اهل تهران متولد ۱۳۲۳ نوازنده و سازنده سه تار است. وی نوازندگی سه تار را در محضر احمد عبادی و ساخت سه تار را نزد محمد عشقی فراگرفت. محمود هاشمی در سال ۱۳۷۵ به دلیل ابتلا به بیماری سرطان ریه در تهران در گذشت.

۲- ناصر شیرازی در سال ۱۳۱۸ ه.ش در تهران متولد شد. در سال ۱۳۴۱ در رشته مهندسی راه و ساختمان از دانشگاه آریزونای آمریکا فارغ التحصیل شد. ایشان به علت علاقه ای که به ساز سه تار پیدا کرد مشغول آموختن این ساز شد و در همان اوان، کار ساز سازی و تحقیق بر روی سازهای ایرانی را شروع کرد.
ناصر شیرازی دو مقاله راجع به روش ساخت تار و کمانچه در مجله American Lutherie که ویژه ساز سازی است به چاپ رسانده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خسرو جعفرزاده درگذشت!

متاسفانه با خبر شدیم، خسرو جعفرزاده، موسیقی شناس و معمار و از نویسندگان ثابت سایت گفتگوی هارمونیک، بدورد حیات گفت و جامعه نویسندگان موسیقی ایران را در اندوه و درد باقی گذاشت. ژورنال گفتگوی هارمونیک، این واقعه دردناک را به همسر هنرمند او پروفسور فروغ کریمی و علاقمندان نوشته های او تسلیت گفته و امیدوار است به زودی انتشار آثار منتشر نشده او را از سر بگیرد. در ادامه نوشته ای از علیرضا میرعلی نقی نویسنده نام آشنای عرصه موسیقی و محقق تاریخ معاصر موسیقی ایران را در این باره می خوانید:

دنبال ساز دست دوم می‌گردید؟

گاه از زبانِ آنها که تصمیم گرفته‌اند به دنیای موسیقی گام بگذارند می‌شنویم که دنبال یک «ساز دست دوم» هستند؛ احتمالاً با این ذهنیت که قیمت‌اش ارزانتر باشد یا اینکه اگر از ادامه‌ی راه منصرف شدند، زیاد متضرر نشوند.

از روزهای گذشته…

بنیادهای موسیقی (III)

بنیادهای موسیقی (III)

حال در این قسمت به دومین عامل یعنی قوه شنوایی می پردازیم، همانطور که می دانیم عملکرد ویژه این سیستم باتوجه به موقعیت فعلی آن قابل اهمیت است. همه میدانیم که با گوش ها می شنویم اما آموختن این که چگونه این اندام کار می کند نیازمند مطالعات وسیعتری است. گوش انسان با توجه به تمام جزئیات و بخشهای مختلف به ۳ قسمت اصلی تقسیم می شود، گوش بیرونی، گوش میانی و گوش درونی
فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان»

فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان»

فراخوانِ دومین «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان» پس از گذشت ۵ سال از برگزاری اولین دوره‌اش منتشر شد. «جایزه‌ی آهنگ‌سازی احمد پژمان» که به‌عنوان جایزه‌ای مستقل از جشنواره‌ی صبا معرفی شده‌است با حضور اساتید و فعالان حوزه‌ی موسیقی برگزار می‌شود.
مقدمه ای بر بینارشتگی

مقدمه ای بر بینارشتگی

نوشته ای که پیش رو دارید، مقدمه ای است از سجاد محرابی (کارشناس دیزاین، نوازنده و سازنده آلات موسیقی) بر مقاله بینارشته ای که توسط رسول صادقی (نوازنده، سازنده و دندانساز) درباره اثرِ دندان ها در تولید سونوریته نی نوشته شده است.
بنیادهای موسیقی (I)

بنیادهای موسیقی (I)

آنچه را که در دنیای قابل لمس و درک، نوا و آوا می نامیم به شکلی قابل فهم می تواند ریشه هایی کاملا طبیعی داشته باشد. برای درک بهتر می شود، آنرا به دو گروه مبدا تعریف و ترسیم کرد. این گروه ها در جهان هستی ساختارهای اصلی را شامل می شوند و در تمام موجودات وجود دارند. این دو پدیده یکی تولید است و دیگری دریافت (مصرف). شاید اگر زیر ساخته های آنرا کاملا بررسی کنیم، متوجه می شویم در بخش وسیعی از هستی این دو پدیده، حتی برای معیارهای دیگر نیز کاربرد دارند.
افسانه ۱۹۰۰

افسانه ۱۹۰۰

فیلم داستان زندگی مردی است که هیچگاه پا روی خشکی نگذاشته و همواره در یک کشتی تا هنگام مرگ زندگی می کند و پیانو می نوازد.
هستی و شناخت در منظر هنر (III)

هستی و شناخت در منظر هنر (III)

در جایی دیگر می گوید: آب کم جو، تشنگی آور به دست”. عقل هستی حضوری بی کران از قدرت می آفریند که ما صفات حاصل از آن را همان صفات خداوند تعریف می کنیم یعنی این خداوند است که صاحب عقل اول است. او در تمامی قلمرو هستی به همین دلیل حضور دارد و حضورش را به صورت ظهور گوهر عشق در ما آشکار می سازد.
روش سوزوکی (قسمت سیزدهم)

روش سوزوکی (قسمت سیزدهم)

سه سالی که کوجی می بایستی در شرابخانه به عمویش کمک می کرد مسیر تربیتی ای را که در توکیو طی کرده بود، به راه دیگری انداخت. به طور اساسی راه تربیتش را دگرگون شده بود. با تاسف ما متوجه شدیم که رفتارش با اطراف و محیط زیستش ناپسند است، به این دلیل ابتدا شروع کردیم به سرزنش و توبیخ، کار دیگری می توانستیم بکنیم؟ اما توبیخ و سرزنش کار خوبی نیست و باید از این رفتار خودداری می کردیم. یکی از روزها که کوجی در مدرسه بود، همگی ما به یک قول و قراری رسیدیم. در آن سه سال کوجی محیط زیست سخت و آداب و معاشرت ناشایست و بدی را تجربه کرده بود.
متبسم: فرهنگ غلطی در گروه نوازی ما وجود دارد

متبسم: فرهنگ غلطی در گروه نوازی ما وجود دارد

یا اینکه ساز سنتور یک ساز پر تحرکی است که پرش زیاد دارد و ممکن است یک نوازنده قطعه ای بنویسد و از گروه درخواست کند که آن قطعه را با هم بزنند اما اگر نوازنده ای سازشناسی نداند، نمی داند در این قطعه چه سازی چه بخشی را بزند و چه سازی توانای زدن آن خط را ندارد.
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (XI)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (XI)

در ضبط کنسرت زنده از سمفونی دوم سیبلیوس با اکستر سمفونیک بی بی سی به رهبری بیچام در تاریخ ۸ دسامبر ۱۹۵۴ در تالار جشنوار سلطنتی، بیچام را در حالی می یابیم که در لحظه های هیجانی با فریاد های خود نوازندگان را در نواختن تشویق می کند. بیچام نسبت به برخی از آثار کلاسیک شناخته شده بی توجه بود؛ به عنوان مثال، او حاضر بود که تمام کنسرتوهای براندنبورگ (Brandenburg) باخ را به نفع مانون از ماسنت (Massenet) کنار بگذارد!
رسیتال گیتار حسین درست پور برگزار می شود

رسیتال گیتار حسین درست پور برگزار می شود

در تاریخ سوم و چهارم بهمن ماه در خانه هنرمندان، رسیتالی توسط حسین درست پور تک نواز گیتار کلاسیک اجرا می گردد. درباره این کنسرت پیمان شیرعلی توضیحاتی به سایت ارسال کرده است که در ادامه می خوانید.