بررسی الگوی ثبت شده از سه تار هاشمی (II)

آنالیز طرحی از مرحوم هاشمی:
۱- برای رسم یک الگو، ابتدا ساختار و محدوده آنرا که شامل خط طولی و خطوط عرضی در ابتدای دسته و قطر دایره مرکزی می باشد، با استفاده از اندازه های داده شده رسم می کنیم. با رسم این خطوط، مقدار خطا در هر یک از اندازه های داده شده نیز مشخص می شود.
۲- سپس دایره ای که محیط صفحه را مشخص می کند، رسم می کنیم و دایره ای هم برای بهتر مشخص شدن محدوده دسته می کشیم.
۳- دایره ای دیگر رسم می کنیم، شعاع این دایره، به صورت تقریبی، قطر دایره صفحه خواهد بود. (شعاع این دایره ۱۴۱٫۰۹۳۳ میلیمتر است که اختلافی ۴٫۰۹۳۳ میلیمتری با قطر دایره اصلی دارد.)
۴- در مرحله بعد خطی عمود را از انتهای دسته عبور می دهیم.
۵- در اینجا خط را تا جایی که انحنای دسته بعد از آن شروع می شود جدا می کنیم.
۶- در این مرحله با استفاده از دستور “Construction Line” خطی را رسم می کنیم که از مرکز دایره دوم عبور کرده و در امتداد، آخرین نقطه ی مشترکی را که این دایره با محیط الگو دارد را قطع کند.
۷- سپس با استفاده از این دستور، خط دیگری را از انتهای دسته و به صورت افقی عبور می دهیم.
۸- محل تقاطع این دو خط، مرکز دایره دیگری خواهد شد.
۹- و در آخر، طرح “Trim” شده و قرینه سازی می شود.
حال بعد از آنالیز رسم این الگو به بررسی بیشتر طرح می پردازیم.

۱- اندازه های ساختار طرح را مورد بررسی قرار می دهیم:
پس خطی را منطبق بر خط رسم شده الگو و با اندازه ذکر شده (۲۴۸ میلیمتر) رسم می کنیم. همانطور که در تصویر نیز مشاهده می شود، الگو ۶٫۰۵ میلیمتر از اندازه داده شده کوچکتر می باشد.
۲- سپس خط دیگری منطبق بر خط دسته و با اندازه ذکر شده ۲۷ میلیمتر رسم می کنیم.

در این قسمت نیز خط رسم شده از آنچه ذکر شده ۱٫۲۱ میلیمتر بزرگ تر می باشد.

لازم به ذکر است که خط قرینه رسم شده نیز به درستی دسته را به دو قسمت مساوی تقسیم نکرده است.

۳- حال خطی را منطبق برقطر دایره و با اندازه ذکر شده ۱۳۷ میلیمتر رسم می کنیم.

همانطور که در تصویر مشاهده می کنید، قطر الگو ۲٫۲۲ میلیمتر از مقدار داده شده بزرگتر می باشد.
۴- سپس انحنایی را که برای قسمت بیرونی طرح در نظر گرفته شده، اندازه گیری می کنیم. مقدار تعیین شده ۴ میلیمتر می باشد، در حالی که پس از اندازه گیری به اعداد ۳٫۲۸ میلیمتر و ۲٫۷۰ میلیمتر می رسیم که برابر نیز نمی باشد.
۵- اینک خط طولی الگو را که خط قرینه طرح نیز می باشد مورد بررسی قرار می دهیم و خطی را منطبق بر آن رسم می کنیم. پس از بررسی این قسمت، متوجه می شویم این خط کج رسم شده و طرح را به درستی به دو قسمت مساوی تقسیم نکرده است.

اگر بخواهیم خط قرینه را پیدا و آنرا رسم کنیم، به دلیل عدم تقارن و تفاوت در اندازه ها با تعدد خطوط قرینه مواجه می شویم.

۶- همینطور خط دسته نیز که برای اتصال دسته بسیار مهم می باشد کاملا صاف ترسیم نشده است.
۷- یکی دیگراز نکات حائز اهمیت، ضخامت بیش از اندازه و ناهماهنگ و همچنین عدم یکنواختی خطوط است که گاه تا بیش از ۱ میلیمتر متغییر است و باعث اختلاف و خطا در اندازه گیری و همینطور عدم دقت در مراحل بعدی کار خواهد شد.
نتیجه گیری
بعد از آنالیز و بررسی طرح این سوال مطرح می شود که طرحی که با ایده ای مناسب رسم شده چگونه دچار این تناقض در اندازه ها شده است؟ آیا استفاده از الگویی که طرح اولیه آن دچار دگرگونی شده، برای الگو برداری و ساخت ساز مناسب خواهد بود؟ در کشور ما که آثار مکتوب در این زمینه بسیار کم و نایاب می باشد وظیفه سازندگان چیست؟ آیا با عدم توجه و از بین رفتن الگوها میراثی ارزشمند را از دست نخواهیم داد؟

منابع:
۱- کتاب سازسازی سه تار، صفحه ۲۰
۲- کتاب روش ساختن سه تار، تالیف: ناصر شیرازی، انتشارات پارت

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادای احترامی به یازدهمین و آخرین ترک آلبوم «مرثیه پرندگان»

سهم دانش و تخصص و کارآزمودگی در استفهام اعماق و کرانه‌های یک قطعۀ موسیقی تا چه حد است؟ و سهم تاریخ و تبار و ریشه‌های آدمی چقدر؟ آیا یک ژرمن، به فرض که سال‌ها روی عناصر موسیقی دستگاهی ما کار و تحقیق کرده باشد، می‌تواند دیلمانِ دشتی و عراقِ افشاری را بهتر از یک ایرانی بفهمد؟ یا یک موسیقی‌پژوهِ ایرانی جاز و بلوز را بهتر از یک موزیسینِ سیاهپوست آمریکایی؟ همان جازیست آمریکایی رازِ زخمه‌های راوی شانکار را بهتر از یک هندو خواهد فهمید؟ یا همان هندو ارتعاشاتِ شامیسن و کوتو را بهتر از یک ژاپنی؟ یک موزیسینِ ژاپنی، هزاری هم که کاردرست، می‌تواند ادعا کند که کلزمر را بهتر از اشکنازی‌ها درک می‌کند؟

قلب مشکاتیان برای مردم می‌طپید (I)

در بحبوحۀ جریان سنت‌گرایی در موسیقی ایرانی، پرویز مشکاتیان از نیشابور به تهران آمد. در مهم‌ترین پایگاه ترویج بازگشت به سنت‌های موسیقی به آموختن سنتور و ردیف موسیقی ایرانی پرداخت ولی از پایگاهی که برای اولین‌بار اصطلاح «موسیقی سنتی» را در ایران باب کرد، هنرمند خلاقی به ظهور رسید که سال‌ها هنر بدیع و ایده‌های ناب او، تحسین اهل هنر و اقشار مختلف اجتماع ایران را برانگیخت. اینکه چرا مشکاتیان با وجود تحصیل در مراکز یادشده، وارد مسیر مغلوط کهنه‌پرستی و سنت‌طلبی نشد و امروز (جدا از مبحث تئوری موسیقی ایرانی) می‌توان او را ادامه‌دهندۀ روش علینقی وزیری دانست، موضوع این نوشتار است.

از روزهای گذشته…

از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (I)

از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (I)

اگر از سالنامهء معروف پاریس، که در سال ۱۳۰۵ ش به همت و مدیریت محمد علی‌ امیر جاهد۱، تصنیف‌سرا و آهنگ‌ساز، بنیاد گرفت و در آن مسائل مربوط به‌ موسیقی ایران و نیز تصنیف‌های ساختهء خود او انتشار می‌یافت، درگذریم مجلهء موسیقی را باید قدیمی‌ترین نشریهء فارسی در قلمرو موسیقی به شمار آورد. این‌ مجله از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۵۷، سه دورهء متفاوت و جدا از هم را بسر آورده است. در دورهء نخست، ۱۲ شماره و دورهء دوم ۸ شماره انتشار یافته و در دورهء سوم‌ تعداد شماره‌های آن از ۱۵۰ نیز درگذشته است.
منبری: شعر نو بیان نو می خواهد

منبری: شعر نو بیان نو می خواهد

نکته اینجاست که شعر نو بیان نو هم می طلبد و در آواز ردیفی باید با عنصر خلاقیت تغییراتی داد تا موسیقی از شعر عقب نماند. حتی اگر لازم باشد فواصل را تغییر دهیم. اما در مورد ترانه بحث متفاوت است و آزادی عمل بیشتر. در دوره ای از موسیقی ما آهنگساز و ترانه ساز و خواننده باهم کار می کردند و روابط نزدیکی باهم داشتند. آثار بسیار همگونی خلق می شدند که آن روند ادامه پیدا نکرد. آثاری مثل من از روز ازل یا شد خزان و تو ای پری و بسیاری آثار موفق دهه های چهل و پنجاه حاصل آن دوره و آن نوع کار بودند.
گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

شاگردان مستقیم و غیرمسقیم محمدتقی مسعودیه قوم‌موسیقی‌شناس، آهنگساز و پژوهشگر برجسته‌ و تأثیرگذار موسیقی ایران، به دو شکل از او یاد گرفتند و بهره‌مند شدند. نخست، از دانش و علم او در کلاس‌ها و کتاب‌هایش و دوم از منش و سلوک او با عمل به توصیه‌ی مشهور لقمان حکیم. «انزوای محترمانه‌ی […] محمدتقی مسعودیه […] به ما آموخت که شیوه‌ی بنیادی‌تر و تندروانه‌تری در پیش بگیریم. روش متین و گام ‌به‌ گام پیشکسوتان ما نتیجه‌ی اندکی داده بود. […] ما از شیوه‌ی متین پیشینیان‌مان فاصله گرفتیم و در دفاع از شیوه‌ی کار خود فریاد زدیم و حتا پرخاش کردیم، چرا که دیگر برای حرکت گام‌ به‌گام دیر شده بود.» (فصلنامه‌ی ماهور، ش ۴۰، ص ۱۱) بله! منش متین مسعودیه همین بود.
فراگیری موسیقی کودکان

فراگیری موسیقی کودکان

بدون تردید همه ما انسانها به موسیقی علاقه داریم و توانایی یادگیری آواز خوانی و حتی نواختن ساز را کم و بیش دارا هستیم. بخصوص هنگام نوجوانی این علاقه فطری برای یادگیری بیشتر در درون ما جلوه میکند.
موسیقی ایرانی برای گیتار کلاسیک (II)

موسیقی ایرانی برای گیتار کلاسیک (II)

کتاب‌هایی در بازار نشر ایران وجود دارد که حاوی ملودی‌های مشهور برای سازهای مختلف هستند. بیشتر این کتاب‌ها نوازندگان مبتدی را مخاطب اصلی خود انگاشته‌اند؛ یعنی تنها سعی در ارائه‌ی ملودی بدون همراهی صداهای دیگر داشته‌اند تا با ساده‌کردن کارِ نواختن، بیشترین تعداد مخاطب را جذب کنند. در این کتاب‌ها با ملودی‌هایی مواجه‌ایم که گاه…
ادامهٔ مطلب »
چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (VI)

چگونه سکوت مرگ را یادآوری می کند (VI)

در کنار بحث های معنا شناختی در حوزه ی صوت باید توجه داشت که آهنگ سازان موسیقی کنکرت (Concrete) صدا را به عنوان یک شیء صوتی به حساب نمی آورند. این گروه فرایند صوت را در هر منبعی جستجو می کنند و برای دستیابی صدا به صداهای موجود پیشین بسنده نکرده و در عین حال موسیقی را نیز صرفاً بر اساس منابع صوتی تعریف نمی کنند، چرا که غالباً اعتقاد دارند که شیء صوتی وجود ندارد، مگر آن که بر اثر ساکن شدن بر روی یک حامل به وجود آمده باشد. شاید این بحث شیء صوتی فقط یک جدال بی سرانجام باشد میان موسیقی دانان کنکرت فرانسوی و الکترونیک آلمانی، که آن هم بر اثر مشخص شدن واقعیت صوتی و تقدمش به ساکن شدن صوت بوده است.
آفتاب آمد دلیل آفتاب

آفتاب آمد دلیل آفتاب

چهارشنبه هفته گذشته عصمت باقرپوربابلی (دلکش) از بهترین خوانندگان زن ایران در سکوت رسانه های خبری درگذشت! و شاید مرگ او پایانی باشد بر خوانندگان صاحب سبک زن که سالها بخش بزرگی از موسیقی آوازی ایران را در سیطره داشته اند.
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (I)

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (I)

نام دقیق وی “امیر حسین دهلوی پور” است و نام کامل پدر وی “معزالدین امام ” بوده است. پدر، خود شاگرد مستقیم علی اکبر خان شهنازی (نوازنده شهیر تار) بود که دوره ای را هم در کلاسهای کلنل علی نقی وزیری شرکت کرد. لذا هم با نوازندگی تار آشنایی داشت و هم با نوازندگی ویولون. وی در آن زمان، کلاس آموزش موسیقی در خانه خود دایر کرده بود که خود به امر تدریس اشتغال داشت. وی در آن زمان جزو معدود معلمان موسیقی ایرانی بود که تعلیم ساز را با شیوه جدید (استفاده از خط نت) آموزش می داد. دهلوی از ۱۱ سالگی زیر نظر پدر دوره اول ویولون ایرانی (برای چپ کوک) را آموزش دید و در حدود ۱۷ سالگی برای تکمیل آموخته های خود، وارد کلاس استاد ابوالحسن خان صبا شد. اما دهلوی دوره های پیشرفته نوازندگی ویولون را چه در نزد صبا و چه افراد دیگر در آن زمان ادامه نداد.
سلطانی: اسپانسر در ایران نزول خور است!

سلطانی: اسپانسر در ایران نزول خور است!

بسیار حیف است که کار کسی مثل کاظم داوودیان بماند و کاش استاد شجریان که انسان توانمندی هستند و الگو هستند ولی در این اواخر کمی کار هایشان نسبت به آثار قبلی ایشان افت داشته، به جای اینکارها کار آقای داودیان را ضبط میکردند.
نقدی بر اجرای کنسرت ارکستر ملل (I)

نقدی بر اجرای کنسرت ارکستر ملل (I)

مطمئنا تشکیل چنین ارکستری با این حجم کمی از لحاظ تعداد نوازنده و تعدد سازها، کاریست دشوار و طاقت فرسا و شاید در تفکر عمومی جامعه ما امری نا ممکن؛ چراکه عدم حمایت های مادی و معنوی مسئولین دولتی از چنین تشکلاتی همچنین عدم همکاری و هماهنگی های سایر ارگانهای دولتی بر مشکلات اینگونه فعالیت های فرهنگی، هنری می افزاید.