دو مضراب چپ (قسمت ششم)

در قسمت های گذشته به بحث درباره این تکنیک در آثار آهنگسازان سنتور از جمله ابوالحسن صبا، فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، اردوان کامکار و … پرداختیم؛ در این قسمت به قطعه دیگری از ساخته های حبیب سماعی توجه کنید که در آن باز هم از دومضراب چپ استفاده شده است. این قطعه چهارمضراب ابوعطا است که در کتاب دوم ردیف های سنتور ابوالحسن صبا منتشر شده است. (توجه کنید که نت این قطعه برای دوره مقدماتی سنتور نوشته شده است)

با توجه به اینکه در گذشته کتابی تحت عنوان متد و آموزش دوره مقدماتی برای ساز های ایرانی موجود نبود، لذا مدرسان موسیقی از همان ابتدا با آموزش ردیف به سراغ هنرجویان می رفتند.

برای همین ردیف های سنتور ابوالحسن صبا به عنوان کتاب های مقدماتی سنتور در چند مرحله آموخته می شد.

بعدها به همت هنرمندانی چون حسین صبا و فرامرز پایور شاهد چاپ و نشر کتاب های مقدماتی تر آموزشی، مانند خودآموز سنتور و دستور سنتور بودیم.

audio file اجرای چهارمضراب ابوعطا ساخته حبیب سماعی توجه کنید




بررسی دومضراب چپ در آثار رضا شفیعیان
در این قسمت به چند مثال کوتاه از آثار رضا شفیعیان توجه می کنیم که به مانند آثار قدیم سنتور نوازی از دست چپ برای اجرای ریزه کارها و تزئینات ملودیک استفاده شده است.

اکنون به قسمتی از چهار مضراب ابوعطا ساخته رضا شفیعیان توجه کنید. در ابتدا این قطعه به صورت ساده و سپس به صورت اصلی اجرا خواهد شد.

audio file نمونه اول

audio file نمونه دوم


حالا به قسمتی از چهارمضراب داد بیات ترک شفیعیان توجه کنید که در این جا نیز از دست چپ برای اجرای تزئینات و ریزه کاری های ملودیک استفاده شده است.

audio file به قسمتی از چهارمضراب داد بیات ترک شفیعیان توجه کنید

حالا به قسمتی از چهار مضراب بیات ترک در گلچین دو اثر رضا شفیعیان توجه کنید. این تکنیک بیشتر در جمله بندی های آثار رضا شفیعیان به خصوص جملات آوازی استفاده می شود و در اجراهای سایر هنرمندان معاصر کمتر مشاهده می شود. البته اجرای ساده تر این تکنیک در جمله بندی های آوازی رضا ورزنده مشاهده می شود.


audio file به قسمتی از چهار مضراب بیات ترک در گلچین دو اثر رضا شفیعیان توجه کنید

در مبحث بعدی می خواهیم مقایسه ای داشته باشیم در نوشتار مضراب پاملخی و دومضراب چپ و تفاوت های اجرایی آن. در ابتدا به پاساژ انتهایی چهارمضراب ابوعطا ساخته رضا شفیعیان توجه کنید که به دو صورت نوشته و اجرا شده است. ابتدا به نت و اجرای این پاساژ به صورت پاملخی توجه کنید.


audio file اجرای این پاساژ

حالا به نت و اجرای همین پاساژ به صورت دومضراب چپ توجه کنید.



audio file حالا به نت و اجرای همین پاساژ به صورت دومضراب چپ توجه کنید.

در مقالات بعدی به ادامه این مبحث می پردازیم.

10 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۵, ۱۳۸۶ در ۸:۰۰ ب.ظ

    فوق العاده عالی بود

  • فرید دهدزی
    ارسال شده در بهمن ۷, ۱۳۸۶ در ۱۰:۱۴ ق.ظ

    با سپاس فراوان به واسطه درج این مطلب. ما که البته همیشه مدیون زحمات جناب جواهری هستیم. خداواند ایشان را برای موسیقی ایرانی محافظت کند.

  • کامیار
    ارسال شده در بهمن ۷, ۱۳۸۶ در ۴:۱۲ ب.ظ

    تلاش آقای جواهری برای گردآوری این مطالب، به راستی ستودنیه. امیدوارم همین طور با علاقه و با روحیه به این کار ادامه بدین…

    و شما دوست عزیز که به راحتی از این مطالب استفاده می کنی؛ اینو بدون که با یه تشکر ساده می تونی انگیزه ی کسایی مث آقای جواهری رو دوچندان کنی…
    پس تشکر یادت نره…

  • ارسال شده در بهمن ۸, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۵ ق.ظ

    خیلی کارتون عالیه…واقعاً بهتون تبریک میگم

  • ارسال شده در اردیبهشت ۲۲, ۱۳۸۷ در ۳:۲۳ ب.ظ

    besiar estefade kardam daste shoma dard akone

  • الناز
    ارسال شده در اسفند ۱۸, ۱۳۸۷ در ۳:۰۳ ب.ظ

    man nemitunam kararo gush konam.shadidan niaz daram 4mezrabe abu ata ro gush konam vali motaasefane emkan pazir nist

  • ارسال شده در اسفند ۱۸, ۱۳۸۷ در ۴:۳۵ ب.ظ

    شما باید روی لینک مورد نظر راست کلیک کرده و گزینه save target as را انتخاب کنید و روی کامپیوتر خود save کنید. تمام فایل های این مقاله چک شده و قابل دانلود است.

  • مرتضی اوجاقی
    ارسال شده در خرداد ۲۴, ۱۳۸۹ در ۳:۴۳ ب.ظ

    لطفا طریقه کوک سنتور را اگر کسی بلد هست آموزش دهد.

  • مهران
    ارسال شده در تیر ۷, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۲ ق.ظ

    خیلی ممنون

  • afshin
    ارسال شده در آبان ۱۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۵ ب.ظ

    salam
    dar abteda az zahamati ke mikeshin kmale tashakor ro daram .
    man afshin hastam kharej az keshvar dars mikhonam be khatere alage shadidam be santor vagty az iran bar migashtam bakhodam ye santor avordam ta yad begoram . sedashro kheyli dost daram vali be tanhayi nemitonam pish beram ,
    injam kesi nist ke komakam kone .
    hich tote santori nadaram
    ve nemidonam chetor shoro be kar konam khoshhal misham rahnemayim konin , az dostan ham age kasi rahnemayihayi dare khoshhal misham behem mail kone .
    chetor bayad shoro be not zani konam ,
    chetor ba che ritmi mezrab bezanam
    man ta hala hich darse mosigi nadashtam, dar morede not khani ham ziyad etelai nadaram fagat jahashono midonam , vali manzor az zarb ha ro nemidonam.ya sorate dagigeshon ro

    az hame kesayi ke betonan behem komak konan kamale tashakor ro daram

    elmi.af@gmail.com

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

ارکستر – قسمت اول

ارکستر – قسمت اول

ارکستر ” کلمه ای آشنا در موسیقی برای همه ماست که اغلب تداعی کننده دسته ای نوازنده است که با نظم و چیدمانی خاص در کنار یکدیگر در حال نواختن هستند و شاید اگر بزرگ باشد یک رهبر هم در جلو آنها به چشم بخورد!
دو نمود از یک تفکر (III)

دو نمود از یک تفکر (III)

در معماری ایرانی نیز چنین وضعیتی کمابیش وجود دارد؛ تنها با یک تفاوت؛ معماری بنا به ذات کاربردی خود و وابستگی اش به علوم فنی، در صد و چند ده ساله ی اخیر چاره ای جز تغییر نداشته است. با تغییرات بنیادین فنی در معماری و ورود تکنولوژی های جدید، آن چارچوب های همیشگی –که رابطه ای انکارناپذیر با مسائل به اصطلاح نیارشی نیز داشته اند– ناچار به کنار گذاشته شدن بوده اند.
کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

طبق معمول مثل سال گذشته قطعات مختلفی داریم از دوره های مختلف؛ مثل سال گذشته با یک قطعه باروک شروع می کنیم، من هم این قطعه را با سر فلوت چوبی اجرا می کنم تا صدای گرم موسیقی باروک با ویبراتوی کم تولید شود. سوناتی اجرا می کنیم از تلمان در فا مینور که خیلی زیباست و بعد از جولیانی میزنیم و بعد قطعات کلاسیک داریم، امپرسیونیسم و اسپانیش داریم، موزیک مثل یک باغ است که شنوندگان باید وارد این باغ بشوند و از عطرهای مختلف لذت ببرند.
اپرای متروپلیتن (VI)

اپرای متروپلیتن (VI)

تالار اپرا متروپلیتن (Metropolitan Opera House): ساختمان اپرای تاریخی که در فیلادلفیا، پنسیلوانیا واقع است. این عمارت در مدت زمان کوتاهی، نزدیک به چندین ماه در سال ۱۹۰۸ ساخته شد. نهمین تالار اپرایی بود که توسط مدیر انجن موسیقی و تئاتر: اسکار همراشتین اول (Oscar Hammerstein I) ساخته شد. در ابتدا این تالار خانه شرکت اپرای همراشتین بود، بنابراین در آن زمان به تالار اپرا فیلادلفیا شهرت داشت.
درامر ترانه سرا!

درامر ترانه سرا!

نیل پرت (Neil Ellwood Peart) بعنوان یکی از بهترین نوازندگان دنیای درام و همچنین ترانه سرایی قوی در زمینه موسیقی راک شناخته شده است. او در۱۲ سپتامبر سال ۱۹۵۳ و در اونتاریو کانادا متولد شد. در سن ۱۳ سالگی بود که وی علاقمند به نواختن درام شد و با اصرار توانست خانواده اش را راضی نماید تا چوب های مخصوص درام نوازی -drumsticks – و یک پد پلاستیکی برای تمرینش تهیه کنند، در مقابل وی متعهد شد که اگر در یک سال بصورت متمادی تمریناتش را ادامه دهد، برایش یک ست کامل از درام تهیه نمایند و چنین هم شد و در ۱۴ سالگی با بدست آوردن ساز مورد علاقه اش تمرینات شدید و بسیاری را انجام داد.
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (III)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (III)

آیوز می نویسد: «علایق غریزی هنر در هر فرد، حرکتی پیش رونده دارد و این علایق، آمال و آرزوها را برآورده می سازد. غریزه هنر از هر فرد، انسانی نوین به بار آورده و افق های تازه ای پیش روی او می گشاید. به وضوح می بینم آن روز را که فردی عادی هنگام پوست کندن تکه ای سیب زمینی، موسیقی حماسی خویش را زمزمه کند یا سمفونی و اپرایی برای خود بنویسد؛ نیز میبینم که یکی از این خلایق، در غروبی بر صندلی حیاط پشتی خود نشسته و پیپی دود می کند و در همان حال که به کودکان سرخوش می نگرد، می شنود که آنان نیز تم های موسیقی خود را برای سونات های زندگی خویش زمزمه می کنند، پس به دوردست ها و کوه ساران خیره می شود و در می یابد که رؤیاهای او به واقعیت تبدیل گشته است و نغمه های متعالی سمفونی روزانه را که در گروه های کر متجلی گشته است می شنود؛ نغمه هایی زیبا که بر بادهای غرب و شرق سوارند و بر شاخسارها می وزند!»
پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (II)

پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (II)

یافتن دلیل این رویکرد همگانی نویسندگان و تفاوتی که با دیگر متن‌ها وجود دارد چندان ساده نیست زیرا عوامل تبدیل شدن قطعات و اشخاص به مرجع،بسیار پیچیده‌ هستند. اما در تحلیل اولیه چند دلیل به ذهن می‌رسد. نخست این که شاید پای نوعی اغراق ملی‌گرایانه‌ی شورویایی در میان بوده و در حقیقت موسیقی‌شناسان به نفع همکاران آهنگسازشان جهت‌گیری کرده باشند. دوم که درست عکس این است، شاید تاریخ موسیقی آوانگارد که تاکنون می‌شناخته‌ایم بیش از اندازه غرب‌محور (اروپای غربی و آمریکای شمالی) بوده است خواه به دلیل آن که نویسندگان در بیشتر سال‌های قرن بیستم دسترسی اندکی به آثار شوروی‌ها داشتند و درنتیجه این آثار در یک فرآیند ته‌نشینی طولانی مدت در کتاب‌های موسیقی‌شناسی جایگاهی نیافته‌اند و خواه به این علت که نوعی خودبینی و خودمحوری در کار منتقدان و موسیقی‌شناسان وجود داشته است و سوم که از این نقدهای پیچیده‌ی تاریخ علم به‌دور است شاید تنها با کاربردی بودن کتاب مربوط باشد؛ این یک کتاب آموزشی برای دوره‌های تحصیلات تکمیلی در روسیه بوده پس عجیب نیست اگر لااقل بخشی از مثال‌هایش به آثاری اختصاص یابد که دانشجویان با آنها آشناتر هستند.
نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (I)

نقدی بر اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر (I)

مراسم اختتامیه بیستمین جشنواره موسیقی فجر، ۱۹ بهمن در تالار وحدت برگزار شد و با وجود بارش برف تا بالکن سه تالار مملو از جمعیت بود. اولین گروه، کر کلیمیان بود که به اجرای برنامه پرداخت، این گروه همراه با یک پیانو قطعه کرال “آزادی” ساخته ارزشمند گلنوش خالقی را اجرا کرد که روی هم رفته هماهنگ و دقیق اجرا شد، هر چند شنیدن این قطعه با گروههای کر بزرگتر جذابیت بیشتری دارد.
پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

پاسخ دوم به نقد حافظ ناظری و شهرام ناظری

ماهها از آخرین پاسخ آقای امین موسوی به جوابیه میگذرد و در این مدت اتفاقات مختلفی باعث شد، انتشار این مطلب به تاخیر بی افتد، از چیستی این اتفاقات اکثرا بی اطلاع نیستیم ولی قسمتی هم از این تاخیر به خاطر جمع آوری فایل های لازم برای این مطلب بود، نوشته های مطلب حاضر تقریبا یک هفته پس از جوابیه حاضر شده بود… امیدوارم این سؤال و جوابها بتواند نقشی هرچند کوچک در اعتلای فرهنگ موسیقی ایران زمین داشته باشد.
پنجمین بیتل در تالار شهرت

پنجمین بیتل در تالار شهرت

سر جورج مارتین Sir George Martin که به بیتل Beatle پنجم شهرت دارد، شب سه شنبه در تالار شهرت موسیقی Music Hall of Fameبریتانیا پذیرفته خواهد شد.مجموعه ای از ترانه های گروه بیتلز به افتخار این تهیه کننده بزرگ اجرا خواهد شد.