«موسیقاب» (III)

۳- بیان اکسپرسیونیستی:
در اینجا مقصود از واژه‌ی اکسپرسیونیسم، نه یک سبک ویژه‌ی هنری مربوط به دهه‌ی نخست میلادی در غرب، بلکه انگاره‌ ای کلی در تاریخ هنر است. با چنین نگاهی، اکسپرسیونیسم در حکم یک نگرش کلی در زیبایی‌شناسی، مفهومی گسترده پیدا می‌کند و لازم است این واژه را در هنر امروز، از یک جنبش هنر مدرن در قرن بیستم متمایز بدانیم. بنابراین اگرچه این نوع بیان، روزگاری به منزله ی یک سبک غالب، تئوریزه و تدوین شد اما به عنوان رویکردی کلی، همواره می‌تواند در اندیشه‌ی هنری مطرح شود؛ رویکردی که با ساختارهایی گسسته و اپیزودیک در پی فرانمایی است.

بدین معنا که مفهوم انگاره‌ی اکسپرسیونیسم در حقیقت جدا شدن از تعهد به بازنمایی صرف و به سوی فرانمایی پیش‌رفتن است. در دنیای موسیقی امروز، آثار آهنگسازانی همچون الیوت کارتر (۱۹۰۸–۲۰۱۲) یا جرج کرامب (۱۹۲۹- ) چنین ویژگی‌هایی دارند. در هنر نقاشی دهه‌های اخیر ایران نیز، شاید بتوان آثار نقاشانی چون هانیبال الخاص یا اردشیر محصص را واجد چنین رویکردی دانست، گرچه شاید نتوان به صراحت گفت که اینان نقاشان اکسپرسیونیست بودند.


اثری از هانیبال الخاص



و «مناظری که از قاب می‌گریزند»:
گذشته از اینکه همواره در تاریخ هنر، میان ادبیات، نقاشی و موسیقی ارتباطی تنگاتنگ بوده و هست، اما روایت‌گری و تصویرگری موسیقی در این اثر، ذهن را ناخواسته به دنیای تصویر و روایت ارجاع می‌دهد. موسیقی با همان کلمات آغازین، روایت‌گر ماجرایی شخصی‌ است. فرم و محتوا، هم پایِ هم و در خدمت یکدیگرند. استفاده از کوک‌های نامتعارف، تنها بخشی از آن چیزی است که به گستره‌ها و جلوه‌های صوتی نامتعارف انجامیده است.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

اینگونه می‌توان گفت که یک کوک‌ پیچیده، که خود عاملی محدودکننده است، در عین حال امکانات ویژه‌ای بدست می‌دهد که صرفاً در چنان کوکی دست‌یافتنی است و محتوای هر قطعه، با کوک منحصربه فرد ساز برای آن قطعه گره می‌خورد.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

همین تدبیر، یعنی بهره‌گیری آزادانه از نوت‌های مختلف در کوک (۳) که گاه به شش نوت برای هر شش سیم تار هم می‌رسد (قطعه‌ی چهارم)، به واسطه‌ی دست‌بازهای رنگ رنگ، سبب شده‌است که امکان استفاده‌ی گسترده و متنوعی از فلاژوله‌ها فراهم شود.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

قطعات، به دور از هرگونه تثبیت مدال، ساختاری تقطیع‌شده و ناپیوسته دارند و در طول هر قطعه، شنونده از فضاهای صوتی گوناگونی گذر می‌کند. در چنین بستری، می‌توان گفت عنصر شانس و کشف تصادفی یک فضای موسیقایی نو، هم ناگزیر و هم بخشی از ایده‌ و فلسفه‌ی کلی اثر بوده‌است.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

با این‌حال، اندیشه‌ی فرمال، رجعت‌های آغاز و پایان قطعات و بخش‌بندیِ در هم تنیده‌ی مدهای گوناگون در کنار هم، این مناظر چندگانه و متباین را قاب می‌گیرند و سبب می شوند که انسجام ساختاری و یکپارچگی قطعات حفظ شود. گویی این «مناظر»ِ قاب‌گریز، در همین قاب‌ها معنا دارند و خارج از «قاب» (فرم) هویتی نخواهند داشت.

پی نوشت
۳- در گذشته نیز، استفاده از کوک‌های نامعمول در نواختن تار، تجربه شده‌است. برای نمونه استاد جلیل شهناز در برخی از اجراهای خود، کوک‌هایی را حتی با پنج نوت مختلف بکار برده‌است. اما دو تفاوت عمده در این آلبوم با اجراهایی از آن دست وجود دارد. یکی اینکه نوت‌های استفاده شده در کوک در اجراهای نوازندگان گذشته، یکی از نوت‌های مایه‌ی واحد و اصلی تکنوازی بود و حتی با دست کشیدن روی سیم‌های آزاد تار، حدس زدن اینکه آن کوک برای چه مایه‌ای در نظر گرفته‌شده چندان دشوار نبود؛ در حالیکه به واسطه‌ی عدم استفاده از یک مد ثابت در قطعات آلبوم مورد بحث، نوتهای کوک‌ها متعلق به مد واحدی نیستند و دیگر اینکه مهمتر از آن، محتوای موسیقی در اجرای استادان تار، با تغییر کوک، تغییری نمی‌کرد و سه‌گاه و همایون با هر کوکی که نواخته می‌شد یک چیز بود در حالیکه در اینجا، کوک نامتعارف، دستمایه‌ی دستیابی به فضا و محتوایی متفاوت و خاص آن کوک شده‌است. بنابراین استفاده از کوک‌های نامعمول در این دو عرصه، قابل مقایسه نخواهند بود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (I)

ویلهم فورت ونگلر، موسیقی در زمان جنگ (I)

ویلهم فورت ونگلر (Wilhelm Furtwängler) ژانویهبادن-بادن، در سال ۱۸۸۶ در شهر برلین متولد شد. وی به عنوان یکی از بهترین رهبران تاریخ شناخته شده است. آرتورو توسکانینی (Arturo Toscanini) رهبر برجسته ایتالیایی درباره وی گفته: “فورت ونگلر بارها از شخص من رهبری بهتر و شایسته تر است.” او بیشتر برای اجرای آثار آهنگسازان مشهور آلمانی معروف است، اجراهای وی از آثار واگنر، برامس، بروکنر و بتهوون بسیار مشهور هستند و بسیاری عاشق این آثارش می باشند.
یادی از باقرخان رامشگر (III)

یادی از باقرخان رامشگر (III)

از صفحات جالبی که باقر خان در این دوره به ضبط می رساند، صفحه تک نوازی پیانوی ایشان است که در گریلی می نوازد به شماره کاتولک ۱۵۵۰۰-۷٫ باقرخان ۱۱ روی صفحه گرامافون بصورت تک نوازی و ۴ صفحه با میرزا اسدالله خان به صورت همنوازی بدون آواز دارد و یک صفحه با ویلن حسین خان هنگ آفرین و آواز رضا قلی خان.
About گروهی برای بداهه نوازی (I)

About گروهی برای بداهه نوازی (I)

چه چیزی گروه های موسیقی Hot Chip ،This Heat و Betty Boo را با یکدیگر مرتبط می سازد؟ گروه About – البته به طور غیر مستقیم. این کوارتت بداهه نواز درباره ایستاده فکر کردن با جود راجرز از روزنامه گاردین صحبت می کنند. در راهرو مرکز هنرهای باربیکان در لندن، به یک هنرمند پاپ که نامزد دریافت جایزه مرکوری شده بود بر می خوریم. یک تل زرد رنگ حلقه های مجعدِ نقره فام موهایش را از صورتش کنار می زند. فریم عینکش نامرئی است و ژاکتش به تنش زار می زند، بیش تر شبیه یک مجری نافرمان برنامه کودک است تا یک موزیسین! الکسیس تیلور (Alexis Taylor) همان طور که بی حرکت ایستاده و در حالی که خجالت می کشد سلام می کند.
نی و حسن ناهید از زبان ناصح پور

نی و حسن ناهید از زبان ناصح پور

در تاریخ ۳۰/۰۴/۱۳۸۴ پنجشنبه ساعت شش بعدازظهر، به همت وزارت ارشاد استان مازندران و خانه موسیقی نکوداشتی برای استاد حسن ناهید نوازنده چیره دست نی در دانشگاه مازندران واقع در بابلسر برگزار شد.در این جلسه صمیمی نصرالله ناصح پور رئیس هیات مدیره خانه موسیقی و هادی منتظری نوازنده کمانچه و عضو هیات مدیره کانون مدرسان خانه موسیقی، فاضل جمشیدی معاون اجرایی مدیر عامل خانه موسیقی، جمشید قلی نژاد پژوهشگر موسیقی بومی مازندران، گروه نوا به سرپرستی مجید آقاجانی و علاقمندان موسیقی ایرانی حضور داشتند.
منبری: همکاری با ارکستر مضرابی از افتخاراتم است

منبری: همکاری با ارکستر مضرابی از افتخاراتم است

دوست داشتم و کاملاً علمی و جدی کار می کردم. خیلی اساسی و بنیادی با هنرجوها کار می کردم. فقط اهل کار می ماندند و خیل شاگردها بعد چند ماه می رفتند. از طرفی هم گذران زندگی هم بود و ازدواج هم کرده بودم.
درگذشت دنی دوهرتی

درگذشت دنی دوهرتی

دنی دوهرتی شصت و شش ساله، یکی از چهار عضو گروه مشهور فولک-راک دهه ۱۹۶۰ به نام the Mamas and the Papas ، که به خاطر همنوایی بی نقصشان در ترانه هایی چون California Dreamin و Monday, Monday، مشهور بود.
درباره علیرضا فرهنگ

درباره علیرضا فرهنگ

با توجه به عمر کم موسیقی پیشرو و علمی در ایران، هرگاه سخن از این موسیقی در کشورمان می آید ذهن کثیری از افراد به سوی آهنگسازانی با نام هایی آشنا همچون علیرضا مشایخی، شاهرخ خواجه نوری، کیاوش صاحب نسق و عده ای دیگر از این عزیزان معطوف میشود. در حالی که آهنگسازان دیگری هستند که هم در داخل و هم در خارج از کشور (اروپا و امریکا) مشغول تحصیل و یا فعالیت های خود هستند و متاسفانه حتی نام آنها را یک دانشجوی موسیقی هم نشنیده است و یا افراد اندکی آنها را می شناسند که این مساله می تواند نویدی از بی توجهی مسئولان، رسانه ها و نهاد های داخل کشور به موسیقی فاخر ( بالاخص موسیقی پیشرو و علمی) باشد.
آهنگ شعر معاصر (II)

آهنگ شعر معاصر (II)

شعر کلاسیک یک پیشینه ی قدرتمندِ نقش بازی کردن برای ارضاءِ حسِ هنریِ ایرانی داشته است و به دلیل ممنوعیت سایر هنرها از جمله موسیقی تنوانست آهنگ درونیِ شعر را متبلور کند اما در دوره ی معاصر به دلیل گذر از انقلاب صنعتی و هم آمیزی با دوران توسعه در علم و هنر موسیقی در شعرِ بسیاری از شاعران از جمله هوشنگ ابتهاج نمودی عینی پیدا کرد.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (III)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (III)

عصر جدیدی است که خود محصول رنسانس و روشنگری در اروپا است؛ همراه با شکست نیروهای ارتجاعی در جنگ اول جهانی، فرهیختگان و هنرمندان اروپایی به خصوص دربرلین، پاریس و وین، با امیدواری و خوشبینی به آینده ای چشم دوخته بودند که ملت های رها شده از سلطه حکومت های خود کامه با استفاده از دانش و صنعت پیشرفته یک «نظام جدید جهانی»، شکل یافته از ایده های دموکراسی و سوسیالیزم، به وجود آورند. انگیزه و موضوع فعالیت های هنری یکسره دگرگون شده بود. برنامه «جهان نو» و «انسان نو» در دستور کار هنرمندان قرار داشت. درگیری و رویاروئی هنرمندان با ضابطه ها و معیارهای جدید آنها را در پی شیوه های جدید بیان به جستجو وا داشته بود. در تمام رشته های هنری به یک باره مکتب های مختلف و متنوع هنری، با برداشت های جدید و«مدرن» به وجود آمدند. برنامه «هنر مدرن»، پا به پای ایدئولوژی های جدید، آزاد کردن هنر از قیدهای تاریخی، سنتی، بومی، دینی و طبقاتی و قابل استفاده کردن آن برای عموم مردم دنیا یا همگانی کردن آن بدون تفکیک های نژادی، قومی و دینی و طبقاتی بود. به عبارت دیگر دو ویژگی مهم هنر مدرن، یکی «جهانی بودن» هنر در سطح جهان و دیگری «همگانی بودن» آن در عمق جامعه بود. سومین ویژگی هنر را می توان «پیراسته بودن» نامید. در ادبیات آلمانی، شروع ادبیات مدرن به مکتب ناتورالیسم موسوم شد. یعنی تعریف و توصیف هرچیز به خصوص انسان آن طور که «هست».
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XII)

حالا که تا حدودی از نظریه ی صنعت فرهنگ سازی بحث به میان آمد، نوشتنِ حاشیه بر متنِ آدرنو سخت تر می شود چرا که تمام حرف آدرنو در این جمله خلاصه می شود: هر آنکه در قدرتِ یکنواختی و تکرار شک کند، ابله است.