«موسیقاب» (III)

۳- بیان اکسپرسیونیستی:
در اینجا مقصود از واژه‌ی اکسپرسیونیسم، نه یک سبک ویژه‌ی هنری مربوط به دهه‌ی نخست میلادی در غرب، بلکه انگاره‌ ای کلی در تاریخ هنر است. با چنین نگاهی، اکسپرسیونیسم در حکم یک نگرش کلی در زیبایی‌شناسی، مفهومی گسترده پیدا می‌کند و لازم است این واژه را در هنر امروز، از یک جنبش هنر مدرن در قرن بیستم متمایز بدانیم. بنابراین اگرچه این نوع بیان، روزگاری به منزله ی یک سبک غالب، تئوریزه و تدوین شد اما به عنوان رویکردی کلی، همواره می‌تواند در اندیشه‌ی هنری مطرح شود؛ رویکردی که با ساختارهایی گسسته و اپیزودیک در پی فرانمایی است.

بدین معنا که مفهوم انگاره‌ی اکسپرسیونیسم در حقیقت جدا شدن از تعهد به بازنمایی صرف و به سوی فرانمایی پیش‌رفتن است. در دنیای موسیقی امروز، آثار آهنگسازانی همچون الیوت کارتر (۱۹۰۸–۲۰۱۲) یا جرج کرامب (۱۹۲۹- ) چنین ویژگی‌هایی دارند. در هنر نقاشی دهه‌های اخیر ایران نیز، شاید بتوان آثار نقاشانی چون هانیبال الخاص یا اردشیر محصص را واجد چنین رویکردی دانست، گرچه شاید نتوان به صراحت گفت که اینان نقاشان اکسپرسیونیست بودند.


اثری از هانیبال الخاص



و «مناظری که از قاب می‌گریزند»:
گذشته از اینکه همواره در تاریخ هنر، میان ادبیات، نقاشی و موسیقی ارتباطی تنگاتنگ بوده و هست، اما روایت‌گری و تصویرگری موسیقی در این اثر، ذهن را ناخواسته به دنیای تصویر و روایت ارجاع می‌دهد. موسیقی با همان کلمات آغازین، روایت‌گر ماجرایی شخصی‌ است. فرم و محتوا، هم پایِ هم و در خدمت یکدیگرند. استفاده از کوک‌های نامتعارف، تنها بخشی از آن چیزی است که به گستره‌ها و جلوه‌های صوتی نامتعارف انجامیده است.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

اینگونه می‌توان گفت که یک کوک‌ پیچیده، که خود عاملی محدودکننده است، در عین حال امکانات ویژه‌ای بدست می‌دهد که صرفاً در چنان کوکی دست‌یافتنی است و محتوای هر قطعه، با کوک منحصربه فرد ساز برای آن قطعه گره می‌خورد.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

همین تدبیر، یعنی بهره‌گیری آزادانه از نوت‌های مختلف در کوک (۳) که گاه به شش نوت برای هر شش سیم تار هم می‌رسد (قطعه‌ی چهارم)، به واسطه‌ی دست‌بازهای رنگ رنگ، سبب شده‌است که امکان استفاده‌ی گسترده و متنوعی از فلاژوله‌ها فراهم شود.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

قطعات، به دور از هرگونه تثبیت مدال، ساختاری تقطیع‌شده و ناپیوسته دارند و در طول هر قطعه، شنونده از فضاهای صوتی گوناگونی گذر می‌کند. در چنین بستری، می‌توان گفت عنصر شانس و کشف تصادفی یک فضای موسیقایی نو، هم ناگزیر و هم بخشی از ایده‌ و فلسفه‌ی کلی اثر بوده‌است.

audio file بخشی از این آلبوم را بشنوید

با این‌حال، اندیشه‌ی فرمال، رجعت‌های آغاز و پایان قطعات و بخش‌بندیِ در هم تنیده‌ی مدهای گوناگون در کنار هم، این مناظر چندگانه و متباین را قاب می‌گیرند و سبب می شوند که انسجام ساختاری و یکپارچگی قطعات حفظ شود. گویی این «مناظر»ِ قاب‌گریز، در همین قاب‌ها معنا دارند و خارج از «قاب» (فرم) هویتی نخواهند داشت.

پی نوشت
۳- در گذشته نیز، استفاده از کوک‌های نامعمول در نواختن تار، تجربه شده‌است. برای نمونه استاد جلیل شهناز در برخی از اجراهای خود، کوک‌هایی را حتی با پنج نوت مختلف بکار برده‌است. اما دو تفاوت عمده در این آلبوم با اجراهایی از آن دست وجود دارد. یکی اینکه نوت‌های استفاده شده در کوک در اجراهای نوازندگان گذشته، یکی از نوت‌های مایه‌ی واحد و اصلی تکنوازی بود و حتی با دست کشیدن روی سیم‌های آزاد تار، حدس زدن اینکه آن کوک برای چه مایه‌ای در نظر گرفته‌شده چندان دشوار نبود؛ در حالیکه به واسطه‌ی عدم استفاده از یک مد ثابت در قطعات آلبوم مورد بحث، نوتهای کوک‌ها متعلق به مد واحدی نیستند و دیگر اینکه مهمتر از آن، محتوای موسیقی در اجرای استادان تار، با تغییر کوک، تغییری نمی‌کرد و سه‌گاه و همایون با هر کوکی که نواخته می‌شد یک چیز بود در حالیکه در اینجا، کوک نامتعارف، دستمایه‌ی دستیابی به فضا و محتوایی متفاوت و خاص آن کوک شده‌است. بنابراین استفاده از کوک‌های نامعمول در این دو عرصه، قابل مقایسه نخواهند بود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خسرو جعفرزاده درگذشت!

متاسفانه با خبر شدیم، خسرو جعفرزاده، موسیقی شناس و معمار و از نویسندگان ثابت سایت گفتگوی هارمونیک، بدورد حیات گفت و جامعه نویسندگان موسیقی ایران را در اندوه و درد باقی گذاشت. ژورنال گفتگوی هارمونیک، این واقعه دردناک را به همسر هنرمند او پروفسور فروغ کریمی و علاقمندان نوشته های او تسلیت گفته و امیدوار است به زودی انتشار آثار منتشر نشده او را از سر بگیرد. در ادامه نوشته ای از علیرضا میرعلی نقی نویسنده نام آشنای عرصه موسیقی و محقق تاریخ معاصر موسیقی ایران را در این باره می خوانید:

دنبال ساز دست دوم می‌گردید؟

گاه از زبانِ آنها که تصمیم گرفته‌اند به دنیای موسیقی گام بگذارند می‌شنویم که دنبال یک «ساز دست دوم» هستند؛ احتمالاً با این ذهنیت که قیمت‌اش ارزانتر باشد یا اینکه اگر از ادامه‌ی راه منصرف شدند، زیاد متضرر نشوند.

از روزهای گذشته…

رفتار موسیقایی، ساختار اجتماعی (II)

رفتار موسیقایی، ساختار اجتماعی (II)

در اوایل دهه ۱۹۳۰ آنسامبل تخت و کارگانش به تدریج زیر سایه ی آنسامبل ها و کارگان مدرن قرار گرفتند و بدین ترتیب، تا میانه قرن بیستم، میراث تخت دیگر عملا کهنه و منسوخ شده بود (راسی۱۲:۱۳۹۴). چه عواملی باعث شد که تخت و کارگان آن افول کند؟دهه ۳۰ را می توان دهه ی مهمی در تاریخ موسیقی مصر دانست. انقلاب ۱۹۱۹ خود را تثبیت کرده بود، مصر از سلطه بریتانیا خارج شده بود، سینما در اوایل این دهه شکل گرفت و در مدت کوتاهی به هالیوود خاورمیانه تبدیل شد. هنوز هم سینمای مصر با تولید سالیانه ۱۰۰ فیلم به عنوان یک سینمای قدرتمند در جهان مطرح است.
موسیقی فیلم «رای»

موسیقی فیلم «رای»

فیلم، داستان زندگی نوازنده نابینا و افسانه ای پیانو، ری چارلز (Ray Charles) می باشد و موسیقی متن فیلم متشکل از بهترین کارهای چارلز، که طی سالها فعالیت هنری آنها را تهیه کرده است.
برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت دوم)

برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت دوم)

دروس آموزشی این ترم مبتنی بر مهارت بخشی بیشتر در اجرای تنالیته های مطرح شده در ترم اول و آموزش مطالب مربوط به پوزیسیون های دست چپ می باشد. همچنین در این ترم، آموزش قطعات ویولن کلاسیک نیز آغاز گشته و آموزش های مربوط به فراگیری الگوهای آرشه کشی (دست راست) نیز مورد بررسی قرار می گیرد.
درباره علیرضا فرهنگ

درباره علیرضا فرهنگ

با توجه به عمر کم موسیقی پیشرو و علمی در ایران، هرگاه سخن از این موسیقی در کشورمان می آید ذهن کثیری از افراد به سوی آهنگسازانی با نام هایی آشنا همچون علیرضا مشایخی، شاهرخ خواجه نوری، کیاوش صاحب نسق و عده ای دیگر از این عزیزان معطوف میشود. در حالی که آهنگسازان دیگری هستند که هم در داخل و هم در خارج از کشور (اروپا و امریکا) مشغول تحصیل و یا فعالیت های خود هستند و متاسفانه حتی نام آنها را یک دانشجوی موسیقی هم نشنیده است و یا افراد اندکی آنها را می شناسند که این مساله می تواند نویدی از بی توجهی مسئولان، رسانه ها و نهاد های داخل کشور به موسیقی فاخر ( بالاخص موسیقی پیشرو و علمی) باشد.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (IV)

بعضی از محققان اعتقاد دارند که خلاقیت توسط موسیقی تقویت می‌شود، ولی سبک‌های مختلف موسیقی بر روی افراد اثرات متفاوت می‌گذارند. دلیلش این است که موسیقی وابستگی زیادی به وضعیت روحی و روانی افراد دارد و خلاقیت در طول زمان پیشرفت می‌کند. به هر حال در مطالعاتی که انجام شده، مشخص گردیده که آموزش موسیقی به مدت یک سال خلاقیت را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. یکی از این مطالعات به این صورت انجام گرفته که دانش آموزان یک کلاس به مدت یک سال روزی سی دقیقه آموزش موسیقی گرفتند در حالی که دانش آموزان کلاس دیگر در همان زمینه، آموزش موسیقی نگرفتند.
یهودی منوهین

یهودی منوهین

۲۲ آوریل ۱۹۱۶ در نیوجرسی آمریکا بدنیا آمد و البته همانند اغلب نابغه ها در یک خانوادهء فقیر، گویی خداوند همه چیز را به همه کس نمی دهد. خانواده او از مهاجران روس بودند، که در زمان کودکی او به کالیفرنیا مهاجرت می کنند.
فکر نمی کنم در هیچ کجای دنیا در تلویزیون موسیقی بتهوون پخش کنند!

فکر نمی کنم در هیچ کجای دنیا در تلویزیون موسیقی بتهوون پخش کنند!

یکی از خوانندگان سایت امروز نامه ای را برای ما ارسال کردند که با توجه به اهمیت و جالب بودن موضوع بدون کوچکترین تغییری در محتوا تنها با کمی تغییر در نحوه ارائه، آنرا برای شما منتشر می کنیم. امیدواریم مسئولین و سیاست گذاران موسیقی کشور نیز توجهی به این موضوع داشته باشند.
موسیقی و ایدئولوژی (III)

موسیقی و ایدئولوژی (III)

دلیل دیگری نیز که می توان برای عدم وجود محتوایی واحد و مشخص در موسیقی عنوان کرد و اینکه موسیقی توان انتقال یک مفهومی را به طور کامل ندارد، پاسخ به دلیلی است که برخی برای توجیه ضرورت موسیقی می آورند و آن این است که موسیقی عاملی است برای ایجاد آرامش در جهت رهایی از مشکلاتی که در طول زندگی مخصوصا” ماشینی بوجود می آید.
استفاده بهینه از دست چپ

استفاده بهینه از دست چپ

Voicing صحیح و مناسب آکوردها در موسیقی Jazz هنگامی که با دست چپ نواخته می شوند می تواند به دست راست شما آزادی بیشتری برای نواختن ملودی و Improvise روی آن دهد. به مثال ساده ای که در شکل آورده شده است دقت کنید.
ویولون گوارنری ویوتام (I)

ویولون گوارنری ویوتام (I)

قیمت درخواستی، ویولون گوارنری ویوتام را به گران ترین ویولون دنیا تبدیل می کند. این ویولون که در سال ۱۷۴۱ توسط گوارنری دل جزو ساخته شده است اکنون توسط شرکت بین و فوشی در شیکاگو، به این امید که قیمت آن تا ۱۸ میلیون دلار (۱۲ میلیون پوند) برسد، به فروش می رود. در دنیای ویولون های قدیمی، ویولون های استرادیواری به بهترین معروفند. اما بسیاری از ویولون شناسان و نوازندگان، اوج ویولون سازی را در ویولون های ساخته شده در شهر کرمونای ایتالیا به دست گوارنری دل جزو می دانند.