سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

آلات موسیقی و کارکرد نظامی
در دوران ساسانیان موسیقی نظامی به دلایل ایجاد خوف و هراس در دل دشمن و تقویت روحیه و نشان دادن دلیری و بی‌باکی سربازان که تقریباً بدون سلاح به جنگ و مبارزه می‌پرداختند از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. فرماندهان سپاه فرمان‌های خود را توسط اصوات موسیقی رزم به سربازان می‌رساندند، به‌طوری‌که نوای هر ساز مفهوم خاصی داشت، مثلاً شیپور معنای حمله و یا طبل بیانگر تعقیب بود.

در کتاب «ایران در زمان ساسانیان» کریستنسن می‌نویسد: ”به صدای شیپور لشگریان به جنگ می‌شتافتند” در جای دیگر می‌نویسد: ”در بالای دیوار مقدم برج، شیپور زنان، بر گرد آتشدان یا بنای دیگر فراهم آمده‌اند، به‌ وسیله بوق و شیپور محصورین را از حمله دشمن آگاه می‌کردند.

در یک بشقاب نقره‌ای قدیمی که در موزه باستان‌شناسی سن پترزبورگ محفوظ است و به دوره ساسانی تعلق دارد، نقش شش شیپورچی دیده می‌شود که از بالای حصار شهر، نزدیک شدن دشمن مهاجم را اعلام می‌کنند.
نتیجه‌گیری:
همان‌طور که به تفضیل در این مقاله اشاره شد موسیقی یکی از عوامل مهم تمدن ایران در عصر ساسانیان بود. با این‌ حال هیچ نت و نوشته‌ای از موسیقی، فواصل، مدها و تکنیک‌های اجرایی این دوره باقی نمانده است تا بتوان بر اساس آن مباحث نظری آن دوره را بررسی کرد، هرچند برخی اسامی الحان و نغمات آن دوره امروزه نیز در موسیقی ایرانی وجود دارد ولی نمی‌توان رابطه موسیقی امروز و عصر ساسانی را به‌ روشنی دریافت.

بر اساس نقل ‌قول‌ها و منابع موجود احتمال می‌رود موسیقی ایرانی کنونی تا حدی از الحان باربد تأثیر و بهره گرفته است.

در هر حال به ‌طور قطع می‌توان گفت موسیقی‌دانان دوره ساسانی در تکامل و ساختن سازهایی چون چنگ نقش به سزایی داشته‌اند.

کتاب‌شناسی:
– برکشلی، مهدی، ۱۳۲۶، موسیقی دوره ساسانی، چاپخانه دانشگاه، تهران
– بویس، مری / جورج فارمر، هنری، ۱۳۶۸، دو گفتار درباره خنیاگری و موسیقی ایران، ترجمه بهزاد باشی، نشر آگاه، تهران
– مشحون، حسن، ۱۳۷۳، تاریخ موسیقی ایران، نشر فاخته، تهران
– بدیعی، نادره، ۱۳۷۳، ماهنامه فرهنگی هنری کلک خیال، شماره، ۴۰، بی‌جا
– راهگانی، روح‌انگیز، ۱۳۷۷، تاریخ موسیقی ایران، پیشرو، تهران
– مصطفوی، محمدتقی، ۱۳۸۰، “صحنه‌هایی از رامشگران عهد ساسانی بر ظروف نقره دوره ایران باستان”، فصلنامه ماهور، شماره ۱۳، تهران
– فراهانی، مهشید، ۱۳۸۶، “پژوهشی در سازهای دوره ساسانی به روایت نقش برجسته طاق‌بستان”، کتاب سال شیدا، تهران
– علوی، هدایت الله، ۱۳۸۹، زن در ایران باستان، هیرمند، تهران
– دادور، ابوالقاسم / نشاط، روشنک، ۱۳۸۹، نقش زن در آثار هنری دوره ساسانیان، سمنان، آبرخ
– خالقی، روح‌الله، ۱۳۹۱، موسیقی ایران، تهران، ماهور
– پور بهرام، آذر، ۱۳۹۳، “خنیاگران منادیان زندگی”، فصلنامه خانه موسیقی، شماره ۱۴، تهران
– سپنتا، ساسان، بی‌تا، “تکمیل الحان منسوب به باربد”، نشریه آینده، تهران
– ملاح، حسینعلی، بی‌تا، “رساله‌ای از ابن خردادبه درزمینهٔ موسیقی دوره ساسانی”، مجموعه مقالات، پژوهشگاه علوم انسانی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

درباره «سرزمین کلاغ‌های مهاجر»

مؤسسه فرهنگی هنری «آوای ماد» آلبوم «سرزمین کلاغ‌های مهاجر» به آهنگسازی مزدک کوهستانی را روانه بازار موسیقی کرده است. این آلبوم شامل هفت قطعه برای ویولن و ارکستر زهی است که با تفکرات موسیقایی قرن بیستمی و با رگه‌هایی از موسیقی ایرانی هرچند نهفته در لایه‌های موسیقی پلی‌تنال و بعضاً آتنال موسیقی غربی تصنیف شده‌اند. به گفته مزدک کوهستانی او در این آلبوم تلاش داشته که از آنچه موسیقی مدرن گفته می‌شود فاصله بگیرد. بابک کوهستانی در نقش سولیست این اثر حضور داشته است.

از روزهای گذشته…

«پالیز ۱» منتشر شد

«پالیز ۱» منتشر شد

گروه مستقل موسیقی ایرانی «پالیز» پس از حدود یک دهه فعالیت عملی و آکادمیک همراه با تمرینات آنسامبل مستمر در حوزه موسیقی ایرانی، اولین آلبوم خود با نام «پالیز۱» و در آواز بیات اصفهان با ۸ قطعه با عنوان‌های «لالایی، کمانچه، امشب، سنتور، شیدا، تنبک، رقص ژاله، یارمن» با نوازندگی و تکنوازی کیخسرو مختاری (کمانچه)، سولماز بدری (سنتور), ستار خطابی (تنبک) و با صدای علی صمدپور و سولماز بدری را منتشر کرد.

ئونارد کوهن و باب دیلان ، شعر و ترانه – ۲

به واقع دیدگاه دیلان به طرز اساسی دیدگاهی رستاخیزی است و در ترانه هایش بارها و بارها تکرار میکند که جهان شرور به زودی نابود خواهد شد و از میان برداشته میشود، شاید آن زمان “که کشتی نجات بییاید”!
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در این میان و با فرآیندی مشابه جلسه‌ی گذشته (تلقی سطحی از راه دادن دغدغه‌ی اجتماعی به نقد و یکسان دانستن آن با نقد جامعه‌شناسانه) می‌توان گفت مارکسیسم عوامانه پیوندی ناگسستنی با نقد ژورنالیستی دارد. با این حال آن نقد مارکسیستی که اینجا مورد نظر است در عمیق‌ترین جنبه‌های خود دو سو دارد:
مصائب اجرای دوباره (VI)

مصائب اجرای دوباره (VI)

تکنوازی‌ها نیز در اجرای اوکراین همان حالت را داشت، جدای از نوازنده‌ی نی که نی نوا را به خوبی می‌شناسد تکنوازی ویلن و ویولا و ویلنسل راضی کننده نبود (ناکوکی‌های واضح، بی‌دقتی در جمله‌بندی- ریتم و عدم توجه به مساله‌ی تداوم الگوها در طول قطعه) دلیل، اکثر اوقات همان بود که در مورد قبل هم دیده شد. از میان اجراهایی که مورد بررسی است، تکنوازی ویلن کوارتت، ویولای پارسیان و ویلنسل اجرای ضبط شده از بقیه بهتر بود.
وضعیت آهنگسازان معاصر زن

وضعیت آهنگسازان معاصر زن

در شماره ی پیشین سایت زنان موسیقی، مقاله ای درباره ی وضعیت آهنگسازان معاصر زن در بریتانیا منتشر گردید، نوشته ی زیر نیز گزارشی است در همان زمینه به قلم کری اندرو، بانوی آهنگساز انگلیسی که خود با این نابرابری مواجه بوده و آن را شخصا تجربه کرده است.
در آمدی بر تدوین فهرست جامع<br /> آثار روح الله خالقی(II)

در آمدی بر تدوین فهرست جامع
آثار روح الله خالقی(II)

در دوران دوم، آهنگساز بربازسازی آثار گذشتگان همت گمارده و خود نیز آثاری پخته و منسجم بر اشعار سنتی متقدمین و متاخرین خلق نموده که “چنگ رودکی” و “حالا چرا” نمونه هایی از آنانند. در این آثار فاصله گرفتن از شور و شر جوانی و گام نهادن به دوران میانسالی و تمایل به خلق آثار جاویدان فرهنگی ملاحظه میشود.
گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

شاید به دلیل همین دشواری‌هاست که نقدهای موسیقی‌ای که در منابع تحت عنوان «تفسیری» نامیده شده‌اند، اندک است. از میان آنها که «نیوکامب» در مقاله‌اش (Newcomb 1984) با شرح ویژگی‌های زیر برشمرده است:
سهیلی: سالن مناسب کم داریم

سهیلی: سالن مناسب کم داریم

تهیه‌کنندگی موسیقی در ایران، آنطور که من می‌دانم سابقه‌ای زیادی دارد، البته اینکه تهیه‌کنند‌گان در بخش موسیقی و ضبط موسیقی سرمایه‌گذاری می‌کردند و کنسرت‌ها که باید این دوتا را از هم تفکیک کرد. شما حتی در این زمینه اطلاعات دارید چراکه یکسری از اسناد موسیقی در دست خانواده شما و آقای مبصری هست. لطفا از سابقه تهیه کنندگی موسیقی در ایران بگویید.
نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (V)

نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (V)

در وهله نخست می بینیم که فاصله چهارم هایی که در موسیقی ایرانی مورد استفاده هستند، بیش از چهار و در واقع شش تا هستند و نام گذاری آنها با نام دستگاه ها، نامناسب و گمراه کننده است.
موسیقی بلوز (II)

موسیقی بلوز (II)

بلوز از شاخص ترین فرمهای هنری موسیقی غرب به شمار می رود که بر سایر سبکهای موسیقی و به خصوص موسیقی راک تاثیرات عمیقی داشته است. به همین جهت شناخت دقیق تر بلوز و تامل در ریشه های تاریخی آن امری ضروری به نظر می رسد.