«اهالی موسیقی کار مطالعاتی را جدی نمی گیرند»

گفتگو با سروش ریاضی، سردبیر مجله “گزارش موسیقی”
در ایران، چندین مجله موسیقی با گرایش‌های گوناگون فعالیت دارند؛ «فصلنامه موسیقی ماهور»، «ماهنامه هنر موسیقی» و «ماهنامه فرهنگ و آهنگ» از اصلی‌ترین مجلات موسیقی در ایران هستند. در چنین فضایی و با توجه به اینکه فعالیت‌های موسیقی در ایران چندان وسیع نیست، یک نشریه‌ی تازه‌ی موسیقی که به جنبه‌های عوام‌پسندانه‌ی موسیقی هم نمی‌پردازد تا چه حد می‌تواند توجه دوستداران موسیقی را جلب کند؟

«گزارش موسیقی» نام مجله‌ی تازه‌ای در عرصه‌ی موسیقی‌ است که فعالیت خود را مدتی‌ست در تهران آغاز کرده است. با سروش ریاضی، سردبیر مجله، همین موضوع را مطرح کردم:

سروش ریاضی: هر یک از این مجلات موجود، با توجه به ایده و اندیشه‌‌ی گردانندگان‌شان، در واقع یا به گرایش‌های سنتی بیشتر گرایش داشتند، یا اینکه به نوعی به مباحث بسیار غیرتخصصی. از این لحاظ غیرتخصصی که مباحث را به شکل فنی بررسی نمی‌کردند. تنها مجله‌ای که می‌شود گفت در این قضیه خیلی جدی عمل می‌کند، «فصلنامه‌‌ی ماهور» است که خب آن هم گرایش‌اش مشخصاً روی اتنوموزیکولوژی ایران متمرکز است. ولی برای موسیقی‌های غیرایرانی فاقد نشریاتی بودیم که به شکل فنی، پردازش داشته باشند.

البته منظور من، رد مجله یا نوع پردازش مقالات‌شان نیست. در واقع در جایگاهی نیستم که بخواهم رد کنم ولی از حیث نوع و گرایش مقالات‌شان، وقتی مطالعه می‌کنید، مقالات قدری عوام‌فهم‌تر هستند. طبیعتاً گرایش «گزارش موسیقی» که ما در نظر داشتیم، برای مخاطبین خاص موسیقی بود. شما کافی‌ست این نظرسنجی را از خوانندگان مجله داشته باشید؛ هنرجویان یا دانشجویان موسیقی، یا حتا استادان موسیقی که غالباً از نبود نشریه‌ای که به شکل فنی به مقولات بپردازد، گله‌مند بودند. می‌گفتند چنین نشریه‌ی مناسبی برای ما وجود ندارد. حالا به غیر از «فصلنامه‌ی ماهور» که اشاره کردم چون تنها به اتنوموزیکولوژی ایران می‌پردازد، بخشی از موسیقی‌دانان ما را دربرنمی‌گیرد.

طبیعتاً سعی‌ ما بر این بود که در این مجله بخشی را به شکل عوام‌فهم داشته باشیم که عوام بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند ولی بخش اعظم آن را اختصاص دادیم به مباحث فنی و آکادمیک به شکلی که متناسب با دانشجویان موسیقی و در خور کسانی باشد که به شکل فنی با موسیقی برخورد می‌کنند. البته ما هنوز این اعتقاد را داریم که مجله با آن سیاستی که پایه‌ریزی شده خیلی فاصله دارد.

نویسندگان و گزارشگرانی که اکنون به‌ویژه برای همین بخش‌‌های تخصصی مجله با شما همکاری می‌کنند را چطور گردهم آورده‌اید؟
خوشبختانه، خود من در آن بخش کاملاً دخالت دارم. علاوه بر آن، سلام ریاضی، پسرعموی من که مشغول گذراندن فوق‌لیسانس موسیقی است هم به‌عنوان دبیر هیات اجرایی و تحریریه با من همکاری دارد؛ بخش اعظمی از همفکری‌ها را با من انجام می‌دهد. در بخش‌های دیگر هم سعی کردیم از استادان موسیقی مانند آقای کیاوش صاحب‌نسق و دیگر استادان بهره ببریم. حالا اگر الزاما مقاله‌ای به ما ندهند، ولی فکر و اندیشه‌ی آنها برای ما بسیار راهگشا بوده و به ما مسیر داده‌اند. ولی در خصوص مقالات، بیشتر، دانش‌آموختگان رشته‌ی موسیقی با ما همکاری می‌کنند. پرهیز کرده‌ام از خبرنگارانی که در همه جا – عذر می‌خواهم – سروکله‌شان پیدا می‌شود.

در این چند شماره‌ای که از مجله منتشر شده، عکس‌های روی جلد و مصاحبه‌های اصلی بیشتر به آن دسته از اهالی موسیقی اختصاص داشته که در زمینه‌ی موسیقی کلاسیک فعالیت داشته‌اند. آیا بیشتر قرار است در مجله به موسیقی کلاسیک توجه بشود تا موسیقی ایرانی؟ چون عنوان مجله، «گزارش موسیقی» است و یک عنوان بسیار کلی ا‌ست…
اتفاقاً این نخستین اشاره‌ای نیست که می‌شنوم. بسیاری از دوستان، به‌ویژه آنهایی که به موسیقی سنتی خیلی توجه دارند، به شکل گلایه این مسئله را مطرح کرده‌اند و بعضی از دوستان که به موسیقی کلاسیک توجه دارند از این بابت خوشحال هستند. ولی در واقع این سیاست به این نیت بوده که به موسیقی جدی بپردازیم.

یعنی معتقدید موسیقی ایرانی موسیقی جدی نیست؟
چرا! اتفاقاً به سراغ موسیقی ایرانی هم خواهیم رفت ولی تمرکز ما موسیقی‌ای بوده که اندیشمند باشد و کمپوزیسیون در آن دارای بار معنایی و محتوایی باشد. از آنجایی که در موسیقی ایرانی، به‌ویژه در آثار هنرمندانی که در زمینه‌ی سنتی کار می‌کنند، فاقد چنین برخوردی هستیم، طبیعتاً هنوز آن انگیزه‌ لازم پدید نیامده؛ از این بابت که پرسش‌های مطرح کنیم و ماحصل اندیشه‌هایی که موزیسین دارد را بیرون بکشیم. از این جهت، در بین موسیقی‌دانان سنتی ایران، ما کسی مانند آقای حسین علیزاده را داریم که به شکل خیلی جدی فعالیت می‌کند. قطعاً سراغ ایشان هم خواهیم رفت، نه اینکه پرهیز خواهیم کرد ولی به‌واسطه‌ی اینکه نسبت به بسیاری از دوستان که در حوزه‌ی موسیقی کلاسیک فعالند و به موسیقی ایرانی هم توجهی دارند، بسیار اجحاف شده، در جامعه شناخته شده نیستند. آقای رضا والی یک نمونه‌ی بارز آن بود و آقای بهزاد رنجبران نمونه‌ی دیگر که در ایران کمتر کسی ایشان را می‌شناخت. خب طبیعی‌ست که ما به چنین افرادی پرداختیم که بتوانیم حوزه‌ی اندیشه و آن زیبایی‌شناسی این استادان را مطرح کنیم؛ فضای گفتمانی ایجاد کنیم که حالا دیگر، استادان یا خوانندگان مجله هستند که بایستی نظر بدهند.

در این چند شماره‌ای که تا حالا منتشر کرده‌اید، از استقبال دوستداران جدی موسیقی در ایران راضی بوده‌اید؟
بله، اتفاقا برایمان خیلی هم تعجب‌انگیز بود. چون نخستین نکته‌ی قابل توجه مجله، می‌توان گفت، بحث مالی آن است. قیمت بالایی را در ایران دارد که سه هزارتومان است. یکی از گران‌ترین مجلات در کیوسک‌ها است. انتظار می‌رفت که از مجله به لحاظ قیمت شاید استقبال نشود ولی توجه خریداران، نشان‌دهنده‌‌ی این بود که از قیمتی که می‌پردازند راضی هستند. مجله به‌واسطه‌ی این چند شماره، از استقبال خیلی خوبی برخوردار بود. تنها چیزی که ممکن است به حد مطلوب نرسد، تیراژ است و آن هم به دلیل عدم تبلیغات و آشنایی خیلی از اهالی موسیقی ‌از حضور این مجله.

audio file بشنوید این مصاحبه را از رادیو زمانه

خود شما چه کردید در این زمینه؟
راستش می‌دانید، ما متاسفانه به‌خاطر مسایل مالی آن‌قدر خودمان درگیر هستیم که برای تبلیغات این نشریه، امکانش برایمان مهیا نیست. تنها روشی که پیش گرفتیم، از طریق وب‌سایت‌های خبرگزاری‌ها بوده یا دوستانی آن را به شکل شفاهی منعکس کرده‌اند.

خود اهالی موسیقی چطور؟ پشتیبانی کرده‌اند آنهایی که می‌شناختند؟
بله، ما از همان ابتدا این سیاست را پیشه گرفتیم که نشریه را به صورت هدیه به هیات علمی دانشگاه تهران و همچنین هیات علمی دانشگاه هنر کرج که به ریاست آقای شریف لطفی است اهدا کنیم. به واسطه‌ی اینکه استادان با این مجله آشنا بشوند و چه بسا اگر مورد پسندشان قرار بگیرد، در کلاس‌های خودشان آن را مطرح کنند ولی خب متاسفانه چنین عملی صورت نگرفته است. یعنی آن چیزی که ما انتظار داشتیم صورت نگرفت. البته کم‌وبیش بوده‌اند استادانی که این مسئله را مطرح کرده‌اند، ولی ما کماکان زمانی که با خود دانشجویان، به‌‌ویژه در دانشگاه تهران صحبت می‌کنیم همه اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند از حضور چنین مجله‌ای. این نشان می‌دهد که گویا مسئله مطرح نشده است.


خب خود دانشجویان موسیقی هم باید دنبال کنند. شما تنها از استادان انتظار دارید که به آنها پیشنهاد بکنند؟
ما تا آنجایی که از دستمان برمی‌آمده، با نصب پوستر، حتا در محل دانشگاه، این کار را انجام داده‌ایم. گلایه‌ی من از اهالی موسیقی این است که متاسفانه به مسایل مطالعاتی اصلاً نمی‌پردازند و آن‌را جدی نمی‌گیرند. یعنی در واقع فکر می‌کنند موسیقی همین گرفتن ساز در دست است و چندتا دلنگ و دولونگ کردن. در حالی که به‌طور قطع، کسانی که موسیقی را به شکل جدی چه در اروپا و چه درایران دنبال کرده‌اند، حوزه‌ی مطالعاتی‌شان بسیار گسترده‌تر از آن چیزی‌ست که الان است.

شما برای آغاز به کار مجله، هزینه‌ها را چطور تامین کردید؟ از جایی پشتیبانی شد؟
نه متاسفانه. می‌شود گفت که از جایی پشتیبانی نشده و همچنان هم ما این درگیری را داریم و هشت‌مان هم گرو نهم‌مان است!

یعنی خودتان سرمایه‌گذاری کردید؟
سرمایه‌گذاری را خودمان کردیم. البته به واسطه‌ی اینکه خب امکان سرمایه‌گذاری چند شماره را نداشتیم، متاسفانه از شماره‌های دو و سه به بعد، به نوعی مقروض هم شده‌ایم.

الان مجله در چه وضعیتی است؟
وضعیت مجله به حد مطلوب نرسیده ولی به‌هرشکل، به اندازه‌ای رسیده که هزینه‌های خودش را پر بکند. آن چیزی که باید اتفاق بیفتد در ایران، که متاسفانه نیفتاده، این است که سازمان‌ها و ارگان‌های رسمی دولتی که متولیان موسیقی هستند، باید پشتیبانی بکنند. ما نمی‌گوییم پول یا وام بدهند به ما ولی حتا آن سهمیه‌ای که سابقاً به نشریات می‌دادند مانند کاغذ و … را شنیده‌ام به نشریات قدیمی هم نداده‌اند. دیگر وای به حال ما که نشریه‌ی جدیدی هستیم.

چند هفته پیش نخستین نمایشگاه موسیقی در ایران برگزار شد. در این نمایشگاه خب ما هم برای اینکه خودمان را معرفی بکنیم، یک غرفه گرفتیم. وزیر ارشاد هم در فرصتی آمد. البته طبق معمول همه‌ی دولتمردان که با بی‌حوصلگی به این مسایل می‌پردازند که «بله ما وقت نداریم…». وقتی ایشان آمد من تنها گلایه‌ای که توانستم بکنم این بود که ما بیش از هزار کتابخانه زیرنظر تنها وزارت ارشاد در سراسر ایران داریم. در هر کتابخانه‌ای حتا اگر یک شماره از این مجلات وارد بشود، شما سهمیه‌ی حداقل هزارتایی می‌توانید از ما خریداری کنید.

همین سهمیه‌ی هزارتایی به نوعی پول چاپ مجله‌ی من را تامین خواهد کرد. شما حتا این را هم دریغ کرده‌اید. من نمی‌گویم به من وام بدهید، یا پول بلاعوض، ولی دست‌کم آن سهمیه‌ای که می‌توانست گسترش پیدا بکند، در کتابخانه‌های عمومی کشور پخش بشود، و هم از آن جهت که ما یک بنیه‌ی مالی داشته باشیم، شما همین را هم از ما دریغ کرده‌اید.

پاسخ ایشان چه بود؟
پاسخ ایشان این بود که «بله، بودجه به نوعی جوابگو نبود برای این قضیه، موقتاً این قضیه قطع شده…» که «موقت‌»اش الان یک سال است، و آن هم برای نشریات گذشته است. برای نشریات جدید، اگر کسی بخواهد وارد بشود، بایستی بخوابد توی نوبت و ممکن است یک تا دوسال هم این مسئله ادامه پیدا بکند. گفتند «انشاالله بودجه‌ی سال جدید اگر زیاد بشود این امکان برای ما هست که خریداری بکنیم و آن هم دست‌چین می‌کنیم.» این پاسخی بود که دادند. حالا «دست‌چین»… من نمی‌دانم، اینجا پرتقال هست، سیب هست. نمی‌دانم!

رادیو زمانه

2 دیدگاه

  • حامد
    ارسال شده در بهمن ۲۴, ۱۳۸۶ در ۱۱:۵۵ ب.ظ

    سلام. بشخه من خودم خیلی دنبال این مجله ( آخرین شماره بودم ) اما پیدا نکردم !!! شاید یکی از دلایل آن ضعف در پخش مجله میباشد.

  • امیرعلی حنانه
    ارسال شده در اسفند ۱۴, ۱۳۹۵ در ۴:۴۴ ب.ظ

    سلام .جناب ریاضی من یادم هست تجربه ای با شما داشتم .بیستمین سالگرد حنانه.چرا شخص من کار مطالعاتی بسیار زیادی دارم و نوشته ام اما همین شما رفتید و گفتید امیرعلی هیچ کمکی به من نکرد. در حالیکه تمام اون سی دی را من غیر مستقیم در اختیارتان گذاشتم. بخشی را هم برلیانی داد و همه کمک کردند .این درست نیست.شما تقریبا ۵ جلسه ۴ساعته در آکادمی من با جناب آهنگ میآمدید و از من در مورد کارهای حنانه مصاحبه کردید ولی بنطرم خودتان نخواستید بیشتر وارد کارهای مطالعاتی من بشوید…واژه موسیقی جدی یعنی چه؟؟چرا اینقدر ترسناک؟؟مگر چیزی غیر جدی هم وجود دارد؟ شاید منظورتان موسیقی که دارای ارزش هنری باشد بوده…؟به هر حال یادم هست که من در آن سال برای سومین اجلاس بین المللی موسیقی عازم خارج بودم و شنیدم که شما از جناب آهنگ پرسیدید که:بازتاب ندیم که یک وقت برایش تبلیغ نشود….و پس از بازگشت من نیز اصلا شما علاقه ای به کارهای تحقیق من نشان ندادید.نه ما کار میکنیم ولی اصولا کار مطالعاتی برای کسی جذاب نیست.ممنون.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

در موسیقی ایران، جای استاد علی رهبری خالیست

در موسیقی ایران، جای استاد علی رهبری خالیست

نوشته ای که پیش رو دارید، نامه سرگشاده بهزاد عبدی به وزیر فرهنگ و ارشاد است؛ در این نامه از وزیر ارشاد درخواست شده، با دعوت از علی رهبری، نه تنها به وضعیت فعلی ارکستر سمفونیک تهران، بلکه به وضعیت موسیقی کلاسیک کشور رسیدگی شود.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XVI)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XVI)

دکارت، کانت، هگل و غیره فیلسوف های اروپایی و ویوالدی، باخ، بیزه، بتهوون، موتسارت و غیره آهنگسازان اروپایی هستند. تقسیم بندی های تاریخی در علم فلسفه و هنر در اروپا نه بر حسب ملت ها و ملیت ها، ‌بلکه براساس دوره ها و سبک ها انجام می شود. از این دیدگاه تئوری موسیقی نوشته ابونصر فارابی، تئوری موسیقی ایرانی یا عربی یا ترکی نیست. بلکه تئوری موسیقی جهانی – جهان متمدن قرن دهم میلادی- است که به این ترتیب مشکلی هم ایجاد نمی شود اگر متذکر شویم که فیلسوف مهم قبل از فارابی ای که او نیز در موسیقی تالیفات مهمی دارد الکندی عرب است.
باربارا هندریکس

باربارا هندریکس

باربارا هندریکس در ۲۰ نوامبر سال ۱۹۴۸ در آمریکا بدنیا آمد. او یکی از خوانندگان مطرح اپرا – اپراتیک سوپرانو – میباشد که جدا از فعالیت در زمینه موسیقی کلاسیک، در موسیقی روز هم به فعالیتهایی به عنوان خواننده پرداخته است. وی تحصیلات موسیقی را در مدرسه موسیقی جولیارد در نیویورک به اتمام رساند و در آنجا اصول و مبانی آواز کلاسیک را زیر نظر Jennie Tourel فرا گرفت.
رامین بحیرایی و سجاد محرابی «مثنوی نوا» را اجرا می کنند

رامین بحیرایی و سجاد محرابی «مثنوی نوا» را اجرا می کنند

بیست و هشتمین دوره نشست تخصصی آواز ایرانی در فرهنگسرای ارسباران اجرا می شود. در این نشست تخصصی و آموزشی که سومین سال فعالیت خود را طی می‌کند، بحث‌ها و سخنرانی‌‌های تخصصی درباره آواز ارائه می شود. دیگر وظیفۀ مهم برگزارکنندگان «آیین آواز» معرفی آوازخوانان برجستۀ جوان و میانسال به جامعه هنری است. در بیست و هشتمین دوره نشست تخصصی آواز ایرانی به شناخت و بررسی جایگاه آوازی استاد اقبال آذر خواننده پر آوازه موسیقی دستگاهی پرداخته خواهد شد.
قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

قاسمی: ما رفرنسی برای قطعات کرال نداریم

در زمان ما گرایش آهنگسازی وجود نداشت، ولی پایان نامه کارشناسی من آهنگسازی بود، ساخت واریاسیون روی تم ایرانی که با آقای روشن روان کار کردم، قبل از آن هم همانطور که گفتم “لم لوا” اجرا شد با کر فرهنگسرای بهمن قبل از من و یکبار هم که خودم با کر این فرهنگسرا کار کردم باز اجرا شد.
محمد رضا درویشی و کلیدر (III)

محمد رضا درویشی و کلیدر (III)

در ادامۀ بحث های قبلی نگاهی اجمالی خواهیم داشت به شرایط و امکانات موجود برای آشنایی بیشتر مخاطبین بخصوص جوانان و نوجوانان با ویژگی های ساختاری یک اثر هنری (موسیقی، نقاشی، تئاتر و …)اگر بخواهیم عمیق تر به این مساله نگاه کنیم شاید بهتر باشد نگاهی به آموزش های عمومی در کودکان و نوجوانان داشته باشیم. مدرسه به عنوان یکی از مهمترین مراکزیست که وظیفۀ آموزش و پرورش فکری کودکان و نوجوانان را بر عهده دارد.
جای پرسش بنیادی صدا (II)

جای پرسش بنیادی صدا (II)

گذشته از این که با تعبیر «مدرنیته‌ی مستقل موسیقی معاصر ایران» که احتمالا در جایی تا کنون تشریح هم نشده، موافق باشیم یا نه (تا پایان با پرسش‌هایی تلویحا نشان خواهم داد که اگر مقصود همان باشد که از ظاهر چنین عبارتی برداشت می‌شود تا حد زیادی نمی‌توان با آن موافق بود)، رویداد به هدف‌هایش نزدیک شده است.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (II)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (II)

به بیان دیگر اگر دولت-ملتِ برآمده پیشاپیش نتواند از طریق مشترکات فرهنگی موجود در پهنه‌ی جغرافیایی-فرهنگی‌اش این بُعد پراهمیت هویت را به دست آورد نقصانی شدید در هویت ادعایی‌اش پدید می‌آید، پس ناچار است حتا به قیمت اختراع هم که شده چیزی را بیابد و در بسته‌ی هویتی خود بگنجاند.
نگاهی به روند تحول کتاب سال شیدا (I)

نگاهی به روند تحول کتاب سال شیدا (I)

“نوآوری نیز […] بایستی ریشه در «شناخت» داشته باشد و شناخت نیز جز در بستر تحقیق عالی و ممتاز به دست نمی‌آید. «کتاب سال شیدا» گامی است برای یاری رساندن و تقویت فرهنگ تحقیق و روحیه‌ی محقق پروری در موسیقی ایران.”
گروه ضربانگ در فستیوال کلن

گروه ضربانگ در فستیوال کلن

گروه ضربانگ دوازده نوامبر آینده، در چارچوب جشنواره ریتم کلن و در سالن فیلارمونی این شهر آلمان روی صحنه می رود. از دیگر میهمانان جشنواره امسال کلن، ذکیر حسین نوازنده بزرگ طبله هند و مارتین گروبینگر هنرمند جوان اتریشی است که در سالهای اخیر شهرت بسیار یافته است. ضربانگ که شناخته شده ترین گروه سازهای کوبه ای ایرانی در خارج از کشور است، برای برنامه خود در سالن فیلارمونی کلن ترکیبی نسبتا تازه را پیش بینی کرده است.