بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (III)

ابونصر فارابی
ابونصر فارابی
ویژگی‌های رویکرد آریستوگزنوس به موسیقی
نکات زیادی کار آریستوگزنوس را از دیگر اندیشمندان یونانی که درباره‌ی موسیقی به کار نظری پرداخته‌اند متمایز می‌سازد، اما آنچه از بقیه مهم‌تر است نقدی است که او به نظرات طرفداران فیثاغورث درباره‌ی موسیقی وارد می‌کند (۴). در حقیقت او با این کار گامی بسیار مهم در شناخت‌شناسی علم برمی‌دارد (Barker 1978: 9). موسیقی از نظر او موضوع دانش ریاضی نیست؛ همچنین موضوع فیزیک یا اخترشناسی. بلکه موضوع دانشی است برآمده از الزامات خود موسیقی:
شاخه‌ای از دانش که نام «نوا‌شناسی» (۵) برخود دارد به عنوان یکی از بخش‌ها یا دانش‌های ویژه‌ای شناخته‌ می‌شود که دانش عمومی شامل بر آنها است و خود را بر ملودی متمرکز کرده است (Aristoxenus 2009: 165).

درست به دلیل همین چند کلمه‌ی پر اهمیت است که می‌توان او را به‌نوعی اولین موسیقی‌شناس دانست (Gibson 2005: 1). کمی تفحص بیشتر در کتاب وی نشان می‌دهد که او کمتر بر خود موسیقی (به مفهوم قطعات ساخته شده و نتیجه‌ی کار هنری) و بیشتر بر مصالح سازنده‌ی موسیقی مانند فواصل و وزن‌ها متمرکز است (Rowell 1979: 67) (Levin 2009: 61)، که تا اینجا با دیگر پژوهندگان مشابهت تام دارد اما او به جای اینکه این مواد و مصالح را از دنیای ریاضیات یا نجوم بیاورد، از خود موسیقی استخراج کرده است.

نکته‌ی مهم دیگر در کار او بهره‌گیری از روش فلسفی استادش ارسطو است. ارسطو هرگز به طور مجزا و کامل به موسیقی نپرداخت و جز در چند اشاره‌ی کوتاه آن هم مرتبط با موضوع تربیت عمومی و … موسیقی را در رساله‌هایش مطرح نساخت، اما «عناصر هماهنگی» آریستوگزنوس را می‌توان از موفق‌ترین کاربرد روش‌های او در دنیای موسیقی دانست (Gibson 2005: 2) (Anderson 1980: 83). او تحت تاثیر «برهان پسین» (۶)

روش تاسیس اصول موضوع (۷) را به‌کار می‌برد تا دانش مورد بحث را پایه‌ریزی کرده و بر اساس آن بقیه‌ی قسمت‌ها را بسازد. به این معنی، برهان پسین یافتن مسیری است که با تعیین ویژگی‌ها و تعریف «مبادی اولیه» (۸) آغاز و به سوی ساختن فرضیه‌ها و قضیه‌های مربوطه ادامه پیدا می‌کند (۹). پی نوشت
۴- مهم تر از همه سکیتو کانونیس (Secito Canonis) اثر اقلیدس که مهم‌ترین رساله‌ با گرایش‌های فیثاغورثی است.
۵- در برگردان واژه‌ی «هارمونیکا» یا «Harmonics» مترجمان عرب عصر طلایی ترجمه «النغم» را به کار گرفته‌اند (Framer 1930: 328) (فارمر ۱۳۶۶: ۲۸۴) و همانطور که دیدیم به معنای دانشی است که بر عناصر ملودی متمرکز باشد، بنابراین به نظر می‌رسد برگردان پارسی «نواشناسی» شایسته‌ی این رشته است.
۶- Posterior Analytics
۷- Axiomatic Method of Aristotle
۸- First Principles
۹- این ساختمان ظریف اصول موضوعه و وضع اصطلاحات دقیق را -چنان که «پروفیریوس» (Prophyrius) نیز در شرح خود اشاره می‌کند- آریستوگزنوس در رساله‌ی «اصول» (De Principiis) که اثر جداگانه‌ای از رسالات «عناصر هماهنگی» و «عناصر وزن»، بوده است به تفصیل مورد بحث قرار داده است. با استفاده از نظر پروفیریوس این حدس تقویت می‌شود که دو کتاب اول «عناصر هماهنگی» در حقیقت بخش‌هایی از «اصول» است که در گذر زمان تحت عنوان یک رساله به نام «عناصر هماهنگی» با هم مخلوط شده‌‌اند (Mathiesen 1999: 297).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره «سرزمین کلاغ‌های مهاجر»

مؤسسه فرهنگی هنری «آوای ماد» آلبوم «سرزمین کلاغ‌های مهاجر» به آهنگسازی مزدک کوهستانی را روانه بازار موسیقی کرده است. این آلبوم شامل هفت قطعه برای ویولن و ارکستر زهی است که با تفکرات موسیقایی قرن بیستمی و با رگه‌هایی از موسیقی ایرانی هرچند نهفته در لایه‌های موسیقی پلی‌تنال و بعضاً آتنال موسیقی غربی تصنیف شده‌اند. به گفته مزدک کوهستانی او در این آلبوم تلاش داشته که از آنچه موسیقی مدرن گفته می‌شود فاصله بگیرد. بابک کوهستانی در نقش سولیست این اثر حضور داشته است.

درخشش مژگان چاهیان، در چهل و چهارمین فستیوال بین المللی هنر ایتالیا

مژگان چاهیان به عنوان آهنگساز و نماینده ایران در این فستیوال برگزیده و دعوت به آهنگسازی شد و اثر جدیدش در فستیوال بین المللی هنر ایتالیا اجرا خواهد شد. تعامل بین هنرمندان بین المللی و استعدادهای جوان در آهنگسازی از جمله اهداف این فستیوال است.

از روزهای گذشته…

متنوع و پر شتاب (II)

متنوع و پر شتاب (II)

این قطعه هم جزو قطعاتی است که بجای آرپژ با ملودی آغاز می شود. بعد از اورتور هم مجددا جمله ی پر مغزتری را می شنویم که شنونده را در انتظار شنیدن ادامه قطعه نگه می دارد. روند کلی قطعه هم با متانت و وقار پیش می رود. بنظر من این قطعه جزو قطعات خوب این آلبوم بود.
موسیقی در کوهستان

موسیقی در کوهستان

اگر بتاریخ بنگریم بی شک مظاهر طبیعت را اولین مربی بشر در زمینه هنرمییابیم خصوصا در هنر موسیقی که بسیاری از مورخان و محققان اولین آموزگار موسیقی را اصوات طبیعت میدانند.
اطلاعیه چهارم مسابقه کشوری گیتار کلاسیک تهران ۸۷

اطلاعیه چهارم مسابقه کشوری گیتار کلاسیک تهران ۸۷

مرحله مقدماتی این مسابقات طی سه روز متوالی در خانه هنرمندان از ساعت ۱۰:۰۰ الی ۱۹:۰۰ به شرح زیر برگزار خواهد شد: روز اول – سه شنبه ۲۹ / مرداد / ۸۷ (سالن ناصری)
گفتگو با تیبو (II)

گفتگو با تیبو (II)

«مارسیک نمونه یک استاد خوب بود. هر جلسه که در کنسرواتوار نزد او می رفتم (ما سه روز در هفته از او درس می گرفتیم)، او یک اتود از جاوینیز (Gavinies)، فیوریلو (Fiorillo)، دونت (Dont) به من می داد تا برای جلسه بعد آماد کنم. ما همچنین تمام آثار پاگانینی و آثاری از ارنست (Ernst) و اسپور (Spohr) را کار کردیم. برای تکنیک های آرشه نیز مارسیک از پاساژهای مختلفی که به اتود تبدیل شده بودند استفاده می کرد. ما گام ها را نیز که از نان شب ویولونیست مهم ترند، هر روز تمرین می کردیم.
گفتگو با سارا چانگ (VI)

گفتگو با سارا چانگ (VI)

درست است، اما او تنها ۱۰ سال سن دارد و دقیقا نمی داند چه می خواهد، تقریبا مثل خود من! همه فکر می کردند من می دانستم چه می خواهم وقتی ۱۰ ساله بودم، اما نمی دانستم و هنوز هم در حال جستجو هستم. برای او هم همینطور، اگر روزی کسی او را به زمین تمرین نبرد، او با سبدی پر از توپهای تنیس به زیر زمین می رود و آنها را به در پارکینگ می زند و این مرا دیوانه می کند، زیرا در حال تمرین کردن هستم، اما او عاشق این کار است! به من می گوید: “می توانی امروز با من به زمین تمرین بیایی؟ می توانی فقط کمکم کنی که سرویس بزنم؟ ”
رامین جوادی و “Batman Begins”

رامین جوادی و “Batman Begins”

فیلم پرهزینه و پر فروش “بتمن آغاز میشود” محصول سال ۲۰۰۵، به کارگردانی کریستوفر نولان و بازیگران سرشناسی چون کریستین بیل در نقش بتمن، مایکل کین، لیام نیسن و مورگان فریمن ۱ است. این فیلم پنجمین فیلم از این سری پس از بتمن سال ۱۹۸۹ است، داستان و ساختاری متفاوت دارد و این تفاوت به خصوص در موسیقی آن مشاهده میشود.
فرنگیس علیزاده و موسیقی نو (II)

فرنگیس علیزاده و موسیقی نو (II)

من جوانان را تشویق می کنم که در زندگی خود به دنبال هدفی باشند و سخت در پی رسیدن به آن هدف تلاش کنند.آنها باید زبانهای مختلفی را یاد بگیرند و دید بازی نسبت به پیشرفتهای دنیا و اختراعات جدید داشته باشند. آنها هرگز نباید احساس کنند که در چهارچوبی محدود هستند. دنیا بسیار بزرگ است و اطلاعات و تکنولوژی بسیار سریع جلو می روند. جوانها باید همیشه آماده یادگیری چیزهای جدید باشند.
نامجو از نگاه منتقدان (II)

نامجو از نگاه منتقدان (II)

مصطفی کمال پورتراب که در این جلسه شرکت داشت، در مورد محسن نامجو گفت: “… بچه های کوچک که گاهی شیطنت می کنند را حتما دیده اید، به آنها یک آب نبات میدهند و می خورند و ساکت میشوند…!؛ ولی در عین حال یک مطلبی را هم من در این مدتی که در وزارت ارشاد، صداوسیما و دانشگاه تدریس میکردم دیده ام، این بوده که چیزی در وجود ایرانی هست که کمتر در مردم دنیا دیده ام، البته به جز آلمان که بعدا فهمیدم اشتراکات نژادی داریم و آریایی هستیم؛ این نژاد گاهی به ابتکارت جالبی دست میزند … ولی چیزی که این ابتکار را کامل میکند، علم است.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (III)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (III)

در قسمتی از این مقاله چنین می خوانیم: «آموزگار هیچگاه نباید به هنرجو اجازه دهد که اشتباهی را (چه لغزش انگشت، نت اشتباه، یا ریتم، آهنگ و کشش اشتباه) با نواختن شکل صحیح آن بلافاصله پس از شکل اشتباه آن، تصحیح کند. بایستی توجه نمود که چنین تصحیحاتی در هنگام نواختن را می توان در حقیقت بدآموزی یا تمرین غلط نامید، زیرا این کار باعث گسستن پیوندهای صحیح موسیقی در ذهن می گردد.» (متی/۱۳۸۴)
فلسفۀ سازهای ابداعی (II)

فلسفۀ سازهای ابداعی (II)

متاسفانه بسیاری از دست اندر کاران نسل جوان هنر، آنچنان جذب و شیفتۀ اسامی و نامهای کاذب شده اند که حاضرند به هر قیمتی و فقط و فقط به خاطر بودن در یک تشکیلات به ظاهر هنری و یا صرف بودن در کنار آن نامها، تن به هر خفت و خواری بدهند. غافل از اینکه این فرصت طلبان به ظاهر “هنری نما” فقط و فقط به دنبال افرادی زیر دست و بله و چشم گو جهت تایید حرف ها، افکار و اعمالشان هستند.