درباره بازسازی تصنیف های امیرجاهد

در کتاب‌های مربوط به تاریخ موسیقی ایران، بارها و بارها نام محمدعلی امیرجاهد را در کنار شیدا و عارف، دو تصنیف سرای مشهور دوره قاجار و مشروطه خوانده‌ایم. در کارگان موسیقی دستگاهی ما، تصنیف‌های پرشماری از عارف و شیدا شنیده می‌شود که در طول صد سال گذشته، بارها و بارها اجراشده‌اند؛ اما کمتر دیده و شنیده‌ایم که هنرمندان تصنیف‌هایی از امیرجاهد را اجرا کنند، گویی شمار تصنیف‌های به‌جامانده از او، بسیار اندک‌تر از آثار شنیده‌شده از عارف و شیدا است؛ اما اگر تصنیف‌های امیرجاهد کم‌شمارند، چرا در تاریخ موسیقی ما نام وی در کنار این دو هنرمند پرکار قرارگرفته است؟

واقعیت این است که تعداد تصنیف‌های امیرجاهد به گواه دو دیوان شعری که از او وجود دارد انگشت‌شمار نیست اما به دلیل‌هایی که در پی خواهد آمد، تنها تصنیف‌هایی به شمار انگشتان دست، از او به شهرت رسیده:
۱- ضعف نت‌نویسی: دو دیوان شعر امیرجاهد، به همراه نت نگاری آن در سال‌های ۳۳ و ۴۹ منتشرشده، اما وقتی صدایی را که از امیرجاهد در حال خواندن این تصنیف‌ها باقی‌مانده با نت‌نویسی دیوان او برابر می‌کنیم، می‌بینیم در موردهای بسیاری در نت‌نویسی تصنیف‌های وی خطا رخ‌داده است. مشخص نیست راوی تا چه حد در این خطا دخیل بوده. نت‌نویسی اشتباه آثار امیرجاهد و عدم دسترسی اکثر موسیقیدانان به نوارهایی که از صدای او ضبط‌ شده است، (که البته آن هم کیفیت بسیار پایینی دارد و در بسیاری از مواقع، شنونده را دچار تردید می‌کند) باعث شده، بسیاری از آثار باارزش امیرجاهد مورد فراموشی قرار گیرد.

۲- ضعف ملودی و شعر: بعضی از تصنیف‌های امیرجاهد ازنظر ملودی سازی و گاه شعر، دچار ضعف‌هایی هستند (که البته در زمان تصنیف این آثار بعضی از این کاستی‌ها چندان موردتوجه نبوده است ولی باعث کم رونق شدن استفاده از آن‌ها می‌شده است.)

۳- ضعف در فرم: بعضی از تصنیف‌های امیرجاهد باوجود تم‌های دل‌انگیز و قدرتمند، ازنظر فرم دچار کاستی‌هایی هستند که این مشکل تنها به‌وسیله بسط و گسترش ملودیک در بازسازی‌های آهنگسازان قابل‌رفع است. در سنت موسیقی دستگاهی ایران، کمتر آهنگسازی (کمپوزیشن) وجود داشته است و این موضوع باعث فراموشی بعضی از آثار امیرجاهد شده است.

۴- پرتعداد بودن آثار ملی: در کارگان موسیقی دستگاهی ایران، کمتر آثاری با مضامین ملی مورداستفاده قرارگرفته؛ امیرجاهد تصنیف‌های ملی زیادی دارد که کمتر مورد استقبال اهالی موسیقی قرارگرفته است. عدم استقبال از اشعار ملی میهنی تا آنجا پیش می‌رود که شعر تصنیف «در ملک ایران» با شعر امیرجاهد و ملودی علی‌اکبر شهنازی، از سوی «فریدون مشیری» به «لبخنده گل» تبدیل شد و شعر ملی-میهنی امیرجاهد، کنار گذاشته شد.

۵- عدم همکاری نزدیک با خوانندگان: بیشتر تصنیف‌های مشهور امیرجاهد مربوط به زمان همکاری نزدیک او با قمرالملوک وزیری است. امیرجاهد را اولین استاد شناخته‌شده قمر می‌دانند و اولین ضبط‌های قمر (در سن ۱۶ سالگی) بر اساس تصنیف‌های امیرجاهد شکل‌گرفته است. امیرجاهد خود درباره همکاری‌اش با قمر می‌گوید: «در طول شش ماه هر هفته دو تصنیف برای قمر ساختم.»
***

به تازگی مجموعه‌ای توسط انتشارات ماهور منتشر شد؛ با نام «پیمان عشق» با صدای رامین بحیرایی که شش تصنیف از امیرجاهد را دربردارد. این مجموعه تصنیف‌ها به‌وسیله نگارنده بازسازی‌شده و با تکنیک‌های چندصدایی برای ارکستر سازهای ایرانی تنظیم‌شده است. در این مجموعه بعضی از آثار ناشنیده و یا کمتر شنیده‌شده این تصنیف‌سرا بازسازی‌شده است. به این منظور، نگارنده با کمک رامین بحیرایی و با استفاده از صداهایی که از آواز امیرجاهد به‌جا مانده و نت‌نوشته‌ای که در دیوان او به چاپ رسیده ملودی‌های موردنظر امیرجاهد را استنتاج نموده است.

به لطف تکنیک‌های آهنگسازی، تصانیفی که دارای فرم‌های غیرمعمول بوده‌اند، مورد تحلیل قرارگرفته و به‌شیوه‌ای که هیچ تغییری در بخش آواز ایجاد نشود، بازسازی‌شده‌اند.

«پیمان عشق» اولین آلبوم از مجموعه آلبوم‌هایی است که از سوی نگارنده بازسازی و با صدای رامین بحیرایی و همکاری گروه صهبای کهن، اجرا و ضبط‌ شده است. امید است، این مجموعه آلبوم‌ها باعث شود، آثار باارزش امیرجاهد، بهتر و بیشتر شناخته شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (I)

ادوارد الگار (Sir Edward Elgar) در دوم ژوئن سال ۱۸۵۷ در “برادهیت” (Broadheath) که روستایی در سه مایلی شهر کوچک “وُرسِستر” (Worcester) است به دنیا آمد. پدر وی، صاحب یک مغازه ی موسیقی بود که در آن پیانو کوک می کرد. بر این اساس، الگار جوان نیز از این مزیت برخوردار بود تا در محیطی مملو از موسیقی رشد کرده و بزرگ شود.

کنسرت گروه موسیقی «ماه و مهر»

گروه موسیقی «ماه و مهر» با شادمانه های موسیقی اصیل ایرانی و ترانه های علی رضا امینی در سیزدهم اسفندماه روی صحنه خواهد رفت. علی رضا امینی نوازنده، ترانه سرا، محقق و کارشناس موسیقی و فعال موسیقی رسانه در برنامه نیستان شبکه رادیویی فرهنگ، از سال ۱۳۷۹ به طرح کلام گذاری قطعات شاد و ضربی موسیقی اصیل ایرانی پرداخت و در یک طرح کلان حدود ۲۰۰ قطعه از رنگ ها و سایر فرم های قطعات ضربی را با سرودن شعر منطبق با ملودی قطعه، به ترانه و تصنیف تبدیل کرده است که آلبوم “عشق و شب و شیدایی” اولین آلبوم موسیقایی او در سال ۸۴ منتشر شد و هنوز هم از پرپخش ترین ترانه های موسیقی دستگاهی رادیوهای مختلف می باشد.

از روزهای گذشته…

اصول کاربردی هارمونی (قسمت دوم)

اصول کاربردی هارمونی (قسمت دوم)

رویکردهای مبتنی بر بینش هانریش شنکر (heinrich schenker) از این امتیاز برخوردارند که بیش از روش های دیگر، بر پایه «شنیدن» تکیه دارند. خصوصاً این فرضیه که همه آکوردها از اهمیت ساختاری یکسانی برخوردار نیستند و این امر که معنای هارمونیک یک قطعه نسبت به زمینه ی خطی آن تغییر می یابد، از بینشی انتقادی خبر می دهد.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (IV)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (IV)

در حالیکه برخی از پژوهش ها نشان می دهند که دانش آموزانی که به موسیقی رپ یا هوی متال گوش می دهند نمره های پایین تری در امتحان های خود می آورند، یافته های یک تحقیق حاکی از این است که نه تنها توانایی تحصیلی دانش آموزان سفید پوست پس از تماشای کلیپ های رپ بهبود یافته بلکه نگرش آن ها نیز بهتر شده است، پس از تماشای کلیپ های رپ با موضوعات سیاسی تمایل آن ها به حمایت از نامزد های سیاه پوست لیبرال در برنامه های سیاسی افزایش می یابد.
اسکار پیترسون

اسکار پیترسون

اوایل قرن بیستم یعنی هنگامی که موسیقی کلاسیک (رمانتیک و مدرن) از یکسو و موسیقی Jazz از سوی دیگر شنوندگان موسیقی در اروپا، آمریکا و سراسر جهان رامتوجه خود کرده بود، در شهر مونترئال کانادا یکی دیگر از نوابغ موسیقی Jazz متولد شد، کسی که توانست کارهای بسیاری را با افرادی چون چارلی پارکر، دیزی گیلسپی، لوییس آرمسترانگ، الا فیتسجرالد، دوک الینگتون ۱ و … تهیه کند، کسی که هنوز در سن ۸۰ سالگی تمام وقت و زندگی خود را وقف موسیقی می کند.
گزارش جلسه یازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه یازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

یازدهمین جلسه از «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» عصر چهارشنبه، ۲۸ فروردین ۱۳۹۲ در خانه‌ی موسیقی برگزار شد. جلسه‌ی یازدهم که به «نقد نشانه‌شناسانه‌ی موسیقی» اختصاص داشت آغاز مباحث میان‌رشته‌ای این کارگاه به شمار می‌آید. در این گونه مباحث نقد موسیقی ابزارهای یک رشته یا زیررشته‌ی دیگر را به‌کار می‌گیرد تا به دنیای درون اثر هنری پا بگذارد یا پیرامونش را بکاود.
گره‏گشایی از سطوح لکه دار

گره‏گشایی از سطوح لکه دار

«سطوح لکه دار» یا «گره»، بافتی است در مدیوم موسیقی و در قالب سی دی که جریان نوپای موسیقی الکترونیک امروز ایران را پرخروش می‏سازد. این نوشته، غوطه‏ای است در این خروش. گره، دوازده تکه دارد. دوازده قطعه. در این تکه‏ های لایه‏ لایه‏ ی صدا، از صداهای بی‏ عمق، از صداهای بی‏ هارمونیک (۱) به بافتی عمیق می‏رسیم. کاری که انگار ما خودمان هر روز می‏کنیم تا از سطوح وجود به اعماق آن برویم، تا از آنچه انگار هست، به آنچه واقعا هست برسیم. «گره»، به واقع همین سطوحِ ناچیزِ همچون‏ حبابِ کف‏ آلودی‏ بر سطحِ‏ گدازه‏ ی مذابی‏ روان‏ آمده را به لایه‏ های عمیق ذهن پیوند می‏زند.
اولین زنی که اسکار موسیقی گرفت

اولین زنی که اسکار موسیقی گرفت

مدتها است که ریچل پورتمن آهنگساز / ترانه سرا به خاطر سبک رمانتیک مجلل و توانایی نا متعارفش در یافتن نت صحیح ارتباطی، بین داستان روی پرده و احساسات تماشاگر شهرت یافته است. او از سال ۱۹۸۲ به طور خستگی ناپذیر و مداوم بر روی موسیقی فیلمهای مختلف برای تلویزیون و سینما، کار کرده است و بیش از ۳۰ اثر را به نام خود ثبت نموده است. خانم پورتمن با کسب جایزه اسکار بهترین موسیقی متن فیلم “اما” (Emma) توانست نام خود را به عنوان اولین آهنگساز زن برنده اسکار، در تاریخ سینما جاودان کند.
پر فروشترین کنسرتها

پر فروشترین کنسرتها

آخرین اطلاعاتی که از فروش کنسرت های مختلف در گوشه و کنار دنیا آمده است بیانگر این می باشد که هنوز کنسرت بزرگ Rod Stewart که در ماه جولای برگزار شده، در صدر جدول فروش بلیط قرار دارد.
منتشری: از طرف پدرم یک رضایت نامه نوشتم!

منتشری: از طرف پدرم یک رضایت نامه نوشتم!

به نام خداوند جان و خرد / کزین برتر اندیشه برنگذرد. اول اجازه بدهید که خدمت همه خوانندگان این مجله درودی عرض‌کنم. من اهل شمال هستم و در سال ۱۳۲۱ در شهرستان لنگرود متولد شدم. موسیقی از ابتدا در خانواده ما وجود داشت چون پدرم از صدای خوشی برخوردار بود. در آن زمان یادم می آید که تازه گرمافونی موسوم به بوقی باب شده بود و روی صفحه ضبط می شد، پدرم صفحات مربوط به صدای مرحوم بدیع زاده و ادیب خوانساری و تاج اصفهانی و طاهرزاده را می خرید و روی گرامافون پخش می کرد. ما از سن ۵-۶ سالگی در فضای موسیقیایی بزرگ شدیم.
چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی برگزار شد

چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی برگزار شد

چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی شنبه نهم اسفند در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد. در این جشنواره به برگزیدگان این مسابقه، هدایایی اهدا شد. در ابتدای این نشست یونس محمودی مجری این برنامه پس از خوش آمد گویی از دبیر جشنواره سجاد پورقناد خواست که به روی صحنه آمده و بیانیه دبیر جشنواره را قرائت کند. پس از سخنرانی دبیر، مجری برنامه سعید یعقوبیان (نوازنده تار)، پیمان ناصح پور (نوازنده دایره) و شایان یزدی زاده (نوازنده تنبک) را برای اجرای موسیقی به روی صحنه دعوت کرد. پس از اتمام این بخش، کلیپ جشنواره به نمایش درآمد و در ادامه از سید عباس سجادی مدیر عامل بنیاد آفرینش های نیاوران دعوت شد تا به ایراد سخنرانی بپردازد.
رابرت فارنون : افسانه ای در عرصه موسیقی لایت ( بخش اول)

رابرت فارنون : افسانه ای در عرصه موسیقی لایت ( بخش اول)

رابرت فارنون را می توان بزرگترین آهنگساز موسیقی لایت نیمه دوم قرن بیستم در جهان به شمار آورد. این آهنگساز کانادایی الاصل که آثار برجسته ای در زمینه موسیقی فیلم نیز ارائه کرده، بدون شک در صورت اقامت در هالیوود به شهرت و ثروت قابل توجهی دست می یافت، اما در کمال ناباوری و برخلاف تصور همگان، کشور انگلستان را به عنوان محل اقامتش برگزید.