موسیقی ایرانی و سرنوشت ارکستر سمفونیک تهران در سالی که گذشت

لوريس چكناواريان در اجراي
لوريس چكناواريان در اجراي "رسول عشق و اميد"
سالی که گذشت سال پرکاری برای موسیقی ایران بود و البته نه پربار! برنامه های استادان موسیقی ای که از شهرت بالایی در میان مردم برخوردار بودند، با استقبال بسیار زیادی روبرو شد ولی آنطور که از نقد های نوشته شده بر این کنسرت ها میشود احساس کرد، چنان که باید از نظر محتوایی باری نداشت.

از اتفاقات جالب توجه امسال، کنسرتهای این استادان در شب های پیاپی در تالار بزرگ وزارت کشور بود. در این مقاله به برنامه های مهمی که با همکاری نهاد هایی مانند وزارت ارشاد و خانه موسیقی برگزار شد می پردازیم.

ارکستر سمفونیک تهران نیز یکی از پرکارترین سالهای حیات خود را (از اول انقلاب) پشت سر گذاشت. هرچند در تمام کنسرت های سال گذشته (به جز کنسرت” رسول عشق و امید” به رهبری لوریس چکناوریان)، سکان ارکستر را افرادی در دست داشتند که صلاحیت لازم را در رهبری ارکستر نداشتند.

برنامه های ارکستر سمفونیک تهران در سال گذشته همگی با مناسب های توصیه شده از طرف دولت در شبهای پیاپی به اجرا گذاشته شدند.

سلسله کنسرتهایی با نام “رسول عشق و امید” که برگرفته از ساخته های لوریس چکناوریان بود، آغاز گر برنامه های سال گذشته ارکستر سمفونیک تهران بود. در این برنامه ها که به دلیل محبوبیت رهبر ارکستر و آهنگساز این برنامه، با استقبال بسیار بالایی روبرو شد، ارکستر سمفونیک تهران با گروه رقصنده ای همراه شد؛ این برنامه کیفیت بالایی از نظر کوک و هماهنگی ارکستر داشت که لوریس چکناوریان نشان داد، ارکستر سمفونیک تهران در صورت داشتن رهبری حرفه ای توانایی های بالایی دارد؛ البته ناگفته نماند که نوازندگان بادی برنجی ارکستر به دعوت چکناوریان از خارج از کشور دعوت شده بودند.

پس از این سلسله کنسرتها، ارکستر سمفونیک تهران در دست یکی از نوازندگان سابق ارکستر سمفونیک تهران مجید انتظامی قرار گرفت که رپرتواری از ساخته های انتظامی به اجرا گذاشته شد؛ این برنامه “به یاد هشت سال دفاع مقدس” در تالار وحدت به اجرا گذاشته شد که این برنامه نیز مورد استقبال مردم قرار گرفت.

برنامه بعدی ارکستر سمفونیک در این سال، در جشنواره فجر به اجرا گذاشته شد که رهبری ارکستر را باز نوازنده فعلی ارکستر سمفونیک تهران که سالهاست در مقام مایستر فعالیت میکند، ارسلان کامکار به عهده گرفت. ارسلان کامکار در این برنامه قسمتی را به اجرای ساخته های خود “سوئیت سمفونیک سرزمین پدری” اختصاص داد و قسمت بعدی برنامه، “منظومه سمفونیک مولانا” ساخته برادرش هوشنگ کامکار بود.

در این برنامه ارکستر سمفونیک تهران نسبت به اجرای سال پیش خود در این جشنواره در جایگاه بهتری از نظر هماهنگی و کوک قرار داشت ولی باز از نظر کار گروهی هماهنگی کاملا ایده آلی نداشت. تا اجرای این برنامه ارکستر سمفونیک تهران هنوز با تیتر رهبری دائم نادر مشایخی به فعالیت می پرداخت ولی در واقع از این تاریخ (با توجه به گفته معاول هنری وزیر ارشاد) دیگر کنار گذاشته شده بود. آخرین برنامه ارکستر سمفونیک تهران در این سال، کنسرتی به نام “هلال کارون” با موضوع “هشت سال دفاع مقدس” بود که اینبار ارکستر در کمال تعجب به دست سعید ذهنی، آهنگساز این اثر سپرده شد، که البته در این برنامه ترکیب ارکستر دقیقا” مطابق با ارکستر سمفونیک تهران نبود و نوازندگان میهمان دیگری حضور داشتند، حتی مایستر این برنامه ارسلان کامکار نبود.

تنها نقطه امیدی که در سال گذشته درباره ارکستر سمفونیک تهران، آن هم در پایان سال به خبرگزاری ها مخابره شد، دعوت از منوچهر صهبایی به رهبری ارکستر سمفونیک تهران بود. در این مورد وزارت ارشاد به صورت دقیق مطرح نکرد که آیا صهبایی رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران است یا هنوز نادر مشایخی این سمت را به عهده دارد؛ حتی در جلسه مطبوعاتی وزارت ارشاد با همراهی منوچهر صهبایی، صحبتی از رهبر قبلی یعنی نادر مشایخی نشد!

برخورد سال گذشته وزارت فرهنگ و ارشاد در زمینه موسیقی و بخصوص فعالیت ارکستر سمفونیک و برخورد با رهبری این ارکستر، میتواند جایگاه رهبری را مورد لطمه جدی قرار دهد.

5 دیدگاه

  • فرزاد
    ارسال شده در فروردین ۲, ۱۳۸۷ در ۲:۲۸ ب.ظ

    به نظر من تمامی رهبران
    ارکسترسمفونیک تهران به جز” سعید ذهنی”
    صلاحیت رهبری ارکستر را دارند.

  • ناشناس
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۷ در ۱۲:۲۸ ق.ظ

    salam…
    man ba nazare shoma kamelan movafegham albatte hame ham salahiyat nadashtan…albatte agar bekhaim dar iran begim,,,bale amma vaghean bejoz ostad cheknavarian,,,vaghean ki dige oon bala be onvane RABAR saleh bood?!?!?!?!
    rasti parsal yek ejraye 3 shabe ham az symphony 3 beethoven dashtim ke az ghalam oftade bood ke agar ejraye oon 3 soliste mohtaram nabood khoob mishod!!!

  • ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۷ در ۳:۰۷ ب.ظ

    من هم با نظر جناب اقای فرزاد کاملا موافقم البته استاد ذهنی انسان وارسته و بزرگی هستند ولی ارکستر سمفونیک تهران کار هر کسی رهبریش نیست کار جدا مشکلی جایی که استاد صحبایی استاد چکناوریان و دیگر بزرگان هستند اقای ذهنی حرفی برای گفتن نداره جسارت نشه ولی گویا هلال کاروان امسال زیاد حال نداده به دوستان .بازم به ایشان خسته نباشی میگم دست ایشان را به رسم دوستی میفشارم.ایشان انسان ضعیفی تو این زمینه نیست بقیه زیادی قوی هستند یا حق

  • erfan_pater
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۷ در ۹:۱۳ ق.ظ

    ba salam omidvaram rahbare choir ham tagirr konad.ozae choir va orchestra ro be zaval ast

  • امین
    ارسال شده در فروردین ۲۶, ۱۳۸۷ در ۱:۳۳ ب.ظ

    سلام دوستان.یادتون نره مجید انتظامی به هیچ وجه صلاحیت رهبری ارکستر سمفونیک تهران رو ندارن.به هیچ وجه…

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

از روزهای گذشته…

Thelonious Monk

Thelonious Monk

تلونیوس اسفیر مانک (Thelonious Sphere Monk 1982-1917) یکی از تاثیرگذارترین چهره های تاریخ موسیقی جز و یکی از بنیانگذاران بی باپ (bebop) به شمار میرود. حضور قدرتمند او به عنوان یک آهنگساز و نوازنده پیانو، تاثیر عمیقی بر انواع مختلف موسیقی برجا گذاشته است.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVIII)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVIII)

یکی از مواردی که باعث رویگردانی از استفاده از نت است، عدم توانایی نوازندگان در سلفژ کردن نت هاست. ولی این مسئله نباید باعث شود تا نتوانیم از نت خوانی و فوایدش بهره گیری کنیم. حتی اگر توانایی در سلفژ موسیقی نداریم، با یک صدا ثابت خواندن تمامی نت ها بسیاری از مشکلات را حل میکند.
جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی

جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی

بسیاری از دست اندرکاران موسیقی بخصوص آنها که دستی در آهنگسازی دارند، با بداهه نوازی میانه خوبی ندارند، حتی برخی بداهه نوازی را معادل باز کردن دهان و صحبت کردن بدون فکر و برنامه از پیش تعیین شده می دانند. اما اگر نگاه کوتاهی به تاریخ موسیقی بیندازیم به دفعات با ماجراهای خلق آثار ارزشمند موسیقی بصورت بداهه برخورد خواهیم کرد.
سومین جشنواره هنرمندان خود آموخته

سومین جشنواره هنرمندان خود آموخته

بی گمان به اعتبار همه دستاوردهای فرهنگی و هنری که زمینه های بی شماری را جهت تبلور ارزش های به هنجار فراهم می سازد، به شهود تازه ای از ثبت لحظه های تاریخمند دست می یابیم که به یمن حضور مفاخر هنری که پشتوانه های ملی ماست ، حاصل شده است.
راش

راش

“راش” (Rush) آلبومی با اجرای استودیویی (eponymous debut studio album) توسط گروه راک کانادایایی “راش” است که شهرت فراوانی دارد. آلبوم راش در سال ۱۹۷۴ عرضه شد و در سال ۱۹۹۷ مجددا با کیفیت بهتری تکثیر شد. اولین برنامه های اجرا شده توسط “راش” بیشتر موسیقی هووی متال (heavy metal) به همراه گروههای راک محبوب بریتانیا، بود. راش طرفدار گروههای همچون لد زپلین (Led Zeppelin) و کریم (Cream) بود و این تاثیرات در آثار و اشعار این گروه شنیده می شود.
کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

او همچنین در سال ۲۰۰۹ “The Rake’s Progress” از استراوینسکی را در سالن تیترو ریل مادرید به کارگردانی رابرت لپاژ رهبری کرد. او در اواخر سال ۲۰۱۰ و اوایل سال ۲۰۱۱ رهبری مجموعه ای از اجراهای عروسی فیگاروی موتسارت در خانه اپرای زوریخ را به عهده داشت. در تاریخ یک سپتامبر ۲۰۰۶، ریچار اگار (Richard Egarr) نوازنده هارپسیکورد به عنوان مدیر موسیقی آکادمی موسیقی باستانی جایگزین هاگوود شد و هاگوود به عنوان مدیر افتخاری آکادمی معرفی شد.
اشتین وی و پسران

اشتین وی و پسران

هنری انگل هارد اشتین وی (Henry Engelhard Steinway) در سال ۱۸۵۳ در فضای کوچک زیر شیروانی در محله منهتن آمریکا، یکی از بهترین کارخانه های سازنده پیانو را تاسیس کرد. او در اصل یک سازنده کابینت های چوبی بود و تا قبل از تاسیس Steinway & Sons به تعداد ۴۸۲ پیانو در آلمان ساخته بود، به همین دلیل اولین پیانو Steinway & Sons با شماره سریال ۴۸۳ در آمریکا تولید شد و به قیمت ۵۰۰ دلار به فروش رفت. این پیانو در حال حاضر در موزه هنر نیویورک قرار دارد.
نگاهی به «اینک از امید» (VI)

نگاهی به «اینک از امید» (VI)

سهل انگاری بیش از حدی که مخصوصا در تنظیم قطعاتی که برای ارکستر ایرانی نوشته می شود، به خاطر سنت اونیسون نوازی ارکسترهایی است که شامل شاگردان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی می شد. این سنت باعث شده که ارکسترهایی که پس از انقلاب روی کار آمدند، به کمترین میزان چندصدایی رضایت داشته باشند زیرا وضعیت تنظیم شان را با ارکسترهای اونیسون می سنجیدند و همین مقدار چندصدایی مختصر را نسبت به تکصدایی آنها، کافی می دانستند. این اتفاق در حالی می افتاد که اولین ارکستر سازهای ملی که توسط فرامرز پایور تاسیس شده بود و قدمتی بیشتر از ارکستر های مرکز حفظ و اشاعه داشت، از روشی سنجیده و محاسبه شده برای چندصدایی کردن موسیقی ایرانی بهره می برده است که متاسفانه به مرور زمان این روش مورد فراموشی اهالی موسیقی ایرانی قرار می گیرد. آلبوم «اینک از امید» نیز از زمره آثاری است که تحت تاثیر همان جو کلی موسیقی ایرانی قرار گرفته است و به همین خاطر چندصدایی قابل توجهی ندارد.
سه تنور کوچک

سه تنور کوچک

یک گروه آواز سه نفره (Trio) که در گروه کر مدرسه کشف شده بودند، با کمپانی موسیقی کلاسیک یونیورسال (Classic Universal) قراردادی ۵۰۰ هزار پوندی منعقد کردند.
منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

بدنبال تهیه مطلب “آخرین پرچمدار” با منوچهر صهبایی موسیقیدان معاصر مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید.