موسیقی ایرانی و سرنوشت ارکستر سمفونیک تهران در سالی که گذشت

لوريس چكناواريان در اجراي
لوريس چكناواريان در اجراي "رسول عشق و اميد"
سالی که گذشت سال پرکاری برای موسیقی ایران بود و البته نه پربار! برنامه های استادان موسیقی ای که از شهرت بالایی در میان مردم برخوردار بودند، با استقبال بسیار زیادی روبرو شد ولی آنطور که از نقد های نوشته شده بر این کنسرت ها میشود احساس کرد، چنان که باید از نظر محتوایی باری نداشت.

از اتفاقات جالب توجه امسال، کنسرتهای این استادان در شب های پیاپی در تالار بزرگ وزارت کشور بود. در این مقاله به برنامه های مهمی که با همکاری نهاد هایی مانند وزارت ارشاد و خانه موسیقی برگزار شد می پردازیم.

ارکستر سمفونیک تهران نیز یکی از پرکارترین سالهای حیات خود را (از اول انقلاب) پشت سر گذاشت. هرچند در تمام کنسرت های سال گذشته (به جز کنسرت” رسول عشق و امید” به رهبری لوریس چکناوریان)، سکان ارکستر را افرادی در دست داشتند که صلاحیت لازم را در رهبری ارکستر نداشتند.

برنامه های ارکستر سمفونیک تهران در سال گذشته همگی با مناسب های توصیه شده از طرف دولت در شبهای پیاپی به اجرا گذاشته شدند.

سلسله کنسرتهایی با نام “رسول عشق و امید” که برگرفته از ساخته های لوریس چکناوریان بود، آغاز گر برنامه های سال گذشته ارکستر سمفونیک تهران بود. در این برنامه ها که به دلیل محبوبیت رهبر ارکستر و آهنگساز این برنامه، با استقبال بسیار بالایی روبرو شد، ارکستر سمفونیک تهران با گروه رقصنده ای همراه شد؛ این برنامه کیفیت بالایی از نظر کوک و هماهنگی ارکستر داشت که لوریس چکناوریان نشان داد، ارکستر سمفونیک تهران در صورت داشتن رهبری حرفه ای توانایی های بالایی دارد؛ البته ناگفته نماند که نوازندگان بادی برنجی ارکستر به دعوت چکناوریان از خارج از کشور دعوت شده بودند.

پس از این سلسله کنسرتها، ارکستر سمفونیک تهران در دست یکی از نوازندگان سابق ارکستر سمفونیک تهران مجید انتظامی قرار گرفت که رپرتواری از ساخته های انتظامی به اجرا گذاشته شد؛ این برنامه “به یاد هشت سال دفاع مقدس” در تالار وحدت به اجرا گذاشته شد که این برنامه نیز مورد استقبال مردم قرار گرفت.

برنامه بعدی ارکستر سمفونیک در این سال، در جشنواره فجر به اجرا گذاشته شد که رهبری ارکستر را باز نوازنده فعلی ارکستر سمفونیک تهران که سالهاست در مقام مایستر فعالیت میکند، ارسلان کامکار به عهده گرفت. ارسلان کامکار در این برنامه قسمتی را به اجرای ساخته های خود “سوئیت سمفونیک سرزمین پدری” اختصاص داد و قسمت بعدی برنامه، “منظومه سمفونیک مولانا” ساخته برادرش هوشنگ کامکار بود.

در این برنامه ارکستر سمفونیک تهران نسبت به اجرای سال پیش خود در این جشنواره در جایگاه بهتری از نظر هماهنگی و کوک قرار داشت ولی باز از نظر کار گروهی هماهنگی کاملا ایده آلی نداشت. تا اجرای این برنامه ارکستر سمفونیک تهران هنوز با تیتر رهبری دائم نادر مشایخی به فعالیت می پرداخت ولی در واقع از این تاریخ (با توجه به گفته معاول هنری وزیر ارشاد) دیگر کنار گذاشته شده بود. آخرین برنامه ارکستر سمفونیک تهران در این سال، کنسرتی به نام “هلال کارون” با موضوع “هشت سال دفاع مقدس” بود که اینبار ارکستر در کمال تعجب به دست سعید ذهنی، آهنگساز این اثر سپرده شد، که البته در این برنامه ترکیب ارکستر دقیقا” مطابق با ارکستر سمفونیک تهران نبود و نوازندگان میهمان دیگری حضور داشتند، حتی مایستر این برنامه ارسلان کامکار نبود.

تنها نقطه امیدی که در سال گذشته درباره ارکستر سمفونیک تهران، آن هم در پایان سال به خبرگزاری ها مخابره شد، دعوت از منوچهر صهبایی به رهبری ارکستر سمفونیک تهران بود. در این مورد وزارت ارشاد به صورت دقیق مطرح نکرد که آیا صهبایی رهبر دائم ارکستر سمفونیک تهران است یا هنوز نادر مشایخی این سمت را به عهده دارد؛ حتی در جلسه مطبوعاتی وزارت ارشاد با همراهی منوچهر صهبایی، صحبتی از رهبر قبلی یعنی نادر مشایخی نشد!

برخورد سال گذشته وزارت فرهنگ و ارشاد در زمینه موسیقی و بخصوص فعالیت ارکستر سمفونیک و برخورد با رهبری این ارکستر، میتواند جایگاه رهبری را مورد لطمه جدی قرار دهد.

5 دیدگاه

  • فرزاد
    ارسال شده در فروردین ۲, ۱۳۸۷ در ۲:۲۸ ب.ظ

    به نظر من تمامی رهبران
    ارکسترسمفونیک تهران به جز” سعید ذهنی”
    صلاحیت رهبری ارکستر را دارند.

  • ناشناس
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۷ در ۱۲:۲۸ ق.ظ

    salam…
    man ba nazare shoma kamelan movafegham albatte hame ham salahiyat nadashtan…albatte agar bekhaim dar iran begim,,,bale amma vaghean bejoz ostad cheknavarian,,,vaghean ki dige oon bala be onvane RABAR saleh bood?!?!?!?!
    rasti parsal yek ejraye 3 shabe ham az symphony 3 beethoven dashtim ke az ghalam oftade bood ke agar ejraye oon 3 soliste mohtaram nabood khoob mishod!!!

  • ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۷ در ۳:۰۷ ب.ظ

    من هم با نظر جناب اقای فرزاد کاملا موافقم البته استاد ذهنی انسان وارسته و بزرگی هستند ولی ارکستر سمفونیک تهران کار هر کسی رهبریش نیست کار جدا مشکلی جایی که استاد صحبایی استاد چکناوریان و دیگر بزرگان هستند اقای ذهنی حرفی برای گفتن نداره جسارت نشه ولی گویا هلال کاروان امسال زیاد حال نداده به دوستان .بازم به ایشان خسته نباشی میگم دست ایشان را به رسم دوستی میفشارم.ایشان انسان ضعیفی تو این زمینه نیست بقیه زیادی قوی هستند یا حق

  • erfan_pater
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۷ در ۹:۱۳ ق.ظ

    ba salam omidvaram rahbare choir ham tagirr konad.ozae choir va orchestra ro be zaval ast

  • امین
    ارسال شده در فروردین ۲۶, ۱۳۸۷ در ۱:۳۳ ب.ظ

    سلام دوستان.یادتون نره مجید انتظامی به هیچ وجه صلاحیت رهبری ارکستر سمفونیک تهران رو ندارن.به هیچ وجه…

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

MIDI را بهتر بشناسیم – قسمت  دوم

MIDI را بهتر بشناسیم – قسمت دوم

در دو مطلب قبل مقدماتی راجع به MIDI و سابقه تاریخی آن ارائه کردیم. در این نوشته نگاهی به انواع پیامهای MIDI انداخته و نحوه روشن و خاموش کردن نت ها و ساختار اطلاعات ارسالی برای این دو پیام را بررسی می کنیم.
مقدمه‌ای بر تجربۀ شنیداری معماری (I)

مقدمه‌ای بر تجربۀ شنیداری معماری (I)

آیا تجربۀ فضاهای معماری تنها وابسته به حس بینایی است و چگونه می‌توان بناها را هم دید و هم شنید؟ در این نوشتار سعی بر این است که علاوه بر پاسخ به سؤالات فوق، مفهوم معماری شنیداری در بستر زمان و فرهنگ‌های مختلف بررسی شود. غارهای فرانسه، معابد مایا و معماری یونان در ابعاد معماری، و شهرهای فرانسۀٔ قرن نوزدهم فرانسه در ابعاد شهرسازی، در این نوشته بررسی و جنبه‌های مختلف روابط انسان، صدا و فضا تحلیل می‌شوند. شیوه‌های مختلف تعامل انسان‌ها با صوت در بناها، تأاکیدی براین موضوع دارد که درک فضای معماری تنها از‌طریق دیدن میسر نمی‌شود، بلکه، تمامی حواس از جمله حسّ شنوایی، در ارتباط با معماری فعّال هستند و بیدار.
نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (II)

نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (II)

در صورتی که بتوان، صدای واقعی ایرج را با توجه به کیفیت پایینی که به نسل امروزی رسیده، بدست آورد و شنید، شاهد خواهیم بود که او دارای صدایی منحصر به فرد و یگانه در تاریخ موسیقی ایران می باشد، صدایی که منتها درجه هر یک از پارامترهای یک صدای خوب (سونوریته مناسب، حجم بالا، وسعت مطلوب، وضوح و شفافیت عالی و…) را داراست البته با توجه به کیفیت ضبط و انتقال آنها از ادوات ضبط و پخش موسیقی قدیم تا کنون (که اکثرا امروز به صورت داده های کامپیوتری است) کمتر کسی صدای واقعی او را شنیده است.طبیعتا هر چه صدا به صدای واقعی نزدیکتر باشد، به همان نسبت نیز قضاوت ما صحیح تر خواهد بود.
پیترو ماسکانی (II)

پیترو ماسکانی (II)

کانتات “In Flinda” به “Pinotta” تغییر یافت و برای شرکت در مسابقه موسیقی کنسرواتوار پیشنهاد شد اما به دلیل ثبت نام دیر هنگام پذیرفته نشد. در سال ۱۸۸۴، ماسکاگنی “Ballata” برای تنور و پیانو، “M’ama non m’ama”، قطعه هزل نشاط انگیزی برای سپرانو و پیانو، “Messagio d’amore” و “Alla luna” را ساخت.
عبدالکریم مهرافشان درگذشت

عبدالکریم مهرافشان درگذشت

عبدالکریم مهرافشان از آهنگسازان و نوازندگان پیشکسوت موسیقی ایرانی بعد از مدت ها مبارزه با بیماری شنبه ۵ اسفند ماه درگذشت. آثار مهرافشان در دوره اول فعالیت های ارکستر ملی به رهبری فرهاد فخرالدینی چندین بار به روی صحنه رفته بود.
لورنا مک کینت، اسوه نیو ایج

لورنا مک کینت، اسوه نیو ایج

لورنا یکی از محبوبترین خوانندگان سبک Celtic میباشد. لورنا در ۱۷ فوریه سال ۱۹۵۷ در Morden ،Manitoba کانادا و از پدر و مادی با اصالت اسکاتلندی و ایرلندی بدنیا آمد. وی در شاخه موسیقی World / New Age / Celtic طبقه بندی میشود، هرچند در اقصی نقاط دنیا کار وی را با عناوین دیگری نیز میشناسند و حتی موسیقی محلی کشوری چون ایرلند و یا اسکاتلند نیز شناخته میشود.
واثقی: برادرم نت موسیقی نمی دانست

واثقی: برادرم نت موسیقی نمی دانست

خود آقای دهلوی از من خواستند که این قطعه را در فیلم استفاده کنیم. اتفاقا همان اجرا هم بهترین اجرای این اثر بوده است که خود آقای دهلوی رهبری کرده اند و سنتور ها را من و آقای اسماعیل تهرانی زده ایم. این اجرا به صورت کاملا ارکسترال در استودیوی وزارت فرهنگ و هنر ضبط شده است و از کیفیت بسیار خوبی دارد.
گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (II)

گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (II)

کاملا درست است، موسیقی فراگیر است . فرانک ایده های فراوان و فوق العاده ای دارد. او همچنین درباره ایده هایش با نوازندگان مشورت می کند و مسلما هر کسی نظر خود را بیان خواهد کرد. این کار وی باعث برقراری شادی و آزادی در فضایی که در آن کار هنری انجام می دهیم، می شود. شما می توانید عقاید خود را بیان کنید بدون آنکه مجبور به پذیرش تحمیلی عقاید دیگران شوید البته در نهایت این فرانک است که تصمیمی را با توجه به نظر عموم می گیرد (با خنده). هشت سال پیش در جشنواره “کانکروس” بروکسل شرکت کرده بودم و فرانک از اعضای هیات ‍ژوری بود؛ او مرا برای نواختن در اسپکترام برلین دعوت کرد، از آن زمان به بعد سالانه سه تا پنج بار در کنسرتهای برلین شرکت می کنم.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VII)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VII)

از آن‌جا که تقریبا تمامی مراکز و شوراهای تصمیم‌گیری موسیقی در اختیار احیاگرایان بود، جنبش احیا -دستکم در آن سال‌ها- ماهیتی رسمی یافت. با توجه به تعریف لیوینگستُن از احیا، می‌توان گفت در ایران یک جنبش ذاتا مخالف خوان بر اثر اتفاقی که اصلا موسیقایی نبود و ربطی هم به خود جنبش نداشت، تبدیل به نگاه رسمی شد، در نتیجه برای این جنبش نیز احتمالا همان اتفاقی افتاد که برای دیگر جنبش‌های مخالف فرهنگی که در موضع رسمی قرار می‌گیرند، رخ می دهد۱۸؛ یعنی احتمال گم شدن هدف احیا، چرا که دیگر هیچ نیروی معارضی باقی نمی‌ماند که سنت در مقابل آن نیاز به حفاظت داشته باشد.
فستیوال جز مونترو

فستیوال جز مونترو

یکی از برترین فستیوال های موسیقی جز که هر ساله خیل عظیمی از علاقمندان به این سبک از موسیقی را به سوی خود جذب مینماید، فستیوال جز Montreux میباشد که هر سال در ماه جولای و در کنار دریاچه Geneva و در کشور سوئیس برگزار میشود.