وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VIII)

زریاب
ابو حسن علی بن نافی که به خاطر چهره ی سیاه و کلام حکیمانه اش به زریاب معروف بود. او از مشهورترین موسیقیدانان زمان خود و اندلس شمرده می شود. زریاب از شاگردان برجسته ی اسحاق موصلی بود. از ابتکارات او می توان به افزودن سیم پنجم به عود اشاره کرد که نام آن را حاد نهاد. ناگفته نماند نام چهار سیم دیگر عبارت بود از بم، مثلث، مثنی، زیر. زریاب پس از عزیمت به اسپانیا دردربار سلطان حکم اول و بعد از آن عبدالرحمان دوم عزیز و محترم شمرده شد. او هنر موسیقی ایرانی را در اسپانیا ترویج داد ودر اندلس مدرسه ی موسیقی تاسیس کرد. از آن پس اندلس به مرکز مهم موسیقی در اروپای غربی تبدیل شد.

از ابتکارات جالب زریاب در مدرسه ی موسیقی اندلس پایه گذاری روشی نوین در آموزس موسیقی بود. او شیوه ای را پایه گذاری کرد که موسیقی را در سه مرحله به علاقه مندان آموزش می داد.

۱ – ریتم بحر و کلام آواز
۲ – نغمه ی ساده ی آواز
۳ – تزئین ها و تحشیه ها(زائده ها)

زریاب خدمات بسیار ارزنده ای را در اسپانیاانجام داد. پس از اینکه اسپانیا به دست ایرانیان فتح شد بدون هیچ مرزو محدودیتی هنرایرانی وارد اسپانیا شد.

طاهریان
طاهریان با کشته شدن معتصم آخرین خلیفه ی عباسی و فتح بغداد توسط هلاکو خاندانهای ایرانی فرصت یافتند در نقاط مختلف به تشکیل حکومت بپردازند. ایرانیان از این موقعیت استفاده کردند و به ترویج فرهنگ و هنر ایرانی پرداختند. در خراسان طاهریان، در ماوراءالنهر و خراسان سامانیان، در گرگان آل زیار، در عراق و بخشی از جنوب ایران آل بویه و در اقصی نقاط کشور صفاریان به قدرت رسیدند.

خاندان طاهریان برای موسیقی و موسیقیدانان ارزش بالایی قائل بودند. از آثار منتشر شده دراین دوران می توان به کتاب فی النغم نوشته ی عبدالله بن عبدالله بن طاهر که جامع ترین کتاب درزمینه ی فلسفه ی موسیقی است اشاره کرد. کتاب ارزشمند المونس فی الموسیقی نوشته ی منصور بن طلعه بن طاهر نیز از میراث دوره ی طاهریان است.

سامانیان
در زمان سامانیان توجه مردم به موسیقی بیشتر شد و بسیاری از آثار موسیقی که به زبان عربی نوشته شده بود به فارسی ترجمه شد. موسیقی کاملا علمی در ایران از زمان فارابی آغاز شد زیرا او نخستین کسی است که با به کارگیری اصول اولیه موسیقی یونان باستان که مادر موسیقی کلاسیک در غرب است درباره ی موسیقی علمی و نظری کتابی به نام موسیقی الکبیر را نوشت. بسیاری از بزرگان موسیقی در این دوره یعنی بعد از سقوط عباسیان و تا قبل از هجوم مغولها به منزله ی ظهور رسیدند.

ابوبکر بن محمد بن زکریای رازی
وی تا سنین جوانی عود می نواخت. پس از ان موسیقی را رها کرد و به قصد ادامه ی تحصیل علم راهی بغداد شد. زکریای رازی را بزرگترین طبیب اسلام بر می شمارند. کتاب ارزشمند او فی الجمل الموسیقی نام دارد.

ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله بن خردادبه
پدرش فرماندار طبرستان بود و موسیقی را نزد اسحاق موصلی فراگرفت. کتاب اللهو و الملاهی از این موسیقیدان می باشد. اوهمچنین جغرافی دان سرشناسی نیز بود و کتاب مشهوری نیز در این زمینه به نام المسالک والممالک از او به جای مانده است. از تالیفات دیگر این خردادبه می توان به آداب السماع، الندما و الجلسا، اشاره کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (I)

موضوع اصلی در فرآیندهای زایندگی و خلاقیت اتصالی است که این روند میان میراث های گذشتگان با خواسته ها و آرزوهای آیندگان (و حتی گذشتگان) برقرار می کند. در این شرایط به همان اندازه که میراث ها قادرند برای خود حریمی از تکرار و فرومردگی در خود را پدید آورند خواسته ها و آرزوها نیز از نیروی تحمیل توهم به خودآگاه فرد راهی شده بهره مندند.

مروری بر آلبوم «آواز دوره پهلوی اول، به روایتی دیگر» – بخش دوم و پایانی

در این مجموعه سه نمونه آواز شور وجود دارد که به ویژه ترَک سوم (و نه آنگونه که بارها در دفترچه آمده تراک) می‌تواند بهانه‌ای برای بازاندیشی به موضوعِ اختلاف ردیف‌های آوازی و سازیِ دستگاه شور باشد. (۱)

از روزهای گذشته…

فقط یک دقیقه سکوت !

فقط یک دقیقه سکوت !

گروه Qeen که پس از درگذشت فردی مرکوری در سال ۱۹۹۱، با خواننده جدید خود بنام پاول راجرز (Paul Rodgers) مجددا” مشغول به فعالیت می باشد، با وجود آنکه احتمال لغو شدن کنسرت خود را به علت مرگ پاپ می داد، روز دوشنبه هفته جاری وارد شهر رم شد.
گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (I)

علی صمدپور و بهار موحد با همکاری گروهی از نوازندگان ایرانی مقیم امریکا، ۲۶ مارچ ۲۰۱۵، اجرایی از کارگان موسیقی ایرانی را در شهر سیاتل ارایه کردند. در این اجرا ۲۵ تصنیف و قطعه اجرا شد که از دوره‌ی تیموریان تاکنون را در برمی‌گرفت. از عبدالقادر مراغه‌ای تا آهنگسازان امروز. سالن برای یک کنسرت چهارساعته چیده شده بود:‌ پشتی و بالش‌هایی برای راحت نشستن و شیرینی و چای ایرانی دم دست. این یادداشت در پی تحلیل این ایده‌ و اجرای ویژه است.
پیکر هوشنگ ظریف به خاک سپرده شد

پیکر هوشنگ ظریف به خاک سپرده شد

امروز گروهی از هنرمندان و علاقمندان هوشنگ ظریف پیکر او را تا قطعه هنرمندان بهشت زهرا همراهی کردند و در کنار مزار دوست و همکار قدیمی اش حسین دهلوی به خاک سپردند. دیروز خانواده هوشنگ ظریف ضمن سپاسگزاری از همه‌ی هموطنان، علاقه‌مندان و هنرمندانی که با اعلام همدردی و ارسال پیام ابراز محبت کردند، درخواست کرده بودند که همگی در شرایط بحرانی فعلی حتی‌الامکان در خانه‌های خود بمانند و در صورت تمایل به حضور، با رعایت کامل هشدارهای ایمنی و بهداشت فردی مراقب سلامتی خود باشند.
نمایشگاه آثار سازسازی منوچهر قربانپور برگزار می‌شود

نمایشگاه آثار سازسازی منوچهر قربانپور برگزار می‌شود

نمایشگاهی از سازهای منوچهر قربانپور در محل سالن ساختمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری واقع در تقاطع یادگار امام و خیابان آزادی از روز شنبه ۲۶ الی ۳۰ مهرماه ۹۳ ، همه روزه از ساعت ۱۰ الی ۱۶ برگزار خواهد شد. آثار این هنرمندِ سازساز، شامل ۱۴ دستگاه تار، سه تار و تنبور خواهد بود.
گاه های گمشده (VI)

گاه های گمشده (VI)

در مورد افتادگی و سقوط تدریجی در درآمد ماهور (که به عنوان برداشت نیز شناخته می شود) باید گفت که این سقوط تدریجی که با یک الگوی تقریبا ثابت اجرا می شود، به شکل موثری شروع دستگاه ماهور را برای گوش تداعی می کند. مرتضی حنانه این سقوط را به عنوان «انگاره ماهور» معرفی کرده است. این انگاره به شکل زیر می باشد.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VIII)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VIII)

در هر تمرین دو امر جریان دارد: یکى تمرینِ ذهن جهت پرداخت و آنالیزِ قطعه ى مورد نظر و دوم تمرین دست ها جهت بدست آوردن نرمى لازم. ذهن شما قبل از دست هاى شما مشغول به کار مى شود، در نتیجه کار بر روى ذهن، هم مهمتر است و هم اولویت دارد. شما هرگونه که ذهنتان را عادت دهید همانگونه رفتار خواهد کرد.
بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

بزرگترین خواننده موسیقی کلاسیک ایران در پایتخت هلند

۱۹ می یا ۲۹ اردیبهشت، محمد رضا شجریان، همراه با پسرش همایون، خواننده و نوازنده تمبک، مجید درخشانی، نوازنده تار، سعید فرج‌پوری، کمانچه و محمد فیروزی، بربط، در آمستردام کنسرت داشت. برنامه در تالار بزرگ موزه حاره‌ای (Tropenmuseum) برگزار شد و سازماندهی آن هم با همکاری بنیاد موسیقی ایرانی «پرنیان» در هلند صورت گرفته بود.
گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

در اینجا توسط عباس خدایاری در مورد (Discussion) در نوشتارهای علمی و رابطه‌ی آن با چنین جدل‌هایی، پرسشی مطرح شد با این مضمون که چرا در آن موارد گفتگوی مطرح شده بسیار شفاف و با در نظر گرفتن تمامی جوانب کارهای گذشتگان و … است؟ مدرس کارگاه پاسخ داد که به نظر وی بخشی از ین تفاوت به سطح کیفی بعضی نقدهایی که می‌شناسیم و بخشی دیگر به اختلاف میان کارکردها و زبان نقد و مقاله‌ی علمی بازمی‌گردد.
آن هنگام که گریه می‌دهد ساز

آن هنگام که گریه می‌دهد ساز

˝باده تویی˝، از جهاتی، در مقایسه با آن دسته از آثار علیزاده که در سال‌های اخیر با آنسامبل و به صورت آهنگسازی شده ضبط شده، یک نقطه‌ی عطف به شمار می رود. از جهاتی دیگر امّا، چیزی جز تکرار ایده‌های پیشین آهنگساز به صورت بسته‌ای منسجم و پرداخت شده‌تر نیست. به همین دلیل است که همانقدر که می‌توان سخن تکراری ˝آن روزهای خوب˝ علیزاده را در نقد این کار بازگو کرد، می‌توان بر ارزش‌های فراوانِ این اثر، به عنوان یک ˝آلبومِ خوب˝ نیز تاکید کرد.
زبیگنف پرایزنر، آهنگساز افسانه ای فیلم

زبیگنف پرایزنر، آهنگساز افسانه ای فیلم

زبیگنف پرایزنر (Zbigniew Preisner) در ۲۹ مارس ۱۹۵۵ در لهستان بدنیا آمد. شاید مهمترین عامل شهرت وی ساخت موسیقی فیلم برای کارگردان شهیر دنیای سینما کیشلوفسکی بود که توانست وی را به دنیا معرفی نماید هر چند موسیقی جادویی ساخته شده توسط پرایسنر بقدری زیبا بود که یکی از عوامل بسیار تاثیر گذار بر آثاری چون سه گانه های کیشلوفسکی و دیگر آثار این فیلمساز فقید بود.