چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه نهم (I)

در این شماره، بخش اول جلسه نهم کلاسهای مبانی اتنوموزیکولوژی را می خوانید؛ پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.

موسیقی ملل و اقوام مهاجر (۱)
موسیقی در زندگی دور از وطن و جهانی‌سازی (۲)

یکی از شاخه‌های اصلی اتنوموزیکولوژی که در مباحث مردم‌شناسی (۳) نیز به آن پرداخته می‌شود، «زندگی دور از وطن و جهانی‌‌سازی» است. معمولاً مباحث هویت (۴)، جهانی‌سازی و اقوام مهاجر (۵) در یکدیگر تنیده می‌شوند (۶).

با ازدیاد روزافزون مهاجرت‌ها به ویژه مهاجرت‌های کارگران از موطن اصلی خود به کشورهای صنعتی در دهه‌های پایانی قرن بیستم، چهرۀ فرهنگی جهان تا حد زیادی دچار دگرگونی شد. ادامۀ حیات فرهنگِ سرزمین مادری در کشور غریب و با ابزاری متفاوت و شکلی آمیخته با آداب محیط جدید، حوزۀ مطالعاتی گسترده و جدیدی پیش روی موسیقی‌شناسان و کاوشگران فرهنگ باز نمود. با اختراعات جدید از ترانزیستور گرفته تا ریزپردازنده‌هایِ فوق سریع و شبکۀ جهانی (وِب) در اواخر قرن بیستم، سرعت جهانی‌سازی فرهنگی نیز به شکلی باورنکردنی و تصاعدی افزایش یافت و حرکت‌های غیرقابل پیش‌بینیِ انواع موسیقی از یک بستر فرهنگی به مناطق دیگر، مطالعۀ بازخوردهای موسیقی را برای موسیقی‌شناسان به کاری بسیار پیچیده مبدل کرد.

امروزه و در شرایط جدید، مطالعۀ عمیق موسیقی بدون درنظرگرفتن علوم مربوط به ارتباطات، رسانه‌های جمعی و تئوری‌های مرتبط به جهانی‌سازی، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. این ویژگی‌ها ترکیب‌هایی نو نیز به وجود آورده؛ برای مثال ایرانیانی که در یونان زندگی می‌کنند، با یافتن «گمانجه» (مشابه کمانچه) که سازی یونانی است قطعات ایرانی را می‌نوازند.

فرهنگ‌پذیری (۷)
فرهنگ‌پذیری فرایندی است که در زمان ارتباط نزدیک دو یا چند فرهنگ بروز می‌کند و به موجب آن هریک از فرهنگ‌ها بر دیگری اثر گذاشته و آن را تغییر شکل می‌دهد. در این فرایند ممکن است هردو فرهنگ به یک نسبت تغییر شکل دهد و یا اینکه یکی ثبات بیشتری داشته و دیگری تغییرات بیشتری را بپذیرد. در هر صورت در اثر تماس مستمر بین دو فرهنگ، همگرایی در آن‌ها بیشتر می‌شود. مهاجرت یکی از عوامل موثر در شکل‌گیری فرهنگ‌پذیری است. در فرایند مهاجرت، فرهنگ میزبان معمولاً فرهنگ پایه تلقی می‌شود و فرهنگ قوم مهاجر فرهنگ «میهمان» یا «دیگر» خوانده می‌شود. البته این بدان معنا نیست که همواره فرهنگ میزبان در فرایند فرهنگ‌پذیری بر فرهنگ میهمان غلبه داشته باشد.

در فرهنگ‌پذیری سه امکان اصلی قابل تصور است: «تلفیق (۸)»، «جانشینی (۹)»، و «خاموشی (۱۰)». در تلفیق ویژگی‌های دو فرهنگ با آمیختگی باعث به وجود آمدن نظام نوینی از فرهنگ می‌شود که حاصل امتزاج دو فرهنگ اولیه است. در فرایند جانشینی ویژگی‌های یکی از دو فرهنگ میزبان یا میهمان جانشین خصوصیات همسان در فرهنگ دیگر شده و این جانشینی توسط فرهنگ دریافت کننده، پذیرفته می‌شود. چنان‌چه جنبه‌هایی از فرهنگ چنان فراموش شوند که دیگر در زندگی مردم هریک از فرهنگ‌های میزبان یا میهمان مورد استفاده قرار نگیرد، اصطلاحاً گفته می‌شود آن جنبه‌های فرهنگی به خاموشی گراییده است. البته خاموشی به معنای نابودی آن جنبه فرهنگی نیست، چه بسا ممکن است با تغییر شرایط، مثلاً عوض شدن اقلیم، شرایط اقتصادی، سیاسی، مذهبی و … مجدداً مورد توجه و اجرا قرار گیرد.

پی نوشت

۱- Immigrants’ music and music of diaspora
۲- Globalization
۳- anthropology
۴- identity
۵- imigrants
۶- در فصل هفتم کتاب اطلاعات عمومی موسیقی تألیف محمدرضا آزاده‌فر، نشر نی به این مباحث پرداخته شده است.
۷- Acculturation
۸- syncretism
۹- substitutive
۱۰- extinction

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXV)

نامه از آلیس به کاریس، دوم ژوئن: عزیزم، روستا منتظر آمدن تو است و همچنین خود من! یک جشن خوب نیز در کنار تو به مناسبت تولد پدرت بر پا می کنیم که با حضور تو از عزیزترین جشن ها خواهد بود. هنوز هیچ نامه یا کادویی به دست او نرسیده است، به غیر از چند شاخه گل از طرف رزا!

مستر کلاس رهبری شهرداد روحانی برگزار می شود

مستر کلاس رهبری توسط استاد شهرداد روحانی در آکادمی موسیقی کوشا برگزار خواهد شد. این مستر کلاس از دوازدهم شهریور ماه آغاز خواهد شد و مهلت ثبت نام در این مسترکلاس تا نهم شهریور می‌باشد. در این کلاس مباحث تکنیک حرکات دست، پارتیتور خوانی و… مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت و یک قطعه انتخابی هنرجویان شرکت کننده توسط پیانیست و نیز یک کوارتت زهی در دو جلسه جدا نواخته خواهد شد و هنرجویان ایشان را رهبری خواهند کرد. (یک جلسه اجرا با پیانو و یک جلسه اجرا با کوارتت زهی)

از روزهای گذشته…

تکنیک های نی و محدودیت های آن (II)

تکنیک های نی و محدودیت های آن (II)

در شماره قبل گفتیم که اگر ما پنج سوراخ روی نی را آزاد گذاشته و فقط یک سوراخ پشتی را ببندیم، هر نتی که در این حالت از انگشت گذاری تولید می شود نام آن نت روی نی گذاشته می شود یعنی اگر این نت “فای دیاپازون” بود، این نی را “فا کوک” می نامیم و به همین ترتیب تمامی نی ها به این صورت نامگذاری می شوند. با این حال می بایست پذیرفت که نامگذاری بر اساس این نوع انگشت گذاری هیچگونه مطابقتی با اصول سازشناسی نداشته و اگر قرار است انگشت گذاری ملاک قرارگیرد، بهتر است حالت دست بسته یعنی حالتی که تمام سوراخها را گرفته ایم (طبق نظر دکتر حسین عمومی) مبنای نامگذاری گردد.
روی اوربیسن، صدایی با نفوذ (II)

روی اوربیسن، صدایی با نفوذ (II)

وی صدای خود را اگر عالی نه، اما جاودان می پنداشت. در ششمین سال تولدش پدرش به او گیتاری هدیه داد. اوربیسن در سن هفت سالگی دراین باره گفت: ” من تصمیم خودم را گرفته بودم، دیگر هیچ چیزی برایم اهمیتی نداشت… ” موسیقی همه زندگی او شد. تاثیر اصلی موسیقی بر روی اوربیسن جوان موسیقی کانتری بود، به ویژه از اشعار لفتی فریزل (Lefty Frizzell) بسیار متاثر شده بود.
گزارش جلسه پنجم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی»

گزارش جلسه پنجم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی»

بعد از ظهر چهارشنبه ۲۵ بهمن ماه ۱۳۹۱، پنجمین جلسه‌ی «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» با عنوان «آشنایی با برخی بحث‌ها در زیباشناسی و فلسفه» (که در نقد مورد استفاده‌اند) در خانه‌ی موسیقی برگزار شد.
فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

فرج نژاد: معتمدی را خواننده توانمندی می بینم

خواننده‌ها هر کدام یک قواعدی دارند و صدا و رنگ صدا و تکنیک‌های خواننده‌ها هر کدام یک احساسی را به مخاطب منتقل می‌کنند، من احساس کردم در این مجموعه صدای محمد معتمدی و نوع بیان شعرش و دراماتیک اجرا کردن او با دیدگاه من به عنوان یک آهنگساز و با هدف عالی من برای این آلبوم سنخیت بیشتری داشت و خوب نتیجه فکر می‌کنم نتیجه‌ای شد که امروز وقتی به آن فکر می‌کنم من را خشنود می‌کند و خوب سینای سرلک خواننده بزرگی است و مسلماً من همکاری خودم را با سینای سرلک هم ادامه خواهم داد هر دو از دوستان و هنرمندان بسیار خوب هستند.
در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (II)

در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (II)

این همان نکته‌ای است که وضعیت را برای ما متفاوت می‌سازد و ساختار آن کتاب‌ها را که براساس اهدافشان تنظیم شده کم‌تر برای کاربرد در دانشگاه‌های ایران توجیه‌پذیر باقی می‌گذارد. اما هدف کتاب فارسی چنان که خود مولف می‌گوید: «بالا بردن سطح اطلاع و آگاهی در آنالیز موسیقی آتنال است و نه ترویج سبک خاصی در آهنگسازی. همچنین هیچ تلاشی برای علاقه‌مند کردن مخاطب به موسیقی مورد بررسی یا تشویق او به لذت بردن از آن صورت نگرفته است.» (ص ذ)
موسیقی برنامه ای

موسیقی برنامه ای

به دو قسمت ابتدایی از موومانهای اول و دوم یکی از کار های بتهوون بنام Pastoral گوش کنید، این کار کاملا” با کارهای صرفا” موسیقی مانند Fur Elise از همین آهنگساز تفات عمده دارد. هنگام گوش دادن خوب دقت کنید، کاملا” شبیه به آن است که موسیقی در حال توصیف واقعیتی میباشد.
لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (I)

لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (I)

نیم قرن پیش در ماه مه ۱۹۵۹، در استودیو مانیتور در لیم گروو لندن ازدحام شد؛ برنشتاین با گروه جدید موسیقی،«کاندید»، به آنجا آمد. گروه هنری BBC در دومین فصل خود بود. من مدیر برنامه تیم بودم و به عنوان تنها کسی که آموزش موسیقی دیده، وظیفه مراقبت از « لنی» افسانه ای با من بود.
سخنرانی حمیدرضا نوربخش در مورد مکاتب آوازی

سخنرانی حمیدرضا نوربخش در مورد مکاتب آوازی

چهارم خرداد سخنرانی و کنسرتی با شرکت حمیدرضا نوربخش و بهداد بابایی در شیراز برگزار شد که گزارشی از این برنامه را که توسط آقای ایاز رزمجویی تهیه شده می خوانید.
روش سوزوکی (قسمت سی پنجم)

روش سوزوکی (قسمت سی پنجم)

شبی از آن شب هایی که این پیشامد رخ داده بود، تمام حوادث را برای پدرم شرح دادم و مأیوس و سرخورده از او تقاضا کردم که بگذارد که من یکسال دیگر به مدرسه بروم. در حالی که بطور قطع من رد خواهم شد، او لبخند زد و گفت: “اوه خوب وضعیت به این گونه است دیگر!” چه لبخند باشکوهی! به نظرم می‌آید که با این حرکت تمام مشکل مرا حل کرده بود.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VIII)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VIII)

روایت است که مختاری قطعات بسیاری در طول مدت زندانی بودنش ساخت! پس از آزادی او اداره هنرهای زیبا تصمیم گرفت مدرسه شبانه‌ای برای تدریس موسیقی به وچود آورد و رکن الدین مختاری را به ریاست آن مدرسه برگزید. وی هرچند که دیگر به مقام‌ ریاست شهربانی بازنگشت، اما همچنان در دربار راه داشت و کار موسیقی را نیز تا آخر عمر رها نکرد.