چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه نهم (I)

در این شماره، بخش اول جلسه نهم کلاسهای مبانی اتنوموزیکولوژی را می خوانید؛ پیاده سازی و ویرایش این نوشته را نسیم احمدیان نوازنده و اتنوموزیکولوگ انجام داده است.

موسیقی ملل و اقوام مهاجر (۱)
موسیقی در زندگی دور از وطن و جهانی‌سازی (۲)

یکی از شاخه‌های اصلی اتنوموزیکولوژی که در مباحث مردم‌شناسی (۳) نیز به آن پرداخته می‌شود، «زندگی دور از وطن و جهانی‌‌سازی» است. معمولاً مباحث هویت (۴)، جهانی‌سازی و اقوام مهاجر (۵) در یکدیگر تنیده می‌شوند (۶).

با ازدیاد روزافزون مهاجرت‌ها به ویژه مهاجرت‌های کارگران از موطن اصلی خود به کشورهای صنعتی در دهه‌های پایانی قرن بیستم، چهرۀ فرهنگی جهان تا حد زیادی دچار دگرگونی شد. ادامۀ حیات فرهنگِ سرزمین مادری در کشور غریب و با ابزاری متفاوت و شکلی آمیخته با آداب محیط جدید، حوزۀ مطالعاتی گسترده و جدیدی پیش روی موسیقی‌شناسان و کاوشگران فرهنگ باز نمود. با اختراعات جدید از ترانزیستور گرفته تا ریزپردازنده‌هایِ فوق سریع و شبکۀ جهانی (وِب) در اواخر قرن بیستم، سرعت جهانی‌سازی فرهنگی نیز به شکلی باورنکردنی و تصاعدی افزایش یافت و حرکت‌های غیرقابل پیش‌بینیِ انواع موسیقی از یک بستر فرهنگی به مناطق دیگر، مطالعۀ بازخوردهای موسیقی را برای موسیقی‌شناسان به کاری بسیار پیچیده مبدل کرد.

امروزه و در شرایط جدید، مطالعۀ عمیق موسیقی بدون درنظرگرفتن علوم مربوط به ارتباطات، رسانه‌های جمعی و تئوری‌های مرتبط به جهانی‌سازی، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. این ویژگی‌ها ترکیب‌هایی نو نیز به وجود آورده؛ برای مثال ایرانیانی که در یونان زندگی می‌کنند، با یافتن «گمانجه» (مشابه کمانچه) که سازی یونانی است قطعات ایرانی را می‌نوازند.

فرهنگ‌پذیری (۷)
فرهنگ‌پذیری فرایندی است که در زمان ارتباط نزدیک دو یا چند فرهنگ بروز می‌کند و به موجب آن هریک از فرهنگ‌ها بر دیگری اثر گذاشته و آن را تغییر شکل می‌دهد. در این فرایند ممکن است هردو فرهنگ به یک نسبت تغییر شکل دهد و یا اینکه یکی ثبات بیشتری داشته و دیگری تغییرات بیشتری را بپذیرد. در هر صورت در اثر تماس مستمر بین دو فرهنگ، همگرایی در آن‌ها بیشتر می‌شود. مهاجرت یکی از عوامل موثر در شکل‌گیری فرهنگ‌پذیری است. در فرایند مهاجرت، فرهنگ میزبان معمولاً فرهنگ پایه تلقی می‌شود و فرهنگ قوم مهاجر فرهنگ «میهمان» یا «دیگر» خوانده می‌شود. البته این بدان معنا نیست که همواره فرهنگ میزبان در فرایند فرهنگ‌پذیری بر فرهنگ میهمان غلبه داشته باشد.

در فرهنگ‌پذیری سه امکان اصلی قابل تصور است: «تلفیق (۸)»، «جانشینی (۹)»، و «خاموشی (۱۰)». در تلفیق ویژگی‌های دو فرهنگ با آمیختگی باعث به وجود آمدن نظام نوینی از فرهنگ می‌شود که حاصل امتزاج دو فرهنگ اولیه است. در فرایند جانشینی ویژگی‌های یکی از دو فرهنگ میزبان یا میهمان جانشین خصوصیات همسان در فرهنگ دیگر شده و این جانشینی توسط فرهنگ دریافت کننده، پذیرفته می‌شود. چنان‌چه جنبه‌هایی از فرهنگ چنان فراموش شوند که دیگر در زندگی مردم هریک از فرهنگ‌های میزبان یا میهمان مورد استفاده قرار نگیرد، اصطلاحاً گفته می‌شود آن جنبه‌های فرهنگی به خاموشی گراییده است. البته خاموشی به معنای نابودی آن جنبه فرهنگی نیست، چه بسا ممکن است با تغییر شرایط، مثلاً عوض شدن اقلیم، شرایط اقتصادی، سیاسی، مذهبی و … مجدداً مورد توجه و اجرا قرار گیرد.

پی نوشت

۱- Immigrants’ music and music of diaspora
۲- Globalization
۳- anthropology
۴- identity
۵- imigrants
۶- در فصل هفتم کتاب اطلاعات عمومی موسیقی تألیف محمدرضا آزاده‌فر، نشر نی به این مباحث پرداخته شده است.
۷- Acculturation
۸- syncretism
۹- substitutive
۱۰- extinction

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پاسخ پیمان سلطانی به نامه سرگشاده سیاوش بیضایی

آقای پورقناد با من تماس گرفتند و از من خواستند تا در مورد ادعاهای (به زعم من کاذب و هیاهوی دوباره) آقای بیضایی درباره ی قطعه ی «ایران جوان» متنی را بنویسم. اینجانب اعلام‌ می کنم قطعه ی «ایران جوان» که قبلا خود من از آن به عنوان «نخستین سرود ملی ایران» نام برده ام ساخته ی اینجانب است. از آنجا که ملودی استفاده شده در بخش آوازی این اثر قدیمی است هر موزیسین علاقه مندی حق دارد و می تواند آن را برای هر آنسامبلی هارمونیزه، ارکستره و تنظیم کند کما اینکه چندین آهنگساز قبل و بعد از لومر نیز بر اساس این تم‌ قدیمی آثاری را ساخته اند لذا همین جا اعلام‌ می کنم که این ملودی متعلق به آقای لومر نیست و اسناد آن در اختیار اینجانب است.

نامه ای از سیاوش بیضایی درباره سرود «وطنم» یا «ایران جوان»

نوشته ای که پیش رو دارید، نامه ای از سیاوش بیضایی است که برای رعایت قانون مطبوعات در این ژورنال منتشر می شود. لازم به ذکر است که جلسه ای مطبوعاتی درباره موضوع این نامه در روز سه شنبه ۲۸ خرداد با حضور سیاوش بیضایی برگزار می گردد. بدینوسیله از پیمان سلطانی و کارشناسان قوه قضاییه دعوت می گردد که در این نشست که به منظور رونمایی از اسناد بیشتر درباره این پرونده برگزار می گردد حضور یابند. این نشست در ساعت ۱۰ بامداد در خبرگزاری ایلنا به آدرس پستی: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه نرسیده به روانمهر، پلاک ۱۳۲ برگزار می گردد.

از روزهای گذشته…

نمایندگان موسیقی بحران (II)

نمایندگان موسیقی بحران (II)

علیزاده نه ریتم را به صورت قبل می‌خواهد، نه ملودی و نه ترکیب را. او همه عناصر را نابود شده خواسته است؛ در واقع یافتن فراروی تاریخی به صورت استحاله. چرا که عبور محتوای معاصر از درون فرم‌های همان عصر، کنکاش صورت نوعی فرم هاست و فرارفتن از محتوای تاریخ معاصر و جست‌وجوی تاریخ، اجتماع، فرهنگ و نوع بشری است که تا آن لحظه نبوده. ماهیت و هویت اصلی موسیقی معاصر ما در تلا‌طمی از روزمرگی قرار گرفته که علیزاده از آن‌ها جهیده است.
تشخیص تونالیته و انتخاب آکورد

تشخیص تونالیته و انتخاب آکورد

در ادامه مطلب قبل راجع به نوشتن همراهی برای ملودی، یکبار دیگر به ملودی آماده شده نگاه کنید. فرض را بر این میگذاریم که ملودی ما دارای تونالیته هست لذا باید سعی کنیم تونالیته آن را پیدا کنیم. – البته این فرض غلطی نیست چرا که موسیقی های بدون تونالیته را به این سادگی نمی توان درک کرد! – در بسیاری از موارد سرکلید ها کمک بسیار خوبی برای نزدیک شدن به تونالیته موسیقی هستند (اما نه همیشه). بنابر این از سرکلیدهای قطعه مشخص هست که ملودی یا در Eb ماژور نوشته شده یا در C مینور.
هایفتز، ویلونیست قرن

هایفتز، ویلونیست قرن

یاشا هایفتز (Jascha Heifetz) در دوم فوریه ۱۹۰۱ در “ویلنا”ی روسیه به دنیا آمد و در۸۳ سال از ۸۶ سال عمر خود به نوازندگی ویولن پرداخت. او درآغازدر سه سالگی نخستین آموزشهای خود را از پدرش و درپنج سالگی ازایلیا مالکین فرا گرفت.
بازخوانی تجلیل آمیز از کول

بازخوانی تجلیل آمیز از کول

هالی کول تریو مدتی بر اساس عناصر موسیقی پاپ دست به آزمایشاتی زدند که حاصل آن آلبوم Don’t Smoke in Bed در سال ۱۹۹۳ بود. این کار بخصوص، نسبت به آثار قبلی کول ملموس تر و جلا یافته تر بود و به کول فرصت داد تا یکی از چهره های محبوب موسیقی کانادا شود.
گاه و بیگاه

گاه و بیگاه

۱- (روی اول) دونوازی سنتورو تنبک – در این قطعه ، ترکیب بندی دو ساز ، بسیار خوب صورت پذیرفته است. همچنین ضربات تنبک ، چیزی بیش از همراهی یک ساز دیگر است و شخصیتی کاملا مستقل دارد.
درک تصویر صوتی

درک تصویر صوتی

دریافت ایده از تصویر صوتی (Soundscape) یک قطعه موسیقی کاملا” به توانایی های شما در دیدن و تشخیص دادن بهتر شکلها و Object ها در یک قطعه موسیقی دارد. در اینجا لازم است قبل از ادامه بحث به ارائه چند تعریف بپردازیم.
کوک و کاربرد آن در سنتور لاکوک (II)

کوک و کاربرد آن در سنتور لاکوک (II)

سوال متداولى که همیشه از طرف هنرجویان مطرح است این است که آیا اختلاف یک پرده در کوک ساز براى هماهنگى با خواننده اینقدر حائز اهمیت است که نوازنده مجبور به استفاده از مثلاً سنتور لا کوک بشود؟ در جواب این سوال شما باید اطلاعاتى راجع به خوانندگى و صدا سازى داشته باشید تا موضوع کاملاً برایتان روشن شود؛ اما اجالتاً اگر بخوایم به صورت مختصر توضیح دهیم اینگونه می توان موضوع را تشریح کرده که:
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (IX)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (IX)

با توجه به تئوری و نتایج اندازه گیری های خطوط نودال می توان برخی از پیش بینی های کلی را بیان کرد. در رزونانس اول، صفحه به دور نقاط خطوط نودال صلیب شکل ایجاد شده در صفحه، حرکت گردشی دارد. بنابراین کم کردن ضخامت صفحه در اطراف این خطوط نودال می تواند تأثیر بسیار زیادی داشته باشد.
Outside Playing ، قسمت دوم

Outside Playing ، قسمت دوم

در مطالب قبلی راجع به استفاده از نتهای خارج گام (Outside scale notes) صحبت کردیم و گفتیم استفاده درست از این نتها، نتنها باعث بد صدا شدن موسیقی نمی شود بلکه ابعاد و زیبایی هایی به موسیقی می افزاید که هرگز با نتهای گام نمی توان به آنها دست پیدا کرد. در ادامه این مطلب می خواهیم کمی بیشتر راجع به نتهای خارج صحبت کنیم .
میکسرهای صدا – ۲

میکسرهای صدا – ۲

اغلب میکسرها برای کانالهای مجزا دارای اکوالایزر هستند. کنترل اکوالایزرها بخلاف کنترلهای حجم صداکه بصورت کشویی (Slider) هستند، حالت تکمه (Knob) های گردشی دارند. بسته به میزان کیفیت میکسر اکوالایزر می تواند از یک کنترل تن (Tone) ساده شروع شود و یا داردی چندین باند کنترل حجم بازه های فرکانسی باشد.