موزاک، کسل کننده یا آرام بخش؟

دانیل بارنبویم، رهبر و پیانیست
دانیل بارنبویم، رهبر و پیانیست
دانیل بارنبویم یک بار دیگر انتقاد علیه موزاک را شروع کرده است! موسیقى ملایمى که اکنون به بخش جدایى ناپذیر زندگى روزانه بسیارى از مردم تبدیل شده است. رهبر ۶۳ ساله ارکستر سمفونیک شیکاگو امسال در مجموعه برنامه تلویزیونى BBC REITH که ۵۹ سال است از آغازش مى گذرد، سخنرانى مى کند.

او معتقد است که در این دوران به ندرت موسیقى احساس برانگیز را مى شنویم و حتى کمتر از آن با سلیقه خودمان موسیقى گوش مى کنیم. او با دقت گوش دادن به موسیقى را بسیار مهم مى داند و عقیده دارد که موزاک نه تنها سطح سلیقه موسیقیایى مردم را پایین مى آورد و آنها را به غفلت در شنیدن تشویق مى کند؛ بلکه در سرکوب احساسات مردم نیز تأثیر دارد.

موسیقى در حکم کالا
موزاک به شکل دقیق، نام تجارى براى سیستم انتقال موسیقى به صورت همزمان به همه نقاط ساختمان است. اما اکنون این عنوان به ژانر موسیقى هاى رستوران ها، مغازه ها و هتل ها محدود شده.

تاریخچه موزاک

موزاک در دهه ۱۹۲۰ به وجود آمد، زمانى که Genetal George squires شیوه انتقال موسیقى توسط خطوط الکترونیکى را به ثبت رساند.

این نام تلفیقى است از دو کلمه music (موسیقى) و kudak (کداک) که همان کارخانه مورد علاقه اسکویر است.در آغاز، این نوع موسیقى در آسانسورهاى آسمان خراش ها، براى آرامش دادن به مردم پخش مى شد.در دهه ۱۹۴۰ تغییرات مختصرى در آن به وجود آمد و از آن پس به عنوان نوعى موسیقى براى آرام کردن کارگران و دیگر اقشار مردم، شناخته شد.

بارنبویم بسیار ناراحت است که از موسیقى به عنوان کالایى براى تحریک احساسات و افکار مردم، استفاده مى کنند. اما مایکل کولیا – کوپر، کارشناس موسیقى شرکت موزاک، تمام اتهامات وارده از سوى بارنبویم را رد مى کند و نمى پذیرد که او و همکارانش در تنزل سلیقه موسیقایى مردم و تخریب موسیقى، نقش داشته اند.

او براى اثبات گفته هایش آهنگساز قرن بیستم، اریک استیت را مثال مى زند که قطعات بسیار تحسین برانگیز و جالب کلاسیک را به همین شکل نوشته است.

کولیار به وب سایت BBC NEWS مى گوید: «احتمالاً استیت نخستین فردى بود که پى برد ما مجبور نیستم به تک تک نت ها گوش دهیم و لزومى ندارد هنگام شنیدن دقت زیادى به خرج دهیم. این نظریه کاربردهاى بسیار بیشترى غیر از بهبود دادن حالت هاى روحى انسان دارد. بنابراین از آنها بسیار استقبال کردیم. ما نیز سعى کردیم قطعاتى را انتخاب کنیم که بسیار احساس برانگیز باشند، با این کار ایجاد نوعى حس خاص در شنونده راحت تر مى شود.»

کولیار حتى یک پله پا را از این فراتر گذاشته و معتقد است او و همکارانش دنیاى موسیقى کلاسیک را نجات داده اند. او تماس هاى تلفنى روزانه بسیار زیاد مردم را گواه گفته خود مى داند و مى گوید او با شناساندن موسیقى به مردم دنیاى موسیقى کمک کرده است.

ماده قدرتمند
دیوید هاجرز، روانشناس موسیقى در دانشگاه روئهامپتون لندن مى گوید که تمام این بحثها به تعریف ما از موسیقى باز مى گردد. دانیل بارنبویم، به عملکردهاى زیبایى شناسانه موسیقى بسیار اهمیت مى دهد و معتقد است یک موسیقیدان باید به بالاترین سطوح بیان هنرى برسد، اما این به معناى یک بعدى دیدن موسیقى است. یعنى تنها به یک گونه آن توجه کرد که به طور حتم اعتراض دیگران را بر مى انگیزد. هاجرز مى گوید: «اما شواهدى وجود دارد که نشان مى دهد همه انواع موسیقى در بالاترین سطوح خود، احساس شنوندگان را تحریک مى کند. آنها هنگام شنیدن این آثار واکنش هاى روانى مانند عرق کردن را تجربه مى کنند. همه انواع موسیقى مى تواند این نقش را ایفا کند.»

کارکرد
پروفسور دانشگاه روئهامپتون کارکردهاى زیادى براى موسیقى بر مى شمارد که کارکرد اجتماعى، زیبایى شناسانه، شناخت نگر، از آن جمله اند. او قدرت موسیقى را بسیار زیاد مى داند و عقیده دارد ما اکنون در آغاز راه شناختن توانایى هاى موسیقى هستیم.

تحقیقات انجام شده در دپارتمان او گواه آن است که بسیارى از مردم بیش از ۴۰ درصد زمان بیداریشان را با موسیقى مى گذرانند. موسیقى ما را احاطه کرده است. مى دانیم همه مردم ضرورتاً آثار سطح بالاى هنرى را نمى خواهند، کارکردهاى موسیقى بسیار زیاد و متنوع است و مردم به گونه چشمگیرى از موسیقى براى مهار عصبیت ها و تحریک احساساتشان استفاده مى کنند. باید بپذیریم که واکنشهاى آنها بسیار بیش از پاسخ منفعلانه به موسیقى است.

نظرهاى متناقض
احساس حقیقى مردم نسبت به وارد شدن موسیقى بازارى به طور روزافزون به زندگى روزمره خودشان چیست؟
این سؤالى است که بکى برندفور گزارشگر سایت BBC News ، در یک محله توریستى در قلب لندن، از مردم پرسید. به نظر بسیارى از آنها موزاک بسیار آزاردهنده است، اما عده اى دیگر تأثیرات این موسیقى را بسیار مطلوب و آن را آرامش بخش مى دانند.

سو، توریستى از لس آنجلس مى گوید: «احساس ما به موسیقى بستگى دارد. اگر در حد بسیار پیش پا افتاده باشد، قطعاً آزاردهنده است، اما اگر خالقان آن زحمت زیادى کشیده باشند، مى تواند تأثیرگذار باشد.»

موزاک به نظر رى، تاجرى از ایرلند شمالى: «خسته کننده» مى آید. او با اینکه این موسیقى را دوست دارد، علاقه مند نیست که زیاد آن را گوش دهد و معتقد است این موسیقى حالت الهام بخش دارد که در ترفیع روحى بسیار مؤثر است.

ترتینى، یکى از کارکنان هتل، آن را بسیار آزاردهنده مى داند، تنها بعضى از قطعه هاى کلاسیک آن زیباست که از آنها لذت مى برد. آبییا دوى، تاجر نیجریایى بسیار با هیجان راجع به آن صحبت مى کند. او مى گوید: «بسیار خوب است، خیلى خوب، خیلى زیبا. موسیقى کلاسیک بسیار پرسر و صداست، اما موزاک باشکوه و آرام است و بسیار مرا تسکین مى دهند.» و نیک، کارگردان تئاتر، کاملاً با باربیویم هم عقیده است. او موزاک را کاملاً پیش پا افتاده، سرکوب کننده و مانع رشد فکرى انسانها مى داند.

کاگرین وستکوت ـ BBC NEWS

5 دیدگاه

  • Masha
    ارسال شده در فروردین ۱۲, ۱۳۸۷ در ۱:۳۳ ق.ظ

    Barenbiom saal haa pish rahbar e orchestre Shikago boodeh na haalaa

  • اميد
    ارسال شده در فروردین ۱۴, ۱۳۸۷ در ۹:۳۹ ق.ظ

    خب اینکه اساسا ما موقع جویدن و بلعیدن هم به موسیقی احتیاج داریم یا موقع اسانسور و خودرو سواری یک بحث جدی تر می طلبد… قبول دارم که موسیقی سطحی و بی نیاز از تمرکز و تفکر و حس کردن به طور مداوم و تکرار شونده در همه حال سبب می شود که سطح شنوایی و سلیقه و درک موسیقی شنونده پایین بیاید البته در ممالکی که کار موسیقی جدی گرفته نمی شود که نور علی نور است جناب بارنبویم اگر ایران بود چی می گفت که جدی ترین موسیقی های شجریان را در چلو کبابی ها پخش می کنند تا فضا مثلا سنتی تر شود و چلو کباب خوش خوراک تر؟؟؟

  • amin
    ارسال شده در اردیبهشت ۷, ۱۳۸۷ در ۸:۲۲ ب.ظ

    bahs besiar risheii tar az in harfhaa hastesh…mozoo jeddi nagereftane maghuleie honare…hamin az dide omume mardom honar aslan mozooe jeddi va haiati`ii nist va in manshaa`e enherafate
    baghieie bahs ham aslan dar in maghal nemigonjad(yaani aslan dar in doniaie khaki nemigonjad) agar migonjid dige lazem nabud doniaie digari ham bashe hamin donia mishod behesht va tamam….

  • کامیار
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۸, ۱۳۸۷ در ۹:۵۸ ق.ظ

    این مطلب من رو یاد موسیقی های پیش پا افتاده و خام و به ظاهر سنگینی مثل کنی جی ، یانی ، بودابار ، جاش گروبان و امثالهم میندازه . بدون شک اینها دشمنای اصلی موسیقی واقعی هستن .

  • میهمان
    ارسال شده در تیر ۲۳, ۱۳۹۶ در ۴:۲۷ ق.ظ

    آخه خداییش”اصلا میشه موسیقی کلاسیک رو اسمشو موسیقی گذاشت؟من همیشه فکر میکردم که مردم ما چه فکری میکنن که میگن بتهوون”نابغه بوده و واقعا مات و مبهوت میشدم که طرف اینارو هنر تلقی میکنه؟؟؟؟!!!!اما الان فهمیدم که همه اینها یه جور فیلمه تا بگن ما خاص و باکلاس هستیم”طرف موقع گوش دادن این موسیقی ها”دلش میخواد آب بشه و بره تو زمین”تا که اینو گوش بده”اما برای کلاس گذاشتن تظاهر به لذت بردن میکنه”آخه بابا یکی بیاد بگه مثلا سمفونی۹ بتهوون چه فرقی با سرودملی افغانستان داره”آخه حیف نیست شاهکارهایی مثل باران عشق از ناصرچشم آذر خودمون رو با این چند تا نت ساده و پیش پا افتاده یکی کنیم.والا من توی سمفونی های بتهوون”نه ارکستراسیون قوی دیدم”و نه ساز و ژانری. فقط یه ویولنسل داره چند تا نت”رو که ساده ترین و کسل کننده ترین نت دنیاس رو میزنه”آخه زدن یه گام از چند تا نت ساده چه شاهکاریه!! من تا حالا ندیدم”کسی به این سوال بتونه جواب بده! چون یا از درموندگیش فحاشی میکنه”و یا میگه”شما اینارو درک نمیکنین”.عزیزم”شما یه آهنگ تیتراژ در یک سریال دسته چندمی ایرانی میبینید”باز از ملودی و تنظیمی که از تلفیق چند تا ساز بدست اومده یه نیمچه لذتی میبرین”اما نمیدونم با چه عقلی اسم اونهارو میذارین موسیقی؟؟!!!!!!آخه این ریتم:
    دین دین دی دی دین دین”چه شاهکاریه؟اینو که یه بچه هم میتونه روی پیانو بزنه.شما توی اینترنت سرچ کنین تا پیانو زدن بعضی از بچه های ۷ ساله رو ببینین”و با سمفونی های بتهوون قیاس کنین”و ببینین اون موسیقی که اون بچه میزنه”از لحاظ نت و آکورد ها پیچیده تر و دلنوازتره یا نواختن”دو ر”می”فا”سل”لا سی”اونم در کسل کننده ترین حالت ممکن.یا میان میگن”آقاااا این کارا ۲۰۰ سااااال پیش ساخته شده؟؟!! یکی نیست بگه باربد ۱۵۰۰ سال پیش واسه ساسانیها خسروانی میساخت”بامشاد و باربد و سرگپ همه مال ۱۲۰۰ سال پیشن”که ملودیشون شرف داره به این سمفونیها که ما هیچوقت نفهمیدیم”آخه این چه هنری توشه؟؟هنر” زدن روی کلاویه پیانو؟؟؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

اجرا و تحلیل سه اثر پیانویی در دانشگاه هنرهای زیبا

روز یکشنبه ساعت ۱۲ روز سی ام اردیبهشت ماه سال جاری دانشکده موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران میزبان آروین صداقت کیش و سینا صدقی از نویسندگان و منتقدین موسیقی اکادمیک در ایران است. در این برنامه کارن سلاجقه، مطهر حسینی و افشین مطلق فرد به ترتیب آثار پیانوییِ شروین عباسی، فرنود حقانی پور و نیما عطرکار روشن را خواهند نواخت. شایان ذکر است این برنامه با محوریت موسیقی معاصر از نگاه تکنیک آهنگسازی و ساختارهای زیبایی شناسانه معاصر به تحلیل آثار فوق خواهند پرداخت.

از روزهای گذشته…

بندتی، رمانتیک می شود! (I)

بندتی، رمانتیک می شود! (I)

اغلب اینگونه نیست که یک نوازنده جدی به استودیو ضبط برود تا آهنگ های درخواست شده را بنوازد اما هرچه موسیقی کلاسیک بیشتر به مسابقه تلویزیونی The X Factor راه می یابد اگر از پائول پاتز صرفنظر کنیم، می بینیم که نوع رابطه نیکولا بنِدِتیِ با مخاطب متفاوت است. او پس از چندین سال کار حرفه ای که در ۱۷ سالگی و با پیروزی مشهورش در مسابقه نوازنده جوان سال بی بی سی آغاز شد، اکنون در ۲۳ سالگی یک سی دی روانه بازار کرده که فاقد برنامه یا نگرش خاصیست. در این سی دی هیچ اثر جدیدی معرفی نشده، یا اینکه هیچ بازنوازی از یک اثر خاک خورده از آرشیو های قدیمی ارائه نشده؛ بلکه بندتی دو کنسرتو بسیار معروف رپرتوار را ضبط کرده است.
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

از سوی دیگر پدیدآورندگان این روش نقد تاکید بسیار زیادی بر «علم» بودن آن داشتند و ادامه دهندگان راه آنان نیز همین روش و منش را دنبال کردند. بنابراین در نقد تکوینی به‌ویژه هنرهایی که برساخته‌هایشان (اعم از پیش‌نویس یا نهایی) ماهیت مادی دارد (نقاشی، مجسمه‌سازی، ادبیات) از یک سو ردپای روش‌های باستان‌شناسانه مانند تعیین قدمت، ارتباط دادن اشیاء و… از سوی دیگر ردپای یافته‌های علوم شناختی و روان‌شناسی خلاقیت به چشم می‌خورد، به شکلی که آن را بدل به ترکیبی از زندگی‌نامه، تاریخ، نسخه‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی می‌کند.
رموز ویولون (VII)

رموز ویولون (VII)

در این قسمت ما می توانیم حتی صفحه روی ویلن را با همان ترتیب عنوان شده، به دو قسمت برش داده و آماده اتصال به یکدیگر نمائیم. بعد از مرحله برش برای صفحه زیر و صفحه رو ما دو قطعه خواهیم داشت که در نهایت باید از سطح لبه چوب در راستای طولی، به یکدیگر (نیمه دیگر خود) با دقت و ظرافت بالایی متصل و ملحق شوند. برای این منظور سطح موردنظر باید بوسیله رنده های دستی و سمباده کاملاً صاف، تراز و صیقلی شده و قطعه دیگر را نیز به همین شکل آماده نمائیم.
شکافتن یک بافته (II)

شکافتن یک بافته (II)

در این‌جا هیچ برهم نهیِ آشکاری به‌جز کرسی شروع جمله، میان صدای نی و بقیه‌ی گروه نیست بلکه حرکت وارونه‌ی جمله‌ها هر بار به یک فاصله‌ (چهارم، پنجم یا سوم) در پایان منجر می‌شود تا از دو سوی مختلف هر دو آهنگ به یک کرسی جدید مشترک برسند.
گیتار با کوک خودکار

گیتار با کوک خودکار

موسیقیدان های سراسر جهان با در دست داشتن نوع جدیدی از تکنولوژی، با رها شدن از کار شاق کوک کردن ساز، به آزادی هنری بیشتری دست میابند. این فناوری روباتیک که توسط کمپانی آلمانی ترونیکال (Tronical Gmbh) و با شراکت کمپانی گیتار گیبسون (Gibson) به وجود آمده و توسعه یافته است، موجب شده است که جدیدترین مدل گیتار لس پاول (Les Paul) گیبسون، تنها در حدود ثانیه، خود را کوک کند.
کوک و کاربرد آن در سنتور لاکوک (II)

کوک و کاربرد آن در سنتور لاکوک (II)

سوال متداولى که همیشه از طرف هنرجویان مطرح است این است که آیا اختلاف یک پرده در کوک ساز براى هماهنگى با خواننده اینقدر حائز اهمیت است که نوازنده مجبور به استفاده از مثلاً سنتور لا کوک بشود؟ در جواب این سوال شما باید اطلاعاتى راجع به خوانندگى و صدا سازى داشته باشید تا موضوع کاملاً برایتان روشن شود؛ اما اجالتاً اگر بخوایم به صورت مختصر توضیح دهیم اینگونه می توان موضوع را تشریح کرده که:
صدای بوچلی

صدای بوچلی

بوچلی در ۱۹ آوریل قدم به صحنه موسیقی آمریکا گذاشت و روز بعد از اجرای خود در واشنگتن به کاخ سفید دعوت شد. تور داخل آمریکای او هم با موفقیتی بی سابقه همراه بود و در تمام اجراها سالن نمایش لبریز از هواداران این ستاره موسیقی کلاسیک بود.
تاریخ برگزاری تور گروه The Who اعلام شد

تاریخ برگزاری تور گروه The Who اعلام شد

گروه افسانه ای موسیقی راک The Who، برای اولین بار پس از گذشت بیش از ۲۰ سال، تور خود را آغاز میکنند. این تور با کنسرتهایی در ایالات متحده، کانادا، آمریکای جنوبی، آسیای شرقی، اروپا و استرالیا برنامه ریزی شده و اولین کنسرت آن روز ۱۲ سپتامبر در فیلادلفیا اجرا خواهد شد.
رمزگشایی آکوردها با DNA!

رمزگشایی آکوردها با DNA!

پیتر نئوبیکر، طراح نرم افزارهای موسیقی، اهل کشور آلمان، برنامه ای به نام DNA به معنای دسترسی مستقیم به نت، را ساخته است که می تواند یک آکورد را به نت های جداگانه تبدیل کند تا آکورد ترکیب جدیدی بخود بگیرد. برای تولید کنندگان موسیقی که تقریباً همگی از کامپیوتر استفاده می کنند، این برنامه نقش مهمی را در ایجاد تغییرات خواهد داشت.
نقش و جایگاه استاندارد در نوازندگی

نقش و جایگاه استاندارد در نوازندگی

ایجاد و استفاده از استانداردهای معین در تعیین حالت و تغییر شکل اعضای بدن به هنگام نوازندگی از جهات گوناگون می تواند یاریگر نوازندگان باشد و این موضوع زمانی اهمیت بیشتری می یابد که به نقش فرسایشی تمرین و فرسودگی تدریجی بدن توجه شود.