راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (VII)

سرگئی راخمانینف (۱۸۷۳ – ۱۹۴۳)
سرگئی راخمانینف (۱۸۷۳ – ۱۹۴۳)
پیانو کنسرتوی شماره ۲ راخمانینوف، رومانتیسم دوران گذشته را به یاد می آورد و از آثار مشهوری است که پیانو در آن هنر خود را به خوبی نشان می دهد.

برش این کنسرتو حتی از سرمشق های آن (شوپن، لیست، چایکوفسکی) سنتی تر است. با سه موومان (مدراتو، آداجیو سوسته نوتو، آلگرو اسکرتساندو) و سبک خاص آن که ملودیک است و غنائی و اندکی از مد افتاده و بسیار شکوهمند. اما بسیاری از نوازندگان پیانو در اجرای این کنسرتو فرصت آنرا می یابند که هنر و مهارت خود را نشان دهند.

موومان اول، مدراتو، با رشته آکوردهائی برای پیانو آغاز می شود. این آکوردها به تدریج عمیق تر و پر صلابت تر می گردد و سرانجام پیانوی تنها وارد صحنه می شود و یک رشته آرپژ می نوازد و در همین وضع سازهای زهی دسته ارکستر تم نخستین را بیان می دارند.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

پس از یک اینترلود یا بخش فاصله بین این تم اصلی و بخش بعدی،

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

پیانوی تنها بار دیگر در صحنه ظاهر می شود و تم اصلی دوم را بیان می دارد که نمونه ای تمام عیار از یک ملودی اسلاو است.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

پس از آن، پیانو وظیفه نواختن یک تم فرعی زیبا و پر احساس را عهده دار شده که بادی های چوبی نیز آنرا تکرار می کنند.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سپس، پیانو زمینه را برای ورود به بخش دولوپمان (بسط و گسترش تم ها) آماده می سازد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

پس از گذر از بخش های دولوپمان و راکسپوزیسیون (ارائه مجدد تم ها)، کودائی با شکوه و در عین حال پر احساس موومان نخست را به اتمام می رساند.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

موومان آهسته دوم، آداجیو سوسته نوتو، با هارمونی های ممتدی که توسط سازهای زهی مجهز به سوردین (صدا خفه کن) سراییده می شود آغاز می گردد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

آنگاه پیانو زمینه را برای ورود فلوت و کلارینت که وظیفه نواختن تم اصلی موومان را بر عهده دارند فراهم می سازد، این تم اساس ساختمان سراسر موومان را می سازد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سپس پیتسیکاتوی ویولن ها و نوای کلارینت زمینه را برای ترنم تم اصلی توسط پیانو آماده می سازند و پیانو فرصت آنرا می یابد تا به هنرنمایی بپردازد. در این هنرنمایی ویولن ها نیز به همراهی پیانو پرداخته و نقش عمده ای را ایفا می کنند.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

تم اصلی توسط پیانو و ارکستر بسط یافته، اوج میگیرد و پرشور و پر حرارت قدم به صحنه می گذارد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سپس ارکستر، زمینه را برای تکنوازی پیانو و به نمایش گذاشتن مهارت هایش فراهم می سازد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

پس از آن، پیانو مجددا زمینه را برای نواختن دوباره تم اصلی آماده می سازد اما این تم اینبار نه از زبان فلوت و کلارینت که از زبان ویولن ها به گوش می رسد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سپس پیانو، ویولن ها و بادی ها از جمله فلوت ها و هورن، به نرمی و زیبائی موومان را به اتمام می رسانند.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

موومان پایانی، آلگرو اسکرتساندو، با یک مقدمه کوتاه ارکسترال آغاز گشته و به دنبال آن بیان اولیه، تم نخست موومان توسط پیانوی تنها قدم به صحنه می گذارد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سرایش تم دوم موومان، نخست بر عهده ابوا و ویولنسلها محول شده و سپس پیانوی تنها همان تم را مترنم می شود.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

در اینجا نوبت به بخشی می رسد که با نشانه “آلگرو اسکرتساندو، موتو پریمو” مشخص شده است. در این بخش به شیوه ای بوالهوسانه و آمیخته با عشوه گری، نغمه تم اول موومان تکرار می شود.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

بخشی به صورت فوگاتو به دنبال می آید و آنگاه تم دوم با شور فراوان قدم به عرصه می گذارد و حالتی درخشان به موومان می بخشد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

سپس کنسرتو با کودای مجللی به پایان می رسد.

audio file قسمتی از این اثر را بشنوید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

هماهنگی در موسیقی ایران (II)

از کارهای او یکی ترجمه کتاب «هارمنی» بود که آنهم به کمک مزین الدوله انجام شد و شامل جزوه ای بود که توسط او به شاگردان مدرسه موزیک تدریس می شد و بچاپ هم نرسید. این کتاب در حقیقت یک نوع هم آهنگی ساده برای پیانو بود و بسبک چهارصدایی نوشته نمیشد بلکه آنهم شامل دست راست و دست چپ پیانو بود و به هرحال برای اولین بار تدریس این فن در مدرسه موزیک شروع شد. سالار معزز مارشهای نظامی و سرودهائی هم برای مدارس میساخت که آنها را نیز بهمان سبک «هارمونیزه» میکرد که با پبانو نواخته میشد و برای ارکستر نظامی هم مینوشت که در دسته های موزیک نواخته میشد.

«نیاز به کمالگرایی داریم» (VI)

به دلیل بزرگ شدن جامعه موسیقی در سی سال اخیر این مشکل بیشتر به چشم می آید ولی سابقه تاریخی داشته است چراکه اصولا در موسیقی ایرانی تولید کننده موسیقی از نوازنده موسیقی جدا نبوده است. این سنت در موسیقی کلاسیک هم تا پایان قرون وسطا وجود داشته است ولی به مرور زمان شنوندگان موسیقی کمالگرایی را به جایی می رسانند که دیگر اثر هر نوازنده ای برایشان قابل قبول نبوده و دیگر دوره کارهایی که از نظر چند صدایی ضعیف بودند به پایان رسیده بوده است و این آغاز تخصصی شدن آهنگسازی بوده است. این روند سالها پیش می رود تا جایی که یک شخصیت مستقل به نام آهنگساز و شخصیت مستقل دیگری به نام نوازنده شکل می گیرد ولی باز تا امروز هم بسیاری از آهنگسازان در نوازندگی هم توانایی های قابل توجهی دارند.

از روزهای گذشته…

سنتور، ساز کهن

سنتور، ساز کهن

بدون تردید، سنتور یکی از کهن ترین سازهای ایرانی است که حتی برخی ابداع آن را به فارابی نسبت می دهند. شاید این روایت، چندان صحت نداشته باشد، ولی همینکه نام این ساز بارها و بارها در کتب قدیمی ، در اشعار قدما و همینطور تصویر آن نیز در حجاریهای شوش دیده می شود، نشان از قدمت طولانی این ساز است.
نگاهی به موسیقی قاره آفریقا (II)

نگاهی به موسیقی قاره آفریقا (II)

شاید بسیاری از انواع موسیقی آفریقایی برای ما قابل درک و یا حتی خوش‌آهنگ نباشد. البته جای تعجب نیست، زیرا هدف تولیدکنندگان آن هم خلق زیبایی نبوده است. موسیقیدان‌های سنتی آفریقا برای لذت بردن، صداها را با یکدیگر ترکیب نمی‌کنند. هدف آن‌ها بیان همه‌ی جنبه‌های زندگی از طریق عنصر صداست.
مردان حرفه ای آواز ایران (I)

مردان حرفه ای آواز ایران (I)

قاعدتاً باید در اینجا آواهایی را ارائه کنیم و مردانی را معرفی سازیم که هیچ تصمیم خودسرانه و واکنشی دور از مشروعیت در آن حضور نیافته باشد. پس نخستین کلام این که آواز نباید در خدمت امیال خودی باشد و امیال نباید در خدمت روایت های کوتاه ذهنی آواز خوان. ما قرار است در اینجا بحثی مشترک درباره ی نشانه هایی داشته باشیم که آواز خوان هنگام تولید آواها، مهر خود را بر آن می گذارد و این سلسله غالباً بر اساس شواهد موجود یا با پایان هنرمند آواز خوان به پایان می رسد و یا بدون هیچ افزوده ای توسط دیگران تکرار می گردد.
تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (III)

تفاوتهای صوتی استردیواری و گوارنری (III)

نمودار ۲ نشان دهنده طیف های بدست آمده از نواختن یک قطعه با استفاده از هر سی ساز است.
وس مونتگومری

وس مونتگومری

بسیاری وس مونتگومری را بهترین نوازنده گیتار جز (Jazz) می دانند که دنیا تابحال بخود دیده است. اولین بار در سال ۱۹۴۸ در عالم موسیقی خودنمایی کرد و پس از آن تا سال ۱۹۵۷ خاموش بود، اما با این وجود و با وجود عمر کوتاهی که داشت توانست بیشترین تاثیر را در دنیای موسیقی جز برای گیتار بگذارد.
«پیمان عشق»، نگاهی نو به تصانیف امیرجاهد

«پیمان عشق»، نگاهی نو به تصانیف امیرجاهد

«پیمان عشق» اولین آلبوم از مجموعه ای است که بر اساس تصانیف تصنیف سرای نامدار ایران، محمدعلی امیرجاهد با صدای رامین بحیرایی و همکاری گروه صهبای کهن تهیه شده است. در این آلبوم سجاد پورقناد با افزودن جملاتی سازی به بازسازی و چندصدایی نمودن تصانیف امیرجاهد پرداخته است. در ابتدای آلبوم، پورقناد مقدمه ای به نام «ترنم» ساخته که در آن تمام سازهای ارکستر به معرفی خود می پردازند. سجاد پورقناد در این اثر با چندین روش مختلف با استفاده از فنون چندصدایی به بازسازی این قطعات پرداخته است. «پیمان عشق» توسط انتشارات ماهور منتشر شده و اولین آلبوم مستقل پورقناد است.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (VIII)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (VIII)

به کار بردن چسبندگی به جای عامل ترکیب اتم‌ها و ملکول‌ها بی‌دقتی‌ای است که با کمترین آشنایی با فیزیک یا شیمی پیش نمی‌آمد. «سوم، میدان جاذبۀ زمین […]؛ چهارم، میدان جاذبۀ منظومۀ شمسی […]؛ پنجم، میدان جاذبۀ عمومی کیهان […]» (ص ۵۸) نیازی به گفتن نیست که همه‌ی این‌ها نیروی گرانش است و هیچ تفاوت ماهوی با یکدیگر ندارند و معلوم نیست چرا نویسنده آنها را از هم جدا کرده است.
نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (III)

نقدی بر نقد کتاب «پیوند شعر و موسیقی» (III)

نمونه های زیادی از انواع فرهنگ های موسیقایی بدوی در جهان وجود دارد که در آنها، نوازنده و آهنگساز و حتی شاعر و خواننده یکنفر است؛ در موسیقی قرون وسطای اروپا هم این پدیده زیاد دیده می شود. ارتباط دادن این مسئله با تفکرات عرفانی و فلسفی ایرانیان، نوعی فلسفه بافی است که متاسفانه در نوشته های نوازندگان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی بسیار دیده می شود (۱) ضمن اینکه همین فلسفه بافی هم بدون توجه به مشکلاتی که در اسناد تاریخی اش دارد، دچار مشکلات منطقی است؛ همانقدر که یک اثر بداهه نوازی تحت تاثیر نواخته گذشتگان اش است (۲)، یک قطعه کلاسیک هم در موسیقی غربی، تحت تاثیر تکنیک های هارمونی، کنترپوان، فرم و… گذشتگان اش است.
موسیقی و نابینایان (II)

موسیقی و نابینایان (II)

یکی از دغدغه های من ارزیابی جایگاهی ست که هر فرد می تواند در مقابل موسیقی اتخاذ کند. بر این اساس نابینایی یکی از آن وضعیت هایی است که در نظر من میتواند تقسیم بندی و رتبه بندی دیگری از هنر ارائه دهد.
موسیقی هنگام خواب

موسیقی هنگام خواب

اگر شبها برای به خواب رفتن مشکل دارید از این به بعد به موسیقی Jazz ملایم گوش کنید. تحقیقات دانشمندان نشان داده است که کافی است ۴۵ دقیقه به موسیقی Jazz ملایم، قبل از خوابیدن گوش کنید تا با آرامش بسیار به خواب شیرین فرو روید.