مطالعه تطبیقی عود و گیتار (VI)

شکل گیتار چهار سیمه مصری پس از ورود به اروپا دستخوش تغییرات قابل ملاحظه ای شد زیرا تعداد سیم های آن بین سه، چهار و پنج متغییر بود. با این حال گیتار چهار سیمه تا پایان دوران قرون وسطی محبوب ترین ساز محسوب می شد.

در قرن هفدهم حمایت اشرافیت اروپا از گیتار ابتدا موجب رسمیت یافتن و سپس ضرورت کاربرد آن شد. از این رو تعداد آهنگسازان، نوازندگان و سازندگان گیتار به میزان قابل توجهی افزایش یافت.

به تدریج گیتار در سراسر اروپا فراگیر شد واز قرن ۱۷ به شکل امروزی در آمد و قطعات زیادی برای آن وشته شده است. تاثیرات کشورهای ایتالیا، اسپانیا، آلمان و فرانسه در پیشرفت ساز گیتار حائز اهمیت است.

تصویر سمت راست: لوت: لوت در شکل کلی خود، سازی بود با تعداد سیمهای متغییر. در این تصویر، لوت هشت «دوبل سیمه» مشاهده می شود.
تصویر سمت چپ: گیتار چهار «دوبل سیمه»: به طور کلی، انواع گیتارهای چهار سیمه در بیشتر نقاط اروپا «دوبل سیمه» بودند. به استثنای گیتارهای ایتالیا که اولین سیم آن تک بود. کوک گیتار ایتالیایی نیز با کوک استاندارد تفاوت داشت.


تصویر سمت راست: گیتار پنج سیمه: این گیتار دارای ۱۰ فرت ساخته شده از جنس روده است و طول سیمهای آن نیز ۶۸ سانتی متر است.
گیتار باتنته: این ساز به ایتالیا تعلق داشت و دارای دوبل سیمهای فلزی بود. فرتهای آن از جنس روده بود و سوراخ صوتی آن تزئینات بسیار داشت. دسته آن نیز دارای پوششی از جنس مروارید بود.


ویهوئلا: شکل اولیه ویهوئلا،‌ معرف سازی بود با سوراخ های متعدد و تزئینات فراوان


نتیجه:
شباهت گیتار و عود از نظر شکل ظاهری همواره مورد توجه بوده است، هرچند که به لحاظ تکنیکی و پرده بندی تفاوت بدیهی در تطبیق این دو ساز وجود دارد. اما به لحاظ شکل، فرم و خاستگاه پیدایش با توجه به مستندات تاریخی این شباهت ها بسیار زیاد است، تا جایی که بربت را پدر گیتار می خوانند. این دو ساز از لحاظ فرم نت نویسی، نوع آهنگسازی نیز بسار متفاوت هستند چرا که برای نواختن ساز عود از تئوری موسیقی ایرانی و شرقی استفاده می شود اما برای نواختن ساز گیتار تئوری موسیقی کلاسیک و سیستم ماژور و مینور قابلیت اجرا دارد.

اما از آنجا که ریشه و خاستگاه هر دو ساز یکی ست می توان بصورت تلفیقی نیز از این دوساز استفاده کرد.

امروزه ساز لوت در اروپا به اندازه گذشته طرفدار ندارد و برای آن قطعات خاصی نوشته نمی شود، اما قرن هاست که گیتار به شکل امروزی جایگاه خودش را در موسیقی کلاسیک اروپا و سبکهای دیگر یافته است. در حالی که عود در کشورهای خاورمیانه به ویژه کشورهای عربی چون مصر و کویت، کشور ترکیه و ایران نواخته می شود و قطعات فراوانی را به صورت تکنوازی و همراهی با ارکستر برای آن می نویسند.
فهرست منابع
ناظم پور، مجید، ۱۳۹۲، داستان بربت – مروری بر تاریخ پنج هزار ساله بربت، سوره مهر، تهران
فارابی، ابونصر، ۱۳۷۵، موسیقی کبیر، بافنده اسلامدوست، پارت، تهران
شعبانی، عزیز، بی تا، شناسایی موسیقی ایران، مصطفوی، شیراز
و. گالپین، فرانسیس، ۱۳۷۶، موسیقی بین النهرین، محسن الهامیان، دانشگاه هنر، تهران
منصوری، پرویز، ۱۳۹۲، ساز شناسی، زوار، تهران
فاشر، فرانسوا، ۱۳۸۸، تاریخچه مصور گیتار کلاسیک، بهزاد فرامرز، فرهنگ ایلیا، رشت

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پیرگلو: نسبت به گذشته افت داشتیم

در آن زمان من هم ماندم و به هر حال یک سری مسائل خانوادگی هم بود، برادرم فوت شده بود و دختراشان را باید نگه می داشتم، مادرم هم که سرطان گرفته بودند و فوت کردند، این شد که فعلا دیگر ماندگار شدم.

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (VI)

این گواه کوتاه نشان می‌دهد پیش از تولد دولت-ملت مدرن هم تصوری از یک فرهنگ موسیقایی که بتوان آن را «موسیقی ایرانی» خواند در مراکز اصلی شهری، یعنی تجمع‌گاه‌های قدرت و ثروت، وجود داشت. با یک جستجوی سردستی نیز دست‌کم تا میانه‌ی دوره‌ی قاجار می‌توان پیشینه‌ی چنین مفهومی را عقب برد. برخلاف نمونه‌های اروپایی در ایران این زبان موسیقایی نه تنها ممنوع (۲۵) یا گمشده نبود بلکه حمایت‌شده و رسمی هم بود. موسیقی دستگاهی افزون بر تمایز بسیار روشن از موسیقی اروپایی، به قدر کافی از همتایانش، یعنی حوزه‌های موسیقایی عربی و ترکی نیز فاصله گرفته بود.

از روزهای گذشته…

فراخوان پنجمین جشنواره و جایزه «نوای خرّم» منتشر شد

فراخوان پنجمین جشنواره و جایزه «نوای خرّم» منتشر شد

دبیرخانه پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم ) همزمان با سالروز تولد این هنرمند فقید فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد. به گزارش امور رسانه ای پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم)، دبیرخانه پنجمین جشنواره و جایزه همایون خرم (نوای خرّم) همزمان با سالروز تولد زنده یاد همایون خرم نوازنده و آهنگساز فقید موسیقی کشورمان فراخوان نحوه حضور هنرمندان و گروه های سنی متقاضی شرکت در این رویداد موسیقایی را منتشر کرد.
مغالطات ایرانی – آهنگسازی و تنظیم

مغالطات ایرانی – آهنگسازی و تنظیم

در سنت موسیقی کلاسیک، به صورت عمومی سعی می شود، اصطلاحات مربوط به موسیقی، به صورت همه گیر در تمام کشورها به یک صورت استفاده شود؛ حتی در فرهنگ هایی که برای آن اصطلاح واژه های بومی وجود دارد، استفاده از واژه های شناخته شده تر به صورت بین المللی در اکثر مواقع جای خود را به واژه های بومی می دهند برای نمونه اولین کتاب هارمونی که در ایران توسط سالار معزز ترجمه میشود، عنوان «تناسب» را داشته و بعضی از اصطلاحات آن مانند «هارمونی» و «کلاویه» فارسی سازی شده و به «تناسب» و «مضراب» تبدیل شدند، اما با گذشت زمان، دوباره اصطلاحات غربی آن جای خود را در ادبیات اصلاح شناسی موسیقی ایران باز کرد.
پانیذ فریوسفی: این ارکستر واقعا بین المللی است

پانیذ فریوسفی: این ارکستر واقعا بین المللی است

گفتگویی که پیش رو دارید، قبل از آخرین کنسرت ارکستر فیلارمونیک تهران با رهبر و شف های این ارکستر، بعد از یکی از تمرین های پایانی در تالار رودکی تهیه شده است.
هستی نقره چی

هستی نقره چی

متولد ۱۳۶۴ تهران نوازنده ویولون لیسانس زبان روسی دانشگاه تهران دانشجوی فوق لیسانس علوم ارتباطات [email protected]
اسماعیلوویچ، منادی صلح (II)

اسماعیلوویچ، منادی صلح (II)

* “جان مک کاچن” (۶) چهارده سال پس از پایان جنگ بوسنی در سال ۲۰۰۹ ودر آلبوم “Untold” آهنگی به نام ” خیابان هایِ سارایوو” را به افتخار اسماعیلوویچ اجرا کرد. * “الیزابت ولبرن” (Elizabeth Wellburn) نویسنده ی کانادایی در سال ۱۹۹۸ بر اساس زندگی اسماعیلوویچ و با اضافه کردن شخصیت یک پسر بچه به…
ادامهٔ مطلب »
اندر تعریف موسیقی کلاسیک (II)

اندر تعریف موسیقی کلاسیک (II)

در این جا است که ویژگی دیگر موسیقی غنی و دارای دامنه زمانی گسترده تر آشکار میشود و آن تداخل مداوم قلمرو حسی و آرزومندی هنرمند با پدیده های جهان بیرون است. همین تداخلات بود که هم به غنی شدن بیشتر درونی اثر و هم به تنوع اثر انجامید. بی دلیل نیست که تنوع موسیقی از بعد از ظهور آهنگساز پدید آمد. به این تداخل، در موسیقی معاصر زمینه ها و میراث های فولکلور نیز اضافه شده، ویژگی که آهنگسازان مدرن از آن بسیار بهره بردند.
آیا بتهوون به دست پزشک خود درگذشت؟

آیا بتهوون به دست پزشک خود درگذشت؟

به گفته یک آسیب شناس وینی، پزشک این موسیقی دان شهیر با تجویز بیش از حد دارویی نادرست و حاوی ترکیبات سرب، سهوا موجب مرگ او شده است. محققین دیگر چندان با این نظر موافق نیستند اما همه بر این نکته که بتهوون در سالهای قبل از مرگ به شدت بیمار بوده است، اتفاق نظر دارند.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (II)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (II)

سازهای موسیقی ایرانی سازهای کهنی هستند و موسیقی ما نیز موسیقی کهنی است. اگر بخواهید نظر بنده را بدانید، من مطمئن هستم که در آینده نسلهای بعدی این تعصب جاهلانه را کنار خواهند زد و سازهای ما هم مثل افکار و رفتار و کردار و منش و تفکرمان پیشرفت خواهند کرد و آنروز روزی خواهد بود که مثل اروپاییان که سازهایی چون ربک و ویول و لاوویول و کلاوسن و هارپسیکورد را در موارد خاص برای شنیدن موسیقی کهن یا بهتر بگوییم، موسیقی قرون وسطایی خود استفاده می کنند، ما نیز از این سازها برای شنیدن موسیقی قرنهای گذشته ی خود استفاده کنیم… این محقق نمی شود مگر اینکه امروز به تجربیات و تلاشهای افرادی چون استاد شجریان عزیز و استاد قنبری مهر گرامی ارج نهیم و به آنها توجه کنیم و بجای کوبیدن و به سخره گرفتن و مقایسه های بی ربط، مطالعه علمی کنیم و انتقاد سازنده کنیم و محققانه آنرا تبدیل به یک علم کنیم و از آن پلی بسازیم برای به پیش رفتن و نه چسبیدن به تعصبات و توهمات کهنه…. ولی اول باید به عقاید خودمان به دیده ی”شک و تردید” بنگریم چیزی که من در استاد شجریان دیدم و به همین دلیل تا آخرش ایستاده ام…
ساموئل زیگمونتوویچ (II)

ساموئل زیگمونتوویچ (II)

زیگمونتوویچ دو طبقه از ساختمان سنگ قهوه ای پنج طبقه اش را در پارک اسلوپ بروکلین به دفتر کارش اختصاص داده در حالیکه همسرش، لیزا برونا، و دو پسرش نیز در همانجا ساکنند. شاگرد ۲۵ ساله او نیز در زیرشیروانی زندگی می کند. زیگمونتوویچ از مشتری هایش در “سالن” که اتاقیست با پنجره های بسیار بزرگ، مبلمان قدیمی ناهماهنگ، یک پیانوی بزرگ و بوفه هایی شامل طرح های تمام آلات موسیقی که تا کنون لمس کرده است، پذیرایی می کند. طرح بزرگی از یک ویلنسل– متعلق به یویو ما – بر دیوار اتاق خودنمایی می کند.
رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (IV)

رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (IV)

چنین گفت مولای بزرگ خواجه نصیر الدین طوسی که خداوند خاک بر وی خوش کناد و گور او معطر کناد که: علم موسیقی از دو علم تشکیل شده است.