درآمدی بر موسیقی درمانی (I)

الحان موسیقی، در یک ترکیب و فرم زیبا و با هارمونی و رنگ آمیزی مناسب، سریعتر ازهرچیز دیگری میتواند درعاطفه و ذهن افراد تأثیر بگذارد و احساسات و عواطف خاصی را در آنها برانگیزاند که منشأ تحرّک و فعالیت و تداعی و اندیشه ها میگردد. اگر نغمه های موسیقی بطور مستقیم مانند واژه های شعری نتواند فکر خاصی، گزارش واقعه و یا محتوای پیامی را درذهن شنونده القاء نماید، اما به نوعی قویتر از هر هنری صور خیال و فعالیّت بیرونی را تحریک میکند.

موسیقی بطور مستقیم با عاطفه احساسات شنونده سر و کاردارد از اینرو الحان آن در کاربردهای وسیع و تنّوع فردی اجتماعی مورد بهره برداری قرار میگیرد. چه در مراکز آموزشی و تربیتی و چه در کلینیک های روان درمانی ویا در مراکز صنعتی برای کارایی بهتر و بیشتر و حتی در پرورش و رشد گیاهی و حیوانی و…

از این روست که موسیقیدان در تقابل با مسائل روانشناسی و موقعیتهای اجتماعی رابطه پیدا میکند و طبیعی است در چنین حیطه و کاربرد گسترده ای آشنایی آهنگساز و نوازنده با مفاهیم روانشناسی ضرورت میابد. زبان موسیقی که همواره یکی از وسائل ابلاغ و ارضاء نیازهای معنوی و روحی بشر بوده است. به تدریج با نیاز و پیچیدگی های روابط اجتماعی و زبان و شیوه های دقیق، تنّوع پیدا کرده است و همانند شعردر سیر تحوّل خود سبکها و روشهای بیانی متعددی یافته است . سبکها و بیان هایی که تا حدودی پا سخگوی نیازهای اجتماعی و علمی دوره خود بوده است.

همانطور که در مسیر تحوّل شعر سبکهایی بصورت شعر نو و سپید بخاطر پیچیدگی های زندگی اجتماعی وگستردگی مفاهیم مربوط به آن پدید آمد، که چشم انداز صور خیالی و قوهْ تداعی شاعر را در آزادی بیشتر عروض و قافیه برای بیان نیازهای متنوّع و نوین مردم جامعه باز گذارد،همینطور در مسیر تحوّلات دانش موسیقی، قواعد و تکینک های برتری در آهنگسازی ارکستراسیون و هامورنی پدید آمد که طبیعتاً سبکهای متعدد را نیز با خود بهمراه آورد (امری طبیعی است که مفاهیم ونیازهای نو زبان جدید و نوینی نیز احتیاج دارد.)

هنرمندان برحسب مفاهیم های مغزی متفاوت و رشد و تربیتی که یافته اند از فرایند های ذهنی و ظرفیت های خیالی نسبتاً متفاوتی برخورد دارند. حواس درونی انسان مانند تفکّر ، تخیّل ، حافظه ، ادراک و عواطف غیر از تاْثیر پذیری از شرایط محیط، از یک ساخت زیستی و سرشتی که عامل ژنتیک پایه گذار آن است تأثیر پذیرفته است ،که این عوامل محیطی و سرشتی «شخصیت» فرد را شکل میدهد. از مدتها پیش همواره این مسئله مطرح بوده است که: «آیا هنرمند دارای شخصیت مخصوصی است‌؟» اگر هست چه تیپ شخصیتی؟ این موضوع درهنرمندان بخاطر اشتراک ذهنی و احساسی آنها، تا حدود زیادی از پراکندگی انواع تیپهای شخصیتی در آنان می کاهد. پاولف روانشناس روسی معتقد بود که سیستم علامت دهندهْ واقعیت در هنرمندان نمایان تر است.

یعنی محرکها را واضح تر و شدیدتر درک و احساس میکنند و بر عکس روند مهار درآنها ضعیف تر عمل میکند، او برای هنرمند شخصیت ‌«هیستری» را مطرح میسازد که دارای دو جنبه گیرندگی و تأثیر شدید و دوم برانگیختگی فوق العاده در هیجانات و احساسات را داراست. فروید معتقد بود که شخصیت هنرمند استعداد خاصی در استفاده از مکانیسم برتر سازی «والایش» دارد که بوسیله آن آرزوها و آمالی که در زندگی واقعی او به ناکامی منجر شده و یا واپس زده است را درمسیر فعالیت های هنری و خلاقیت برترمیسازد و سود دوجانبه ای بدست می آورد. یکی مقبولیت اجتماعی و دیگری دوری از فشار انگیزها و هیجانات آزرده خود اوست. آدلر نظری شبیه به نظر فروید دارد و معتقد است که انگیزه ها و اندیشه های هنری در هنرمند ناشی از واکنشهای جبرانی درقبال احساس کهتری است.

البته این نظرات کامل نیست اما آنچه که مسلم است نوع شخصیت هنرمند زمینه گرایش به سبک خاص در هنر را مساعد تر میکند. صفات شخصیت در هنرمند چه منفی و چه مثبت چه منبعث از شرایط رشد دوران زندگی و ناشی از قابلیتهای سرشتی و ارثی در هر صورت در تحرّک عاطفی و زمینه بخشی ذهن هنرمند مؤثر است. هنرمند میتواند از خصایص وصفات متعدد مثل درونگرایی و برونگرایی ‌ـ متکی به نفس یا وابستگی، خوش بینی یا بد بینی، گرم و صمیمی یا سرد و بی هیجان، کناره گیر و درویگزین یا اجتماعی، مضطرب و نگران یا آرام و متین، سر زندگی و نشاط یا غمگینی و افسرده حالی ، مشکوک و مردد یا صریح و راحت.

بی تفاوتی یا مسئولیت پذیری خود بینی و غرور یا ایثار و فداکاری، دقیق و جزءنگر یا کل نگر، ثابت و پایدار یا موّاج و هیجانی حسّاس و خیال پرداز یا واقع گرا …خصایص شخصیّتی در هنرمند در سبک و شیوه و تمرین و ارائه هنری تأثیر مستقیم دارد. مثلاً آهنگساز یا نوازنده ای که با استفاده از الحان موسیقی و هارمونی اصوات به تقلید و شبیه سازی و حرکات و روابط عناصر طبیعت علاقمند است و تمایل رئالیستی در آثار و آهنگهای خود نشان میدهد. چنین دقتّهای عینی و دیسیپلین های واقع گرایی بی بهره از خصایص شخصیّت او نیست. یا آهنگسازی که به محدودیتهای معیّن کلاسیک تن در نمی دهد و تکنیک را راهی برای ابراز اخبار درونی خود قرار میدهد بدیهی است که اجبارهای احساسی درون او، انتخاب و خلاقیت در شیوه های رمانتیک را آسانتر میسازد.

در تلفیق سبک هنری مسلماً آگاهی علمی نیز مؤثراست. اما شناخت در بعد اجتماعی، خود به هنرمند و آهنگسازی او کمک میکند تا به فضای تخیّلات و جهت عواطف خود در تأثیر بر شنونده دقیق تر باشد و دریابد که با آثار و تصنیف های خود چه احساس و روحیه ای را در شنونده، بر می انگیزاند و در پی خلق و توسعه عواطف و تحریکاتی باشد که مناسب با نیاز عاطفی مردم جامعه خود باشد. خلاصه اینکه آهنگساز مسئول، در تقابل با روحیه اجتماع به آثار خود جهت می دهد.

یک دیدگاه

  • hamid
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۴, ۱۳۸۷ در ۱۰:۲۹ ب.ظ

    با عرض سلام و خسته نباشید به تمام دست اندرکاران سایت خوب هارمونی تاک.میخواستم از شما خواهش کنم که از استاد فراهانی مقالات بیشتری روی سایت بزارید.
    با تشکر حمید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (I)

سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (I)

سیستم تقسیم مساوی طول یا “Equal divisions of length EDL” روش تعیین فواصل موسیقی است که در آن به جای به کارگیری نسبت های فرکانسی فواصل از روابط طولی و تقسیم طول سیم به فواصل مساوی و سپس برآورد نسبت های فرکانسی استفاده می شود. در این سیستم مفروضات زیر را داریم:
موزاک، کسل کننده یا آرام بخش؟

موزاک، کسل کننده یا آرام بخش؟

دانیل بارنبویم یک بار دیگر انتقاد علیه موزاک را شروع کرده است! موسیقى ملایمى که اکنون به بخش جدایى ناپذیر زندگى روزانه بسیارى از مردم تبدیل شده است. رهبر ۶۳ ساله ارکستر سمفونیک شیکاگو امسال در مجموعه برنامه تلویزیونى BBC REITH که ۵۹ سال است از آغازش مى گذرد، سخنرانى مى کند.
ضیائی: با بیشتر سازندگان مطرح ویولون اروپا ملاقات کرده ام

ضیائی: با بیشتر سازندگان مطرح ویولون اروپا ملاقات کرده ام

مجموع ابزارها و دستگاه ها بسیار متنوع هستند، از قطعات کوچک تا دستگاه های پردازشگر قوی مورد استفاده قرار می گیرند، وسایلی که پارامترهای مختلفی از اصول ریاضیات، هندسه، شیمی، فیزیک، مکانیک و آکوستیک را که در یک قطعه بکار رفته است را پردازش می کند.
ناظری نمودار یک فرهنگ ملی (II)

ناظری نمودار یک فرهنگ ملی (II)

چرا آواز خوانانِ جوانِ ما از مواد شکل گرفته، شکلی دوباره می سازند و آن چه تولید می کنند، معنایِ دوباره ای ندارد؟ چرا تنها یک الگو را بر می گزینند و با گزینش یک شیء صوتی آنقدر آن را بزک می کنند و برق می اندازند که بتواند در مقابل الگوی اولیه که برای آنان همانا خورشید است به رقابت بپردازد. اما نمی دانند که آن شیء یافته نزد آنها تقریبی است؟ متاسفانه تعداد بسیار اندکی از خوانندگانِ موسیقیِ امروزِ ایران این را فهمیده اند که شیءِ صوتی، فاصله ای بسیار با اثرِ هنری دارد.
صدا گذاری در انیمیشن (II)

صدا گذاری در انیمیشن (II)

در نوشته قبل راجع به رابطه صوت و تصویر، نحوه انطباق آنها، وابستگی بین انیمیشن و موسیقی، اصوات غلو شده یا کنایه آمیز، جلوه های صوتی و … صحبت کردیم. در ادامه مبحث “صدا گذاری در انیمیشن” توجه شما را به روشهای مختلف صداگذاری جلب می کنیم.
تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

استاد همایی در پایان خیامی‏نامه، متن عربی چهار صفحه‏ای منسوب به خیام را از روی نسخه‏ موجود در ترکیه به چاپ رسانیده و احتمال داده است که این چند صفحه، یک فصل یا صفحاتی از شرح خیام بر «کتاب موسیقی» اقلیدس باشد که به دست ما رسیده است.
گفتگو با تیبو (V)

گفتگو با تیبو (V)

برادر زن ایزایی و تعدادی از دوستانش من را از نامور تا استند همراهی کردند تا در کنسرتم شرکت کنند. برای تمرین از ساز گوارنری استفاده کردم. وقتی تمرین تمام شد همه به من می گفتند «چه بر سر ویولونت آمده؟ اصلا صدایش در نمی آمد.» در واقع این ویولون همان ویولونی بود که ایزایی همیشه از آن استفاده می کرد. در نتیجه من هم در کنسرت با ویولن استراد به اجرا پرداختم و آن طور که همه تأیید کردند صدای آن در کل سالن طنین انداخته بود.
پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (I)

پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (I)

انجمن استرادیواری حامیان، نوازندگان و بهترین ویولون های دنیا را به هم پیوند می دهد. جفری فوشی (Geoferry Fushi) مردی از جنس دوره نوزایش هنر است که شباهت هایی نیز با پی تی بارنوم (P. T. Barnum) بازرگان آمریکایی دارد. فوشی که هم استاد فضل و کمال و هم استاد نمایشگریست، ویولون های چندین میلیون دلاری دارد که به خوبی می داند چگونه آن ها را در معرض نمایش بگذارد.
موسیقی منبع الهام نابغه بزرگ  فیزیک

موسیقی منبع الهام نابغه بزرگ فیزیک

در سال ۲۰۰۵ مقارن با صدمین سالگرد قانون E=mc2، نشست ها و کنسرت های بسیاری در این زمینه برگزار شد و مقالات بسیاری در ارتباط با آلبرت انیشتین ارائه گردید. همچنین در ژانویه سال ۲۰۰۶ مراسم مشابهی به منظور بزرگداشت ولفگانگ آمادئوس موتزارت، یکی دیگر از نوابغ جهان، برگزار شد.
مصاحبه با کورت مازور (II)

مصاحبه با کورت مازور (II)

ما فقط می توانستیم در این باره حدس هایی بزنیم. در روزنامه ها خوانده بودیم که اگر لازم شد نیروهای نظامی می توانند که تظاهرات را در هم بریزند. زمانی که این خبر را شنیدیم، نمایندگان New Forum (جنبش اصلاحی که در سال ۱۹۸۹ آغاز شد) با من تماس گرفتند. آن روز دفتر کار من در Gewandhaus به نوعی به مرکز ارتباطات تبدیل شده بود، من با کورت میری، نماینده فرهنگی حزب تماس گرفتم. وقتی که او دو ساعت پیش از تظاهرات تماس گرفت، گروه کوچکی در منزل ما جمع شدند و به سرعت پیش نویسی از درخواستمان تهیه کردیم که من بعد بر روی نوار ضبط کردم.