راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (XI)

سرگئی راخمانینف (۱۸۷۳ – ۱۹۴۳)
سرگئی راخمانینف (۱۸۷۳ – ۱۹۴۳)
راپسودی بر روی تمی از پاگانینی، اپوس ۴۳:
سطرهائی از تاریخ:
این راپسودی که به صورت تم و واریاسیون برای پیانو و ارکستر نوشته شده، مبتنی است بر کاپریچیوی معروف “نیکولو پاگانینی”، چهره ای غول آسا در نوازندگی ویولن و آهنگساز ایتالیائی که در سال ۱۹۳۴ به اتمام رسید. پیش از راخمانینوف، “یوهانس برامس” و “فرانتس لیست” هم بر روی همین تم پاگانینی واریاسیونهائی ساخته بودند و راخمانینوف نیز در راپسودی خود از ایده آنها بهره برده است.

تفسیری مختصر بر این راپسودی:
از طریق لینک زیر می توانید شنونده کاپریس شماره ۲۴ پاگانینی باشید که تم اصلی آن همان تمی است که راخمانینوف اساس ساختمان راپسودی خود را بر آن بنا نموده است، زیبایی خاصی دارد، برای ویولن سولو تنظیم شده، سرشار از تکنیک های ویولن نوازی بوده و همچون راپسودی راخمانینوف، مجموعه ای است از واریاسیون ها:

audio file به بخشی از این اثر توجه کنید

راخمانینوف در این راپسودی، اوج استادی خود را در تکنیک پیانو و ارکستر به کار برده و به گونه ای منحصر به فرد و وجد آور این اثر را رنگ آمیزی و تنظیم نموده است که بی شک هر شنونده ماهر یا حتی نیمه ماهری را درگیر ساخته و به چالش خواهد کشاند.

audio file به بخشی از این اثر توجه کنید

در سه واریاسیون این راپسودی از تمی شبیه به تم مشهور “دی یس ایره” (روز خشم) که مبتنی بر متنی مربوط به سده سیزدهم است و “توصیفی زنده از واپسین داوری الهی” به دست می دهد، استفاده شده است، برای نمونه در آخرین واریاسیون:

audio file به بخشی از این اثر توجه کنید

“ولفگانگ آمادئوس موتسارت”، آهنگساز شهیر اتریشی نیز موومان سوم “رکوئیم” (مسی برای طلب آمرزش ارواح مردگان) خود در ر مینور، ک – ۶۲۶، را به موضوع “دی یس ایره” اختصاص داده است. موتسارت در واپسین دو ماه زندگیش، نه موومان کامل و بخشی از موومان دهم رکوئیم را ساخت. او حتی در بستر مرگ نیز کوشید تا این اثر عظیم را که یکی از عالی ترین آثار مذهبی کرال دوره “کلاسیک” است به اتمام برساند اما همانگونه که پیشتر اشاره شد موفق به این امر نشد. پس از مرگ موتسارت، دوست و شاگردش “فرانتس زاور زوسمایر”، به تکمیل طرح ناتمام او برای ارکستراسیون اثر، به پایان رساندن موومان ناتمام دهم و افزودن چهار موومان دیگر بدان پرداخت. از طریق لینک زیر می توانید موومان سوم (دی یس ایره) رکوئیم در ر مینور موتسارت را شنونده باشید:

audio file به بخشی از این اثر توجه کنید

هکتور برلیوز، آهنگساز شهیر فرانسوی و پدر ارکستراسیون نوین نیز در موومان پنجم سمفونی فنتاستیک خود، کابوس جشن ساحران، از تم “دی یس ایره” به گونه ای متفاوت استفاده نموده است. در این قسمت توباها و باسون ها، ملودی بم و پر هیبتی را با نتهای کشیده و شمرده به شکلی یکنواخت می سرایند. برلیوز در اینجا این نغمه را به عنوان نماد نفرین ابدی به کار می گیرد. چیزی نمی گذرد که این تم به گستره صوتی زیر رفته و به وسیله بادی های چوبی و پیتسیکاتوی زهی ها با ریتم رقصی تند نواخته می شود. به این ترتیب، برلیوز با بدل نمودن دی یس ایره به تمی مبتذل و ناهنجار، جسورانه تقلیدی هجو آمیز از یک آواز مقدس آفریده است.

audio file به بخشی از این اثر توجه کنید

اکثر واریاسیون های این راپسودی از زیبایی و جذابیت خاصی برخوردار است که از طریق لینکهای زیر می توانید به شنیدن برخی از آنها بپردازید:
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
،
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
،
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
،
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
،
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
،
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
و
audio file به بخش دیگری از این اثر توجه کنید
پس از مرگ راخمانینوف، عده ای موسیقی او را خارج از رده دانستند و اعلام داشتند که، از لحاظ احساسی هم حالت کلیشه ای دارد. تاثیر موسیقی او بر آهنگسازان زیاد نبوده است (البته پیانو کنسرتوی شماره ۲ “شوستاکوویچ” در موومان آهسته اش راخمانینوفی است). اما راخمانینوف، “واپسین نماینده یک سلسله بزرگ” است.

منابع:
تاریخ جامع موسیقی، جلد چهارم، تاریخ موسیقی مدرن
۱۰۱ اثر ممتاز از بزرگان موسیقی جهان
تفسیر موسیقی
راهنمای جامع موسیقی کلاسیک
آثار کلیدی موسیقی
آشنایی با موسیقی کلاسیک
درک و دریافت موسیقی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پنج دوره ضبط قاجاریه و نقش هنرمندان استان مرکزی (I)

قرن نوزدهم ظهـور فنـاوری جدیـد تمـدن بشـری اسـت تلگـراف، تلفـن، عکاسـی، سـینما، لامـپ الکتریـک و بسـیاری از اختراعـات دیگـر حاصـل ایـن قـرن اسـت که مهمتـرین ایـن اختراعات ضبط و پخش صوت بود که تحول بزرگی را در ماندگار بودن صدا ایجاد کرد. نخسـتین اختـراع تومـاس آلـوا ادیسـون دسـتگاه ضـبط و پخـش صـدا بـر روی ورق قلـع بـود که در سـال ۱۸۷۸ مـیلادی انجـام داد؛ چنـد سـال بعـد دسـتگاه فنـوگراف را اختـراع و تولیـد کرد. در فنـوگراف ضـبط و پخـش بـه روی اسـتوانه هـای مـومی انجـام مـی شـد که پیشـرفت خـوبی در کیفیـت صـدا بـود.

مروری بر آلبوم «عشیران»

عشیران سومین محصول ایده‌های موسیقایی زوج کردمافی-کاظمی (پس از آلبوم‌های «بداهه‌سازی» و «بزمِ دُور») در طول حدود ده سال گذشته است؛ سه اثری که در دور کردنِ «گفتمان احیا» از چندرگگی کامیاب‌تر از تجربه‌های دیگر بوده‌اند چرا که هم از اجرا و نواختن، و از عمل موسیقایی برآمده‌اند و هم وصل‌های جاندارتری به موسیقیِ دستگاهی داشته‌اند.

از روزهای گذشته…

کج بشینیم، راستشو بگیم  (IV)

کج بشینیم، راستشو بگیم (IV)

گروهی نیز به شدت علاقمندند بیوک آقا را ضمیمه‌ی تذکر الاولیا کنند و آوارگی‌ها و بی‌خانمانی‌های او را، شوریدگی شبلی‌وار درویشی وارسته و واصل تعبیر کنند. شیدای عارفی که تمام کلمات به ظاهر ساده و گاه نامفهومش در عالم معنا و معرفت سرچشمه داشت و چشم معنابینی می‌بایست تا اندر احوالات ظاهری چونان سرگشته‌ای، نشانه‌های سرور و سرمستی از سرکشیدن شراب حقیقت ببیند. وجود چنین پنداشتهایی نیز، از عشق و علاقه‌ی ریشه‌دار ما به اسطوره‌سازی‌ها و تقدس بخشیدن‌ها دور نیست. مگر نه این است که در دو دهه‌ی پایانی زندگی بیوک‌آقا، با رسیدگی‌ها و توجه هرچه بیشتر مردم و هنردوستان، حال جسمی و روحی او اندکی بهتر ‌شده بود؟ پس بر چه اساسی و به استناد چه نشانه‌هایی می‌توان ثابت کرد که بیوک‌آقا خود، آگاهانه این نوع زندگی فلاکت‌بار و دردآلود را انتخاب کرده ‌بود؟
تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (V)

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (V)

بوستانسرایی بود که خسروپرویز غالبا در آن ساعاتی میرفت و به نشاط مشغولمی شد و با اهل رامش به صحبت می آراست. پاسخ و پرسشی ضمن ساز و آواز رد و بدل میکرد. باربد به دربان باغ رشوه داد و توانست از او کسب اجازه گیرد. روزی شاه به باغ آمده بود، باربد لباس ابریشمی سبزی به تن کرد و بربطش را نیز سبزگونه کرد و با خود برداشت و بالای درخت سروی رفت، به طوری که به علت سبزی لباس، تمیز دادنه او دشوار بود. وقتی که خسرو پرویز جام اول می را به شرف جشن نوروز بلند کرد، باربد ساز خود را به صدا درآورد و چنان آواز لطیفی خواند که آن یزدان آفرید بود، به حاضرین خوش آمد.
بدفهمى از مدرن (II)

بدفهمى از مدرن (II)

طبعاً این آگاهى وجود دارد که اندیشه ها نمى توانند نقش یک کالا را ایفا کرده و نمى توانند به عنوان یک ثروت خانوادگى محسوب شوند. به محض اینکه ایران وارد بازار جهانى شده، با تکنولوژى غربى آشنا شده و در این داد و ستد رشد بازار صنایع اش را در رقابت شکل داده و برخى را نیز از دست مى دهد. لذا با نوعى از آن تفکر هم روبرو مى شود و درون روندگى فرهنگى را آغاز مى کند ، طبعاً متأثر مى شود، تأثیر مى گذارد، رقابت مى کند و بخشى از اصالت ها را نیز از دست مى دهد. سال ها پیش ایران یکى از صادرکنندگان پنبه در جهان به حساب مى آمده که امروز دیگر این چنین نیست.
گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (II)

گزارشی از یک کنسرت چهارساعته (II)

موسیقی قرن پانزده ایران در مرزهای کنونی ایران قابل دسترس نیست اما در ترکیه‌ی کنونی می‌توان آثاری را که منسوب است به بزرگترین آهنگساز-نوازنده و نظریه‌پرداز موسیقیِ ایرانی (عبدالقادر مراغه‌ای) یافت. حکایت این پراکنده‌شدن‌ها تا دوره‌ی صفویه، تاریخ ایران را همراهی می‌کند: صفویان در ابتدا هنر را راندند، سپس همانند دوره‌ی چیرگی کلیسا در اروپا، در خدمت دین‌اش گرفتند و سر آخر خیلی دیر شاید از آن لذت هنری بردند؛ پس ما ایرانی‌ها همچنان برای یافتن شعر آن دوره‌مان ناچاریم سری به هندوستان و برای شنیدن موسیقی‌اش ناگزیریم سری دوباره به موسیقی‌دانان ایرانی رانده‌شده یا برده شده از ایران از- به دربار عثمانی بزنیم.
مرد پیانو

مرد پیانو

بیلی جوئل (Billy Joel) تقریبا” از سال ۱۹۷۱ تصمیم گرفت تا برای خود کار کند، لذا شروع به تهیه یک آلبوم نمونه برای خود نمود. به کالیفرنیا رفت تا اولین آلبومش را در آنجا ضبط کند، بنام “Cold Spring Harbor”.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (VI)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (VI)

نام این کتاب چنان‌که پیش‌تر هم اشاره شد «فلسفه‌ی موسیقی» است. از نام چنین بر می‌آید که موضوع کتاب پرداختن به مسایل بنیادی موسیقی است. شناخت خواننده از صفوت ممکن است او را یاری دهد که بفهمد موضوع کتاب احتمالاً به کل موسیقی نمی‌پردازد، بلکه موسیقی ایرانی را هدف گرفته است و در اینجا عبارت موسیقی بر یک یا دو نوع خاص از موسیقی معمول جغرافیای ایران (موسیقی دستگاهی و احتمالاً بعضی گونه­های خانقاهی) دلالت می‌کند.
المر برنشتین، آهنگساز بزرگ فیلم

المر برنشتین، آهنگساز بزرگ فیلم

المر برنشتین آهنگساز فیلم هایی مانند ده فرمان، فرار بزرگ، روح، هفت زن، The age of Innocence، Bulletproof، Wild Wild West، Far From Heaven و … بسیاری فیلم های دیگر روز گذشته در سن ۸۲ سالگی در بستر بیماری در گذشت.
Bossa Nova موسیقی قشر مرفه یا ملی گرا !

Bossa Nova موسیقی قشر مرفه یا ملی گرا !

آمریکای لاتین دنیای ریتم های پر انرژی و زیبا می باشد و Nova Bossa یکی از آشناترین این ریتم ها برای ما ایرانی ها است. بوسا نوا ریتمی است که معولا” با سرعت معتدل – نه کند و نه تند – اجرا می شود، این ریتم که ریشه در فرهنگ غنی برزیل دارد در حدود سالهای ۱۹۵۰ هنگامی که تغییرات سیاسی وسیعی در کشور برزیل رخ داد و اقتصاد این کشور رو به شکوفایی گذاشت، به تدریج جایگزین ریتم قدیمی تر Samba شد.
برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت سوم)

برنامه مدون آموزش ویولن (قسمت سوم)

ادامه آموزش های مربوط به پوزیسیون ها، اتودها و قطعات ویولن کلاسیک از برنامه های این دوره است. در این ترم، آموزش اتودهای منتخب کتاب ولفارت که از ترم قبل آغاز گردیده بود، پی گیری می گردد.
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (II)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (II)

دارای پنج سیم جفت است که با انگشت گذاری بر روی هر جفت سیم آن می توان صداهای زیادی تولید کرد مثل ماندولین این ساز دارای دسته نسبتا” کوتاه است و بدین جهت وسعت آن چندان زیاد نیست.