رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (III)

هومان اسعدی
هومان اسعدی
قطعه ی سوم که پانورامای نهفت است، برگرفته از یکی از گوشه های مهم دستگاه نواست که دارای فواصل خاص و گردش نغمات خاص است که در یک سلول ۴ نتی (دو، ر، سی بمل و فا) اساسا بیشتر حرکت می کند؛ تمرکز آن روی درجه ی دوم (ر) است که این هم یک موتیف بنیادین است که در طول قطعه این موتیف بنیادین، توسط هارمونی های مختلف، گسترش ها و آگیومنت ها و رنگ آمیزی ها، دست مایه پردازش های مختلف قرار گرفته است اما به دلیل حفظ چهار چوب اینتروالها، کاملا ملودی اصلی نهفت شنیده می شود.

قطعه ی چهارم که پانورامای ماهور است اساسا بر مبنای اصلی درآمد ماهور بنا شده است که ساختار موتیف کوبنده ریتمیک را داراست؛ یک نت کوتاه و یک نت بلند که ریز شنیده می شوند و در سلول های خاصی حرکات ملودیک انجام می شود که این سلول ها و تریل ها تداعی خوبی برای گردش کوبنده ی دستگاه ماهور هستند.

اگر به طور کلی بخواهیم بخش پانوراما ها را جمع بندی کنیم، متوجه می شویم بافت کلی اثر هموفونیک است، در قطعات مختلف نوع برخورد با بافت ریتمیک متفاوت است؛ برای مثال در قطعه “دزمنه” ساختار ایزومتریک دارد و بخشها الگوی کلی ریتمیک واحدی را پیش می برند. ولی در قطعه ی “نهفت” برخورد دیگری با بافت ریتمیک شده است و از تکنیک “ریتم های متقاطع” استفاده شده است که لحظاتی تقابل ریتمیک بین دو دست یا دو بخش را به طور همزمان می شنوید. در قطعه ی ماهور نیز رویکرد و تکنیک استفاده از “ریتم های توضیع شونده” به چشم می آید که ریتم بین بخش های مختلف پراکنده می شود.

در آخر مجددا تبریک میگویم به دوست عزیزم آقای سام اصفهانی و امیدوارم که شاهد آثاری اینجنین زیبا، دلنشین و موفق با چنین نگرش آهنگسازی، یعنی بهره مندی از رپرتوار موسیقی ایرانی با ایدیوم موسیقی غربی باشیم و به این ترتیب بتوان به رپرتوآر ساز پیانوی کلاسیک اضافه شود.

پس از هومان اسعدی، مانی جعفر زاده پشت تریبون قرار گرفت، او گفت:
صحبتهای خود را با مقدمه ای آغاز می کنم که به نظرم به آلبوم «ماندالای درون» مربوط است و نقطه ی قوت این آلبوم را مشخص و معرفی می کند؛ در اواخر دهه ی ۶۰ در سینمای ایران اتفاق ترسناکی افتاد که فیلم هایی تولید می شد که این فیلم ها اساسا برای جشنواره ها ساخته می شدند یعنی فیلم هایی بودند که ایده شان بر اساس ارتباط گرفتن با مخاطب ایرانی و کارکردن در فرهنگ ایرانی نبود و اساسا اثر هنری طوری تولید نشده بود که در فرهنگ خودش معنا شود، این اتفاق طبیعی ترین نتیجه ای که داشت این بود که دارای یک سری فیلم فستیوالی روشن فکری بودیم که معمولا مخاطب ایرانی آنها را تماشا نمی کرد و در سوی دیگر دارای یک سری از فیلم ها با درجه ی کیفی پایین بودیم که فقط مخاطب ایرانی می توانست ببیند و استاندارد جهانی نداشتند. این اتفاق تقریبا در اواخر دهه ی ۸۰ در موسیقی ایران هم اتفاق افتاد یعنی یک بخش موسیقی آکادمیک به وجود آوردیم که عامه ی مردم مخاطبش نبود و یک موسیقی پاپ داشتیم که شنونده ی نخبه اعم از موسیقی دان و غیر موسیقی دان آنها را گوش نمی کرد. به نظر می آید که آلبوم ماندالای درون و آلبوم های از این دست که در حال منتشر شدن می باشند این خلاء را پر می کنند.

به بیانی دیگر نسل جدیدی از موسیقیدانان به وجود آمده که متوجه این خلاء شدند و دریافتند که ناگزیر هستند آثاری تولید کنند که در عین دارا بودن پایه ی علمی، فکر و دانش هنری، مخاطبی دارند که در ایران و فرهنگ ایرانی زندگی می کند. به نظرم از این نظر، آلبوم ماندالای درون، آلبومی مهم و در خور اعتنایی است.

تقریبا تمام این ۳۶ دقیقه، ۳۶ دقیقه ای شنیدنی و دلنشینی است، چه برای کسی که موسیقیدان باشد چه برای کسی که موسیقیدان نباشد. در عین حال اگر که موسیقیدان باشید متوجه نکات عمیق و شعورمند موسیقیایی هم در اثر می شوید و در می ابید با آهنگسازی روبه رو هستید که موسیقی ملی کشورش را می شناسد، دغدغه ی فرهنگی دارد، آشنا به رپرتوار موسیقی غربی به معنای موسیقی جهانی است و از تمام اینها یک ترکیب شخصی درخور احترام به وجود آورده است.

3 دیدگاه

  • ابوالفضل
    ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۹۴ در ۴:۱۱ ب.ظ

    باعرض سلام و ادب خدمت مدیر سایت وزین گفتگوی هارمونیک من سالها ست خواننده مطالب پر با ،علمی ومنتقدانه این سایت هستم متاسفانه مدتی است مطالب این سایت چندان به روز نیست برای نمونه به البوم چه اتشهای قمصری که این روزها بحث های فراوانی برانگیخته است پرداخته نشده و یا ماجرای سالار عقیلی هرچه باشد مطالبی که دراین سایت مطرح می شود با توجه به جایگاه علمی وبلند این سایت برای بسیاری سند است وبسیاری از هنردوستان برای پیگیری وخواندن نقد های علمی به این سایت مراجعه می کنند

  • ارسال شده در بهمن ۱۲, ۱۳۹۴ در ۱۲:۰۳ ق.ظ

    دوست گرامی آقای ابوالفضل؛ در طول فعالیت سایت به جز موارد نادری، از طرف سردبیر سایت، هیچ پیشنهادی برای نوشتن مقالات و نقد سفارشی یک اثر به نویسندگان سایت داده نشده است. مطالبی که روی سایت قرار می گیرد، شامل گزارش ها و مقالاتی است که خبرنگاران یا نویسندگان سایت برای ما ارسال می کنند.

  • ابوالفضل
    ارسال شده در بهمن ۱۳, ۱۳۹۴ در ۳:۱۶ ب.ظ

    به هر حال جای اخبار موسیقی وتحلیل ان دراین سایت خالی است،این را از یک کاربر باسابقه این سایت بپذیرید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آگاهی بی پایان (I)

نوشته ای را که ملاحظه می کنید، بیان دیدگاه و اندیشه ای است که در قالب تجربه فردی با قید نسبی بودن به اهمیت کشف آگاهی– شناخت و درک ماهیت وجودی انسان در ارتباط با هستی بیکران به عنوان یک بنیاد و شالوده اساسی برای خلق اثر هنری فاخر پرداخته شده است.

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (VIII)

در هر حال، دکتر صفوت خودشان در این زمینه خیلی داشتند کار می‌کردند و می‌دانیم که ایشان هم شاگرد ابوالحسن صبا بودند، هم شاگرد حبیب سماعی و هم شاگرد حاج‌آقامحمد ایرانی مجرد. حاج‌آقامحمد ایرانی مجرد قبل از اینکه نزد میرزاعبدالله کار کند شاگرد مهدی صلحی (منتظم‌الحکما) سه‌تار زده بوده و تخصص اصلی‌اش هم در نواختن سه‌تار بوده است. آقای دکتر صفوت روایت دیگری از ردیف میرزاعبدالله را که از حاج‌آقامحمد ایرانی مجرد یاد گرفته بودند کار می‌کردند و آقای دکتر پورجوادی که از شاگرد و نوجوانی شاگرد دکتر صفوت بودند ضبط‌های کلاسش را برای ما می‌گذاشت و می‌شنیدم.

از روزهای گذشته…

مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (III)

مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (III)

از آن بدتر توسل به افکار عمومی و استقبال عموم و به کار بردن انواعی از مغلطه ها برای اثباتِ حقانیتِ این ملغمه سازی، در نوشته های تولید کنندگان چنین آثاری است ؛در اینجا فقط به برخی از این مغلطه ها که در نوشته یا مصاحبه های تولیدکنندگان این آثار موجود است اشاره میکنم.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IX)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IX)

در مورد دوره‌ی پس از اسلام تا حدودی وضعیت بهتر است، گرایش‌های دایره‌المعارفی در سده‌های نخست پس از استقرار اسلام موسیقی را نیز بخشی از دانش‌هایی می‌دانست که باید گردآوری شود. از سوی دیگر اقبال دربارها (مخصوصا عباسی) به موسیقی بسیار زیاد بود، بنابراین کسانی مایل بودند که وقایع موسیقایی را ثبت کنند. همچنین برخی از وقایع موسیقایی نیز در خلال ثبت و تاریخ‌نگاری وقایع دربارهای بزرگ باقی مانده است.
شناخت کالبد گوشه‌ها (VIII)

شناخت کالبد گوشه‌ها (VIII)

نوازنده‌ی ردیف‌دان مدرسی‌ای مثل طلایی نوعی دستور زایشی را برای آن می‌خواهد که بر انجماد ردیف غلبه کند. هدف اصلی تحلیل، بالاتر و اولی‌تر از یک کنش موسیقی‌شناسانه، رهایی ردیف از قید تصلبی است که امروزه کم و بیش همه به روی دادن آن معترف‌اند. او می‌خواهد انجماد را از طریق به بیان درآوردن اجزای امر منجمد در هم بشکند. و ناخواسته وضعیتی را طرح میکند که در پس یک پرسش نخستین پدید می‌آید. پرسش این است که آیا ما می‌توانیم صرفا با دانستن نوع گسترش یا کالبدشناسی گوشه‌ها از مرز عینیت‌یافتگی منجمد آنها عبور کنیم و مثلا برای فلان گوشه یک مقدمه‌ی دیگر طراحی کنیم؟ اگر چنین کنیم یکی از ویژگی‌های مد را در نگاه‌های محافظه‌کارتر سلب کرده‌ایم.
«لحظه های بی زمان» (VI)

«لحظه های بی زمان» (VI)

نه به طور مشخص ولی بیشتر به آن دوره تاریخی اشاره دارد. اینکه بگوییم ما باید همان راهی را برویم که آهنگسازان آوانگارد در سالهای جوانی دنبال می کردند و همه آثار آنها حجت است و هر کس یک آکورد سه صدایی بنویسد یا در فرم کلاسیک یک قطعه بنویسد یا در شور بنویسد، این ها خیانت به موسیقی و کهنه گرایی است، از دید من نگاهی منسوخ است. خود سر دمداران این اندیشه هم در دهه های بعدی فهمیدند که این نوع نگاه به نوعی تندروی است. همان طور که اشاره کردم نکته مثبتی در موسیقی آوانگارد وجود داشت و آن جستجوی افق های صوتی جدید بود.
انتشار «سمفونی دماوند» از شاهین فرهت

انتشار «سمفونی دماوند» از شاهین فرهت

شاهین فرهت، آهنگساز ایرانی، همواره از «سمفونی دماوند» به عنوان بهترین اثر خود نام می بُرد و چند سالی می شد که سخت در پی فراهم آوردن امکان اجرای آن بود. به ارکستر سمفونیک تهران متوسل شد ولی راه به جایی نبرد. بارها در گفت و گو با رسانه ها از نبودن امکانات برای اجرای سمفونی اش سخن گفت تا در نهایت، اجرا و ضبط آن به وسیله ارکستر جشنواره ارمنستان به رهبری سورن خانگالدیان ممکن شد.
کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

در روز بیستم مرداد ماه، برنامه ای در تالار غدیر شهر کرمانشاه برگزار شد که بهانه ی اصلی آن حضور بهمن رجبی، نوازنده ی شناخته شده ی تنبک در این شهر بود. رجبی به دعوت انجمن موسیقی به کرمانشاه آمده بود و علاوه بر ارائه ی برخی مطالب توسط وی، دو نوازی تنبک، دو نوازی سنتور و تنبک و همچنین گروه نوازی توسط گروهی از نوازندگان کرمانشاهی اجرا شد. آنجه در نوشته ی پیش رو مورد توجه قرار خواهد گرفت، سخنان بهمن رجبی است که در نیم ساعت اول برنامه ارائه شد.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br />روح الله خالقی (قسمت پنجم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت پنجم)

این ترانه نیز با کلام جدیدی از شادروان فریدون مشیری، با گروه کر و ارکستر به نام “نگاه عاشق” بوسیله خانم گلنوش خالقی اخیرا بازسازی شده، که در قیاس با اجرای قدیمی شورانگیز و پرتحرکتر است، آنچنان که گویی اثری جدید و امروزی است و تنها مبنای ملودیک آن از آهنگ قدیمی اقتباس شده است. متن ترانه و نت آهنگ در کتاب از نور تا نوا (صفحات ۲۸۴ و ۲۸۵) که یادواره استاد بنان میباشد و در موسسه انتشاراتی دنیای کتاب در تهران و بوسیله دکتر داریوش صبور در سال ۱۳۶۹ انتشار یافته، موجود است.
در باب متافیزیک موسیقی (VII)

در باب متافیزیک موسیقی (VII)

لطیفه گستاخانه ای که در سی سال اخیر بارها نقل شده، یعنی اینکه معماری موسیقی منجمد است، صرفا نتیجه احساس این شباهت است. رد این لطیفه را می توان تا گوته دنبال کرد چون، براساس گفتگوهای اکرمان، جلد دوم، صفحه ۸۸، گوته گفته است: “میان اوراق ام برگه ای پیدا کردم که بر رویش نوشته بودم معماری موسیقی منجمد است و حقیقتا حرف بی ربطی هم نیست؛ حال و هوایی که معماری به وجود می آورد شبیه تاثیر موسیقی است.”
گزارش مراسم رونمایی کتاب  «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (VII)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (VII)

در ادامه، بابک خضرایی به‌عنوان آخرین سخنران دربارۀ این اثر گفت: این جلسه جلسۀ نقد و بررسی نیست و صرفاً برای آشنایی مخاطبان با کتاب است. از‌این‌رو، من فقط چند نکتۀ‌ کوتاه را عرض خواهم کرد: عنوان کتاب شامل چند کلمه است: «ساختار»، «تصنیف»، «عارف قزوینی».
نوربخش: برای یادگیری دیر نیست!

نوربخش: برای یادگیری دیر نیست!

برای رسیدن به یک پاسخ مناسب و قانع کننده به این سئوال لازم است که این پرسش را از چند زاویه مختلف مورد بررسی قرار دهیم. این سئوال از این بابت جالب است که دغدغه فکری بسیاری از کسانی است که به صدا و نوازندگی ویولون علاقمندند ولی نمیدانند که در سنی که در حال حاضر قرار دارند، مناسب یادگیری است؟ و آیا دیر نشده؟ برای من جالب بوده است که خیلی از کسانی که در سایت گفتگوی هارمونیک نظراتشان را بیان می کنند، این مسئله را مورد پرسش قرار میدهند، در طی سالهای مختلفی که در سایت فعالیت داشته ام و همینطور از دوستانی که در بیرون از فضای سایت دیده ام، این مسئله رو مورد سوال قرار داده اند.