باغسنگانی: جشنواره های دهه ۷۰ نقطه آغاز کار پژوهشی ام بود

محمد حسینی باغسنگانی
محمد حسینی باغسنگانی
به زودی مجموعه «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» با گردآوری و تالیف محمد حسینی باغسنگانی، نویسنده، پژوهشگر حوزه موسیقی، ادبیات و فلسفه اسلامی منتشر می شود؛ پیش از انتشار این مجموعه نیز، رادیو گفتگو، دو مجموعه برنامه با نویسندگی و تهیه کنندگی باغسنگانی را با نامهای «بهار دلنشین» مخصوص عید نوروز و تبریک نوروزی هنرمندان موسیقی به مردم و «چراغداران فکر و فرهنگ ایران» که در ادامه پروژه برنامه تاریخی «صدسال فرهنگ» است، به روی آنتن می برد. محمد حسینی باغسنگانی در کارنامه خود ضبط هزاران ساعت برنامه رادیویی و چند مجموعه تلویزیونی از جمله: «مفاخر»، «رستاخیز کلمات» و «چکاوک» را دارد.

با محمد حسینی باغسنگانی گفتگویی می کنیم درباره مجموعه «چراغداران فکر و فرهنگ ایران»:

درباره مجموعه کتابهای پژوهشی چراغداران فکر و فرهنگ ایران بگویید، این حرکت قطعاً کاری دو سه ساله نیست.
اوایل دهه هفتاد اولین جرقه های مربوط به این حرکت پژوهشی، بعد از هر دیدار و گفتگو با شخصیت های برجسته ادب و هنر و فرهنگ در ذهن من زنده می شد و جان می گرفت و در آن زمان بیشتر شبیه یک رویا و آرزو بود.

اما من در آن روزها روزنامه نگاری بودم که در چند روزنامه صفحه مستقل داشتم و همین طور برای چند مجله مطلب می نوشتم. اوایل دهه هفتاد برای جامعه، عصر شروع حرکت های ریشه ای بعد از انقلاب، در حوزه های اصیل علوم انسانی چون شعر و موسیقی و سینما و دیگر شاخه ها بود. اگر دقت کنید می بینید در این ایام است که روز به روز جشنواره های معتبر و حرکت های فرهنگی و هنری ارزنده پا می گیرد و شروع به خودنمایی می کند.

این جشنواره ها و سمینارها و همایش ها شاید بهترین موقعیت هایی بوده است که این رویا را بیشتر به رخ می کشیده است. در سال هفتاد خورشیدی، دوست پژوهشگرم هوشنگ جاوید، اولین جشنواره نی نوازان را در سالن حوزه هنری تهران برگزار کرد. این جشنواره یکی از اولین قدمهای این حرکت بزرگ برای بنده نیز بود.

در همین جشنواره بود که من با بهترین محققان و نیز شخصیت های موسیقی برجسته موسیقی مقامی ایران آشنا شدم و می توان گفت که این اولین گام و مهترین گام این حرکت بزرگ برای بنده بوده است. جدای از برنامه هایی که در این جشنواره در جریان بود و تاثیر نفس مباحثی که در این برنامه مطرح می شد و شب ها در هتل، همکلامی با بهترین نوازندگان موسیقی مقامی ایران از سراسر کشور شور و جلوه ای دیگر داشت.

در همین جشنواره بود که من دوستانی ارزشمندی یافتم که تا هم اکنون نیز این دوستی و این مباحث ما از همان زمان ادامه داشته است و در هر بحث و کار و شخصیتی بدون مشورت و رایزنی با این عزیزان کاری به سرانجام نرسیده است. از آن پس شرکت در یک چنین همایش ها و گنگره های بزرگ و معتبر یکی از دلبستگی های کاری من به حساب می آمد. نفس حضور در کار نبود بودن در میان شخصیت های مدعو در این جشنواره ها خود یک موقعیت پژوهشی است. این برنامه ها در آن سالها از تنوع بالایی برخوردار بود. کشور در حال گذار از موقعیت جنگی است و یکی از مقدمات حرکت به سمت جلو برگزاری یک چنین سمینارها و گنگره های بزرگ فرهنگی و هنری است. حضور در گنگره های ادبی و جشنوارهای فرهنگی و هنری دیگر واقعا، یکی از اولین بنیادهای این حرکت پژوهشی برای خود من به حساب می آید. در آغاز فکر می کردم هر بار که با یکی از این بزرگان عرصه های مختلف که دیدار و گفتگو می کنم و بعد این گفتگو را در در روزنامه و مجلاتی که با آنها کار می کردم منتشر می کنم، کاری است معمولی و از سر وظیفه و اما بعد از مدتی متوجه شدم که روز به روز حجم مطالب من و دیدارهای من افزایش می یابد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره‌ی آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» (III)

آواز اما، به اعتبار حضور یک خواننده‌ی چیره‌دست وضعیتی دیگر دارد. گاه به استقبال پیچیدگی‌هایی می‌رود که خواندنش از عهده‌ی خوانندگان اندکی برمی‌آید و گاه نیز اگر چه ساده طراحی‌ شده با چیره‌دستی خوانده می شود. موسیقی با کلام و هوای بازگشت به سوی مخاطب بلافاصله پای فرم ترانه (یا اگر ترجیح می‌دهید تصنیف) را به میان می‌کشد چنان که در بسیاری تولیدات صوتی این روزها با حذف میان-بخش های سازی و غیرسازی ممکن، به چشم می‌خورد؛ ترانه‌هایی که در این مجموعه‌ی به‌خصوص گرد آمده از دیدگاه پیوندهای زیباشناختی تفاوتی با تصنیف در موسیقی دستگاهی متاخر ندارند.

رسیتال پیانو وصال نایبی در تالار رودکی برگزار می شود

وصال نایبی با اجرای قطعاتی از باخ، بتهوون، شوپن و لیست با پیانو در روز شنبه ۴ آذر ساعت ٨ شب در تالار رودکی به روی صحنه می رود. این چهارمین رسیتال پیانوی وصال نایبی است. بلیط این برنامه از سایت ایران کنسرت به فروش می رسد.

از روزهای گذشته…

آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (II)

آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (II)

بعد از ابن زیله، صفی الدین ارموی طرحی را به بدعت گذاشت که در آن اکتاو از هجده نغمه با تکرار نت اول تشکیل شده بود و چون این هجده نغمه هفده فاصله را ایجاد می کردند به گام هفده قسمتی صفی الدین معروف شد. در این نظام تطابق نام نغمات با نامگذاری ابجد، نسبت به سیستم ابن زیله متفاوت است. این گام از مبنای دو به شرح زیر است:
داریوس میلو، آهنگساز بزرگ فرانسوی (I)

داریوس میلو، آهنگساز بزرگ فرانسوی (I)

داریوس میلو (۱۹۷۴-۱۸۹۲)، از خانواده ای یهودی و سرشناس بود. در محیطی مساعد رشد یافت که سبب رشد اخلاق و اندیشه اش شد. استعداد زودرسش با طبع حساسش مغایرت نداشت. در هفت سالگی ویولن را فراگرفت. در دوازده سالگی عضو یک کوارتت زهی شد. والدینش در نظر داشتند نوازنده ویولنی چیره دست از او بسازند به همین سبب در ۱۹۰۹ همراه دوستش “لونل” او را به پاریس فرستادند. در این دوره میلو رویای آهنگسازی داشت. هر از گاهی به کنسرواتوار پاریس میرفت و در کلاسهای “لورو” (هارمونی)، “ویدور” (فوگ)، “گدالگ” (کنترپوان) شرکت می کرد.
نی و قابلیت های آن (XIII)

نی و قابلیت های آن (XIII)

در چند قسمت در مورد محدوده های صوتی و شیوۀ انگشت گذاری ساز نی صحبت کردیم و در ادامه به بررسی برخی ویژگی های اجرایی ساز نی در تکنوازی، همنوازی و گروهنوازی می پردازیم. همانطور که ذکر شد نی از لحاظ تنوع صدایی و تولید صداهای متفاوت دارای قابلیت های بسیار برای یک آهنگساز بوده و آهنگسازانی که از فواصل اجرایی ساز نی و قابلیت های آن آگاهی کامل داشته باشند میتوانند از آنها به بهترین نحو و در حالات متفاوت استفاده نمایند برای مثال صداهای بم نرم و بم معمولی نی دارای دو شخصیت کاملا متضاد هستند، به نحوی که حتی می توان چنین تصور نمود که این دو نوع صوت از دو ساز متفاوت تولید می شوند.
مخالف خوانی (I)

مخالف خوانی (I)

درست بعد از انتشار آگهی افتتاح “مدرسهٔ عالی موسیقی”، در سال ۱۳۰۲ دشمنان و مخالفان کلنل علینقی خان وزیری سر از تخم بیرون می آورند.
چالشهای یک موسیقی

چالشهای یک موسیقی

موسیقی ایران از دیرباز متاثر از فرهنگ و آداب و رسوم ایرانی و همواره به فراخور شرایط زمانی در حال تغییر و تحول بوده است. این موضوع به گونه ای موجب شده است که بیان عواطف و احساسات مردم به عنوان یکی از اهداف موسیقی تلقی شود. هدفی که اکثر موسیقیدانان و آهنگسازان در تلاشند تا با بررسی اوضاع و احوال اجتماعی و تطبیق آن با فعالیتهای هنری خود به آن نایل آیند.
جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

همه ی گوشه های ردیف قابلیت بداهه نوازی ندارند. بعضی گوشه های ریتمیک مانند رنگ ها در حقیقت یک قطعه ی ثابت هستند که معمولن اجرای آنها همیشه یکسان است و تغییر در نوع اجرای آنها تنها محدود به کم و زیاد کردن تکنیک هایی می شود که ملودی را دگرگون نکند (مثلن اجرای دوبل نت به جای تک نت،‌ اجرا در اکتاوی بم تر یا زیرتر یا اجرای یک پاساژ در بین دو ملودی).
زوموزیکولوژی

زوموزیکولوژی

Zoomusicology یکی از شاخه های موزیکولوژی و جانورشاسی میباشد. این شاخه به بررسی موسیقی در میان حیوانات میپردازد که میتوان به دو عنوان تبدیل شود : ۱- تاثیر موسیقی بر حیوانات ۲- صوت و نقش آن در ارتباط ما بین همنوعانشان.
استفان گراپللی

استفان گراپللی

نام استفان گراپللی میتوانست تنها به خاطر نقش مهمش در کوینتت هات کلاب فرانسه، در کتاب تاریخ موسیقی جز جاودانه شود. دوران حرفه ای دیرپا و شیوه نواختن همیشه مشتاقانه گراپللی، نقش بسیار مهمی در تثبیت مقام ویولون به عنوان یک ساز موسیقی جز داشته است.
صدایی که فرهنگ جمعی ماست (I)

صدایی که فرهنگ جمعی ماست (I)

در هر قلمرو انسانی برای ایجاد تحول سه میدان وجود دارد: فرد، سازمان و جامعه. سازمان نقش کاتالیست را دارد، یعنی می تواند آنچه را که فرد خلق می کند و باعث زایش اش می شود را صورت بندی کرده و به آن مدلِ اجتماعی بدهد؛ که مهم ترین آنها سازمان های کار اند. هر سازمان و تشکلی یک دستگاه مبدل و انتقال دهنده برای زایش فردی به حوزه اجتماعی به حساب می آید. چرا که به تنهایی قادر به انجام اش نخواهد بود.
جشن یکدهه فعالیت «گفتگوی هارمونیک» در نیاوران (اصلاح خبر)

جشن یکدهه فعالیت «گفتگوی هارمونیک» در نیاوران (اصلاح خبر)

پنجشنبه، اول خرداد ماه، جشن دهمین سالگرد فعالیت مجله «گفتگوی هارمونیک» با همکاری کارگروه موسیقی ایکوم در فرهنگسرای نیاوران برگزار می شود. در این برنامه درباره همکاری این مجله با کارگروه موسیقی ایکوم صحبت خواهد شد و نیز گزارشی از فعالیت های ۱۰ ساله سایت قرائت می شود.