موسیقی سمفونیک ایرانی

سرآغاز ورود موسیقی هنری غرب به ایران و فعالیت هنرمندان ایرانی در این رشته به دهه های پایانی سدهء گذشته خورشیدی بازمیگردد. زمانی که به پایمردی امیرکبیر مدرسه دارالفنون در تهران با همکاری استادان فرانسوی ، ایتالیایی و ایرانی بنیاد گرفت و رشته موسیقی نظامی نیز برای ایجاد دسته های موسیقی در ارتش در برنامه کار این مدرسه قرار گرفت. شعبه موسیقی دارالفنون، اندک اندک، پس از گذر از فراز و نشیبب های فراوان، به یک مرکز هنری مستقل به نام هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) بدل گشت و گروه کثیری از نوازندگان و آهنگسازان معاصر ایران را پرورش داد.

ارکستر سمفونیک تهران به رهبری آلفرد ماردویان



همزمان با ارائه علمی و عملی موسیقی هنری غرب در کشور گروهی از هنرمندان ایرانی که از یکسو در این رشته در داخل و خارج از ایران تحصیل کرده بودند و از یکسو به موسیقی ایرانی نیز دلبستگی داشتند در صدد برآمدند نغمه های موسیقی ایرانی را با این موسیقی تلفیق نمایند.

کوشش ها در آغاز توسط آلفرد لومر (موسیقی دان فرانسوی که نقشی اساسی در ترویج، آموزش و شناساندن موسیقی هنری غرب به ایرانیان ایفا کرد) آغاز شد و بعدها توسط معدودی از شاگردانش چون غلامرضا مین باشیان ادامه یافت. چندین سال بعد گام های جدی تر بوسیله پرویز محمود و علینقی وزیری (البته هریک به شیوه خاص خود) برداشته شد و در دهه های بعد آثار ارزشمند دیگری از سوی آهنگسازانی چون امانوئل ملیک اصلانیان، مرتضی حنانه، هوشنگ استوار، ثمین باغچه بان، حسین ناصحی، محمد تقی مسعودیه، حسین دهلوی، احمد پژمان و غیره پدید آمد.

بخشی از این آثار در کنسرتهای ارکستر سمفونیک تهران و بخشی دیگر با ارکستر هنرستان عالی موسیقی، ارکستر ژونس موزیکال ایران و گروه های دیگر به اجرا درآمد. بسیاری نیز هیچگاه به اجرا در نیامدند. نه تنها پارتیتور (نت ارکستر) این قطعات که برای مطالعه هنرجویان رشته آهنگسازی و پژوهشگران موسیقی ایران اهمیت بسیار دارد به چاپ نرسید بلکه خود آثار هم هیچگاه به طور مطلوب به ضبط نرسید و در مجموعه های مدون در اختیار علاقه مندان قرار نگرفت.

تنها در دهه های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ بخشی از آثار امین الله حسین (آهنگساز ایرانی الاصل مقیم فرانسه) همچون ”سمفونی خرابه های پرسپولیس” با کمک مادی اداره هنرهای زیبا در پاریس ضیط و به صورت صفحه منتشر شد. در سال ۱۳۵۷ نیز شش اثر از شش آهنگساز ایرانی (هوشنگ استوار، امین الله حسین، محمد تقی مسعودیه، علی رهبری، حسین دهلوی و احمد پژمان) با حمایت وزارت فرهنگ و هنر ایران بو سیله ارکستر سمفونیک نورنبرگ در آلمان (تحت رهبری علی رهبری) به ضبط رسید و به نام “منظومه های سمفونیک از ایران” ( Symphonic Poems from Persia) در اروپا انتشار یافت. ولی با اینهمه همچنان بخش عظیمی از آثار سمفونیک آهنگسازان ایرانی ناشناخته باقی ماند و بعضا” هرگز به اجرا درنیامدند.

رهبران ایرانی مقیم خارج نیز که امکاناتی برای ضبط این آثار داشتند علاقه ای به اینکار نشان نداند اخیرا” دکتر منوچهر صهبایی (تکنواز ابوا، موسیقی شناس و رهبر ارکستر – مقیم سوییس) که نزد تعدادی از برجسته ترین موسیقی دانان ایرانی و اروپایی در تهران و استراسبورگ تحصیل نموده از امکانات اندک خود برای ضبط، اجرا و انتشار آثار سمفونیک آهنگسازان ایرانی در ایران و اروپا استفاده کرده است. وی با صرف وقت و هزینه بسیار، تعدادی زیادی از این آثار را جمع آوری، بازنویسی و برای ضبط بروی سی.دی و یا برای اجرا در کشورهای مختلف در اروپا آماده کرده است. وی پایان نامه دکترای خود را نیز که در سال ۱۹۹۹ به زبان فرانسوی تحت عنوان (La Musique Poluphonique Persane 1868-1998) (موسیقی چند صدایی ایران) به دانشگاه استراسبورگ ارائه شده به بررسی آثار آهنگسازان ایرانی و تاریخچه موسیقی هنری غرب در ایران اختصاص داده است.

پایان نامهء مذکور مورد توجه فراوان قرار گرفت و حتا دانشگاه در صدد چاپ آن بصورت کتاب برآمد که متاسفانه به دلایلی تا کنون عملی نشده است. منوچهر صهبایی تا کنون سه سی.دی از آثاری را که در بلغارستان، چک و اتریش به ضبط رسانده منتشر نموده است. نخستین سی. دی که در سال ۱۹۹۹ در اتریش انتشار یافت ویژهء آثاری است مدرن از علیرضا مشایخی (از فعال ترین آهنگسازان مدرنیست ایران) و دو سی.دی دیگر که در سال ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ انتشار یافته ویژه آثاری است از حشمت سنجری، مرتضی حنانه، ثمین باغچه بان، حسین دهلوی، محمد تقی مسعودیه، مصطفی کمال پورتراب که در فرم های غربی ولی با الهام از موسیقی ایرانی آفریده شده اند.

مجموعه های دیگری نیز به ضبط رسیده که در آینده منتشر خواهد شد. متاسفانه برخلاف آنچه در بسیاری از کشور ها رایج است هیچ سازمانی در داخل و خارج از کشور حمایتی از این پروژه بزرگ ننموده و این اقدام فرهنگی همچون بسیاری از اقدامات مشابه به کوشش و با بودجه شخصی صورت پذیرفته است.

سیاه و سپید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

فخرالدینی: استادان بین المللی را از نزدیک دیده ام

فخرالدینی: استادان بین المللی را از نزدیک دیده ام

من در آن زمان جوان ترین عضو انجمن فیلارمونیک ایران بودم و هر رهبری که آمد، هم تمرین‌ها را و هم کنسرت هایشان را می دیدم که آن دوره، تجربه های گرانبهایی برای من بود که رهبران بزرگ را از نزدیک می‌دیدم و متوجه میشدم، به چه شکلی کار می‌کنند. من از فیگور و حرکت دست آنها درس می‌گرفتم. به تدریج که گذشت با استاد ملیک‌اصلانیان آشنا شدم که ایشان من را با دنیای موسیقی غرب آشنا کرد… امروز میزان پارتیتورهایی که من در اختیار دارم، کمتر کسی دارد!
شهرام ناظری و کامکارها پیشگام کمک به زلزله زدگان شدند

شهرام ناظری و کامکارها پیشگام کمک به زلزله زدگان شدند

شهرام ناظری و گروه موسیقی کامکارها کنسرت خیریه بزرگی را در تالار وزارت کشور برگزار می کنند که تمامی عواید آن به زلزله زدگان کرمانشاه* اختصاص پیدا می کند. شهرام ناظری، خواننده موسیقی مقامی و دستگاهی ایران، ضمن ابراز همدردی با هموطنان و همزبانان کردش، درباره برگزاری این کنسرت خیریه گفت: درست است که ما نمی توانیم همه مشکلات را حل کنیم اما بخشی از آنها را قطعا می‌توانیم. امیدوارم که مسئولین و هنرمندان در این زمینه بیاندیشند و راهکارهای خوبی برای آن پیدا کنند. من شخصا بسیار علاقمندم که در این زمینه با مردم کرد همدردی کنم و از همین روی برنامه ای را به همراه گروه موسیقی کامکارها برای روز ۲۹ آبان ماه است در سالن وزارت کشور تدارک دیده ام.

دو خبر از دنیای موسیقی

پس از موفقیت شوریده، کار گروه دستان و پریسا و انتخاب این اثر بعنوان بهترین موسیقی سال ۲۰۰۳ از طرف وزارت فرهنگ فرانسه، شرکت نت ورک آلمان اثر تازه ای از گروه دستان و پریسا را با نام گل بهشت منتشر کرد.
ضیاالدین ناظم پور

ضیاالدین ناظم پور

متولد ۱۳۴۵ تهران آهنگساز، نوازنده رباب، نویسنده info@nazempour.com
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVII)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XVII)

پیش درآمد ابوعطا، این قطعه در آواز ابوعطا و بر اساس گوشه های اصلی آن طراحی و ساخته شده است و در حین اجرا می توانیم به طور مختصر اکثر گوشه های آواز ابوعطا را در آن بیابیم. وزن اصلی قطعه شش تایی ساده بوده و در حین اجرا شاهد اوزان متفاوت از جمله پنج ضربی، هفت ضربی و چهارضربی هستیم.
منبری: شعر نو بیان نو می خواهد

منبری: شعر نو بیان نو می خواهد

نکته اینجاست که شعر نو بیان نو هم می طلبد و در آواز ردیفی باید با عنصر خلاقیت تغییراتی داد تا موسیقی از شعر عقب نماند. حتی اگر لازم باشد فواصل را تغییر دهیم. اما در مورد ترانه بحث متفاوت است و آزادی عمل بیشتر. در دوره ای از موسیقی ما آهنگساز و ترانه ساز و خواننده باهم کار می کردند و روابط نزدیکی باهم داشتند. آثار بسیار همگونی خلق می شدند که آن روند ادامه پیدا نکرد. آثاری مثل من از روز ازل یا شد خزان و تو ای پری و بسیاری آثار موفق دهه های چهل و پنجاه حاصل آن دوره و آن نوع کار بودند.
کلودیو آبادو در هشتاد سالگی درگذشت

کلودیو آبادو در هشتاد سالگی درگذشت

کلودیو آبادو رهبر هشتاد ساله ایتالیایی امروز صبح پس چندین ماه مقاومت در برابر بیماری در منزلش در بولونیا در ایتالیا درگذشت. به گفته خانواده اش او در آرامش و در حضور اعضای خانواده اش چشم از جهان فرو بست. آبادو از سوی رئیس جمهور این کشور به عنوان سناتور مادام العمر پارلمان گمارده شده بود. مردم ایتالیا او را یکی از بزرگترین و قابل احترام ترین شخصیت های فرهنگی این کشور به شمار می آورند.
“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

چند شب گذشته توجه تمام محافل موسیقی به نتایج جوایز ام‌تی‌وی جلب شد. این جوایز بنا به رای مخاطبان این کانال بین‌المللی به بهترین گروه، بهترین گروه نوپا، بهترین آلبوم، بهترین نماهنگ، بهترین خواننده مرد، بهترین خواننده زن، بهترین کلیپ رپ، بهترین کلیپ R&B، بهترین کلیپ هیپ هاپ (Hip Hop)، بهترین کلیپ راک و بهترین کلیپ پاپ تعلق می‌گیرد.
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (IV)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (IV)

بدین‌ترتیب، می‌توان دانگ‌های ماهور را ادامه داد و دانگ سومی را نیز برای آن متصور بود و بسیاری از گوشه‌های ماهور با تأکید بر این دانگ سوم شکل گرفته است. در این میان، برخی این دانگ را دانگ دوم و دانگ سل‌ـ دو روی سیم زرد تار و سه‌تار را پیش‌دانگ می‌دانند (توکلی ۱۳۸۸: ۲۸). نکته‌ای که در این میان مغفول مانده این است که پیش‌دانگِ تعریف‌شده‌ی وی برای ماهور به‌هیچ‌وجه، از نظر نقش و کاربرد، همچون پیش‌دانگ دستگاهی چون همایون نیست، بلکه خود دانگ سلـ دوِ سیم زرد، با تمامی نت‌هایش، در عمل نیز نقش نسبتاً پررنگتری در مقایسه با پیشدانگ دستگاههای دیگر دارد.
درباره‌ی پتریس وسکس (VI)

درباره‌ی پتریس وسکس (VI)

در آغاز این قرن در سال ۲۰۰۵ وسکس قطعه‌ی دیگری با عنوان کانتو دی فورتزه برای دوازده ویولنسل و فیلارمونیک برلین نوشت. او می‌گوید «این قطعه با قسمتی ساکن و خاموش شروع می‌شود. قلب کار شامل دو موج گسترشی است. ابتدا قطعه به آرامی فرود می‌کند و دور می‌شود تا با موفقیت به اوج برسد. سپس منجر به یک نقطه‌ی عطف می‌شود. در مقایسه، بیشتر قطعات و ترکیبات من در سکوت حل می‌شوند. نقطه‌ی اوج کانتو در فورتزه در یک فورتیسیمو بسیار پر قدرت وجود دارد. من متوجه شده‌ام که با موسیقی می‌توان جهان را متعادل نگه داشت.»