گزارشی از یک ضبط میدانی (I)

مطلبی که پیش رو دارید، «گزارشی از یک ضبط میدانی» است که توسط هادی سپهری، زیر نظر دکتر ساسان فاطمی انجام گرفته است:

مقدمه
ضبط انجام شده در منطقه ‏ای صورت گرفته است که همزمان محل تحقیق پروژه ‏ی پایانی من جهت دریافت دانشنامه ‏ی کارشناسی ارشد قوم‏ موسیقی‏ شناسی است. محل پژوهش استان کارص (قارص در ادبیات قدیم) و مناطق همجوار و هم‏ خانواده‏ ی فرهنگی با آن یعنی دو استان ایغدیر و آرداهان در شمال‏ شرقی ترکیه است (تصویر۱). بنابراین من از این کار میدانی در راستای افزودن اطلاعات درباره‏ی فرهنگ و موسیقی مورد مطالعه استفاده کردم.

(تصویر۱)

اطلاعات زمانی، مکانی و موقعیت ضبط
برای رفتن به محل ضبط من مسافرت زمینی، با اتومبیل شخصی، تا مرز ایران و ترکیه را انتخاب کردم که متأسفانه پس از تلاش بسیار، از راه‏های مختلف مانند قزوین- زنجان- تبریز، ساوه- زنجان- تبریز و در نهایت قزوین- رشت- اردبیل، با بسته بودن تمامی این راه‏ها توسط پلیس راه به دلیل برف و یخ زدگی مواجه شدم. در نتیجه برای اینکه زمان را برای انجام ضبط از دست ندهم به سرعت به تهران بازگشتم. با تهیه‏ی سریع بلیط هواپیما به استانبول رفته و از آنجا دوباره با هواپیما به شهر «کارص» رفتم. بنابراین سفری پانزده ساعته بیش از چهل ساعت طول کشید. دلیل من برای اضطرار در این حرکت به کارص یکی وظیفه ‏ام در ارایه‏ ی کارمیدانی در کلاس در زمان مقرر و دیگر هماهنگی با داده ‏رسانان در آنجا بود چون از مدتها قبل برای آن زمان مشخص با آنها قرار گذاشته بودم.

شهر کارص و مناطق همجوار آن، که شمال ‏شرقی کشور ترکیه را شامل می‏ شوند، مکانی است که از نظر ترکیب قومی- زبانی، دینی و فرهنگی چندگانه است. در این منطقه، که به دروازه‏ ی قفقاز هم مشهور است، افرادی از ملل و اقوام مختلف از جمله آلمانی، ارمنی، کُرد، روس به شکل اقلیت و تُرک به شکل اکثریت ساکن هستند (هاستلر۱۳۹۳: ۵۳). از نظر زبانی همه با زبان رسمی کشور ترکیه یعنی تُرکی با لهجه‏ ی استانبول صحبت می کنند اما به خصوص در میان ارمنی ‏ها و کُردها زبان ارمنی و کردی رواج دارد همچنین عموم افراد محلی با لهجه ‏ای میان لهجه‏ ی آذربایجان و استانبول صحبت می‏ کنند.

دین اکثریت ساکنان اسلام (شیعه ‏ی جعفری، سُنّی) و مسیحی است (Erdener 1987:23). فرهنگ غالب در میان ساکنان فرهنگ ترکی، قوم اکثریت که «قاراپاپاق» هستند (Erdener 1987: 288) و در منطقه تا بخش‏ های زیادی از آذربایجان ‏غربی ایران هم پراکنده ‏اند (قافقازیالی۱۳۸۸: ۶۸)، است. یعنی آداب و سنن ترکان بر همه، بدون مقاومت خاص تا امروز، حاکمیت داشته است. البته در ده ‏های اخیر، به نظر شخصی من، تحت تأثیر تبلیغات اروپاییان و آگاه شدن و شاید هویت ‏طلبی اقلیت‏ها، افراد به دنبال نفی فرهنگ غالب و دنبال کردنِ فرهنگ های قومی خویش، ولو به قیمت ساخت عناصر فرهنگی تازه به خیال قدمت آنها، هستند؛ این مطلب را نه از جهت نیک یا بد بودن آن ذکر کردم فقط آنچه به نظرم رسید را بیان کرده ‏ام.

شاهد چنین مطلبی وجود عاشیق ‏های کُرد و ارمنی در نیمه ‏ی اول قرن بیستم و پیش از آن، در منطقه است (گفتگوی شخصی با عاشیق یِل‏دیز) چنان که این عاشیق ‏ها مانند همکاران تُرکِ ‏شان به زبان ترکی و همانند ایشان به فعالیت می‏ پرداخته ‏اند. به نظر می ‏رسد در گذشته‏ ای نه ‏چندان دور افراد آن‏چنان به قومیت یا آگاه نبودند یا بها نمی ‏دادند (Denisenko 2011, Doster 2011).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «انگاره‌ها»؛ به‌آهنگ‌سازی و نوازندگیِ مهران بدخشان منتشر شد

این اثر که نخستین آلبوم مهران بدخشان به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده است؛ شامل مجموعه‌ای از قطعات پیانوییِ آهنگ‌ساز است که تحتِ عناوین پرلود در می‌بمل مینور، واریاسیون‌ بر روی تمی عاشقانه، شش‌قطعه کوتاه برای پیانو، دو قطعه تغزلی، امپرومتو و سونات پیانو شماره ۱ (در دو موومان) عرضه شده‌است.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

از روزهای گذشته…

سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (IV)

سرگذشت ارکستر سمفونیک تهران (IV)

سال ۱۳۶۸ با مرگ پدرم مرتضی حنانه، حشمت سنجری نیز از این سمت کناره گیری کرد. به یاد دارم که آثار پدرم را به همراه پیانوی من در آذر ماه ۱۳۶۸ با ارکستر نواختیم و از آن پس ایشان نیز کناره گرفت و در سال ۱۳۶۹با زنده یاد فریدون ناصری در بزرگداشت پدرم کنسرتی را به روی صحنه بردیم که شامل روندو کاپریچوزو و هزاردستان بود و در بخش های دیگر این کنسرت آثار دیگری از پدرم اجرا شد.
سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

سلطانی: کیج در پی یک نظام انسانی مستقل از برتری ها و اختلاف ها بود

بسیاری از صاحب نظران عقیده دارند که تغییراتِ عناصر موسیقایی در آثار موسیقی مینی مال به قدری کند است که می توان آن را موسیقی خلسه آور نامید. اما غالب مینی مالیست ها این برچسب را هم قبول ندارند. آن ها معتقدند که باید به دقت و با روند های نظام مند مواضعشان را تنظیم کنند.
ویلنسل (XII)

ویلنسل (XII)

ویولنسل یکی از اعضای ترکیب سنتی کوارت های زهی و همچنین کوینتت ها، سکستت ها و تریوهای زهی و دیگر ترکیب های آنسامبل است. قطعاتی برای هم نوازی دو، سه، چهار یا شمار بیشتری ویولنسل نیز نوشته شده که به سبک از آنسامبل «کر ویولنسل» هم گفته می شود. صدای چنین آنسامبلی را می توان با مقدمه اوورتور اپرای ویلیام تل اثر روسینی و یا صحنه Zaccharias’ prayer از اپرای نابوکو اثر وردی همانند دانست.
مقدمه ای بر تاریخ نی

مقدمه ای بر تاریخ نی

نی به عنوان قدیمیترین وسیله موسیقی ساخت دست بشر شناخته شده است. نتیجه کاوشهای بعمل آمده در این زمینه، تاریخ استفاده از گیاه نی را برای ساختن سازهای بادی در ارتفاعات امریکای جنوبی (در کشور پرو) به ده هزار سال قبل باز می گرداند.
تحقق رویای علاقمندان موسیقی

تحقق رویای علاقمندان موسیقی

برای بسیاری از مردم، موسیقی معنایی بیشتر از چیزی برای شنیدن دارد، موسیقی میتواند وجود شما را تعریف کند. خصوصیت شما، چیزهایی که دوست دارید و از آنها بیزارید، همه در ترانه های مورد علاقه شما پدیدار میشوند.
تران وانکه، اتنوموزیکولوژیست ویتنامی

تران وانکه، اتنوموزیکولوژیست ویتنامی

تران وانکه (Tran Van Khe) یکی از بزرگترین استادان موسیقی سنتی ویتنام است که در بیست و چهارم ژوئن سال ۱۹۲۱ در خانواده ای با تاریخچه ای از چهار نسل موزیسین در ویتنام متولد شد. وانکه که پدر و مادر خود را در کودکی از دست داد سنت موسیقایی خانواده را از عمه خود “Tran Ngoc Vien” و دایی اش ” Nguyen Tri Khuong” فرا گرفت. وانکه فارغ التحصیل دکترای موسیقی شناسی از دانشگاه سوربن پاریس است؛ در «مرکز ملی پژوهش های علمی» (Centre National de la Recherche Scientifique) به پژوهش پرداخته و همچنین استاد دانشگاه سوربن و و عضو افتخاری شورای بین المللی موسیقی یونسکو بوده است.
فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (III)

فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (III)

از طرف دیگر این باور که آهنگ های دو صدائی لِه اونینوس، تحت تاثیر کُرال گرگوریانی (۸ م) ساخته شده باشد نه منطقی است و نه می توان علتی برای آن تصور نمود. چرا که اگر فرم ملودی یک آواز مذهبی گرگوریانی، آنطور که ویلی آپل آن را تعریف کرده، (۵) مانند یک قوس باشد که ملودی به حالت موج دار به راس آن صعود کرده و دوباره نزول می کند، مشکل می توان باور کرد که این شکل سرمشق آهنگ دو صدائی که روندی بدون جهت گیری خاص دارد، بوده باشد.
جانی لنگ

جانی لنگ

جانی لنگ (Jonny Lang) نواختن گیتار را از سن ۱۲ سالگی پس از اینکه به همراه پدر خود به دیدن کنسرت گروه Bad Medicine( یکی از از معدود گروههای Blues در Fargo) رفت، آغاز کرد. او خیلی زود کلاسهای آموزش گیتار خود را نزد Ted Larsen نوازنده گیتار گروه Bad Medicine آغاز کرد. او به گروه Bad Medicine که بعدا نام خود را به Kid Jonny Lang and the Big Bang تغییر داد پیوست.
فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی

فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی

فاخره صبا یکی از تاثیر گذار ترین هنرمندان ایران در زمینه آواز کلاسیک بود؛ او سالها غیر از اجرای آثار موسیقی کلاسیک، به تعلیم هنرمندان زیادی در زمینه آواز پرداخت که از نام آورترین شاگردان او میتوان به منصوره قصری و محمد نوری اشاره کرد. درگذشت این هنرمند در فراموشی کامل اهالی موسیقی در سال ۱۳۸۶ اتفاق افتاد. با درگذشت فاخره صبا، پیامهای تسلیتی با عناوینی مانند، “درگذشت همسر خیر مهندس افضلی پور” در مطبوعات از طرف مسئولان وزارت علوم به انتشار رسید، بدون اینکه اشاره ای به فعالیت های گسترده هنری او بشود. شاید اگر او و همسرش زنده یاد مهندس علیرضا افضلی ‌پور، بنیانگذاری دانشگاهی در کرمان را در سال ۱۳۴۹ با هزینه شخصی به عهده نمیگرفتند، همین پیامهای درگذشت هم به انتشار نمیرسید! نوشته ای که پیش رو دارید، نقدی است بر کنسرت وی در سال ۱۳۳۲ که در مجله “شیوه” نوشته شده است.
به قلم یک بانوی رهبر (II)

به قلم یک بانوی رهبر (II)

زنان تا قرن بیستم، در واقع یعنی تا سال ۱۹۳۰، وارد عرصه رهبری نشدند. در آن سال، آنتونیا بریکو (Antonia Brico) برای نخستین بار با ارکستر فیلارمونیک برلین به اجرا پرداخت و البته خشم منتقدین را برانگیخت. سپس به کشورش یعنی ایالات متحده آمریکا بازگشت و هیچ پیشنهاد رهبری به او نشد.