پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (V)

روشن است که دشواری دوچندان می شود زیرا گونهای بسیار خاص از چیزی پیش روی ما است که نوع عامش هم چندان برایمان شناخته شده نبوده است. حال برای آن که کمی موضوع ملموس تر شود تحلیل یک فراز کوتاه اما مهم کتاب راهگشا است: «محتوای اینتناسیونی سری پیچیده و متنوع است. بررسی آن از لحاظ علمی بهتر است به چند مرحله تقسیم شود. مرحله ی ابتدایی، آشنایی با آن ویژگیهای اینتناسیونی ای است که در سطح قرار دارند و مستقیما با گوش درک می شوند. روشهای مهم تحلیل عبارت اند از: ۱- شنیدن اینتناسیون ها به صورت گروهی […] یکی از عمده ترین کارکردهای ساختاری سری، برآورده کردن تمام بافت (هم از لحاظ افقی، هم از لحاظ عمودی، هم در بعد مختلط) با یک ماتریال اینتناسیونی واحد است.

[…] اما سری-تنها، فقط «محصول نیم ساخته» است، ماتریالی اینتناسیونی و صوتی که هنوز لازم است. با استفاده از آن بافت موسیقایی زنده و بیانگر را «ساخت».» (ص ۳۱-۳۲۸) پرسش اساسی اکنون این است؛ به راستی این فرازها چه معنای دقیقی دارند؟ بدون دانستن معنای واژهی کلیدی اینتناسیون چگونه می توان به منظور نویسنده پی برد؟ ممکن است بی اندیشیم این موضوع در مورد هر واژه ی تخصصی دیگری هم پیش می آید، درست است اما در اینجا بحث از یک مفهوم تاریخدار است.

«اینتناسیون» یا ترجمه ی تحت اللفظی فارسی‌اش «لحن» در حقیقت برگردان «اینتوناتسیا»ی ( интонация) روسی است، ترمی موسیقی شناختی که ابتدا در نوشته های آسافیف پدیدار شد و سپس دگرگونی پذیرفت (۱۰) و کارکردهای پیچیده و چندجانبه ای پیدا کرد (۱۱). با این وصف، با توجه به این که هر فروکاست ساده انگارانه ای از اینتناسیون به معنای عمومی لحن یا بدتر از آن، معنای موسیقی شناختی ایرانیاش (تقریبا نزدیک به ملودی) یا حتا کاربردهای آن در تئوری سنتی موسیقی و موسیقی شناسی انگلیسی زبان، ما را از مقصود اصلی نویسندگان کتاب دورتر می سازد، چگونه باید مفهوم متن را به درستی فهمید؟

نمونه ی نسبتا طولانی دیگری عمق دشواری را بیش از پیش روشن می کند: «[…] هرگونه تکنیک کمپوزیسیون عملا نقشی عظیم و از بسیاری جهات تعیین کننده هم برای ماتریال موسیقایی (و اینتناسیون مرتبط با آن) و هم برای فرم در کل (و نتیجتا برای ایده ی کلی موسیقی نیز) برخوردار است. […] درباره ی اهمیت ماتریال (و مقولات مرتبط به آن) برای فرم موسیقایی، هرچه بگوییم مبالغه نکرده ایم. بیهوده نیست که تقریبا هر آهنگسازی که فرآیند اثر را تحلیل می کند در مورد ارتباط متقابل ماتریال و فرم سخن می گوید. اما مسلما فرم موسیقایی به «جزء مادی»اش ختم نمی شود و کاملا منطقی است که در کمپوزیسیون، علاوه بر ماتریال در نوع خودش، به طور سنتی دو جنبه تفکیک می شوند: ۱- فرآیند و ۲- طرح ساختاری […] (یا، به گفته ی آسافیف، فرم به مثابه ی «فرآیند» و فرم به مثابه ی «تبلور»).

[…] هرگونه فرم موسیقایی، ضمن این که فقط در «صف آرایی» زمانی خود در برابر شنونده (یعنی فرآیند) واقعا موجودیت دارد، دارای یک «باقیمانده ی موثر» ضروری هم هست که پس از واقعه […] مانند یک ساختمان با ویژگیهای معین (یعنی طرح ساختاری) در ذهن شنونده ثبت می شود. […] و به این ترتیب، مقایسه ی فرم های سنتی و جدید در این دو جنبه که اهمیتشان کمتر از «بعد مادی» نیست، امکان کنونی تفاوت عمیق و می توان گفت مفهومی آنها را تایید می کند.» (ص ۸۶-۲۸۵). مشخص نیست بدون اطلاع از نگاه ویژه ی موسیقی شناسی شوروی به مساله ی فرم و محتوا که ابتدا در کار دوران ساز آسافیف «فرم همچون فرآیند» (۱۲) شکل یافت و بر بستری از اندیشه ی مارکسیستی جدایی فرم از محتوا را در درک موسیقی شناختی شوروی های تثبیت کرد (۱۳) و همچنین بدون آگاهی از نظرات ویژه ی خولوپوف در مورد محتوا (۱۴)، چگونه می توان این فرازها را فهمید؟

شرایط هنگامی بدتر می شود که بدانیم همین مفهوم‌سازیها، تبیین ها و تعریف ها، دستمایه و شالوده ی تقسیم بندی کتاب را تشکیل می دهند، اینچنین، روشن می شود که چرا گاهی دسته بندی مقولات در فصلهای مختلف گنگ و مبهم است.

پی نوشت
۱۰- Корниенко, О. С. МУЗЫКАЛЬНО-ТЕОРЕТИЧЕСКАЯ СУЩНОСТЬ ПОНЯТИЯ «ИНТОНАЦИЯ». научных и творческих работ студентов и магистрантов факультета искусств и дизайна, ۲٫
دو منبع زیر نمایی از تغییرات مفهوم اینتناتسیا در تفکر آسافیف در اختیار می گذارند.

Асафьев, Б. В. (۱۹۶۵).
Речевая интонация. Музыка.
Асафьев, Б. В. (۲۰۰۶).
Интонация. Методология
педагогики муз. образ.:
учебник для студентов вузов/
под ред. ЭБ Абдуллина ,
۹۴-۱۰۶٫

۱۱- برای مطالعه ی بیشتر در مورد سیر تطور مفهوم رک. منبع پی نوشت ۵٫



۱۲- Асафьев, Б. В. (۱۹۷۱). Музыкальная форма как процесс. Л.: Музыка, ۳۷۶ , ۱٫

۱۳- Smirnov, D. (2002). Marginalia
quasi una Fantasia: on the
Second Violin Sonata by Alfred
Schnittke. Tempo (New Series), (3)220, 2-10.

۱۴- Kholopova, V. N. (2012). The Category of “Musical Content” in the Music Theory Legacy of Yuri Nikolayevich Kholopov. Music Scholarship/Problemy Muzykal’noi Nauki, 11(2).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، گفت و گوی محمدهادی مجیدی با مهدی قاسمی و شهرداد روحانی است پیرامون اجرای ارکستر سمفونیک تهران و گروه کر شهر تهران:

کارگاه «راهکارهای مقابله با اضطراب اجرا» برگزار می شود

دکتر حمزه علیمرادی، دکترای روانشناسی بالینی و استاد دانشگاه شهید بهشتی و سرپرست درمانکده اضطراب ایران، مدتها روی علل اضطراب و راه های مقابله با آن تحقیق کرده و به بیماران مضطرب بسیاری راه غلبه بر اضطراب را نشان داده است و اکنون بنا به دعوت آموزشگاه موسیقی برومند، روز شنبه اول تیر ۹۸ ساعت ۱۸، یک کارگاه رایگان برگزار می کند تا پاسخی کلی به پرسش های فوق دهد.

از روزهای گذشته…

۲۶اردیبهشت ماه، افتتاح نخستین نشست رسمی پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران

۲۶اردیبهشت ماه، افتتاح نخستین نشست رسمی پایگاه های مجازی موسیقی کلاسیک ایران

نخستین نشست رسمی پایگاه های اطلاع رسانی موسیقی با حضور اعضای جامعه ی مجازی آن، در تاریخ چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ماه ۱۳۸۶ در شهر شیراز و در سالن “سبز کوچک” آّبنوس این شهر افتتاح خواهد شد. این نشست که به مدت سه روز برگزار خواهد شد، در یک حرکت خودجوش با هدف بررسی و تببین نقش فضای مجازی در معرفی، رشد، توسعه، اعتلای موسیقی و فرهنگ نقد و پژوهش در این زمینه انجام خواهد شد.
فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

من در سال ۱۳۳۴ وارد شدم؛ یعنی تقریبا همزمان با اینکه وارد رادیو شدم، در ارکستر گلها در زمان آقای روح الله خالقی هم فعالیت خود را آغاز کردم. همچنین با ارکستر های زیاد دیگر همکاری داشتم، اولین بار که من در آن زمان وارد ارکستر گلها شدم، آقای خالقی و جواد معروفی رهبر ارکستر بود. مدت زمان کوتاهی که گذشت ارکستر دیگری به نام ارکستر باربد تشکیل شد که آقای حبیب‌الله بدیعی رهبر آن بود.
مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (III)

مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (III)

مینی مالیست ها، به نوبه ی خود، سبکی از موسیقی را ارائه کردند که جزء به جزء به میزان آن چه رد می کردند، رادیکال بود. مقاله ی موجز و پر سر و صدای رایش در سال ۱۹۶۸ با عنوان «به عنوان یک فرایند تدریجی»، امروزه به عنوان یک مانیفست مطرح است. اگر چه این مقاله در مورد موسیقی خود او بود، اما نکاتی را در باب زیبایی شناسی مینی مالیسم در خود نهفته داشت. رایش معتقد بود که ساختار موسیقی- آنچه او فرایند موسیقی می نامد- می بایست نزد شنونده محسوس باشد.
بارکلی جیمز هاروست – II

بارکلی جیمز هاروست – II

مدتی بعد در سال ۱۹۷۳، گروه قراردادی با کمپانی پولیدور (Polydor) منعقد کرد که نتیجه آن بتدریج از راه رسیدن بخت مساعد بود. اولین آلبوم آنها برای پولیدور Everyone Is Everybody Else نام داشت که به نظر امیدبخش میرسید.
حنانه: هارمونی مدال ایرانی باید از بطن این موسیقی درآید

حنانه: هارمونی مدال ایرانی باید از بطن این موسیقی درآید

خوب آقای آهنگ، به نظرم شما می خواهید من را یک نفره با هزاران هنرمندی که به این صورت کار می کنند، به جان هم بیاندازید! اول باید بگویم که هارمونی به خودی خود علم بازی اصوات است، به همین سبب هر جا که بازی صورت بگیرد، در آنجا قوانین فیزیکی حاکم است، پس هارمونی که من کار می کنم نیز دارای قوانین فیزیکی خاص خودش است و منطق خود را دارد.
حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

یک جلد صفحه ۳۳ دور که توسط هر چهار عضو گروه بیتلز Beatles امضا شده و به عنوان هدیه به خواهر جورج هریسون George Harrison اهدا شده بود، در یک حراج به قیمت بیش از ۱۱۵٫۰۰۰ دلار فروخته شد. مارک زاکارین Mark Zakarin رئیس حراجی آنلاین ItsOnlyRockNRoll.com در این باره گفته است که این فروش به خریداری که نامش فاش نشده است، رکوردی در قیمت فروش آلبوم امضا شده بیتلز در یک حراج عمومی بر جا گذاشته است. قیمت دقیق این روش ۱۵٫۲۲۸٫۸۲٫ دلار بوده است.
نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (III)

نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (III)

در بخش نخست برنامه پس از قرائت آیاتی از کلام ا.. مجید و نطق پیش از دستور مجری، آقای سعید افزونتر، پژوهشگر مدعو به بررسی موسیقی تعزیه معاصر از زاویه مردم شناسی(اتنوموزیکولوژی) پرداخت و در لابلای سخنانش نمونه های صوتی، تصویری متعددی را پخش نمود. مدت اجرای این پژوهش۶۵ دقیقه بود.
همکاری با بزرگان موسیقی

همکاری با بزرگان موسیقی

در ادامه مطالب قبل ‘نصرت فاتح علی خان’ و ‘او آهنگساز بزرگ فیلم بود’ توجه شما را به قسمت دیگری از این مجموعه مطالب راجع به نصرت فاتح علی خان جلب می کنیم.
بالشتک نوین (IV)

بالشتک نوین (IV)

برای ساخت این محصول جنبه های مختلفی در نظر گرفته شده است که مهمترین آن قابلیت انعطاف پذیری بالا (full flexible) می باشد و همچنین روشی را برای آن در نظر گرفته ایم که می تواند توام با زیر چانه ایی (chinrest) بوده و یا کاملا مستقل از آن عمل نماید.
فرانک پیتر زیمرمن

فرانک پیتر زیمرمن

فرانک پیتر زیمرمن (Frank Peter Zimmermann) ویلنیست بزرگ آلمانی متولد ۲۷ فوریه ۱۹۶۵ است. زیمرمن از ۵ سالگی نواختن ویلن را آغاز نمود، اولین کنسرت او در ۱۰ سالگی با نواختن کنسرتو سل ماژور موتسارت به همراه ارکستر بود! در سال ۱۹۷۶ جایزه رقابت موسیقیدانان جوان آلمان را از آن خود کرد. استادان او بی شمار بودند: والری گرادوو (Valery Gradov) در هنرستان اسن، ساشکو گاویرلوف (Saschko Gawriloff) در هنرستان برلین و هرمن کربرس (Herman Krebbers) در کلاسهای خصوصی در آمستردام، مهمترین استادان او بدوند.