وکیلی: باید طبقه بندی مکاتب را با دقت بیشتری بررسی کرد

داوود وکیلی
داوود وکیلی
مقدمه
معرفی مکتب های آوازی در موسیقی دستگاهی ایران، یکی از شایع ترین روش های دسته بندی در آموزش آواز ایرانی است که در سالهای اخیر با به دست آمدن بخشی از صفحه های گرامافون کمتر شنیده شده از دوره قاجار و همچنین اسناد مکتوب گردآوری شده از آن دوره، دچار چالش های جدی شده است.

یکی از مهمترین و بحث برانگیزترین این مکاتب «مکتب آوازی اصفهان» است، چراکه چهار تن از تاثیرگذار ترین چهره های آواز ایرانی خوانندگان اصفهانی هستند: سید رحیم اصفهانی، سید حسین طاهرزاده، ادیب خوانساری و جلال الدین تاج اصفهانی.

از طرفی دو تن از این هنرمندان یعنی سید حسین طاهرزاده و ادیب خوانساری بخش مهمی از زندگی هنری خود را در تهران سپری کرده اند و همین اتفاق موجب شده که سبک آوازخوانی این دو (به احتمال قوی) تحت تاثیر موسیقیدانان دربار که در تهران ساکن بودند قرار گرفته و دستخوش تغییراتی شود و این شائبه بوجود بیاید که دیگر این خوانندگان تعلق به مکتب آوازی اصفهان نداشته و در مکتبی به نام تهران آواز می خوانند. از طرفی درباره مکتب آوازی تهران و مختصات آن شائبه هایی وجود دارد چراکه خوانندگانی که به عنوان پایه گذاران این مکتب شناخته می شوند تقریبا هیچکدام تهرانی نیستند و واقع مشخص نیست که آنها خود در چه مکتبی آموزش دیده و می خواندند.

یکی از خوانندگانی که به عنوان نماینده اصلی مکتب اصفهان امروزه شناخته می شود، عباس کاظمی است که سالها در گم نامی زیست و به تربیت شاگردانی پرداخت. کاظمی خود نوازنده نی و آوازه خوان بود ولی بیشتر به عنوان یک ردیف دان در اصفهان شناخته می شد. عباس کاظمی سالها در اصفهان به صورت بسیار محدود به تدریس پرداخت و در گم نامی زیست و در واقع در اواخر عمر بود که چند تن از موسیقیدانان شناخته شده مثل علی تجویدی و محمدرضا شجریان ملاقات هایی با او داشتند.

در این مقاله گفتگویی خواهیم داشت با داوود وکیلی یکی از خوانندگان و مدرسان ردیف عباس کاظمی و همینطور مروری خواهیم داشت بر زندگی نامه خوانندگانی که امروز به عنوان نمایندگان مکتب اصفهان به شمار می روند.

در مورد خودتان بگویید.
از سال ۱۳۸۱ در مکتب آوازی اصفهان آموزش دیدم، نزد آقای سرکوب در تهران و استاد هاشمی در اصفهان که شاگردان استاد عباس کاظمی بوده اند و در واقع مجری ردیف ایشان هستند؛ نزد استاد عبدالکریم پاک سیرت به تحصیل ردیف استاد عبدالله دوامی پرداختم و بعد به مرور شیوه های آوازی ادیب، طاهرزاده و تاج پرداختم.

در حال حاضر مشغول تحصیل در مقطع کارشناسی موسیقی هستم و همینطور ضبط یک سری آثار شخصی.

در مورد تمایز مکاتب آواز صحبت کنید.
در مورد روایت هایی که از ردیف های مختلف هست و می توان از طریق آنها به شناسایی مکاتب مختلف پرداخت، باید به اسناد صوتی رجوع کنیم که به صورت ضبط شده موجود است مثل ردیفی که از استاد دوامی موجود است و یا ردیفی که از استاد کسایی ضبط شده است؛ البته در کنار این آثار روایت هایی از استادان دیگری مثل طاهرزاده با صدای محمدرضا شجریان و محسن کرامتی هم موجود است که در واقع آنها را نمی شود به عنوان ردیف شناسایی کرد، چراکه در واقع آنها تنها اجرای آواز هستند.

اما وقتی ما صحبت می کنیم از مولفه های مکانی مثل تهران، اصفهان و تبریز، قطعا این موقعیت های مکانی در کیفیت موسیقایی این مکاتب تاثیر گذار است ولی باز ما باید با دقت بسیار بیشتری آثار ضبط شده از این هنرمندان را بررسی کنیم خارح از بررسی صرف مکان تولد آنها.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود

نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» اثر محمدسعید شریفیان برگزار می‌شود. در این نشست که عصر روز دوشنبه هفتم بهمن‌ماه برگزار می‌شود نویسنده اثر محمدسعید شریفیان، محمدرضا آزاده‌فر و محمدعلی مرآتی حضور خواهند داشت. نشست بررسی و نقد کتاب «دانش هرمی موسیقی» دوشنبه هفتم بهمن‌ماه از ساعت ۱۵ تا ۱۷ در سرای اهل قلم واقع در خیابان انقلاب،‌ خیابان فلسطین جنوبی، کوچه خواجه نصیر پلاک ۲ برگزار می‌شود.

گفت و گو با جان کیج (X)

ثابت کردن آن خیلی دشوار است. در هپنینگز کپرو درباره کوهستان یک کار سمبولیک درباره یک دختر وجود دارد…

از روزهای گذشته…

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VIII)

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (VIII)

اکنون موردی که باقی می ماند، سخن در باب موسیقی باستانی و سازهای قدیمی ایران است. روایات فرانسویان در این زمینه کاملا آشکار است، در این روایات، ذکر انواع رقص ها و تفریحات عمومی شده است، ولی بیهوده در پی یافتن نکات روشنگری در باب ساختمان سازها و چگونگی نواختن آنها هستند.
آموزش گیتار به کودکان (I)

آموزش گیتار به کودکان (I)

شیوه‌ها و متد‌های آموزشی در هر زمینه‌ و سطحی، با توجه به سن و سال هنرجو نیاز به بازنگری دارد. مسلما شیوه‌ی آموزش و برخورد با هنرجوی کودک تفاوت عمده‌ای با شیوه‌ی آموزش با بزرگسال دارد. مساله‌ای که متاسفانه بسیاری از اساتید به آن نگرشی کلی دارند و این ظرافت در تفاوت‌های آموزشی را امری جدی قلمداد نمی‌کنند. اگر علاقه‌مند به فراگیری گیتار برای فرزندان خود هستید، مواردی که ارائه می‌شوند شامل نکاتی‌ست در جهت ارتقای فراگیری و شکوفایی فرزندان که به عنوان شیوه‌های آزموده شده‌ی موثر آموزشی می‌توانند به کار گرفته شوند. چه در منصب استاد باشید یا در مقام والدین، برای کمک به رشد و آموزش فرزند یا هنرجوی خود می‌توانید از آنها بهره ببرید.
«لحظه های بی زمان» (III)

«لحظه های بی زمان» (III)

ما قبل از صحبت با آقای صهبایی یک قطعه از این کار را با ارکستر هنگام در شیراز ضبط کرده بودیم. تلاش داشتیم که کل کار را یک بار دیگر با ارکستری دیگر در تهران ضبط کنیم. اما با توجه به فشردگی برنامه های آنها، ضبط ما به تعویق می افتاد و من احساس کردم که فرصت کافی برای تمرکز بر این کار را ندارند. تصمیم گرفتیم که با استخدام نوازنده های مستقل کار را اجرا کنیم و از فردی واجد صلاحیت برای رهبری کار دعوت کنیم. بر اساس آشنایی و شناختی که از استاد صهبایی داشتم، از ایشان برای کار دعوت کردیم. آقای صهبایی هم بعد از چند روز مطالعه پارتیتور ها، قبول کردند که کار را اجرا کنند.
کتاب «مبانی عود نوازی» نوشته حمید خوانساری منتشر شد

کتاب «مبانی عود نوازی» نوشته حمید خوانساری منتشر شد

کتاب «مبانی عود نوازی» نشر «نای و نی» منتشر شد. حمید خوانساری نوازنده و مدرس عود و تار، تالیف این کتاب را به عهده داشته است. این کتاب برای آموزش ساز عود (بربط) از سطح مقدماتی تنظیم و تدوین شده است و به همراه یک سی دی صوتی منتشر شده است.
شرمِ آوایِ دوست

شرمِ آوایِ دوست

آیا ما در ارتباط با رؤیتِ مولد هایِ صوتی و تمامی سازهایی که در ایجاد صداها ما را یاری کرده اند از منظر اجتماعی محدود شده ایم؟ آیا نوازندگان ما در به صدا آوردن گونه های مختلف سازی مرتکب اشتباهی شده اند؟ یا ارجاعات بر آمده از تولید صداهای آلات موسیقی، در ذهن عده ای مصداقِ نامتعارفی یافته است؟!
آفاق” را گردیده ام …

آفاق” را گردیده ام …

گزارشی از برگزاری گرامیداشت استاد حسن ناهید، بزرگداشت یاد و خاطره زنده یاد سیاوش زندگانی و کنسرت گروه “آفاق” :
نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (VI)

نگاهی به موسیقی رپ با رویکرد جامعه شناسی (VI)

تصویری که از موسیقی رپ در ایران ترویج می‌شد گاهی آن را مرتبط با جریان‌هایی نظیر شیطان‌پرستی قرار می‌داد. در ۲۵ مهرماه ۱۳۸۷ برنامه‌ای از یکی از شبکه‌های تلویزیونی ایران پخش شد که به گفته سازندهٔ آن، به بینندگان نشان می‌داد که شیطان‌پرستی رابطه‌ای با رپ ندارد. با این حال، به نظر برخی منتقدان این برنامه در عمل تاثیر عکس روی بینندگانش می‌گذاشت.
به وسعت دنیا (I)

به وسعت دنیا (I)

ورلد میوزیک (World Music) وسعتى دارد اندازه خود دنیا. در دنیاى موسیقى مرز ها باز و آزادند و مردم را با علاقه به خود مى خوانند. خاطره هاى این دنیا طولانى است اما به پاى تاریخ نمى رسد، زیرا تنها در بردارنده خاطرات مثبت و شیرین است. «ورلد میوزیک» البته قسمت شاد آن، در برگیرنده آثار پاپ ماهرانه غیرغربى و موسیقى سنتى با انواع گرایش هاى بى شمار آن است و البته مى توان موسیقى کلوپ ها و آثار عجیب موسیقى تمدن ها را هم قسمتى از آن دانست. این اشکالى ندارد. رفتار هاى بدون تعصب نسبت به موسیقى ارزش آن را در جهان ملموس تر مى کند.
شبح اپرا

شبح اپرا

شبح اپرا نام یک رمان فرانسوی است که توسط گستون لروکس نوشته شد و اولین بار در سال ۱۹۰۹ بصورت داستان دنباله دار در یکی از روزنامه های فرانسه چاپ می شد. در ابتدا فروش بسیار کمی داشت و حتی بارها از رده چاپ مجدد خارج شد اما امروز جزو ادبیات کلاسیک فرانسه به حساب می آید و از آن اقتباس های زیادی به عمل آمده است. رمان در سال ۱۹۱۱ به انگلیسی ترجمه شد و با اقتباس های زیادی بروی پرده سینما و تئاتر رفت که مشهورترین نمایش آن ، یکی در سال ۱۹۲۵ ساخته شد و دیگری نسخه موزیکال سال ۱۹۸۶ است که توسط اندرو لوید وبر بروی پرده رفت.
درباره‌ی نقد نماهنگ (XI)

درباره‌ی نقد نماهنگ (XI)

نخستین نامزد «برآوردن» غنا و ژرفای معنایی یک نماهنگ است (مقصود اهمیت یا ارجمندی داستانی که بازگو می‌شود یا به عبارتی سطحی‌ترین معنای برداشت شده از آن نیست). ژرفا و غنایی که از برخورد سه زبان موسیقایی، کلامی و تصویری برمی‌آید. هر چه زیباشناسی پیوند برآورده‌شده‌تر باشد تنیدگی منسجم‌تری در میان آن زبان‌ها برقرار است و در نتیجه ارزش بیشتری هم می‌توان به آن داد. این اندیشه به‌راستی ما را به پرسش از وضوح معنا می‌کشاند. ژرفا و غنایی که می‌گوییم یک سوی روشنشی هم دارد. اما آیا خود این روشنش ارزش ذاتی دارد؟ اگر در سوی جهان موسیقی ایستاده باشیم شاید نه (و البته چنین جایگاهی ممکن است از نو مستلزم نقض رابطه‌ی جزء و کل نماهنگ باشد). اما اگر جز این باشد چنان که دیدیم فرآیند روشنش در دل خود همان ارزش زیباشناختی‌ را حمل می‌کند که ورزیدن هر زبان دیگری. پس مساله می‌شود میزان کشف و عینیت‌بخشیدن به امکانات زبانی فروخفته.