برنامه های ۲۸ و ۳۱ خرداد در فرهنگسرای ارسباران

جمال سماواتی 
<br>
(تصویر از خبرگزاری مهر)
جمال سماواتی
(تصویر از خبرگزاری مهر)
فرهنگسرای ارسباران در تاریخ ۲۸ و ۳۱ خرداد، دو نشست انتقادی را برگزار می کند که اولی با عنوان “نگاهبان شعله یا پاسدار خاکستر؟” به سخنرانی محمدجمال سماواتی، موسیقیدان و منتقد موسیقی و دیگری، هفتمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «نقد و بررسی عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است.

به گزارش روابط عمومی فرهنگسرای ارسباران، نشست پژوهشی موسیقی دستگاهی ایران باعنوان “نگاهبان شعله یا پاسدار خاکستر؟” با رویکرد بازبینی نیم قرن “بحران هویت” اهالی موسیقی ایران در آئینه حضور و غیبت استاد محمد رضا لطفی با حضور محمد جمال سماواتی، روز جمعه ۲۸ خرداد ساعت ۱۹ در فرهنگ سرای ارسباران برگزار می شود.

به گزارش روابط عمومی فرهنگ سرای ارسباران، جمال سماواتی می گوید: «جستجوی بحران موسیقی بر بستر ساختار درونی و عملکرد کارورزان در دو دهه اخیر سخن گفتن از بحران موسیقی ایرانی، در گفتار و نوشتار کارورزان این موسیقی، به عنصری کلیشه ای و مکرر بدل شده و به تقریب همگان،از تولید کنندگان، مجریان تا مدیران دولتی، در یک همسرائی اونیسون هماهنگ “بحران فراگیر موسیقی” را اعلام می کنند. اغلب کسانی که به واکاوی بحران موسیقی برخاسته اند؛ زمینه ها و دلایل بحران را در بیرون از این موسیقی جستجو می کنند و تاثیر عملکرد کارورزان و هنرمندان این موسیقی را بر پیدایش و اوج گیری بحران نادیده گرفته اند. خرافه «موسیقی زیر فشار، موسیقی دان مظلوم» نیز چون هاله ای ساتر عملکرد تاثیر کاروزران این موسیقی را در بحران آن پنهان کرده است.»

سخنران این نشست از انگشت شمار پژوهشگرانی است که در سی سال گذشته با نقد کلیشه های گمراه کننده ای از این دست به عمق ساخت این موسیقی پرداخته و سعی دارد تا بحران را بر بستر درون ساخت این موسیقی و تحلیل رفتار شناسی کاروزران و هنرمندان آن باتوجه به تحولات جامعه در حال گذار بررسی کند و در این گفتار، نه فقط به “چگونگی” بحران کنونی موسیقی ایرانی بلکه به “چرائی” موقعیت کنونی نیز می پردازد.

موسیقیدان، مجری و کارورز موسیقی ایرانی به انگیزه های فرهنگی، مادی و به اقتضای روز، بین دو قطب هویتی سرگردان است؛ او گاه در نقش پاسدار خاکستر در هیئت حافظ مرده ریگ موسیقائی قرون و اعصار گذشته ظاهر و در مواردی از حمایت های دولتی و مردمی برخوردار می شود و گاه با پشت کردن و حتی انکار میراث موسیقائی “ردیف موسیقی دستگاهی” تنها راه روشن نگه داشتن شعله موسیقی و افروختن مشعلی نو و سپردن آن به نسل آینده با “نوآوری” و بریده از تاریخ و صرف فاصله گرفتن تعریف می کند. در این رهگذار، در همه ساخته ها و پرداخته های نسل های گذشته، موادی برای “بازیافت” در معنای “Recycling” می بیند!

سرگردانی بین این دو قطب به ظهور “دوزیستانی” منجر شده است که به تدریج توانائی رنگ عوض کردن و تطبیق با محیط را در خود بالا برده و در بهره گیری از مواهب مالی – اجتماعی این تغییرات، ماهر تر و چیره دست تر می شوند.

در این نشست به استاد محمد رضا لطفی به عنوان یکی از آخرین افراد از نسل موسیقی دانان ایرانی پرداخته می شود که بی اعتنا به رانت های دولتی و امتیازات بازار و پسند مردمی، راه خود را رفت، مهر خود را بر دوره ای از حیات موسیقائی ایران نقش زد و خویشتن را به نمونه ای از “امکان مستقل زیستن هنرمند” ثابت کرد.

محمد جمال سماواتی، نوازنده تار و سه تار و آهنگ ساز، از اعضای سابق گروه های شیدا و عارف و منتقد موسیقی کنسرتهای مختلفی را با هنرمندان داخل و خارج از ایران به اجرا درآورده است. تاکنون با حضور این نوازنده سخنرانی‌های زیادی با موضوع “معرفی موسیقی ایرانی” در مراکز علمی، هنری و فرهنگی کشورهای مختلف انجام شده است.

***

هفتمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «نقد و بررسی عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» روز دوشنبه ۳۱ خرداد از ساعت ۱۸ در فرهنگسرای ارسباران برگزار خواهد شد.

در این نشست فرزاد طالبی (مدیرکل دفتر موسیقی)، محمدرضا فیاض (موسیقیدان و منتقد)، بابک رضایی و محسن رجب پور (کارشناس) و رضا مهدوی به عنوان کارشناس مجری حضور خواهند داشت.

در هفتمین نشست «گفتمان ضرب اصول» مسائل و موضوعات مختلف مربوط به عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دیدگاه کارشناسان و منتقدان مطرح می شود و مدیرکل این دفتر پاسخگوی مسائل مطرح شده خواهد بود.

پیش از این، شش جلسه از «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «بررسی وضعیت موسیقی صدا و سیما»، «بررسی وضعیت ارکسترهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی»، «بررسی عملکرد ۱۵ ساله خانه موسیقی»، «بررسی مشکلات کنسرتها (اجراهای زنده)» و «بررسی نحوه برگزاری سی و یکمین جشنواره موسیقی فجر» برگزار شده است.

هدف اصلی برگزارکنندگان سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» ایجاد فضایی مناسب برای بیان مشکلات موجود جامعه موسیقی است تا ضمن آگاهی از این مشکلات، فعالان و دست‌اندرکاران این جامعه شریف در جهت اصلاح و بهتر شدن شرایط صنفی‌شان حرکت کنند.

حضور در این نشست برای عموم آزاد است و علاقمندان برای شرکت در این برنامه می‌توانند به فرهنگسرای ارسباران واقع در خیابان شریعتی – بالاتر از پل سید خندان – خیابان جلفا مراجعه کنند و برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره ۲۲۸۷۲۸۱۸ تماس بگیرند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:

از روزهای گذشته…

“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

چند شب گذشته توجه تمام محافل موسیقی به نتایج جوایز ام‌تی‌وی جلب شد. این جوایز بنا به رای مخاطبان این کانال بین‌المللی به بهترین گروه، بهترین گروه نوپا، بهترین آلبوم، بهترین نماهنگ، بهترین خواننده مرد، بهترین خواننده زن، بهترین کلیپ رپ، بهترین کلیپ R&B، بهترین کلیپ هیپ هاپ (Hip Hop)، بهترین کلیپ راک و بهترین کلیپ پاپ تعلق می‌گیرد.
Sonny Boy اسطوره سازدهنی بلوز(V)

Sonny Boy اسطوره سازدهنی بلوز(V)

اما سانی بوی را نباید صرفا یک نوازنده هارمونیکا بدانیم. او اساسا یک Bluesman به تمام معنا است که بسیاری از کارهایش امروزه به استانداردهای بلوز (Blues Standards) بدل شده اند. سانی بوی یک خواننده برجسته است با صدایی بم و گرفته و اصطلاحا ته حلقی (guttural) و سبک نواختن ساز دهنی اش هم با سبک آوازی اش عجین شده است. او مهارت خاصی در تلفیق آوازش با صدای سازش داشت و به سرعت بین این دو حالت جابجا میشد و ادامه آواز را به صدای سازش متصل می کرد به گونه ای که شنوندگان آن زمان به هیچ رو فکر نمی کردند که خواننده و نوازنده سازدهنی در آن آهنگ هر دو یک نفر باشند.
موسیقی و نلسون ماندلا (III)

موسیقی و نلسون ماندلا (III)

بیست سال پس از کنسرت استادیوم ومبلی، در ۲۷ ژوئن سال ۲۰۰۸ کنسرت دیگری برای بزرگداشت و ادای احترام به ماندلا در هاید پارک (Hyde Park) شهر لندن برگزار شد. این کنسرت تنها سه ساعت و نیم به طول انجامید ولی به اندازه کنسرت سال ۱۹۸۸ رسانه ای نشد. وفاداران به نلسون ماندلا از جمله گروه «Simple Minds»، پیتر گابریل، جونی کلِگ و جوآن بائز (Joan Baez) در این رخداد نیز حضور داشتند. همچنین امی واینهاوس (Amy Winehouse) ترانه «Free Nelson Mandela» گروه «The Specials» را اجرا کرد.
تار مرد (II)

تار مرد (II)

سرانجام، مقصود را برای دوستی که در سفارت روس کار میکرد، تشریح کرد و به توصیه او، تارش را برداشت و در سفارت روس، نزد دوستش مقیم شد. خودش می گوید:
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (VII)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (VII)

حال اگر جنس صفحه ما از چوب افرا باشد، جهت های خطوط نودال در دومین و سومین فرکانس تغییر پیدا می کند، بدین صورت که در این چوب خطوط نودال در دومین رزونانس در جهت طول رگه ها و سومین رزونانس در جهت عرض رگه ها می باشد و این بدین معنی است که اولین وضعیت ارتعاشی صفحه حالتی پیچشی و غیر ثابت دارد، در صورتیکه دو حالت دیگر یعنی رزونانس دوم و سوم، به طور کلی به صورت خطوط خمیده در جهت عرض و طول رگه ها برای چوب اسپروس و بر عکس در جهت طول و عرض رگه برای چوب افرا می باشد.
ظرایف آرشه (I)

ظرایف آرشه (I)

هر آرشه بسته به میزان عواملی چون چگالی، فشردگی بافتی و مقاومت چوب و نیز منحنی انحنا در راستای طولی که بر اساس آن طراحی و ساخته شده به میزان مشخصی توسط پیچ انتهایی بایستی سفت شود که در آن مقدار، بهترین پاسخ برای تکنیک های پرشی آرشه بدست می آید.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (IX)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (IX)

در اوایل دهۀ نود، آقای بهداد بابایی هم با من تماس گرفتند و گفتند در این پروژه دارند کارهایی انجام می‌دهند و قرار بوده که این ردیف را اجرا کنند. دوست مشترکی گفته‌ بودند که چون من (اسعدی) هم در این زمینه‌ها علاقه دارم کار مشترک در این زمینه انجام دهیم و چند جلسه‌ای ما با هم رفتیم و آمدیم. پس از چهار پنج جلسه به ایشان گفتم این پروژه خیلی سنگین است و به این سادگی نیست؛ دقت بیشتری می‌خواهد و باید ملایم‌تر پیش برویم و پس از مدتی گفتم فعلاً به دلیل مشغله‌های کاری نمی‌توانم ادامه دهم، مگر آنکه یک سال فرصت مطالعاتی داشته باشم و همۀ کارهایم را تعطیل کنم و بر این مجموعه متمرکز شوم، ببینیم می‌شود یا نه و این کار را ادامه ندادم. آقای بابایی هم داشتند قسمت‌هایی از این ردیف را اجرا می‌کردند ولی هنوز منتشر نکرده‌اند.
فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (II)

فلیپ جاروسکی، مردی با صدای زنانه (II)

وقتی در قرن هفدهم بر اساس قوانین اجتماعی حضور زنان بر روی صحنه در کشورهایی که پاپ بر آن ها فرمانبرداری می کرد ممنوع اعلام شد کاستراتو ها به هنر نوپای اپرا روی آوردند. آنها اغلب نقش های مرد و گاهی نیز نقش های زن را اجرا می کردند درست مثل پسربچه هایی که در زمان الیزابت نقش های زن نمایش ها را به عهده می گرفتند. تا قرن هجدهم، درصد زیادی از خواننده های مرد اپرا کاستراتو بودند.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (VII)

جا دارد از آقایان هومان اسعدی، بهنام ابوالقاسم، مانی جعفرزاده، حمیدرضا دیبازر، فردین خلعتبری و کارن کیهانی بابت صحبتهای پر مهرشان تشکر کنم و همچنین از استاد نادر مشایخی، علی صمدپور، مرتضی شیرکوهی، شهرام توکلی، مهیار علیزاده، هومن اتابکی و سایر عزیزانم که با وجود ترافیک کاری زیاد امروز حضور پیدا کردند.
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (II)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (II)

آیوز آماتور نبود و در دانشگاه ییل درس خوانده بود و در سالهای واپسین قرن نوزدهم موفق شده بود سمفونی ها، آوازها، موسیقی مجلسی و نیز موسیقی مذهبی کلیسایی تصنیف کند و کنار موسیقیدانانی که در آلمان درس خوانده بودند و به روش متین و محافظه کارانه آهنگسازی می کردند در صلح و صفا به سر برد.