برنامه های ۲۸ و ۳۱ خرداد در فرهنگسرای ارسباران

جمال سماواتی 
<br>
(تصویر از خبرگزاری مهر)
جمال سماواتی
(تصویر از خبرگزاری مهر)
فرهنگسرای ارسباران در تاریخ ۲۸ و ۳۱ خرداد، دو نشست انتقادی را برگزار می کند که اولی با عنوان “نگاهبان شعله یا پاسدار خاکستر؟” به سخنرانی محمدجمال سماواتی، موسیقیدان و منتقد موسیقی و دیگری، هفتمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «نقد و بررسی عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» است.

به گزارش روابط عمومی فرهنگسرای ارسباران، نشست پژوهشی موسیقی دستگاهی ایران باعنوان “نگاهبان شعله یا پاسدار خاکستر؟” با رویکرد بازبینی نیم قرن “بحران هویت” اهالی موسیقی ایران در آئینه حضور و غیبت استاد محمد رضا لطفی با حضور محمد جمال سماواتی، روز جمعه ۲۸ خرداد ساعت ۱۹ در فرهنگ سرای ارسباران برگزار می شود.

به گزارش روابط عمومی فرهنگ سرای ارسباران، جمال سماواتی می گوید: «جستجوی بحران موسیقی بر بستر ساختار درونی و عملکرد کارورزان در دو دهه اخیر سخن گفتن از بحران موسیقی ایرانی، در گفتار و نوشتار کارورزان این موسیقی، به عنصری کلیشه ای و مکرر بدل شده و به تقریب همگان،از تولید کنندگان، مجریان تا مدیران دولتی، در یک همسرائی اونیسون هماهنگ “بحران فراگیر موسیقی” را اعلام می کنند. اغلب کسانی که به واکاوی بحران موسیقی برخاسته اند؛ زمینه ها و دلایل بحران را در بیرون از این موسیقی جستجو می کنند و تاثیر عملکرد کارورزان و هنرمندان این موسیقی را بر پیدایش و اوج گیری بحران نادیده گرفته اند. خرافه «موسیقی زیر فشار، موسیقی دان مظلوم» نیز چون هاله ای ساتر عملکرد تاثیر کاروزران این موسیقی را در بحران آن پنهان کرده است.»

سخنران این نشست از انگشت شمار پژوهشگرانی است که در سی سال گذشته با نقد کلیشه های گمراه کننده ای از این دست به عمق ساخت این موسیقی پرداخته و سعی دارد تا بحران را بر بستر درون ساخت این موسیقی و تحلیل رفتار شناسی کاروزران و هنرمندان آن باتوجه به تحولات جامعه در حال گذار بررسی کند و در این گفتار، نه فقط به “چگونگی” بحران کنونی موسیقی ایرانی بلکه به “چرائی” موقعیت کنونی نیز می پردازد.

موسیقیدان، مجری و کارورز موسیقی ایرانی به انگیزه های فرهنگی، مادی و به اقتضای روز، بین دو قطب هویتی سرگردان است؛ او گاه در نقش پاسدار خاکستر در هیئت حافظ مرده ریگ موسیقائی قرون و اعصار گذشته ظاهر و در مواردی از حمایت های دولتی و مردمی برخوردار می شود و گاه با پشت کردن و حتی انکار میراث موسیقائی “ردیف موسیقی دستگاهی” تنها راه روشن نگه داشتن شعله موسیقی و افروختن مشعلی نو و سپردن آن به نسل آینده با “نوآوری” و بریده از تاریخ و صرف فاصله گرفتن تعریف می کند. در این رهگذار، در همه ساخته ها و پرداخته های نسل های گذشته، موادی برای “بازیافت” در معنای “Recycling” می بیند!

سرگردانی بین این دو قطب به ظهور “دوزیستانی” منجر شده است که به تدریج توانائی رنگ عوض کردن و تطبیق با محیط را در خود بالا برده و در بهره گیری از مواهب مالی – اجتماعی این تغییرات، ماهر تر و چیره دست تر می شوند.

در این نشست به استاد محمد رضا لطفی به عنوان یکی از آخرین افراد از نسل موسیقی دانان ایرانی پرداخته می شود که بی اعتنا به رانت های دولتی و امتیازات بازار و پسند مردمی، راه خود را رفت، مهر خود را بر دوره ای از حیات موسیقائی ایران نقش زد و خویشتن را به نمونه ای از “امکان مستقل زیستن هنرمند” ثابت کرد.

محمد جمال سماواتی، نوازنده تار و سه تار و آهنگ ساز، از اعضای سابق گروه های شیدا و عارف و منتقد موسیقی کنسرتهای مختلفی را با هنرمندان داخل و خارج از ایران به اجرا درآورده است. تاکنون با حضور این نوازنده سخنرانی‌های زیادی با موضوع “معرفی موسیقی ایرانی” در مراکز علمی، هنری و فرهنگی کشورهای مختلف انجام شده است.

***

هفتمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «نقد و بررسی عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی» روز دوشنبه ۳۱ خرداد از ساعت ۱۸ در فرهنگسرای ارسباران برگزار خواهد شد.

در این نشست فرزاد طالبی (مدیرکل دفتر موسیقی)، محمدرضا فیاض (موسیقیدان و منتقد)، بابک رضایی و محسن رجب پور (کارشناس) و رضا مهدوی به عنوان کارشناس مجری حضور خواهند داشت.

در هفتمین نشست «گفتمان ضرب اصول» مسائل و موضوعات مختلف مربوط به عملکرد دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دیدگاه کارشناسان و منتقدان مطرح می شود و مدیرکل این دفتر پاسخگوی مسائل مطرح شده خواهد بود.

پیش از این، شش جلسه از «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «بررسی وضعیت موسیقی صدا و سیما»، «بررسی وضعیت ارکسترهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی»، «بررسی عملکرد ۱۵ ساله خانه موسیقی»، «بررسی مشکلات کنسرتها (اجراهای زنده)» و «بررسی نحوه برگزاری سی و یکمین جشنواره موسیقی فجر» برگزار شده است.

هدف اصلی برگزارکنندگان سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» ایجاد فضایی مناسب برای بیان مشکلات موجود جامعه موسیقی است تا ضمن آگاهی از این مشکلات، فعالان و دست‌اندرکاران این جامعه شریف در جهت اصلاح و بهتر شدن شرایط صنفی‌شان حرکت کنند.

حضور در این نشست برای عموم آزاد است و علاقمندان برای شرکت در این برنامه می‌توانند به فرهنگسرای ارسباران واقع در خیابان شریعتی – بالاتر از پل سید خندان – خیابان جلفا مراجعه کنند و برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره ۲۲۸۷۲۸۱۸ تماس بگیرند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

دستانم یاریم نمی کنند (II)

دستانم یاریم نمی کنند (II)

همان طور که در شماره قبل این مقاله ذکر شد، درمان عارضه کرامپ نویسندگان (نوازندگان) ناامید کننده است. با این وجود شیوه های درمانی اندکی وجود دارد که البته بسیار به طول می انجامد. حداقل به اندازه عمر بوجود آمدن این بیماری! نزدیک به ۵% از مبتلایان به عارضه کرامپ نویسندگان به خودی خود درمان می شوند که البته در ۵ سال اول نیز می تواند عود کند. از راههای درمان این عارضه میتوان به استفاده از تحریک الکتریکی عصب (TENS) در عضلات خم کننده ساعد نام برد که در دوره زمانهای ۲ هفته ای صورت می گیرد و سبب تقویت هماهنگی عضلات تا مدت ۳ هفته بعد از درمان می شود؛ بنا براین یک درمان موقتی است.
روش سوزوکی (قسمت سوم)

روش سوزوکی (قسمت سوم)

در بخش ما توکیوشیناگاواکه (TokioShinagawa) که آقای میازاوا آنجا را اداره میکرد، یک پرنده کوچک دم درازی داشتیم که برای بچه های کوچکتری که برای درس ویولون به اینجا می آمدند بسیار عزیز بود. از زمانی که خانم و آقای میازاوا این مرغ مینا (یا بلبل) را خریدند، از همان ابتدا زبان ژاپنی یادش دادند، مرتب می گفت من پیکومیازاوا هستم!
چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (III)

چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (III)

من فکر می‌کنم که بچه‌ها خیلی زیادند و خیلی هم مثبت هستند. نه همه، ولی تعداد زیادی از آنها. مثلاً ارکستری مثل «پارسیان» که حدود ۲۵ نفرند، یکدفعه تصمیم گرفتند دوهزار کیلومتر پرواز کنند، با پول خودشان هزینه‌ی هتل را بپردازند و به استانبول بیآیند، که فقط من با آنها کار کنم. نه کنسرت، نه ضبط! چون من خودم آنجا کنسرت داشتم. هر روز من سه ساعت تمرین‌های خودم را داشتم بعد پنج یا شش ساعت بدون خستگی می‌آمدند که کار کنیم. فقط برای اینکه یاد بگیرند. اینها هم ایرانی هستند.
ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

یکی از دلایل دیگر ساده تر کردن این قطعات بود برای هنرجویان سنتور که بتوانند به راحتی آن را اجرا کنند و در اجرای آن مشکلی نداشته باشند. این قطعات به خاطر زیبایی شان مورد علاقه هنرجویان است ولی اگر نت آنها نباشد شاگرد با گوش به شکل نادرستی آنها را مینوازد.
بیژن کامکار: ما بازنشستگی نداریم

بیژن کامکار: ما بازنشستگی نداریم

… در فرهنگ و هنر واحدی بود برای سازسازی که مسئول‌اش آقای قنبری‌مهر بودند. اتفاقاً‌ آقای شجریان هم آنجا فعالیت‌هایی داشتند. در آن مرکز کار خوبی شروع شده بود در احیای سازهای قدیمی از جمله رباب که برای اولین بار آقای دلنوازی همانطور که گفتید در گروه پایور رباب زدند. ولی رباب زدن من خیلی تصادفی بود و بگذارید صادقانه اقرار کنم که از روی عشق و علاقه نبود. در گروه شیدا آقای لطفی به دوستی گفتند تارباس بزند ایشان ناراحت شدند و کلاً قهرکردند و رفتند. من گفتم من تارباس می‌زنم. بعضی‌ها امروز می‌پرسند تو که ساز اصلی‌ات تار است چرا دف‌زن شدی؟ همسر من هم یادش رفته است که من زمانی تارنواز بوده‌ام. از بدشانسی یا از خوش‌شانسی من در آن دوره پهلوان‌هایی مثل حسین علیزاده و محمدرضا لطفی بودند و این باعث شد که من خودم کوتاه آمدم و تارباس زدم. بعدها آقایان مظهری و درخشانی هم تارباس زدند. عود هم که کم و بیش در گروه بود. کم‌کم متوجه شدیم که بین تارباس و عود، جای یک آلتویی آن وسط خالی‌ست که رباب دقیقن همان نقش را داشت. کارهایی که این سازهای بم هر سه حضور داشتند می‌دیدیم که گروه بسیار خوب و کامل صدا می‌دهد. بنابراین مجید که آمد، من دیگر رباب زدم. گفتم که؛ من همیشه آماده به خدمت بودم.
گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

گزارش جلسه ششم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

به علاوه، چنانچه تفسیر و تاویل را روا بدانیم می‌توان مانند یک نوازنده‌ی تفسیرگر، جهان ذهنی و تخیلی ساخته شده بر پایه‌ی اثر موسیقایی (به‌دست نقدگر) را شرح داد یا به عکس، تفسیر آفریده شده توسط هنرمند اجرا کننده را توصیف یا تجزیه و تحلیل کرد. مدرس هشدار داد که حتما لازم نیست تنها معیار و مقیاس نقد اجرا، رعایت شدن یا نشدن اصالت قطعه و به اصطلاح یافتن یک تفسیر اصیل باشد.
ضیائی: ابزارهایی برای آنالیز سازها وجود دارد

ضیائی: ابزارهایی برای آنالیز سازها وجود دارد

بله، اما این افراد تعدادشان زیاد نیست و جای بسی خوشحالی و افتخار است که این نیاز احساس شده است و با توجه به دوری و شرایط سخت اقتصادی در آن کشور، انتخاب صحیح و درستی را در جهت کسب سایر علوم در پیش گرفته اند و البته نمیتوان مطمئن بود همه افرادی که وارد این بخش از علم و هنر سازسازی می شوند توانایی ماندن، ادامه و صعود را داشته باشند، چون در ابتدا شاید تصویر ذهنی هر شخص از آنچه می پوید در قیاس با آنچه بدست می آورد متفاوت باشد، زیرا که رشته هایی از این قبیل ویژگی های بارزی را در موضع مرجع آموزشی و شخص هنرجو اقتضا می کند؛ در برخی دیگر انتخاب یک رشته تحصیلی عاملی می شود برای انتخاب رشته های نزدیک تر به آنچه در توانایی های آن انسان تعریف شده است و یا حتی سایر تخصص ها که نهایتا می تواند منجر به تغییر رشته شود.
امیرآهنگ: کلاس استاد حنانه بسیار جذاب و مفید بود

امیرآهنگ: کلاس استاد حنانه بسیار جذاب و مفید بود

من ضمن کلاس خصوصی، در کلاس های گروهی استاد حنانه هم شرکت می کردم. آقای امیر علی حنانه هم در آن زمان، با وجود سن کم این دروس را قبلاً نزد پدرشان بطور خصوصی گذرانده و کاملا مسلط بودند با اینحال در کلاس گروهی بچه های هنرستان شرکت و به اعضای کلاس جهت تفهیم بهتر مطالب کمک می کردند.
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

جوزپه وردی، اپراساز محبوب (III)

وردی و واگنر رهبران بزرگ موسیقی مستقل از یکدیگر بودند که به نظر می رسید با یکدیگر خصومت نیز داشتند. آنان هیچ گاه با یکدیگر ملاقات نکردند. نظریات وردی بر آثار واگنر بسیار کم بوده اما همان نیز نیکخواهانه نبود: “واگنر همواره انتخابهای یک شکل دارد، راههای تکراری، تلاش برای پرواز به جایی که تنها انسانهای منطقی از بودن در آنجا نتیجه می گیرند.” با این وجود در مرگ واگنر گفت: “غم انگیز، محزون، متاسف انگیز…! واگنر نامی است که تاثیری بزرگ و جاودان بر تاریخ هنر به جای خواهد گذارد.” نظر واگنر درباره آثار وردی که تنها یکی از آنها معروف است، واگنر پس از گوش سپردن به رکیوم وردی گفت” بهترین سخن آن است که سخنی نگوییم!”
ذاکر حسین مشهور مروج طبلا در جهان

ذاکر حسین مشهور مروج طبلا در جهان

ذکیر حسین یا ذاکر حسین (Zakir Hussain) یکی از مشهورترین نوازندگان طبلا (ساز کوبه ای هندی) در دنیا می باشد که مهارت و استادی او موجب شده، ریتم نوازی هایش قلب تپنده هر نوع موسیقی باشد. وی اجراهای متعددی را با نوازندگان غربی و سازهای مختلف انجام داده است که برخی از ضبط های وی نیز توانسته جوایزی را در زمینه موسیقی تلفیقی و جهانی از آن خود نماید.