علوانی فقط یک آواز نیست (II)

یکی از فرهنگ های مردمان عرب در کل کشورهای عربی قبیله ایی بودن نوع زندگی آنهاست که هر قبیله به دلیل نوع موقعیت خاص خود نسبت به دیکر قبیله دیگر از تفاوتهایی مانند: لهجه، القاب، نوع رنگ لباس و مهمتر از همه نوع آواز خواندن آنها می باشد که به این نوع آوازهای محلی با فرم ساده «طور» گفته می شود. (۳)

اسامی اطوار معمولاً از اسم قبیله، اسم خواننده، شهر و منطقه آن طور، از جامعه که آن را مورد استفاده می دهند قرار گرفته می شود:
* اطواری که اسم آنها به شهر یا منطقه خاص نسبت داده شده است:
۱- طور الحیاوی: نسبت به شهر “الحی” و مشهورترین خواننده آن: (عباس فلیفل الحیاوی)
۲- طور الشطراوی: نسبت به شهر ”الشطره” و مشهورترین خواننده آن: (کاظم الشطری)
۳- طور المجراوی: نسبت به شهر”المجره” مشهورترین خواننده آن: (ناصرحکیم)
۴- طور الصنداکی: نسبت به شهر ”المصندک” مشهورترین خواننده آن: (شخیرسلطان)
۵- طور الحویزاوی: نسبت به شهر ”الحویزه” مشهورترین خواننده آن: (عبدالامیر الطویرجاوی)
۶- طور البحرانی: نسبت به کشور ”البحرین” مشهورترین خواننده آن: (شمس الدین سیدحسن)

* اطواری که اسم آن نسبت به قبیله خاصی می باشد:
۱- طور المحمداوی: نسبت به قبیله “البوحمد” و مشهورترین خواننده آن: (السید فالح)
۲- طور القزوینی: نسبت به قبیله “الساده آل قزوینی” و مشهورترین خواننده آن: (ابوالمعزم هدی القزوینی)
۳- طور الطریحی: نسبت به قبیله “آلال طریحی” و مشهورترین خواننده آن: (جعفرحسین الطریحی)
۴- طور الغافلی نسبت به قبیله “آل غافل” مشهورترین خواننده آن (علیوی الغافل)
۵- طور السویطی نسبت به قبیله “السویطات” مشهورترین خواننده آن (محمد السویطی)
۶- طور الحلیوی: نسبت به قبیله “الحلیو الغجریه” مشهورترین خواننده آن (مجباس الغجری)
۷- طور العراکی: نسبت به قبیله “العراکات” مشهورترین خواننده آن (حسن العراکی)
۸- طور عموری: نسبت به قبیله”عموری” مشهورترین خواننده آن: (قبیله عموری)

* اطواری که اسم آنها نسبت به خواننده آن طور می باشد:
۱- طور الجادری: نسبت به “الملا جادر” و مشهورترین خواننده آن: (الملا جادر)
۲- طور الزایرری: نسبت به “الحاج الزایر” مشهورترین خواننده آن (الحاج الزایر)
۳- طور الطویر جاوی: نسبت به “عبدالامیر الطویر جاوی” مشهورترین خواننده آن (عبدالامیر الطویر جاوی)
۴- طور المشموم: نسبت به “محمد المشموم” مشهورترین خواننده آن (محمد المشموم)
۵- طور العیاش: نسبت به “محمد العیاش” مشهورترین خواننده آن (عبدالامیر الطویر جاوی)

۶-طور الجبهانی: نسبت به “جبهان علی” مشهورترین خواننده آن (جبهان علی)
۷- طور المحبوب: نسبت به “محبوب العبد” مشهورترین خواننده آن (داخل حسن)
۸- طور العنیسی نسبت به “ملاعنیس” مشهورترین خواننده آن (حضیری ابوعزیز)
۹- طور علوانی: نسبت به “علوان الشویع” و مشهورترین خواننده آن: (علوان الشویع)
۱۰- طور العیاش: نسبت به “محمد العیاش” مشهورترین خواننده آن (عبدالامیر الطویر جاوی)

*اطواری که اسم آنها از طائفه آنها گرفته شده است:
۱-طورالصبی: نسبت به “الطائفهالصابئه” و مشهورترین خواننده آن: (حسن داود) (۴)

البته “طور” در خود کلمه در بین مردم خوزستان به معنی “حالت” و “سبک” می باشد. معروف ترین اطوار در بین عرب های خوزستان شامل: علوانی، ابنیه، دورگی (مخصوص اهالی شهر شادگان به آن دورقی هم گفت می شود) (۵)- عموری و محمداوی است. (۶)

از طور عموری تاطور علوانی:
در زمان پهلوی دوم (محمد رضا شاه) با به سر کار آمدن افراد نالایق و ضد فرهنگ و مذهب ایران شروع به نابودی تدریجی فرهنگ اقوام مختلف شدند.

بطوری که نسل حاضر در آن زمان هیچ تمایلی به حفظ رسومات پیشینیان خود نداشتن و به دنبال فرهنگ و آداب رسوم غربی کشیده می شدند. حال در چنین موقعیت اجتماعی که هیچ گونه وسایل حفظ آثار فرهنگی از جلمه شعر، موسیقی، داستانها، آداب و رسوم مربوط به مردمان عرب خوزستان بصورتی که قابل دسترس مردم عام باشد نبوده است.

پی نوشت
۳- روزنامه ایران، شماره ۵۳۴۱ به تاریخ ۲۷/۱/۹۲، صفحه ۱۹ (موسیقی)
۴- کتاب:«اطوار الغناء الریفی العراقی» مجله الحیاه الموسیقیه- ج ۴۱ – ص۸
۵- شادِگان نام شهری است در استان خوزستان ایران. در شادگان و پیرامون آن نخلستان‌های گسترده‌ای وجود دارد. این شهر در زمینه شعر عربی در خوزستان مشهور است. ۹۸درصد مردم شهرستان شادگان عرب و از تیره و طوایف بنی کعب، بنی تمیم، بنی مالک، باوی، مطور می‌باشند.
۶- کتاب:«موسیقی قوم عرب» نوشته بهمن کاظمی – ص ۷۲

یک دیدگاه

  • امیرحيدري
    ارسال شده در تیر ۱, ۱۳۹۵ در ۶:۱۶ ب.ظ

    لطفا اگر فایل صوتی از طورهاى موسیقى خوزستان دارین به اشتراک بگذارین

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آواز بنان (IV)

او غزلی را اجرا کرده است با ردیف «نشینم» (۲) که غزل‌سرا به جای «ببوسم»، «نشینم» را انتخاب کرده و بنان با چنان مهارتی این غزل را اجرا کرده که زهر و ابتذال کلمه را گرفته و این کاری است که از عهده همه کس برنمی‌آید.

نماد‌شناسی عود (VII)

ابن سینا در کتاب خود «شفا» (کتاب ریاضیات) (۲۲) بخش زیادی از فصل مربوط به آلات موسیقی را به بحث کوک و فواصل و فیزیک صدا اختصاص داده و در آن بیان کرده‌است که عود بهترینِ سازها و محبوب‌ترینِ آنها نزد مردم است. (۲۳) مضاف بر این در ادامه‌ راجع به تعداد سیم‌های عود می‌گوید که ما پیش‌تر آن را در یکی از افسانه‌هایی با نگاهی تن-نمایانه برای عود یافتیم: او می‌گوید که عود گاهی دارای ۵ جفت سیم است اما بیشتر ۴ جفت سیم دارد(۲۴) و در هر دو صورت سیم‌های این ساز معمولاً با یک فاصله‌ی چهارم نسبت به هم کوک می‌شوند.(۲۵)

از روزهای گذشته…

استاد شجریان آیا ثابت می‌کنید؟ (I)

استاد شجریان آیا ثابت می‌کنید؟ (I)

مطلبی که پیش رو دارید نامه سرگشاده غلامرضا میر هاشمی، سازگر و رئیس کانون سازندگان ساز خانه موسیقی است درباره دو ساز جدیدی که توسط محمدرضا شجریان ساخته و معرفی شده است: ساز از جمله پیچیده‌ترین ابزارهای ساخت بشر می‌باشد و هنوز بسیاری از رموز صدا دهی و نحوه‌ تولید صدا در رسیدن به کیفیت صدای عالی برای سازندگان ساز دست نیافته باقی مانده است. به همین علت نیز عده ‌زیادی از نوازندگان و حتی سازندگان ساز در مواجهه با تغییرات صوتی ساز دست به اقداماتی می‌زنند که تنها به صورت تجربی و آزمون و خطا بوده و بی شک راه حل قطعی محسوب نمی‌گردد. از طرفی نبود دانش کافی باعث می‌شود تا مسائلی شبه خرافی و باورهایی بی پایه و غیر علمی نیز عنوان شود.
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VIV)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (VIV)

در حرکت پایین‌رونده به سمت R1، که زمینه‌ساز فرود به ماهور است، درجه‌ی پنجم نقش ایستِ موقت را دارد. این مسئله در حقیقت تمهیدی ظریف است برای تأکید بر فاصله‌ی طنینی میان درجه‌ی چهارم و پنجم (فا و سل)، که همان اختلاف میان تتراکردهای سل‌ـ دو و فاـ سی‌بمل در ماهور است، بدون تغییر دادن فواصل درجات و آماده‌کردن فضا برای فرود به دانگ M3. لازم به ذکر است که علاوه بر ذکر نام دانگ‌ها، به‌دلیل اهمیت محور فاـ سل در فرود، از علامت قراردادی A برای توصیف این محور استفاده شده است. با تأکید بر این فاصله و همچنین درجه‌ی چهارم، کرانه‌ی پایینی تتراکرد فاـ سی‌بمل (نت فا) تعریف می‌شود و در ادامه، با حرکتی بالارونده دانگ سوم ماهور (M3) اجرا می‌شود.
فخرالدینی: نتیجه یازده سال زحمت من را از بین بردند

فخرالدینی: نتیجه یازده سال زحمت من را از بین بردند

به نظر من اصلا ایرادی ندارد و کارهای خاطره انگیز هم به نوبه خودش زیبا بود. تکرار کارها به این دلیل بود که خواست مردم این طور است. همچنین نسل جوان هم باید این خاطره‌ها را بشناسند؛ البته کارهای جدید هم اجرا می‌شد. وقتی مردم می‌خواهند که قطعه “ای ‌ایران” را اجرا کنیم و بارها آخر کنسرت فریاد میزنند، “ای ‌ایران” ما هم به احترام مردم، اجرا می‌کنیم؛ به طور کلی نقل ارکستر ملی نقل ملانصرالدین و پسرش بود و هر کاری که می‌کردیم، یک حرف و حدیثی پیش می‌آمد.
نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (I)

نگاهی به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ (I)

یادداشت زیر نگاهی‌ است کوتاه به کنسرت ˝نغمه‌های مرکب˝ که اوّل و دوم آبان‌ماه در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد. سعید نایب‌محمدی، آهنگساز و نوازنده‌ عود این برنامه بود که آواز مهدی امامی و تنبک و بندیر حمید قنبری او را همراهی می‌کردند.
پای صحبت طراح صداهای  Star Wars

پای صحبت طراح صداهای Star Wars

بن بارت (Ben Burtt) طراح اصلی مجموعه صداهای فیلمهای Star Wars در باره کار خود می گوید : در کار تهیه فیلم در واقع سه شغل مختلف دست اندر کار تولید مجموعه اصواتی هستند که شما در یک فیلم میشنوید. سه کار خلاقانه که در نهایت نوار صدای فیلم را تهیه میکنند، یکی از آنها صدابردار صحنه است.
نقدی بر هارمونی زوج (V)

نقدی بر هارمونی زوج (V)

علاوه بر این نویسنده در اصالت پا را فراتر می گذارد و به خطا می افتد. او می پندارد که تنها سازهای ایرانی هستند که از دیگر قوم ها تاثیر گرفته اند. کدام یک از سازهای غربی یا شرقی هستند که تنها زاده و ساخته ی یک فرهنگ هستند؟ رجوع کنید به تاریخ پیانو، ویولن، گیتار، تنبور و رباب. در بسیاری موارد تاثیر پذیری چندان زیاد بوده که در هیچ سندی یک فرهنگ یا کشور را سازنده ی یک ساز نمی دانند.
قاسمی: به دروغی به نام استعداد، اعتقاد ندارم!

قاسمی: به دروغی به نام استعداد، اعتقاد ندارم!

دوستان زیادی داریم که کارشان چیز دیگری هست و بعد از ظهر در استودیو ضبط میکنند، در این حد! یا آهنگسازان زیادی داریم … از روز اول این انگیزه در من بود که کر آماتور به معنی بد بودن کیفیت کار نیست و شغل بچه ها موسیقی نباشد، چون وقتی آنها شغلشان موسیقی نیست و عشقشان موسیقی است، توقع حقوقی ندارند می آیند به فرهنگسرای بهمن میگویند که فقط به ما یک سالن دهید تا تمرین کنیم.
نگاهی به اپرای عاشورا (II)

نگاهی به اپرای عاشورا (II)

با ریتمی دو چهارم در دستگاه نوا با رنگ آمیزی شوخ طبعانه بادی چوبی ها آغاز شده و سپس صدای قهقه های پی در پی، شنونده را مطلع میکند که در دربار یزید هستیم… آری داستان از این پرده آغاز میشود…
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

جادوی ایهام را فارسی زبانان آگاه، در مکتب حافظ تجربه کرده اند. فرزانه ای که بتواند با هر کس بزبان خود او سخن گوید و نیز هر کس از ظنّ خود یار او شود و با دیوانش تفأل زند و اهل هر فرقه ای او را به خود منسوب بداند، ناگزیر از بکارگیری صنعت «ایهام» است.
خاموشی ثمین باغچه‌بان

خاموشی ثمین باغچه‌بان

روزهای نخستین سال جدید در کنار همه‌ی شادی‌ها و حال و هوای بهاری خودش، برای اهالی موسیقی یک خبر ناراحت‌کننده را هم دربرداشت. ثمین باغچه‌بان، آهنگساز برجسته‌ی ایرانی که در سالهای پس از انقلاب در غربت در ترکیه زندگی می‌کرد، در سن هشتاد و دو سالگی درگذشت.