جایگاه و نقش استاد ناهید در گسترش و اشاعه ساز نی

حسن ناهید
حسن ناهید
یکی از مهم‌ترین اصولی که همواره اساتید هنر از جمله اساتید موسیقی در ایران به رسم دیرین به هنرجویان خود آموزش داده و می‌دهند رعایت اخلاق، نظم و جدیت در کار است. شاید در ابتدای امر هنرجو پی به راز این نکات و تأثیر آن در آینده‌ی هنری خود نبرد؛ ولی آنچه مسلم است این است که هنرمندانی که در تاریخ نام آنها ماندگار بوده و از آنها همیشه به نیکی یاد می‌شود در دوران زندگی خود این اصول را سرلوحه‌ی اعمال و رفتار خود قرار داده‌اند. در روزگار ما هستند اساتید و هنرمندانی که در کنار تبحر و جایگاه والای هنری خود، به عنوان یک معلم اخلاق نیز می‌توان از آنها یاد کرد.

استاد حسن ناهید از جمله بارزترین و متمایزترین هنرمندان از این دست می‌باشد. همراهی و همنوازی در مهم‌ترین ارکسترها وگروه‌های موسیقی ایرانی به عنوان نوازنده‌ی نی در طی حدود پنجاه سال اخیر از جمله ارکستر بزرگ سازهای ایرانی (نصرت‌الله گلپایگانی)، ارکستر نوازندگان سازهای ملی وزارت فرهنگ و هنر (ارکستر پایور)، ارکستر سازهای ایرانی (مرتضی حنانه)، ارکستر درویش، ارکستر سماعی، ارکستر رودکی، گروه اساتید، گروه عارف و نیز اجرا در برنامه‌های مختلف رادیویی، اجرای کنسرت‌های بسیار در کشورهای مختلف و علاوه بر آن سابقه‌ی تدریس طولانی در هنرستان موسیقی ملی، دانشگاه‌های موسیقی و سایر مؤسسات آموزشی موسیقی تنها بخشی از فعالیت هنری حسن ناهید می‌باشد.

اما آنچه بیش از همه نام استاد حسن ناهید را در بین تمامی هنرمندان و اساتید موسیقی متمایز و درخشان می‌کند، اخلاق والا و وارستگی اوست که این امر مورد تأیید تمامی کسانی است که در این سال‌ها با استاد ناهید همکاری داشته‌اند. داشتن نظم و جدیت در کار، تواضع و فروتنی، مهربانی و متانت در کنار تبحر و توانایی بسیار در اجرای ساز نی چه در ارکستر و چه به عنوان تکنواز، از استاد ناهید شخصیتی منحصربه‌فرد و تمام‌عیار ساخته که کمتر نمونه‌ای چنین در بین موسیقیدانان می‌توان یافت. در بین سازهای کلاسیک ایرانی، نی‌ آخرین سازی بود که توانست قابلیت خود را در همنوازی با ارکستر نشان دهد که این امر نیز با همت والا و توانایی استاد ناهید فرصت ظهور پیدا کرد.

با اینکه استاد ناهید در ابتدای سال‌های جوانی به واسطه‌ی زندگی در شیراز و محدودیت وسایل ارتباطی، امکان ارتباط مستقیم با استاد کسایی را نداشت اما به دلیل علاقه‌ی وافر وی به فراگیری ساز نی، از طریق رادیو و به‌طور غیر مستقیم توانست اصول مقدماتی نوازندگی نی را بیاموزد و با عزیمت به تهران نیز توانست به عنوان اولین نوازنده‌ی نی که از روی نت می‌نواخت خود را در جامعه‌ی موسیقی مطرح نماید. هر چند در ابتدا شیوه‌ی نوازندگی استاد ناهید به‌صورت لبی بوده و حتی تا زمانی‌ که در تهران و در ارکسترهای مختلف نوازندگی می‌کرد ترکیبی از شیوه‌ی لبی و دندانی را به‌کار می‌برد؛ بدین معنا که برای صدای بم از شیوه‌ی دندانی و برای صدای اوج، غیث و نیز صدای بم نرم از شیوه‌ی لبی استفاده می‌نمود.

این موضوع خصوصاً برای نوازندگان نی قابل درک است که تا چه حد استفاده همزمان از این دو شیوه و ایجاد تعادل در هر دو صدا از لحاظ نگهداری کوک مشکل و نیازمند تبحر بالا در نوازندگی می‌باشد. زیرا صدای تولید شده به روش لبی به‌طور طبیعی حدود نیم‌پرده بالاتر از صدای تولیدشده با شیوه‌ی دندانی است. اما بعدها استاد ناهید به توصیه‌ی استاد کسایی شیوه‌ی دندانی را به‌طور کامل جایگزین شیوه‌ی مرسوم نوازندگی خود نمود.

توضیح اینکه نوازندگی به شیوه لبی به معنای این است که صدای نی از طریق گذاردن سر نی بر روی لب‌ها تولید می‌گردد که این روش امروزه نیز در بین نوازندگان محلی رایج است. اما در شیوه‌ی دندانی سر نی بین دندان‌های پیشینِ بالایی قرارگرفته و هوا از طریق زبان وارد نی شده و صدای نی تولید می‌گردد. این شیوه در بین نوازندگان اصفهان رایج و مرسوم گردید و امروزه نیز نوازندگان نی هفت‌بند ایرانی از این شیوه استفاده می‌کنند.

به هر حال جایگاه و نقش استاد ناهید در گسترش و اشاعه ساز نی بر هیچ کس پوشیده نبوده و بسیاری از نوازندگان نسل امروز به‌صورت مستقیم و یا با واسطه تحت تأثیر تعلیمات و آموزه‌های این استاد گران‌قدر قرار گرفته‌اند. دوازدهم تیر ماه سال‌روز تولد استاد حسن ناهید می‌باشد و برای این استاد فرهیخته و دوست‌داشتنی طول عمری با برکت همراه با تندرستی و سلامت آرزومندیم.

Nay.ir

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXIV)

او هیچ چیزی جز سودا نمی نوشید. بی نهایت در سیگار کشیدن افراط می کرد و وسایل دود کردن خود را در کیفی زنانه به همراه خود تا خانه ی ما آورده بود. تا می توانست به همراه خود چپق و تنباکو آورده بود. در سال ۱۹۱۶، وقتی که آلیس به دوستان قدیمی خود (خانواده الگار) سر می زد، الگار در خانه ی خواهرش و در شهری دیگر به سر می برد.

امینی: وفادار حدود ۴۰۰ اثر دارد

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علیرضا امینی، نوازنده، ترانه سرا و مدیر ارکستر نیایش که قرار است در کنسرت «بگو کجایی» که قرار است ۹ شهریور ماه سال جاری در برج میلاد به روی صحنه برود؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

از روزهای گذشته…

خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خرم و تجویدی نیز از نمونه های دیگراند، تجویدی از اخطار پدرش سر باز زد. سرانجام لازم است به گروهی اشاره کنیم که حتی مجال خودآموختگی هم پیدا نکردند. به راستی تاریخ موسیقی ما تاریخ ناکامی استعدادها است!
زندگی و آثار جهانگیر ملک

زندگی و آثار جهانگیر ملک

مرحوم جهانگیر ملک، در بیست و نهم بهمن ماه سال ۱۳۱۱ در تهران خیابان ری، کوچه آبشار، پا به عرصه وجود نهاد. علاقمندی ایشان نسبت به نوازندگی تنبک از همان دوران تحصیل در دبیرستان دارالفنون شروع شد. اکبر گلپایگانی، خواننده مشهور از دوستان مدرسه ای ایشان بود که در همان دوران تحصیل نیز با هم به تمرین موسیقی می پرداختند.
کنسرواتوار ایروان در گفت وگو با نیک‌رأی کوثر (قسمت دوم)

کنسرواتوار ایروان در گفت وگو با نیک‌رأی کوثر (قسمت دوم)

قصه به آنجا رسید که در ایران، استادان یکدیگر را نفی می‌کنند. این را نیک‌رأی در حیطه موسیقی گله می‌کند، ولی در همه عرصه‌ها چنین است. مهندسی نیست که مهندس دیگر را گرامی بدارد، جز در تعارف و شعار. پزشکی نیست که تشخیص و تجویزپزشک قبلی را اشتباه یا لااقل بی‌فایده نداند… باری، به گفت وگو بازگردیم.
نقدی بر هارمونی زوج (IV)

نقدی بر هارمونی زوج (IV)

معمولا وقتی در نوشته ای نام گام دورین می آید و به دوره ای ویژه اشاره نمی شود، منظور “گام دورین سده های میانه” است که هنوز در موسیقی جاز و پاپ نیز مورد استفاده است مانند: آهنگ معروف «بیلی جین» از مایکل جکسون و «الینور ریگبی» از بیتل ها.
ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

ویولون مسیح استرادیواریوس (III)

در این نمونه موجود با در نظر گرفتن وضعیت فعلی آن بدون هیچ دگرگونی، آنگونه تلقی می شود که بر اساس نام های موثق در حاشیه طرح مزبور و همچنین سایر عناوین دیگر تحت عنوان مجموعه های معتبر، مشخصات و اطلاعات کاربردی دقیق و حقیقت آن منطبق برواقعیت می باشد.
زمان با شکوه نقطه اوج (I)

زمان با شکوه نقطه اوج (I)

درک موسیقی بدون درک زمان امکان ناپذیر است. این موسیقی است که در میدانی از استمرار زمانی محدود ظاهر میشود، بنابراین لازم است پیش از بررسی این هنر به موضوع زمان پبردازیم اگر زمان حال یا اکنون(دم) را لحظه تجلی دو زمان گذشته و آینده تعریف کنیم.
طرحی برای فرآیند موسیقایی

طرحی برای فرآیند موسیقایی

امروزه مفهوم فرآیند در سیستم های نوین مدیریتی بکار گرفته می شود. در این مفهوم برای تولید هر محصول سلسله ای از فعالیت ها انجام می گردد. هر فرآیند در درون سیستمی انجام می گردد و طی آن ورودی ها پس از طی یک سری فعالیتها به محصول تبدیل می شوند.
شوپن ، نوکتورن شماره ۱۱

شوپن ، نوکتورن شماره ۱۱

از زیباترین نوکتورنهای شوپن می توان به نوکتورن شماره ۱۱ در اپوس ۳۷ شماره یک اشاره کرد. موسیقی ملایمی که با دو تم کاملاً مشخص و مجزا در بخشهای A و B خود نوعی احساس سوگواری، پشیمانی و ناراحتی را القاء می کند.
تور کنسرت های موسیقی هادی سپهری به مناسبت نوروز

تور کنسرت های موسیقی هادی سپهری به مناسبت نوروز

تور کنسرت های موسیقی «هادی سپهری» به مناسبت نوروز در چند شهر از کشور ترکیه برگزار خواهد شد. هادی سپهری سرپرست گروه موسیقی تلفیقی آواز (گروه مشترک بین ایران و ترکیه) این بار همزمان با عید نوروز در شهرهای کارص (سه شب)، ازمیر (سه شب) و آنکارا (یک شب) همراه با «سپیده شایان راد» نوازنده ی ضربی به اجرای موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی مردمی ترکیه خواهند پرداخت.
اجرای کنسرتو پیانوی بهزاد رنجبران

اجرای کنسرتو پیانوی بهزاد رنجبران

کنسرتو پیانوی آقای بهزاد رنجبران از ۵ تا ۸ ژوئن ۲۰۰۸ به روی صحنه رفت. این کنسرت قسمتی از سری کنسرت های کلاسیک دلتا بود. موسیقی رنجبران به دلیل ملودی های ابتکاری و اوج گیرنده اش قابل ستایش است. این کنسرتو پیانو الهامیست از یکی از آثار پیانیست فرانسوی آقای تیبادت که نقش تکنواز در این کنسرت جهانی را هم به عهده داشت.