موسیقی و معنا (XII)

معانی موسیقایی در موسیقی غیرغربی، از دیدگاه روان‌شناختی بررسی نشده‌اند، هرچند این مسئله با توجه به میزان اندک مطالعات موسیقی‌شناختی در فرهنگ غیرغربی، در مقایسه با فرهنگ غربی، چندان تعجب‌آور نیست. مسئله‌ی معنای موسیقی تنها زمانی می‌تواند به کمک علوم شناختی به درستی مطرح می‌شود ‌که معانی مشروح در متون پرشمار قوم‌موسیقی‌شناسی، مرکز تحقیقات روان‌شناختی قرار گیرند.

افزون بر این، موضوع بیشتر رویکردهای تجربی به معنای موسیقی، فرایندهای مرتبط با گوش دادن به موسیقی را موضوع مطالعات خود قرار می‌دهند. این نگاه با بسیاری از رویکردهای فلسفی و جامعه‌شناختی نیز هماهنگ است (استثنای در خور یادآوری در این خصوص، کار Finnegan 1989 در زمینه‌ی جامعه‌شناسی‌ست) درحالی‌که یافته‌های قوم‌موسیقی‌شناسی نشان می‌دهند که موسیقی به مثابه کنشی متقابل بهتر فهمیده می‌شود تا ابژه‌ای شنیداری.

علوم روان‌شناختی نیز نیازمندندکه ابزارهایی برای بررسی معناهایی را که در ذات فرایندهای تعاملی موسیقی وجود دارند یا از آن ناشی می‌شوند، پیدا کنند که پژوهش‌هایی جهت رسیدن به روش‌های احتمالی و دست‌یابی به آن درحال انجام است (برای نمونه نک Clayton 2007). در نهایت علوم شناختی در موسیقی نیازمند اصلاح و آماده‌سازی رویکردهای نوین به معنا خواهند بود.

در نهایت علوم شناختی نیازمند اصلاح و فراهم کردن رویکردهای نوین به معنای موسیقایی متناسب با این نیاز خواهند بود؛ مانند نظریه‌ی «تله‌ی معنا»ی میلیکان (Millikan) (2004) که معنا را درچهارچوبی پویا ارائه کرده‌است.

بعید است بتوان با یک نظریه‌ی کاربردی و جامع موضوع معنای موسیقی را توضیح داد. همچنین بعید است به مسئله‌ی معنای موسیقی صرفاً با یک روش علمی پاسخ گفت. برخی از موارد مهم در بررسی معنای موسیقی در بررسی‌های علمی تأثیر بیشتری داشته‌اند؛ در حالی‌که برخی دیگر بی‌جهت نادیده گرفته شده‌اند. تحقیقات نظری و عملی در این زمینه و در علوم شناختی، هنوز در مراحل ابتدایی است.

وجود دیدگاهی چند جانبه در حوزه‌ی معنای موسیقی اهمیت فراوانی دارد؛ به‌ویژه در نگرش‌های نوظهوری که برخاسته از بررسی موسیقی در بافت غیرغربی آن هستند. این نگرش‌ها، می‌بایست در بررسی‌های آتیِ علوم شناختی در باب معنای موسیقی، بطور کامل مدنظر قرار گیرند.

مراجع
Adorno, T.
۱۹۷۶ Introduction to the sociology of music, New York: Seabury Press.

Berlyne, D. E.
۱۹۷۱ Aesthetics and psychobiology. New York: Appleton- Century-Crofts.

Blacking, J.
۱۹۶۷ Venda Children’s Songs: a study in ethnomusicological analysis, Johannesburg: Witwatersrand University Press.

Blood, A. J., & Zatorre, R. J.
۲۰۰۱ “Intensely pleasurable responses to musiccorrelate with activity in brain regions implicated in reward and emotion”.
Proceedings of the National Academy of Sciences, 98(20), 11818-11823.

Bohlman, P.
۲۰۰۰ “Ethnomusicology and music sociology”, In D. Greer (Ed.), Musicologyand sister disciplines, Oxford: OUP, pp: 288-298.
Born, G & Hesmondalgh, D. (Eds).
۲۰۰۰ Western music and others: difference, representation and appropriation in music, Berkeley: University of California Press.

Bourdieu, P.
۱۹۹۰ The logic of practice, Stanford: Stanford University Press.
Brower, C. (2000). A cognitive theory of musical meaning. Journal of Music Theory, 44(2), 323-379. Clayton, M.
۲۰۰۷ “Observing entrainment in music performance: video based observational analysis of Indian musicians’ tanpura playing and beat marking”, Musicae Scientiae, 11(1): 27-60.

Cook, N.
۲۰۰۱ “Theorizing musical meaning”, Music Theory Spectrum, 23(2): 170-195.
Cross, I., & Woodruff, G. E.
۲۰۰۸ “Music as a communicative medium”, In R. Botha & C. Knight (Eds), The prehistory of language, Oxford: Oxford University Press, Vol. 1, pp. 113-144.

Davies, S.
۱۹۹۴ Musical meaning and expression, Ithaca, NY: Cornell University Press.
Davies, S. (2001). Philosophical perspectives on music’s expressiveness. In P. Juslin & J. A. Sloboda (Eds.), Music and emotion:
theory and research (pp. 23-44). Oxford: Oxford University Press.
۲۰۰۳ Themes in the philosophy of music, Oxford: Oxford University Press.

Dempster, D.
۱۹۹۸ “Is there even a grammar of music?” Musicae Scientiae, 2(1): 55-64.

Dennett, D.
۱۹۸۷ The intentional stance. Cambridge, Mass: MIT Press.
۱۹۹۵ Darwin’s dangerous idea, London: Penguin Books.

DeNora, T.
۲۰۰۰ Music and everyday life. Cambridge, Cambridge University Press.

Feld, S., & Fox, A. A.
۱۹۹۴ “Music and language”, Annual Review of Anthropology, 23: 25-53.

Grayling, A. C. (Ed.).
۲۰۰۰ Philosophy : a guide through the subject, Oxford: Oxford University Press.

Hoopes, J. (Ed.).
۱۹۹۱ Peirce on signs: Writings on semiotic by Charles Sanders Peirce. Chapel Hill: University of North Carolina Press.

Jackendoff, R.
۱۹۸۷ Consciousness and the computational mind, Cambridge, MA: M.I.T. Press.
۲۰۰۲ Foundations of language: brain, meaning, grammar, evolution, Oxford: Oxford University Press.

James, J.
۱۹۹۳ The music of the spheres: music, science and the natural order of the universe, London: Little, Brown & Co. (UK).

Johnson, M.
۱۹۸۷ The Body in the Mind:The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason, Chicago: Chicago University Press.

Johnson-Laird, P. N.
۱۹۸۳ Mental models, Cambridge: C.U.P.

Juslin, P., & Sloboda, J. A. (Eds)
۲۰۰۱ Music & emotion: theory and research, Oxford: OUP.
Koelsch, S. Kasper, E. Sammler, D. Schultze, K. Gunter, T. & Frederici, A.
۲۰۰۴ Music, language and meaning: brain signatures of semantic processing. Nature Neuroscience, 7(3), 302-307.

Kramer, L.
۱۹۹۵ Music and postmodernist thought, London: University of California Press.

Lakoff, G.
۱۹۸۷ Women, fire and dangerous things, Chicago: University of Chicago Press.

Larson, S.
۱۹۹۸ Musical forces and melodic patterns. Theory and Practice, 22/23, 55-71.

Larson, S.
۲۰۰۲ Musical forces, melodic expectation, and jazz melody. Music Perception, 19(3), 351-385.

Larson, S.
۲۰۰۴ Musical forces and melodic expectations: Comparing computer models and experimental results. Music Perception, 21(4),457-498.

Larson, S. & VanHandel, L.
۲۰۰۵ Measuring musical forces. Music Perception, 23(2), 119-136.

Lerdahl, F.
۲۰۰۳ “Two ways in which music relates to the world”, Music Theory Spectrum, 25(2): 367-373.

MacDonald, R., Hargreaves, D., & Miell, D.
۲۰۰۲ Musical Identies, Oxford: Oxford University Press.

Martin, P.
۱۹۹۵ Sounds and Society: Themes in the Sociology of Music, Manchester: Manchester University Press.

McClary, S.
۱۹۹۱ Feminine endings: music, gender and sexuality, Minnesota: University of Minnesota Press.

Merriam, A. P.
۱۹۶۴ The anthropology of music, Chicago: Northwestern University Press.

Nattiez, J.-J.
۱۹۹۰ Music and discourse: toward a semiology of music, Princeton, NJ: Princeton University Press.

North, A. C., & Hargreaves, D. J.
۱۹۹۵ Subjective complexity, familiarity, and liking for popular music.
Psychomusicology, 14, 77–۹۳٫

Orr, M. G., & Ohlsson, S.
۲۰۰۵ Relationship between complexity and liking as a function of expertise. Music
Perception, 22(4), 583-611.

Palisca, C.
۱۹۸۵ Humanism in Italian Renaissance musical thought, New Haven, CT: Yale University Press.

Raffman, D.
۱۹۹۳ Language, music and mind, Cambridge, Mass: M.I.T. Press.

Scruton, R.
۱۹۸۷ “Analytical philosophy and the meaning of music”, Journal of Aesthetics and Art Criticism, 46: 169-176.
۱۹۹۷ The aesthetics of music. Oxford: Clarendon Press.

Sibley, F.
۱۹۵۹ “Aesthetic concepts”, Philosophical Review, 68: 421-450.
Slobin, M.
۱۹۹۳٫ Subcultural sounds: micromusics of the West. Hanover: Weslyan UniversityPress.

Sloboda, J. A., O Neill, S. A., & Ivaldi, A.
۲۰۰۱٫ Functions of music in everyday life: an exploratory study using the Experience Sampling Method. Musicae Scientiae 5(1), 9-32.

Sparshott, F.
۱۹۹۸ “Reflections on Affektenlehre and Dance Theory in the Eighteenth Century”, The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 56(1): 21-28.

Sparshott, F., & Goehr, L.
۲۰۰۱ “Philosophy of music: Early Christian thought; Medieval thought”, In S. Sadie (Ed.), The New Grove Dictionary of Music and Musicians, London: Macmillan, Vol. 19: pp. 608-611.

Tarski, A.
۱۹۵۶ Logic, semantics. mathematics: papers from 1923 to 1938 (J. H. Woodger, Trans.), Oxford: Oxford University Press. Thomas, D. A.

۱۹۹۵ Music and the origins of language: theories from the French Enlightenment, Cambridge: Cambridge University Press.

Titon, J. T., & Slobin, M.
۱۹۹۶ “The music-culture as a world of music”, In J. T. Titon (Ed.), Worlds of music: an introduction to the music of the world’s peoples, New York: Schirmer Books, pp: 1-15.

Tolbert, E.
۲۰۰۱٫ Music and meaning: An evolutionary story. Psychology of Music, 29, 89-94.

Violi, P.
۱۹۹۹ “Semiotics and cognition”, In R. A. Wilson & F. C. Keil (Eds.), The MIT encyclopedia of cognitive sciences (pp. 744-745). Cambridge, MA: MIT Press.

Wollheim, R.
۱۹۸۰ Art and its objects (2nd ed.), Cambridge: Cambridge University Press.

Zbikowski, L. M.
۲۰۰۲ Conceptualizing music: cognitive structure, theory and analysis. Oxford:
Oxford University Press


مجله شهر کتاب

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تعطیلی برنامه های موسیقی به دلیل شیوع کرونا

لغو مجدد کلیه فعالیت های هنری در سراسر کشور، طی اطلاعیه جدیدی از وزارت ارشاد تا یک هفته دیگر اعلام شد. در پی شیوع ویروس کرونا و جهت پیشگیری از گسترش آن، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در توافق و تصمیم مشترک با وزارت بهداشت، طی اطلاعیه ای کلیه کنسرت ها، اجراهای تئاتر، اکران سینمایی و دیگر تجمعات هنری را تا تاریخ جمعه نهم اسفندِ جاری ملغی اعلام و محمد الهیاری، مدیر کل دفتر موسیقی این خبر را رسما ابلاغ کرد.

واکاوی نظری موسیقی امبینت (IX)

او در کتاب خود «موسیقی در گذر از قرنها» داستانی جالب از پادشاه موسیقی شفا بخش استیون هالپرن (۵۲) نقل می کند: «بعد از اتمام یک سمینار در مورد موسیقی نیوایج که در دهه ۷۰ برگزار شده بود من او (استیون هالپرن) را برای صرف شام به خانه ام دعوت کردم و مدت زیادی در باره موسیقی باب روز یعنی نیوایج صحبت کردیم. در آخر من در مورد آلبومش اخیرش (۵۳) از او سوال کردم. یادداشت های او درخلال بروشور آلبوم ادعا می کرد که هر یک از هفت آهنگ این آلبوم برای مدیتیشنی خاص و مخصوص یکی از چاکراهای هفتگانه است. می خواستم بدانم که او از کجا می فهمد که کدام آکورد و چگونه روی چاکرای خاصی تاثیر دارد؟ من او را به این دلیل تحت فشار گذاشتم که فکر می کردم شاید او به معدن طلای اسرار آمیز عرفان (!) دست پیدا کرده است. سرانجام خندید و گفت: همه اینها فقط یک فریب است. نیازی به گفتن نیست که پس از آن، از اینگونه باورها دست برداشتم و رابطه ما همان جا برای همیشه تمام شد.»

از روزهای گذشته…

اختتامیه ششمین نوای خرّم برگزار شد

اختتامیه ششمین نوای خرّم برگزار شد

آیین اختتامییه ششمین جشنواره و جایزه موسیقی همایون خرّم (نوای خرم ۶) شامگاه پنجشنبه ۲۱ آذر ماه با حضور تعدادی از هنرمندان، شرکت کنندگان و تعدادی از مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت تهران برگزار شد.
نقدی بر نوشته‌ی «وهم یا نبوغ»: زنجیره‌ی تقلیل، جبر و انفعال

نقدی بر نوشته‌ی «وهم یا نبوغ»: زنجیره‌ی تقلیل، جبر و انفعال

نوشته‌ «وهم یا نبوغ» دوست خوبم سعید یعقوبیان که در گفتگوی هارمونیک انتشار یافت با واکنش‌های مختلفی مواجه شد. عمده‌ی این واکنش‌ها معطوف به گزاره‌ی مبنایی نوشته یعنی پایین بودن ضریب هوش ایرانی‌ها در قیاس با مردمان سایر کشورهای جهان بود که از نظر نویسنده باعث افت کیفی آثار موسیقایی ایران می‌شود. مقصود نوشته‌ی حاضر امّا ردّ گزاره‌هایی مانند پایین بودن ضریب هوش ایرانیان نیست و مفروض من این است که نتایج اشاره ‌شده در نوشته‌ی «وهم یا نبوغ» قابل‌اطمینان‌ترین یافته‌ها در زمینه‌ی ضریب هوشی کشورهای مختلف هستند. آنچه به نقد آن خواهم پرداخت لایه‌ای دیگر – و به‌زعم من مهم‌تر – در تحلیل موجود در نوشته‌ی «وهم یا نبوغ» است.
لطفی منصوری، بزرگترین کارگردان ایرانی اپرا

لطفی منصوری، بزرگترین کارگردان ایرانی اپرا

لطفی منصوری کارگردان بزرگ اپرا که از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۱ کارگردان اصلی اپرای سانفرانسیسکو (San Francisco Opera) بود، متولد ۱۹۲۹است. در زمانی که ترنس مک اووین باز نشستگی خود را اعلام کرد، منصوری کاملا شناخته شده بود. او رئیس کمپانی کانادایی اپرا در تورنو (Toronto) بود، مدرک تحصیلی داروسازی را از لوس انجلس دریافت نموده، اما آن را به منظور دنبال کردن تمام وقت اپرا، رها کرد. در ابتدا به عنوان خواننده جوان با صدای تنور (tenor) به همراه (UCLA’s Opera Workshop) و پس از آن با خود اپرا، ادامه داد.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (VI)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (VI)

این موضوع که در کتاب گسترش نظری بیشتری نیافته به نگر من یکی از مهم‌ترین دیدگاه‌های موسیقی‌شناسانه و منتقدانه‌ای است که محمدرضا فیاض به طرزی که مناسب هدفش باشد، مطرح ساخته است. از این توضیحات نسبتا فنی که بگذریم مجموعه ویژگی‌های دیگری هم دارد که در میان نوشتار‌های اخیر کمیاب است. مولف مانند بسیار از ماها به موسیقی و فرهنگش ارادتی دارد. رد پای ارادت را در دیگر کتاب‌های موسیقی‌مان نیز می‌توان یافت، اما این یکی کمی فرق دارد به خودبزرگ‌بینی و خودمحوری فرهنگی آمیخته نیست.
شماره‌ی دوم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی دوم مهرگانی منتشر شد

به تازگی دومین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی منتشر شده است. در این شماره پس از سخن نخست، که یاران مهرگانی در آن به بیان دقیق‌تر علل انتشار رایگان و الکترونیکی این نشریه و معرفی«پژوهش‌نامه‌های آزاد(۱)» (Open Access Journal) پرداخته‌اند، می‌توانید این مقاله‌ها را بخوانید: «در جستجوی ریشه‌های آریستوگزنوسی اندیشه‌ی موسیقایی فارابی» از آورین صداقت‌کیش، «بررسی عود از جنبه‌ی ریخت‌شناسی در رسالات موسیقی قدیم ایران»از نرگس ذاکرجعفری، «ضربی؛ اصطلاحی نه چندان دقیق و روشن» از بابک خضرایی، «تکیه‌ها در شعر فارسی و جایگاه آنها در تلفیق شعر و موسیقی»از روح‌الله شیرمحمد و «موسیقی‌دانان یهودی و موسیقی فارس» نوشته‌ی لارنس د. لُب و ترجمه‌ی ناتالی چوبینه. برای دریافت این دوفصلنامه‌ی پژوهشی رایگان می‌توانید به آدرس www.mehregani.ir مراجعه نمایید.
جانی لنگ

جانی لنگ

جانی لنگ (Jonny Lang) نواختن گیتار را از سن ۱۲ سالگی پس از اینکه به همراه پدر خود به دیدن کنسرت گروه Bad Medicine( یکی از از معدود گروههای Blues در Fargo) رفت، آغاز کرد. او خیلی زود کلاسهای آموزش گیتار خود را نزد Ted Larsen نوازنده گیتار گروه Bad Medicine آغاز کرد. او به گروه Bad Medicine که بعدا نام خود را به Kid Jonny Lang and the Big Bang تغییر داد پیوست.
نگاهی به اپرای مولوی (VII)

نگاهی به اپرای مولوی (VII)

این پرده با دستگاه راست پنجگاه آغاز میشود؛ نوری به زیبایی روی پردهِ نقالیِ بازار افتاده که ناگهان صوت پرده خوانی را می شنویم که داستان تصاویر روی پرده را که شرح حمله مغولان است را برای مردم شرح میدهد. نقال با این مطلع می خواند: “هم مرگ بر جهان شما نیز بگذرد هم رونق زمان شما نیز بگذرد ” خواننده پرده خوان مهدی امامی آواز خوان جوان است که به خاطر سبک و سونوریته خاصش نقش افراد میانسال را به خوبی ایفا میکند. صدای او پر حجم است و توان خاصی دارد؛ وقتی امامی در اوج میخواند، حجم صدا در اوج هم حفظ می شود و این توانایی او شنونده را بسیار تحت تاثیر قرار میدهد.
ریتم و ترادیسی (XVIII)

ریتم و ترادیسی (XVIII)

ذره ها هنگامِ خوشه شدنِ تعداد زیادی از آن ها با همْ مفید واقع می شوند. زِناکیس هر ذره را به صورت نقطه ی کوچکی تصویر می کند، و نقاط را بر یک «پرده» که محورهایش فرکانس و کثرت ذره را مشخص می کند قرار می دهد. سپس مجموعه ای از پرده ها (که یک «کتاب» نامیده می شود) در طول زمان (مانند قاب های راکد مجزای یک فیلم) به منظور ایجاد بافت های صوتی پیچیده ی در حالِ تحول پخش می شود. شکل ۲۴ این موضوع را نشان می دهد.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و چهارم)

جادوی ایهام را فارسی زبانان آگاه، در مکتب حافظ تجربه کرده اند. فرزانه ای که بتواند با هر کس بزبان خود او سخن گوید و نیز هر کس از ظنّ خود یار او شود و با دیوانش تفأل زند و اهل هر فرقه ای او را به خود منسوب بداند، ناگزیر از بکارگیری صنعت «ایهام» است.
نوشته ای از یحیی

نوشته ای از یحیی

در سال ۱۳۰۶ هُوْهانِس آبکاریان (Hovhannes Abkarian) مشهور به یحیی (۱۲۵۴ – ۲۷ بهمن ۱۳۱۰) تار ساز مشهور در مقاله ای به روزنامه ناهید از وضعیت ساز سازی در ایران گله می کند. این مقاله نشان دهنده قدرت قلم و روحیات این استاد بزرگ سازسازی ایران است. یحیی بعد از ۴ سال از انتشار این مقاله در اصفهان درگذشت؛ بعد از آن تنها تارهایش زنده کننده نام او بودند و حتی مقبره او ناشناخته بود. در سال ۱۳۸۳ با تلاش عده ای از دوستدارانش، از طریق ارتباط با خانواده او و گورستان ارامنه اصفهان، مقبره او کشف شد و در مراسمی سنگ قبری برای مزار او تهیه شد.