موسیقی و معنا (XII)

معانی موسیقایی در موسیقی غیرغربی، از دیدگاه روان‌شناختی بررسی نشده‌اند، هرچند این مسئله با توجه به میزان اندک مطالعات موسیقی‌شناختی در فرهنگ غیرغربی، در مقایسه با فرهنگ غربی، چندان تعجب‌آور نیست. مسئله‌ی معنای موسیقی تنها زمانی می‌تواند به کمک علوم شناختی به درستی مطرح می‌شود ‌که معانی مشروح در متون پرشمار قوم‌موسیقی‌شناسی، مرکز تحقیقات روان‌شناختی قرار گیرند.

افزون بر این، موضوع بیشتر رویکردهای تجربی به معنای موسیقی، فرایندهای مرتبط با گوش دادن به موسیقی را موضوع مطالعات خود قرار می‌دهند. این نگاه با بسیاری از رویکردهای فلسفی و جامعه‌شناختی نیز هماهنگ است (استثنای در خور یادآوری در این خصوص، کار Finnegan 1989 در زمینه‌ی جامعه‌شناسی‌ست) درحالی‌که یافته‌های قوم‌موسیقی‌شناسی نشان می‌دهند که موسیقی به مثابه کنشی متقابل بهتر فهمیده می‌شود تا ابژه‌ای شنیداری.

علوم روان‌شناختی نیز نیازمندندکه ابزارهایی برای بررسی معناهایی را که در ذات فرایندهای تعاملی موسیقی وجود دارند یا از آن ناشی می‌شوند، پیدا کنند که پژوهش‌هایی جهت رسیدن به روش‌های احتمالی و دست‌یابی به آن درحال انجام است (برای نمونه نک Clayton 2007). در نهایت علوم شناختی در موسیقی نیازمند اصلاح و آماده‌سازی رویکردهای نوین به معنا خواهند بود.

در نهایت علوم شناختی نیازمند اصلاح و فراهم کردن رویکردهای نوین به معنای موسیقایی متناسب با این نیاز خواهند بود؛ مانند نظریه‌ی «تله‌ی معنا»ی میلیکان (Millikan) (2004) که معنا را درچهارچوبی پویا ارائه کرده‌است.

بعید است بتوان با یک نظریه‌ی کاربردی و جامع موضوع معنای موسیقی را توضیح داد. همچنین بعید است به مسئله‌ی معنای موسیقی صرفاً با یک روش علمی پاسخ گفت. برخی از موارد مهم در بررسی معنای موسیقی در بررسی‌های علمی تأثیر بیشتری داشته‌اند؛ در حالی‌که برخی دیگر بی‌جهت نادیده گرفته شده‌اند. تحقیقات نظری و عملی در این زمینه و در علوم شناختی، هنوز در مراحل ابتدایی است.

وجود دیدگاهی چند جانبه در حوزه‌ی معنای موسیقی اهمیت فراوانی دارد؛ به‌ویژه در نگرش‌های نوظهوری که برخاسته از بررسی موسیقی در بافت غیرغربی آن هستند. این نگرش‌ها، می‌بایست در بررسی‌های آتیِ علوم شناختی در باب معنای موسیقی، بطور کامل مدنظر قرار گیرند.

مراجع
Adorno, T.
۱۹۷۶ Introduction to the sociology of music, New York: Seabury Press.

Berlyne, D. E.
۱۹۷۱ Aesthetics and psychobiology. New York: Appleton- Century-Crofts.

Blacking, J.
۱۹۶۷ Venda Children’s Songs: a study in ethnomusicological analysis, Johannesburg: Witwatersrand University Press.

Blood, A. J., & Zatorre, R. J.
۲۰۰۱ “Intensely pleasurable responses to musiccorrelate with activity in brain regions implicated in reward and emotion”.
Proceedings of the National Academy of Sciences, 98(20), 11818-11823.

Bohlman, P.
۲۰۰۰ “Ethnomusicology and music sociology”, In D. Greer (Ed.), Musicologyand sister disciplines, Oxford: OUP, pp: 288-298.
Born, G & Hesmondalgh, D. (Eds).
۲۰۰۰ Western music and others: difference, representation and appropriation in music, Berkeley: University of California Press.

Bourdieu, P.
۱۹۹۰ The logic of practice, Stanford: Stanford University Press.
Brower, C. (2000). A cognitive theory of musical meaning. Journal of Music Theory, 44(2), 323-379. Clayton, M.
۲۰۰۷ “Observing entrainment in music performance: video based observational analysis of Indian musicians’ tanpura playing and beat marking”, Musicae Scientiae, 11(1): 27-60.

Cook, N.
۲۰۰۱ “Theorizing musical meaning”, Music Theory Spectrum, 23(2): 170-195.
Cross, I., & Woodruff, G. E.
۲۰۰۸ “Music as a communicative medium”, In R. Botha & C. Knight (Eds), The prehistory of language, Oxford: Oxford University Press, Vol. 1, pp. 113-144.

Davies, S.
۱۹۹۴ Musical meaning and expression, Ithaca, NY: Cornell University Press.
Davies, S. (2001). Philosophical perspectives on music’s expressiveness. In P. Juslin & J. A. Sloboda (Eds.), Music and emotion:
theory and research (pp. 23-44). Oxford: Oxford University Press.
۲۰۰۳ Themes in the philosophy of music, Oxford: Oxford University Press.

Dempster, D.
۱۹۹۸ “Is there even a grammar of music?” Musicae Scientiae, 2(1): 55-64.

Dennett, D.
۱۹۸۷ The intentional stance. Cambridge, Mass: MIT Press.
۱۹۹۵ Darwin’s dangerous idea, London: Penguin Books.

DeNora, T.
۲۰۰۰ Music and everyday life. Cambridge, Cambridge University Press.

Feld, S., & Fox, A. A.
۱۹۹۴ “Music and language”, Annual Review of Anthropology, 23: 25-53.

Grayling, A. C. (Ed.).
۲۰۰۰ Philosophy : a guide through the subject, Oxford: Oxford University Press.

Hoopes, J. (Ed.).
۱۹۹۱ Peirce on signs: Writings on semiotic by Charles Sanders Peirce. Chapel Hill: University of North Carolina Press.

Jackendoff, R.
۱۹۸۷ Consciousness and the computational mind, Cambridge, MA: M.I.T. Press.
۲۰۰۲ Foundations of language: brain, meaning, grammar, evolution, Oxford: Oxford University Press.

James, J.
۱۹۹۳ The music of the spheres: music, science and the natural order of the universe, London: Little, Brown & Co. (UK).

Johnson, M.
۱۹۸۷ The Body in the Mind:The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason, Chicago: Chicago University Press.

Johnson-Laird, P. N.
۱۹۸۳ Mental models, Cambridge: C.U.P.

Juslin, P., & Sloboda, J. A. (Eds)
۲۰۰۱ Music & emotion: theory and research, Oxford: OUP.
Koelsch, S. Kasper, E. Sammler, D. Schultze, K. Gunter, T. & Frederici, A.
۲۰۰۴ Music, language and meaning: brain signatures of semantic processing. Nature Neuroscience, 7(3), 302-307.

Kramer, L.
۱۹۹۵ Music and postmodernist thought, London: University of California Press.

Lakoff, G.
۱۹۸۷ Women, fire and dangerous things, Chicago: University of Chicago Press.

Larson, S.
۱۹۹۸ Musical forces and melodic patterns. Theory and Practice, 22/23, 55-71.

Larson, S.
۲۰۰۲ Musical forces, melodic expectation, and jazz melody. Music Perception, 19(3), 351-385.

Larson, S.
۲۰۰۴ Musical forces and melodic expectations: Comparing computer models and experimental results. Music Perception, 21(4),457-498.

Larson, S. & VanHandel, L.
۲۰۰۵ Measuring musical forces. Music Perception, 23(2), 119-136.

Lerdahl, F.
۲۰۰۳ “Two ways in which music relates to the world”, Music Theory Spectrum, 25(2): 367-373.

MacDonald, R., Hargreaves, D., & Miell, D.
۲۰۰۲ Musical Identies, Oxford: Oxford University Press.

Martin, P.
۱۹۹۵ Sounds and Society: Themes in the Sociology of Music, Manchester: Manchester University Press.

McClary, S.
۱۹۹۱ Feminine endings: music, gender and sexuality, Minnesota: University of Minnesota Press.

Merriam, A. P.
۱۹۶۴ The anthropology of music, Chicago: Northwestern University Press.

Nattiez, J.-J.
۱۹۹۰ Music and discourse: toward a semiology of music, Princeton, NJ: Princeton University Press.

North, A. C., & Hargreaves, D. J.
۱۹۹۵ Subjective complexity, familiarity, and liking for popular music.
Psychomusicology, 14, 77–۹۳٫

Orr, M. G., & Ohlsson, S.
۲۰۰۵ Relationship between complexity and liking as a function of expertise. Music
Perception, 22(4), 583-611.

Palisca, C.
۱۹۸۵ Humanism in Italian Renaissance musical thought, New Haven, CT: Yale University Press.

Raffman, D.
۱۹۹۳ Language, music and mind, Cambridge, Mass: M.I.T. Press.

Scruton, R.
۱۹۸۷ “Analytical philosophy and the meaning of music”, Journal of Aesthetics and Art Criticism, 46: 169-176.
۱۹۹۷ The aesthetics of music. Oxford: Clarendon Press.

Sibley, F.
۱۹۵۹ “Aesthetic concepts”, Philosophical Review, 68: 421-450.
Slobin, M.
۱۹۹۳٫ Subcultural sounds: micromusics of the West. Hanover: Weslyan UniversityPress.

Sloboda, J. A., O Neill, S. A., & Ivaldi, A.
۲۰۰۱٫ Functions of music in everyday life: an exploratory study using the Experience Sampling Method. Musicae Scientiae 5(1), 9-32.

Sparshott, F.
۱۹۹۸ “Reflections on Affektenlehre and Dance Theory in the Eighteenth Century”, The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 56(1): 21-28.

Sparshott, F., & Goehr, L.
۲۰۰۱ “Philosophy of music: Early Christian thought; Medieval thought”, In S. Sadie (Ed.), The New Grove Dictionary of Music and Musicians, London: Macmillan, Vol. 19: pp. 608-611.

Tarski, A.
۱۹۵۶ Logic, semantics. mathematics: papers from 1923 to 1938 (J. H. Woodger, Trans.), Oxford: Oxford University Press. Thomas, D. A.

۱۹۹۵ Music and the origins of language: theories from the French Enlightenment, Cambridge: Cambridge University Press.

Titon, J. T., & Slobin, M.
۱۹۹۶ “The music-culture as a world of music”, In J. T. Titon (Ed.), Worlds of music: an introduction to the music of the world’s peoples, New York: Schirmer Books, pp: 1-15.

Tolbert, E.
۲۰۰۱٫ Music and meaning: An evolutionary story. Psychology of Music, 29, 89-94.

Violi, P.
۱۹۹۹ “Semiotics and cognition”, In R. A. Wilson & F. C. Keil (Eds.), The MIT encyclopedia of cognitive sciences (pp. 744-745). Cambridge, MA: MIT Press.

Wollheim, R.
۱۹۸۰ Art and its objects (2nd ed.), Cambridge: Cambridge University Press.

Zbikowski, L. M.
۲۰۰۲ Conceptualizing music: cognitive structure, theory and analysis. Oxford:
Oxford University Press


مجله شهر کتاب

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

یادداشتی بر آلبوم «موسیقی نظامی دوره‌ی قاجار»

در حالی‌که از بسیاری از موسیقیدانان نیم قرن قبل نیز، امروزه ضبط‌ها و اطلاعات محدودی در دسترس است، تردیدی نمی‌ماند که شنیدن نواخته‌هایی از موسیقی ایران متعلق به بیش از ۱۱۰ سال پیش، چه اندازه هیجان‌انگیز خواهد بود و به لحاظ بررسی‌های موسیقی‌شناختی تا چه حد می‌تواند اطلاعات مفیدی به دست دهد. لذا انتشار چنین آثاری رخدادی ارزشمند و مسرت‌بخش است. اما وقتی اثری منتشر می‌شود که حاوی موسیقی‌ها و اطلاعات تاریخی با ارزش است، ذکر منبع و مأخذ، اعتبار و ارزش آن را مضاعف می‌کند و سبب می‌شود تا مخاطب نیز با اعتماد و دانش بیشتری سراغ آن برود. از این‌رو شایسته بود که مشخص می‌شد ضبط‌های این آلبوم از چه منبع یا منابعی به دست آمده‌اند، تاکنون کجاها بوده‌اند و چگونه کشف شده‌اند. (۱)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IV)

دلیل اینکه این کارها را کرده‌ام این است که من اساساً از سال ۲۰۰۰ از سیستم موسیقی اروپا بریده‌ام. از سال ۲۰۰۰ به‌غیراز چند تک قطعه پراکنده که در سیستم موسیقی اروپایی است دیگر از سیستم موسیقی اروپا استفاده نمی‌کنم. و تماماً از سیستم موسیقی ایران در نوشتن قطعات استفاده می‌کنم. اولین کارهایی که در نوشتن آنها از موسیقی ایرانی استفاده کردم همین مجموعه کارهای خوشنویسی بود که اولین سری این مجموعه را برای سازهای زهی نوشتم. چراکه ربع پرده‌ها را به‌خوبی می‌توانند بزنند. بعدها برای سازهای بادی هم شروع به نوشتن کردم. به‌طور مثال «خوشنویسی شماره ۷» برای سه فلوت هست. بعدتر یک نسخه آن را برای فلوت و الکترونیک نوشتم که فلوت ۲ و ۳ را در استودیو ضبط کردیم و فلوت شماره یک زنده اجرا می‌شود و از طریق بلندگوها صدای فلوت ۲ و ۳ پخش می‌گردد. این قطعه در تهران از طریق خانم «فیروزه نوایی» سال گذشته در فستیوال «موسیقی معاصر ایران» اجرا شد. اسم این قطعه هست «کیسمت» یا همان «قسمت».

از روزهای گذشته…

وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی(III)

وزن خوانی یادیاری وکاربرد آن در موسیقی(III)

هجا عبارت از صوت و آوایی است که به واسطه آن، حرف قابلیت ادا شدن می یابد. یعنی حرف«ب» و «ت» اگر به هم پیوسته شوند کلمه«بت» را به دست میدهند. پیداست که بیان این کلمه مستلزم اختلاط مصوت با آن است. به این ترتیب«بت» به صورت کلمه قابل بیان نیست مگر آن که زیر و زبر و ضمه و فتحه و کسره و جزم و سکون و تشدید بر آن وارد شود، مثلا بُتً. پس آوا و سکون در کلماتند که باعث خوانده شدن آنها میگردند و مجموعه ترکیب یک مصوت بایک یا دو یا سه صامت را هجا می نامند .
گفتگو با تیبو (IV)

گفتگو با تیبو (IV)

«درست است که سارازات کل رپرتوار استاندارد، باخ، بتهوون و غیره را می نواخت اما من هیچ گاه نمی توانم اجراهای بدیع او از آثار مدرن را فراموش کنم، مخصوصا اجرای ساخته کوتاهی از راف (Raff) به نام La Fèe d’Amour. او نخستین کسی بود که ویولون کنسرتوهای سن سان، لالو و ماکس بروخ را اجرا کرد. تمام آنها برای سارازات نوشته شده بودند. نمی دانم اگر سارازت نبود تا آنها را اجرا کند این آهنگسازان هیچ گاه این آثار را می ساختند یا نه! قطعا سارازات در موسیقی اسپانیایی خود رقیبی نداشت. یک مکتب کامل ویولون نوازی با او زاده شد و از دنیا رفت!»
درباره مشکل کوک

درباره مشکل کوک

اگر در جمع موسیقیدانان موسیقی ایرانی باشید، حتما” شنیده اید که گاهی نوازندگان به هم توصیه هایی راجع به بالاتر یا پائینتر بردن پرده های سازها می دهند و بعد از تغییر دستگاه، دوباره نوازنده را می بینیم که پرده ها را به جای اولیه خود باز می گرداند! حتما” این سوال برای شما پیش آمده که آیا جایگاه مشخصی برای نتهای مختلف در موسیقی ایرانی وجود ندارد؟ بهترین جواب برای این پرسش اجراهای دقیق جلیل شهناز و احمد عبادی است.
علوانی فقط یک آواز نیست (III)

علوانی فقط یک آواز نیست (III)

پس در چنین وضعی مردی از روستای برومی از توابع اهواز از خانواده شعر دوست و با فرهنگ و از طبقه فقیر در سال «۱۲۷۷ هجری» بنام «علوان الشویع» به دنیا می آید. (۷) تا بتواند بخش کوچکی از این فرهنگ را از خطر نابودی حفظ کند.
مشخصه های فنی بلندگو

مشخصه های فنی بلندگو

تا قبل از سال ۱۹۷۰ راه مشخصی برای تشخیص خوب بودن یا مقایسه بلندگو ها وجود نداشت چرا که استانداردی در این زمینه تهیه نشده بود و سازندگان هریک استاندارد خود را رعایت می کردند. اما پس از آن بتدریج از طرف AES انجمن مهندسین صوتی (Audio Engineering Society) استانداردهایی در این زمینه تدوین شد که طی آن پارامترهایی برای ارزیابی بلندگوها در آن معرفی شده است.
“موسیقی همه زندگی من است” (VI)

“موسیقی همه زندگی من است” (VI)

فلسفه ما بر مبنای صداقت موسیقی است، هر کاری که انجام می دهیم با موسیقی و صوت ارتباط پیدا می کند. فکر می کنم بهترین قاضی آثار سارا وائوگن خود شخص اوست. من سعی می کنم جهت اجراها را به سمت و سویی بکشانم که به او این امکان را دهد که آنچه را می خواهد، بخواند.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VIII)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VIII)

در حین خواندن این نمونه مدرس اشاره کرد که اگر چه این یک نقد نیست اما قیدها و ترکیب‌های به کار رفته در آن (نشانه‌های زرد) تحدید زبان را برای پرهیز از گزافه‌گویی و صدور حکم‌های کلی نشان می‌دهد. وی سپس بخشی از یک نقد منتشر نشده از خودش را هم به عنوان مثالی از تحدید زبان در نقد موسیقی خواند.
خواهر و برادری که موسیقی پاپ را متحول کردند – ۲

خواهر و برادری که موسیقی پاپ را متحول کردند – ۲

پس از ترانه Only Yesterday که مقام چهارم را کسب کرده بود، محبوبیت گروه رو به کاهش نهاد و در نیمه آخر دهه ۷۰، آنها با مشکلات خانوادگی و خصوصی درگیر بودند. ریچارد معتاد به داروهای مسکن و تخدیر کننده شد و در سال ۱۹۷۸ با بستری شدن در یک کلینیک ترک اعتیاد، به رفع مشکل خود پرداخت.
هستی و شناخت در منظر هنر (I)

هستی و شناخت در منظر هنر (I)

شناخت حاوی مثلثی از خیال، تجربه و عقل است. هر شناختی از خیال آغاز، سپس به تجربه و در فرجام به عقل یا همان مجموعه منطق های زاییده شده فرجام پیدا می کند. حذف هر یک از این سه قلمرو منجر به ابتر ماندن شناخت خواهد شد. خیال نیرو و انگیزه تحرک برای شناخت را فراهم می کند، بستر ظهور عشق و کنجکاوی است، نیرویی است که انسان را وا می‌دارد تا از تسلط خطرناک تکرار برخود رها شود، قدرتی است پرسش آفرین.
معرفی یک اپلیکیشن میکروتونال تحت سیستم عامل اندروید (I)

معرفی یک اپلیکیشن میکروتونال تحت سیستم عامل اندروید (I)

زمانی که صحبت از موسیقی میکروتونال به میان می آید ممکن است علاقه مند شویم تا دراین فضای صوتی جدید و گامهای مختلف آن تجربه شنیداری داشته و خودمان ملودی بسازیم. در این نوشتار قصد داریم به سراغ اپلیکیشن ۱۶۳ کیلوبایتی “Microtonal eXplorer” رفته و با امکانات آن آشنا شویم. با این اپلیکیشن می توان وارد دنیای موسیقی میکروتونال شد و از آن لذت برد.