گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

سه‌شنبه پنج مرداد ماه سال جاری، در ساعت ۲۱/۳۰ ارکستر خنیاگران مهر به سرپرستی نیوشا بریمانی با آهنگسازی بهزاد عبدی و خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت به روی صحنه می رود. گزارشی که می خوانید حاصل دیداری از تمرین این گروه است که در سالن رودکی تالار وحدت انجام شده است.

ارکستر خنیاگران مهر شامل ترکیبی از سازهای ملی ایرانی است که در اکثر گروه نوازی ها مورد استفاده قرار می گیرند و اگر سنتور از سازهای این ارکستر حذف نمی شد، این ارکستر تمام سازهای معمول گروه نوازی های ایرانی را در ترکیب خود داشت؛ احتمالا آهنگساز این مجموعه برای داشتن فراغ بال بیشتر از ترفندهای آهنگسازی مثل: مدلاسیون و آلتراسیون، قانون را جایگزین سنتور کرده است. (۱)

تمام قطعات این کنسرت به جز دو تصنیف قدیمی از روح الله خالقی و علی تجویدی ساخته بهزاد عبدی هستند که آن دو تصنیف نیز توسط عبدی برای این ارکستر مجددا بازسازی شده اند.

در این کنسرت، قطعاتی را می شنویم که در آنها یکی از سازها در جایگاه سولیست همراه با ارکستر به سئوال و جواب می پردازد. این قطعات شامل آثاری برای تار و ارکستر، قیچک و ارکستر، کمانچه و ارکستر و قانون و ارکستر است. در میان این قطعات دو قطعه ای که برای تار و ارکستر و قانون و ارکستر ساخته شده اند، از نظر تکنیک نوازندگی دارای ویژگی هایی هستند که نوازندگان را مخصوصا در اجرای زنده با چالش روبرو می کند اما دو نوازنده تار و قانون (هیلا فیض پور و صدا صدیفی) با توانایی مثال زدنی خود، در همان روز تمرین هم اجرایی درخشان از خود نشان دادند.

قطعه قیچک و ارکستر (که احتمالا اولین بار است که براى این ساز و ارکستر در مقام تکنوازی قطعه ای نوشته شده است) و قطعه کمانچه و ارکستر، هر دو قطعاتی هستند که دارای ظرافت و حساسیت های خاصی هستند و در این اجرا نیز شیما شاه محمدى و نیوشا بریمانى به خوبى توانسته است به عمق قطعه دست پیدا کند.

هیلا فیض پور و صدا صدیفی با اینکه سابقه زیادی در همکاری با گروه های مختلف داشته اند، کمتر توان به نمایش گذاشتن قدرت بالای تکنیکی خود را داشته اند، اما این کنسرت می تواند موقعیت خوبی برای نمایش توانایی های این دو نوازنده با استعداد و چیره دست باشد.

قطعات ساخته شده توسط بهزاد عبدی در این مجموعه چهار ویژگی مهم دارد که کمتر در کنسرت ها و ضبط های مربوط به ارکستر سازهای ایرانی به گوش می رسد:
۱- ارکستراسیون: در آثاری که برای گروه نوازی سازهای ایرانی بوجود آماده کمتر با تکنیک های ارکستراسیون برخورد می کنیم، چراکه اکثرا این قطعات توسط یکی از نوازندگان همان ارکستر ابتدا برای یک ساز تکنواز (که اکثرا هم همان ساز تخصصی آهنگسازش است) ساخته شده و بعد همان قطعه گاهی با اندکی تغییرات به سازهای دیگر هم داده می شود. در قطعاتی هم که به صورت هارمونیک نوشته می شود اکثرا آکوردها بر اساس اولین ضرب هر میزان شکل گرفته اند و این اتفاق گاه کلیشه وار تا انتهای قطعه جریان دارد. در آثار بهزاد عبدی به این خاطر که قطعات از ابتدا برای ارکستر نت نویسی شده اند، تمام سازها دارای کاراکتر شخصی و تکنیک های منحصر به خودشان هستند و به واقع ارکستراسیون سازهای ایرانی در این آثار شنیده می شود.

۲- قدرت ملودی: هر چند تمام بار آثار بهزاد عبدی بر دوش ملودی نیست ولی ملودی های زیبای او نقش ویژه ای در آثارش دارد. عبدی در این سالها نشان داده که از انگشت شمار آهنگسازان نسل جدید است که آثارش مملو از ملودی های گیرا و جذاب است.

۳- تکنیک های چند صدایی: آثار ۱۲ ساله اخیر بهزاد عبدی نشان می دهد که او به دنبال کلیشه های رایج در تکنیک های چند صدایی نیست و همواره به دنبال کشف ترکیب های جدید در این زمینه است. حتی ورود او به عرصه آهنگسازان ارکستر ایرانی هم باعث نشده که او همچون بسیاری از آهنگسازان موسیقی سمفونیک ایران این روش خود را کنار بگذارد و حتی محافظه کار تر شود. (۲)

۴- شناخت موسیقی ایرانی: یکی از توانایی های عبدی در آهنگسازی برای ارکستر ایرانی، تسلط او به این موسیقی و سازهای آن است. (۳) این آگاهی موجب شده، عبدی در استفاده از تکنیک های چند صدایی و همینطور ارکستراسیون سازهای ایرانی، توانایی ویژه ای داشته باشد.

در این کنسرت، قطعات آشنایی نیز از بهزاد عبدی خواهیم شنید که قبلا به صورت های گوناگون در آثار سمفونیک او با صدای محمد معتمدی اجرا شده بوده است و اینبار برای این آثار ارکستر تنظیم شده است.

این برنامه می تواند نمونه خوبی باشد برای نشان دادن قابلیت های سازهای ایرانی در اجرای آثار چند صدایی.

پی نوشت
۱- قانون نه تنها مانند سنتور امکان اجرای سریع نغمه هایی با فاصله های بیشتر از یک اکتاو را دارد بلکه به دلیل درگیری مستقیم انگشتان با سیم، امکان کنترل دیرند نغمه ها را کمی آسانتر از سنتور دارد. رنگ صدایی آن نیز به دلیل وجود وترهای آزاد شباهت هایی به سنتور و از طرفی به خاطر وجود پوست در این ساز، شباهتی نیز با صدای تار دارد. لازم به ذکر است، در دیگر آثار بهزاد عبدی نیز استفاده از این ساز سابقه دارد.
۲- بسیاری از آهنگسازان موسیقی سمفونیک ایرانی وقتی برای ارکستر ایرانی آثاری ساختند، از تکنیک های چند صدایی بسیار کم استفاده کردند یا به طور کلی کار را به صورت اونیسون به اجرا گذاشتند. برای نمونه می توان به آثار اونیسون، فریدون ناصری، فرهاد فخرالدینی و فریدون شهبازیان برای ارکستر ایرانی اشاره کرد.
۳- بهزاد عبدی سالها به فراگیری سه تار و موسیقی ایرانی نزد استادان این رشته پرداخته است و قبل از شروع آهنگسازی، نوازنده سه تار بوده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

از روزهای گذشته…

ونجلیس  : هنر خود را از دیگران وام نگیر

ونجلیس : هنر خود را از دیگران وام نگیر

آلبوم Spiral در سال ۱۹۷۷ به بازار ارائه شد و از آن به بعد دنیا بدون کوچکترین شک و شبه ای ونجلیس را بعنوان موسیقیدانی با سبک jazz فضایی همراه با روح اساطیری شناخت.
ناظری نمودار یک فرهنگ ملی (I)

ناظری نمودار یک فرهنگ ملی (I)

قاعدتاً باید در اینجا آواهایی را ارائه کنیم و مردانی را معرفی سازیم که هیچ تصمیم خودسرانه و واکنشی دور از مشروعیت در آن حضور نیافته باشد. پس نخستین کلام این که آواز نباید در خدمت امیال خودی باشد و امیال نباید در خدمت روایت های کوتاه ذهنی آواز خوان. ما قرار است در اینجا بحثی مشترک درباره ی نشانه هایی داشته باشیم که آواز خوان هنگام تولید آواها، مهر خود را بر آن می گذارد و این سلسله غالباً بر اساس شواهد موجود یا با پایان هنرمند آواز خوان به پایان می رسد و یا بدون هیچ افزوده ای توسط دیگران تکرار می گردد.
درآمدی بر موسیقی درمانی (I)

درآمدی بر موسیقی درمانی (I)

الحان موسیقی، در یک ترکیب و فرم زیبا و با هارمونی و رنگ آمیزی مناسب، سریعتر ازهرچیز دیگری میتواند درعاطفه و ذهن افراد تأثیر بگذارد و احساسات و عواطف خاصی را در آنها برانگیزاند که منشأتحرّک و فعالیت و تداعی و اندیشه ها میگردد. اگر نغمه های موسیقی بطور مستقیم مانند واژه های شعری نتواند فکر خاصی، گزارش واقعه و یا محتوای پیامی را درذهن شنونده القاء نماید، اما به نوعی قویتر از هر هنری صور خیال و فعالیّت بیرونی را تحریک میکند.
حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

یک جلد صفحه ۳۳ دور که توسط هر چهار عضو گروه بیتلز Beatles امضا شده و به عنوان هدیه به خواهر جورج هریسون George Harrison اهدا شده بود، در یک حراج به قیمت بیش از ۱۱۵٫۰۰۰ دلار فروخته شد. مارک زاکارین Mark Zakarin رئیس حراجی آنلاین ItsOnlyRockNRoll.com در این باره گفته است که این فروش به خریداری که نامش فاش نشده است، رکوردی در قیمت فروش آلبوم امضا شده بیتلز در یک حراج عمومی بر جا گذاشته است. قیمت دقیق این روش ۱۵٫۲۲۸٫۸۲٫ دلار بوده است.
فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی

فاخره صبا خوانندهء هنرمند ایرانی

فاخره صبا یکی از تاثیر گذار ترین هنرمندان ایران در زمینه آواز کلاسیک بود؛ او سالها غیر از اجرای آثار موسیقی کلاسیک، به تعلیم هنرمندان زیادی در زمینه آواز پرداخت که از نام آورترین شاگردان او میتوان به منصوره قصری و محمد نوری اشاره کرد. درگذشت این هنرمند در فراموشی کامل اهالی موسیقی در سال ۱۳۸۶ اتفاق افتاد. با درگذشت فاخره صبا، پیامهای تسلیتی با عناوینی مانند، “درگذشت همسر خیر مهندس افضلی پور” در مطبوعات از طرف مسئولان وزارت علوم به انتشار رسید، بدون اینکه اشاره ای به فعالیت های گسترده هنری او بشود. شاید اگر او و همسرش زنده یاد مهندس علیرضا افضلی ‌پور، بنیانگذاری دانشگاهی در کرمان را در سال ۱۳۴۹ با هزینه شخصی به عهده نمیگرفتند، همین پیامهای درگذشت هم به انتشار نمیرسید! نوشته ای که پیش رو دارید، نقدی است بر کنسرت وی در سال ۱۳۳۲ که در مجله “شیوه” نوشته شده است.
نقشه‌برداری موسیقایی (V)

نقشه‌برداری موسیقایی (V)

بنابراین رابطه‌هایی بین موسیقی و معماری وجود دارد که آنها را تطبیق‌پذیری نمی‌توان نامید؛ از سوی دیگر، بهره‌بردن از معماری برای موسیقی و برعکس، کافی نیست؛ هنرمند باید در پیِ شناخت کلّی و جامع از اوضاع زمان و مکان خودش باشد.
ظرایف آرشه (I)

ظرایف آرشه (I)

هر آرشه بسته به میزان عواملی چون چگالی، فشردگی بافتی و مقاومت چوب و نیز منحنی انحنا در راستای طولی که بر اساس آن طراحی و ساخته شده به میزان مشخصی توسط پیچ انتهایی بایستی سفت شود که در آن مقدار، بهترین پاسخ برای تکنیک های پرشی آرشه بدست می آید.
لورین مازل (II)

لورین مازل (II)

اولین کنسرت مازل با ارکستر فیلارمونیک نیویورک در سال ۱۹۴۲ بود زمانی که تنها ۱۲ سال داشت! در سن ۱۷ سالگی به دانشگاه پیتزبورگ (University of Pittsburgh) برای تحصیل زبان، ریاضیات و فلسفه وارد شد. در طی تحصیلش ویولونیست ارکستر سمفونیک دانشگاه پیتزبورگ بود که در آنجا رهبر جوان فصلهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۴۹ بود و همچنین در آنزمان Fine Arts Quartet دانشگاه را سازماندهی نمود.
همکاری مجدد غریب پور و عبدی روی صحنه رفت

همکاری مجدد غریب پور و عبدی روی صحنه رفت

سه شنبه ۲۶ دی ماه، اولین اجرای اپرای حافظ با موسیقی بهزاد عبدی با دعوت از هنرمندان این اپرا به روی صحنه رفت و بهروز غریب پور کارگردان و نویسنده اپرای حافظ با دعوت از گروه موسیقی اپرا به تالار فردوسی، از آهنگساز و نوازندگان و خوانندگان این اثر تقدیر کرد.
حرکت های پنجم و اکتاو

حرکت های پنجم و اکتاو

در ادامه بحث های قبل راجع به هارمونی چهار بخشی و انواع حرکت ها، امروز می خواهیم راجع به چند حرکت دیگر که معمولا” توصیه به انجام آنها نمی شود صحبت کنیم.