گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

سه‌شنبه پنج مرداد ماه سال جاری، در ساعت ۲۱/۳۰ ارکستر خنیاگران مهر به سرپرستی نیوشا بریمانی با آهنگسازی بهزاد عبدی و خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت به روی صحنه می رود. گزارشی که می خوانید حاصل دیداری از تمرین این گروه است که در سالن رودکی تالار وحدت انجام شده است.

ارکستر خنیاگران مهر شامل ترکیبی از سازهای ملی ایرانی است که در اکثر گروه نوازی ها مورد استفاده قرار می گیرند و اگر سنتور از سازهای این ارکستر حذف نمی شد، این ارکستر تمام سازهای معمول گروه نوازی های ایرانی را در ترکیب خود داشت؛ احتمالا آهنگساز این مجموعه برای داشتن فراغ بال بیشتر از ترفندهای آهنگسازی مثل: مدلاسیون و آلتراسیون، قانون را جایگزین سنتور کرده است. (۱)

تمام قطعات این کنسرت به جز دو تصنیف قدیمی از روح الله خالقی و علی تجویدی ساخته بهزاد عبدی هستند که آن دو تصنیف نیز توسط عبدی برای این ارکستر مجددا بازسازی شده اند.

در این کنسرت، قطعاتی را می شنویم که در آنها یکی از سازها در جایگاه سولیست همراه با ارکستر به سئوال و جواب می پردازد. این قطعات شامل آثاری برای تار و ارکستر، قیچک و ارکستر، کمانچه و ارکستر و قانون و ارکستر است. در میان این قطعات دو قطعه ای که برای تار و ارکستر و قانون و ارکستر ساخته شده اند، از نظر تکنیک نوازندگی دارای ویژگی هایی هستند که نوازندگان را مخصوصا در اجرای زنده با چالش روبرو می کند اما دو نوازنده تار و قانون (هیلا فیض پور و صدا صدیفی) با توانایی مثال زدنی خود، در همان روز تمرین هم اجرایی درخشان از خود نشان دادند.

قطعه قیچک و ارکستر (که احتمالا اولین بار است که براى این ساز و ارکستر در مقام تکنوازی قطعه ای نوشته شده است) و قطعه کمانچه و ارکستر، هر دو قطعاتی هستند که دارای ظرافت و حساسیت های خاصی هستند و در این اجرا نیز شیما شاه محمدى و نیوشا بریمانى به خوبى توانسته است به عمق قطعه دست پیدا کند.

هیلا فیض پور و صدا صدیفی با اینکه سابقه زیادی در همکاری با گروه های مختلف داشته اند، کمتر توان به نمایش گذاشتن قدرت بالای تکنیکی خود را داشته اند، اما این کنسرت می تواند موقعیت خوبی برای نمایش توانایی های این دو نوازنده با استعداد و چیره دست باشد.

قطعات ساخته شده توسط بهزاد عبدی در این مجموعه چهار ویژگی مهم دارد که کمتر در کنسرت ها و ضبط های مربوط به ارکستر سازهای ایرانی به گوش می رسد:
۱- ارکستراسیون: در آثاری که برای گروه نوازی سازهای ایرانی بوجود آماده کمتر با تکنیک های ارکستراسیون برخورد می کنیم، چراکه اکثرا این قطعات توسط یکی از نوازندگان همان ارکستر ابتدا برای یک ساز تکنواز (که اکثرا هم همان ساز تخصصی آهنگسازش است) ساخته شده و بعد همان قطعه گاهی با اندکی تغییرات به سازهای دیگر هم داده می شود. در قطعاتی هم که به صورت هارمونیک نوشته می شود اکثرا آکوردها بر اساس اولین ضرب هر میزان شکل گرفته اند و این اتفاق گاه کلیشه وار تا انتهای قطعه جریان دارد. در آثار بهزاد عبدی به این خاطر که قطعات از ابتدا برای ارکستر نت نویسی شده اند، تمام سازها دارای کاراکتر شخصی و تکنیک های منحصر به خودشان هستند و به واقع ارکستراسیون سازهای ایرانی در این آثار شنیده می شود.

۲- قدرت ملودی: هر چند تمام بار آثار بهزاد عبدی بر دوش ملودی نیست ولی ملودی های زیبای او نقش ویژه ای در آثارش دارد. عبدی در این سالها نشان داده که از انگشت شمار آهنگسازان نسل جدید است که آثارش مملو از ملودی های گیرا و جذاب است.

۳- تکنیک های چند صدایی: آثار ۱۲ ساله اخیر بهزاد عبدی نشان می دهد که او به دنبال کلیشه های رایج در تکنیک های چند صدایی نیست و همواره به دنبال کشف ترکیب های جدید در این زمینه است. حتی ورود او به عرصه آهنگسازان ارکستر ایرانی هم باعث نشده که او همچون بسیاری از آهنگسازان موسیقی سمفونیک ایران این روش خود را کنار بگذارد و حتی محافظه کار تر شود. (۲)

۴- شناخت موسیقی ایرانی: یکی از توانایی های عبدی در آهنگسازی برای ارکستر ایرانی، تسلط او به این موسیقی و سازهای آن است. (۳) این آگاهی موجب شده، عبدی در استفاده از تکنیک های چند صدایی و همینطور ارکستراسیون سازهای ایرانی، توانایی ویژه ای داشته باشد.

در این کنسرت، قطعات آشنایی نیز از بهزاد عبدی خواهیم شنید که قبلا به صورت های گوناگون در آثار سمفونیک او با صدای محمد معتمدی اجرا شده بوده است و اینبار برای این آثار ارکستر تنظیم شده است.

این برنامه می تواند نمونه خوبی باشد برای نشان دادن قابلیت های سازهای ایرانی در اجرای آثار چند صدایی.

پی نوشت
۱- قانون نه تنها مانند سنتور امکان اجرای سریع نغمه هایی با فاصله های بیشتر از یک اکتاو را دارد بلکه به دلیل درگیری مستقیم انگشتان با سیم، امکان کنترل دیرند نغمه ها را کمی آسانتر از سنتور دارد. رنگ صدایی آن نیز به دلیل وجود وترهای آزاد شباهت هایی به سنتور و از طرفی به خاطر وجود پوست در این ساز، شباهتی نیز با صدای تار دارد. لازم به ذکر است، در دیگر آثار بهزاد عبدی نیز استفاده از این ساز سابقه دارد.
۲- بسیاری از آهنگسازان موسیقی سمفونیک ایرانی وقتی برای ارکستر ایرانی آثاری ساختند، از تکنیک های چند صدایی بسیار کم استفاده کردند یا به طور کلی کار را به صورت اونیسون به اجرا گذاشتند. برای نمونه می توان به آثار اونیسون، فریدون ناصری، فرهاد فخرالدینی و فریدون شهبازیان برای ارکستر ایرانی اشاره کرد.
۳- بهزاد عبدی سالها به فراگیری سه تار و موسیقی ایرانی نزد استادان این رشته پرداخته است و قبل از شروع آهنگسازی، نوازنده سه تار بوده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (I)

موضوع اصلی در فرآیندهای زایندگی و خلاقیت اتصالی است که این روند میان میراث های گذشتگان با خواسته ها و آرزوهای آیندگان (و حتی گذشتگان) برقرار می کند. در این شرایط به همان اندازه که میراث ها قادرند برای خود حریمی از تکرار و فرومردگی در خود را پدید آورند خواسته ها و آرزوها نیز از نیروی تحمیل توهم به خودآگاه فرد راهی شده بهره مندند.

مروری بر آلبوم «آواز دوره پهلوی اول، به روایتی دیگر» – بخش دوم و پایانی

در این مجموعه سه نمونه آواز شور وجود دارد که به ویژه ترَک سوم (و نه آنگونه که بارها در دفترچه آمده تراک) می‌تواند بهانه‌ای برای بازاندیشی به موضوعِ اختلاف ردیف‌های آوازی و سازیِ دستگاه شور باشد. (۱)

از روزهای گذشته…

سالاری: استاد ناظمی مبتکر پل رگلاژ بود

سالاری: استاد ناظمی مبتکر پل رگلاژ بود

در قدیم سیستم پل گذاری بدین گونه بوده است که قطعه چوبی را در عرض ساز زیر سیم ها ، بریده بریده کار می گذاشتند و به آن پل شانه ای و یا پل شتری می گفتند. اما از آن جا که این پل ها نمی توانستند صدای خوبی را بوجود آورند پل های ستونی توسط حبیب سماعی ساخته شد و تکنیک آن به ناظمی انتقال یافت و استاد ناظمی مبتکر پل رگلاژ بود.
برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (V)

برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (V)

بسیاری از نوازندگان سازهای بادی‌برنجی دچار دردهای مختلفی هستند. آن‌ها از دردِ مچ، بازو، التهاب تاندون‌ها، مشکلات شانه، کشیدگی گردن و کمردرد و پشت درد مزمن رنج می‌برند. به این آسیب‌ها که ناشی از تکرار حرکات یکسان یا نشستن طولانی مدت در یک موقعیتِ ثابت یا هر دو مورد است، آسیب‌های استفادۀ مکرر می‌گویند و مسلماً بهترین رویکرد، پیشگیری از بروز چنین آسیب‌هایی است. نوازندگان سازهای بادی‌برنجی از بازوها به‌صورت مکرر در جلوی بدن استفاده می‌کنند. از این‌رو به مرور زمان، عضلات جلویی شانه و سینه قوی و عضلات پشتی شانه و پشت ضعیف می‌شوند. عضلات قوی کوتاه‌تر می‌شوند درحالی‌که عضلات ضعیف بلندتر می‌شوند. این عدم تعادل منجربه درد در ناحیۀ بازوها، شانه‌ها، قفسۀ سینه، گردن یا پشت می‌شود. اما راه حل ساده است: تمرینات کششی برای عضلات در جلوی بدن و تقویت عضلات در پشت بدن. پرورش عضلات این نواحی منجر به کمک به عضلاتی می‌شود که کشش‌ها را متحمل می‌شوند.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

اگرچه پنج اثر سمفونیک حسین دهلوی، توجه اهالی موسیقی را چنان به خود مشغول کرد که او را در رده بزرگ ترین آهنگسازان ایران و مخصوصا دو اثر «بیژن و منیژه» و «مانا و مانی» را یکی از آثار با ارزش بین المللی موسیقی سمفونیک بدانند ولی عظمت و شکوه دو اثر نام برده نباید یک پژوهنده هنر را چنان شیفته خود گرداند که از دیگر گلهای باغستان حسین دهلوی روی گرداند.
ارکستر (I)

ارکستر (I)

«ارکستر» کلمه ای آشنا در موسیقی برای همه ماست که اغلب تداعی کننده دسته ای نوازنده است که با نظم و چیدمانی خاص در کنار یکدیگر در حال نواختن هستند و شاید اگر بزرگ باشد یک رهبر هم در جلو آنها به چشم بخورد!
گفتگو با آن سوفی موتر (III)

گفتگو با آن سوفی موتر (III)

گاهی حتی نت ها نیز متفاوتند. مشکل فقط تریل، تزیینات و دینامیک کار نیست بلکه جمله بندی را نیز باید در نظر گرفت. پس ما همه ابزار ها را در دست داریم اما نباید فکر کنیم که راه آسان را پیدا کرده ایم. منظورم از ابزار ها همچنین سی دی هایی است که عرضه شده اند. با کمک این سی دی ها می توانیم نتیجه کار موزیسین ها را که از کار گذشتگان نیز تأثیر گرفته اند دریابیم. یافتن دیدگاه خود در بررسی یک قطعه خیلی هیجان انگیز است، مخصوصا وقتی که ویژگی های سبک دوره ای که آثارش را بررسی می کنیم نیز در نظر داشته باشیم.
کاباره ها، محل عرضه و تقاضا

کاباره ها، محل عرضه و تقاضا

بخش بسیار زیادی از زنان جامعه ی من، به نوعی در ادامه ی رمانتیزم اند. رمانتیزمی از مد افتاده و اغراق آمیز. بخش بسیار زیادی شان هم فردگرا هستند و آن “تو”ی درون شان نیز کسی نیست جز خودشان. اما با همه ی این ها، زنان نه سرمه ی خورشید که می توانند خودِ خورشید باشند. در میان زنان، عده ای شان بسیار عمیق و بااصالت، عده ای شان با احساسات ساده و شریف و عده ای شان هم سطحی، بی بنیه و لاابالی اند. همان تقسیم بندی معمول همانند مردان!
فیلیسیتی لُت، شوالیه انگلیسی آواز

فیلیسیتی لُت، شوالیه انگلیسی آواز

فیلیسیتی لُت (Felicity Lott) خواننده سوپرانو انگلیسی متولد ۸ مه ۱۹۴۷ در چلتنهام انگلستان است. لُت از سن بسیار پائینی به دنیای موسیقی وارد شد، در سن پنج سالگی به یادگیری پیانو پرداخت، دوازده سالگی نوازندگی ویلن و خواندگی را آغاز کرد. در دانشگاه لندن به تحصیل زبانهای فرانسه و لاتین پرداخت. در زمان اقامتش در پاریس در کلاسهای خوانندگی کنسرواتوری شهر گرنبل شرکت کرد. او در آکادمی رویال لندن به تحصیل موسیقی پرداخت و جایزه آکادمی آن را دریافت نمود.
جایزه گولدن گلاب موسیقی متن

جایزه گولدن گلاب موسیقی متن

شب گذشته در مراسم اعطای جوایز گولدن گلاب، جایزه بهترین موسیقی متن برای فیلم The Painted Veil به الکساندر دسپلات Alexandre Desplat تعلق گرفت.پیانو سولوی این موسیقی توسط لنگ لنگ Lang Lang پیانیست نابغه و جوان چینی (متولد ۱۹۸۶) و ویولون سل آن نیز توسط وینسنت سیگال Vincent Ségal اجرا شده است.
به زبان ایرانی (II)

به زبان ایرانی (II)

در این که ملودی در موسیقی ایرانی (و شاید موسیقی‌های شبیه آن) اهمیتی به‌سزا دارد شکی نیست اما در نحوه‌ی استفاده از این جایگاه خاص برای حل شدن در متن ساختار موسیقایی دیگر، و به‌کارگیری آن برای آفریدن زبان موسیقایی سمفونیکی که مختص این فرهنگ باشد ابهامات فراوانی هست.
تولد یک اثر جامعه‌شناسی موسیقی (I)

تولد یک اثر جامعه‌شناسی موسیقی (I)

پس از دو تلاش به‌نسبت ناموفق که اتفاقا یکی از آنها اشتراکی هم با موضوع مورد بحث این نوشتار دارد (۱) اکنون با انتشار «تا بردمیدن گل‌ها»، کتاب تازه‌ی «محمدرضا فیاض» فضای نوشتاری و مطالعاتی موسیقی کلاسیک ما صاحب اولین نوشته‌ی جامعه‌شناختی درخور خود شده است. نویسنده‌ی کتاب که پیش از این به عنوان منتقد موسیقی به خوبی شناخته شده و مهارت خود را برای «دیگرگونه دیدن» به ظهور رسانده است در این کتاب از توانایی‌اش به بهترین شکل بهره می‌گیرد به نحوی که نیروی بازنگری را به شاه‌کلید درک رویدادها و روابط موسیقی و جامعه بدل ساخته است.