به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (II)

قسمت سوم “سرود گل” است؛ یکی از مشهورترین ساخته های حسین دهلوی که با توجه به زیبایی و در عین حال ساده بودن تکنیکی آن، بسیار مورد توجه ارکسترهای تلفیقی سازهای غربی و ایرانی است (که با نام ارکستر ملی مشهورند). هرچند وجود قسمتهای کششی زیاد در این اثر، لطف آن را در اجرا با ارکستر مضرابی کم کرده و مخصوصا صدابرداری نامناسب این کنسرت هم به بدتر شنیده شدن این اثر زیبا افزوده است.

تصنیف قدیمی “باغ تفرج” چهارمین ترک از این آلبوم است که با صدای خواننده خوش استیل و با تکنیک، جمال الدین منبری اجرا می شود.

برخلاف انتظاری که نسبت به شنیدن آثار قبلی او همراه با علی رحیمیان و محمد سریر در آلبوم “قرار” داریم، منبری در این شب به هیچ وجه در آن حد و اندازه ظاهر نشده و در تمام قطعات بسیار محتاطانه و نامطمئن به اجرا پرداخت. تنظیم جالب این قطعه نکات به خاطر صدابرداری بد چنان به گوش نمیرسد. مشخص نیست که چرا این تصنیف پس از پیش درآمد همایون به اجرا در نیامد.

پنجمین ترک این آلبوم، قطعه آشنای “نغمه ترک” است که با نام دو ضربی بیات ترک ابوالحسن صبا شهرت دارد. این اثر پیش از این برای “ارکستر ملی” توسط دهلوی تنظیم و ضبط شده بود که اینبار با ارکستر مضرابی اجرا میشد.

دو ضربی ترک از نظر ساختار ملودیک شاید مهمترین اثر صبا باشد که نبوغ این هنرمند را به نمایش می گذارد. تنظیم این اثر توسط حسین دهلوی، یکی از چندین تنظیم های این آهنگساز است، از آثار استادش صبا.

“نوا” نام ششمین قسمت این آلبوم است که پیش از این به صورت دونوازی سنتور، منتشر شده بود. این اثر همکاری مشترک حسین دهلوی و همسرش سوسن اصلانی است که در این کنسرت با گروه سنتور ارکستر مضرابی به اجرا در می آید.

سوسن اصلانی خود نوازنده سنتور است و از شاگردان هنرستان ملی بوده؛ وی قطعات مختلفی تا به حال تصنیف کرده که به عقیده نگارنده، قابل توجه ترین آنها اول پیش درآمد و چهارمضراب راست پنجگاه است و دومی دو نوازی نوا.

“مهر فروزان” تصنیفی در دستگاه سه گاه است که شعر آن توسط شاعر تازه درگذشته، زنده یاد تورج نگهبان سروده شده است. “مهر فروزان” تصنیفی است به مدت حدودی ۱۰ دقیقه که ابیات زیادی را در بر می گیرد.

تمپوی کند، فرم نامشخص و نداشتن نقطه اوج خاص، این تصنیف را با وجود جملات زیبا و صحیح از نظر پیوند شعر و موسیقی، ملال آور و کسل کننده کرده است. شاید ضربه ای که “مهر فروزان” خورده از دقت بیش از اندازه آهنگساز روی گذاشتن موسیقی روی شعر است، دقتی که باعث شده چگونگی حرکت ملودی و فرم کلی اثر، مورد کم توجهی قرار بگیرد.

ششمین ترک از این آلبوم “قطعه ضربی سه گاه” است که در واقع همان “جنگ” مشهور علی اکبرخان شهنازی، نوازنده مورد علاقه تنظیم کنند اثر، حسین دهلوی است. “جنگ” علی اکبرخان، بسیار خوب روی ارکستر نشسته و به خوبی فضای اثر با ارکستر همخوانی دارد. این قطعه با فضایی دور تر از جنگ! پیش از این به زیبایی توسط حمید متبسم تنظیم شده بود که در آلبوم “بوی نوروز” به انتشار رسیده؛ حمید متبسم در تنظیم خود به مانند دهلوی، وفادار به ملودی های علی اکبرخان، نمانده و دخل و تصرف های ظریف و زیبایی در آن کرده است.

فیلم برداری غیر دقیق و آماتوری این کنسرت در این قطعه بسیار بیننده را آزار می دهد و کمبود افراد متخصص در این زمینه را گوشزد میکند.

“گفتگوی دل” ترک ششم این دی وی دی است که شاید شنیدنی ترین تصنیف دهلوی باشد. این تصنیف فضایی نزدیک به آثار موسیقایی ارکستر گلها دارد اما در هر دو اجرا، ضعف خوانندگان حس می شود. در اجرای اصلی که سالها پیش با صدای صدیق تعریف منتشر شده، اشکال همیشگی تحریرهای تعریف، به گوش میرسد که صدایی شبیه تحریر و نه تحریر واقعی به شکل معمول آن توسط او اجرا میشود، در اجرای منبری هم که همیشه تحریر های قدرتمند و باکیفیت شنیده میشود خواننده همانطور که گفته شد، صلابت لازم را ندارد. ضمن اینکه این قطعه نیز چنان روی ارکستر مضرابی خوش نشسته و اشکالی که در زمینه اجرای گروه کششی های گفته شد، در این تصنیف هم به گوش میرسد.

2 دیدگاه

  • Hooman Khalatbari
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۸۷ در ۸:۱۰ ب.ظ

    baa dorud
    besiaar alaaqehmand be xaandane qesmat-haaye badi hastam.xosh baashi o salaamat

  • رضا
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۸ ق.ظ

    be nazare man ba eraeye mojadade mosighiye dehlavi va shenasandane an be nasle jadid mosighighie iran azin yeknavakhti kharej mishavad va be tahavoli gheyre ghabele pishbini dast khahad yaft.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

درباره‌ی نقد نماهنگ (V)

درباره‌ی نقد نماهنگ (V)

در نمونه‌های نزدیک به سرِ راست طیف چیزی جز اجرای صرف در اختیار نیست. پس آنچه دستمایه می‌شود نگریستن است. زبان بدن، حرکت، تمهیدات صحنه و مسایلی تکنیکی‌ مانند دوربین و تدوین و … مولفه‌های زبان‌آفرین و نگاه معناساز هستند. اما این نهایت نماهنگ نیست. هنرمندان هرگز به این سادگی موضوعی را وانمی‌گذارند و راضی نمی‌شوند. آنها به دنبال طرح‌های ظریفانه‌تر و راه‌های پیچیده‌تر ابراز هنری می‌گردند. از همین رو به مرور که از سر طیف دور می‌شویم و به بخش‌های میانی می‌رویم گونه‌های دیگری سر برمی‌آورند. پیوسته با آنها عناصر جدید هم پا به میدان می‌گذارند و با نگاه ترکیب می‌شوند.
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (II)

حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (II)

ابوالحسن صبا، چهره برجسته موسیقی ایرانی که او را پس از کلنل وزیری تاثیر گذار ترین مروج موسیقی نوین ایرانی میدانستند، دهلوی را بسیار با استعداد دید و او را برای تنظیم قطعات برای ارکستر تازه تاسیس خود به همکاری دعوت کرد. این ارکستر که با نام ارکستر شماره یک هنرهای زیبا به فعالیت مشغول بود، توسط صبا هدایت میشد و در آن بسیاری از شاگردانش به نوازندگی می پرداختند.
صنعت فرهنگ (قسمت دوم)

صنعت فرهنگ (قسمت دوم)

یکی دیگر از مهمترین ابزارهای صنعت فرهنگ در تمام دنیا تلویزیون است که ابزاری قدرتمند برای همانند سازی و پایین آوردن سطح درک عمومی از هنر وهمچنین حذف موفق هرگونه مخالفت فرهنگ ورانه‌ای. این رسانه در کشور ما تابع همان وضعیت دو پاره جغرافیایی است اما حتا نگاهی بسیار سطحی به آثار هنری ارائه شده در این رسانه نشانگر عدم تفاوت عمده در روند هر دو بخش با وجود ظاهر بسیار متفاوتشان است.
نی، وسیله یا هدف!

نی، وسیله یا هدف!

هفته گذشته در آمفی تئاتر سازمان میراث فرهنگی کشور همایشی با حضور دکتر حسین عمومی برگزار شد و دو مورد از پیشنهادات ایشان در مورد سازهای نی و تنبک به نمایش گذاشته شد.
همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

همایون رحیمیان: قصد داریم کنسرت را در تالار وحدت هم تکرار کنیم

پیش از برگزاری کنسرت «نگاه آسمانی» به آهنگسازی همایون (علی) رحیمیان با آواز حسام الدین سراج، در آخرین تمرین های گروه حضور یافتیم تا گفتگوی کوتاهی با آهنگساز و رهبر این کنسرت انجام دهیم:
کریمی: مشکل نوازندگان ما عدم آشنایی با آناتومی است

کریمی: مشکل نوازندگان ما عدم آشنایی با آناتومی است

دانستن این بحث نه‌فقط برای نوازندگان سازهای بادی یا خواننده‌ها، بلکه برای تمام نوازنده‌ها نیز مهم و ضروری است. برای مثال بیشتر نوازنده‌ها در حین اجرای یک قطعه‌ی سخت، با کمبود نفس مواجه می‌شوند و نفس خود را حبس می‌کنند که این موجب می‌شود اکسیژن کافی به سلول‌های مغز نرسد و عضلات دچار گرفتگی و انقباض شوند، در‌ حالی‌که اگر نوازنده بتواند در حین نوازندگی، دم و بازدم خود را کنترل کند و همواره اکسیژن لازم برای سلول‌های بدن خود را به بهترین شکل تأمین کند، در حین نوازندگی با گرفتگی عضلات و خستگی مواجه نخواهد شد.
جان مک لافلین، موسیقی جهانی روی گیتار!

جان مک لافلین، موسیقی جهانی روی گیتار!

جان مک لافلین (John McLaughlin)در ۴ ژانویه سال ۱۹۴۲ یورکشایر انگلستان متولد شد. بسیاری وی را با خواننده و نوازنده پاپ/راک با عنوان Jon McLaughlin اشتباه میگیرند! اما جایگاه جان مک لافلین گیتاریست جز همواره در تاریخ موسیقی جز بعنوان یکی از برترین ها جاودان شده است.
آگاهی بی پایان (I)

آگاهی بی پایان (I)

نوشته ای را که ملاحظه می کنید، بیان دیدگاه و اندیشه ای است که در قالب تجربه فردی با قید نسبی بودن به اهمیت کشف آگاهی– شناخت و درک ماهیت وجودی انسان در ارتباط با هستی بیکران به عنوان یک بنیاد و شالوده اساسی برای خلق اثر هنری فاخر پرداخته شده است.
او آهنگساز بزرگ فیلم بود

او آهنگساز بزرگ فیلم بود

در ادامه مطلب نصرت فاتح علی خان توجه شما را به قسمت دیگری از آن جلب می کنیم.
کوتاه از یک عمر همراهی جیلاردینو و گیتار

کوتاه از یک عمر همراهی جیلاردینو و گیتار

آنجلو جیلاردینو (Angelo Gilardino) متولد ۱۹۴۱ در ورچلّی ایتالیا است. در همین شهر به مدرسه موسیقی رفت؛ نوازندگی گیتار و ویلونسل را آموخت و به تحصیل آهنگسازی پرداخت. سال های ۱۹۵۸ تا ۱۹۸۱ برای جیلاردینو دوره فعالیت به عنوان نوازنده کنسرتی بود. او توانست تاثیر مهمی بر رشد گیتار به عنوان سازی که در قرن بیستم “در چشم بود” داشته باشد. در این سال ها اولین اجراهای صدها قطعه که برای گیتار نوشته شده و به او تقدیم شده بود را اجرا کرد. در سال ۱۹۶۷ انتشارات بربن (Bèrben) او را به عنوان سرپرست مهمترین مجموعه ای که در رابطه با موسیقی قرن بیستم منتشر می کرد، برگزید.