علوانی فقط یک آواز نیست (VIII)

ولی استاد به دلیل سن بالا این مسئولیت را به استاد حسان شاگرد خود داد. استاد حسان می گوید: زمانی که من به مسابقه رفتم و شروع به خواندن طور علوانی کردم. آنها همه از این آواز زیبا خوششان آمد و نفر اول شدم و پادشاه وقت یک اتومبیل به من هدیه داد که من هم این هدیه را به برادر خود در بصره دادم و به خوزستان برگشتم. (۲۹)

“یحیی جابری” رئیس خانه موسیقی محلی عراق در خاطره ای از زمان دانشجوی خود می گوید: زمانی که در کشور سوریه دانشجو بودم. چند دانشجو از استان اهواز را دیدم که نوعی آواز خاص با لحنی بسیار محزون و اشعاری بسیار زیبا را با خود زمزمه می کردند وقتی من از این آواز خاص از آنها پرسیدم آنها گفتند که این آواز در خوزستان به آواز “علوانی” معروف است. که به خواننده ای به نام “علوان الشویع” منسوب است. بعد از چند سال از اینکه به کشور خود عراق برگشتم. در یکی از مسابقات محلی عراق شرکت کردم و شخصی را دیدم که همان آواز علوانی را دارد می خواند ومن را به یاد گذاشته انداخت. در آن مکان همه اساتید موسیقی محلی عراق حضور داشتن وقتی من از آنها در مورد این آواز پرسیدم هیچکدام از اساتید حاضر در مسابقات قبلاً این آواز را جای نشنیده بودند و وقتی من از شخصی که اهل بصره بود. پرسیدیم که اسم این آواز چیست؟گفت: این آواز به”طور علوانی” معروف است. (۳۰)

در حال حاضر طور علوانی یکی از معروف ترین اطوار در کشور عراق مخصوصاً در جنوب عراق و بصره می باشد. که توسط خوانندگانی همچون:
“حمید حیدری” و “داخل حسن”، “سلمات منکوب” (۳۱) و یا در آلبوم رسمی بنام: “اطوار” که توسط “سامی نسیم “یکی از شاگردان “منیر بشیر” اجرا شده است. که در آن هشت طور معروف عراق در آن اجرا کرده است. که یکی از آنها طور علوانی می باشد.

در خاطره ای از شیخ “کریم باوی” که یکی از دوستان نزدیک علوانی الشویع است.

می گوید: زمانی که “سلمان منکوب” که یکی از بزرگترین خوانندگان محلی عراق می باشد. به اهواز سفر می کند و در یکی از مجالس دوستان از آن می خواهند که به صدای ضبط شده علوان توسط نوار کاست گوش دهد.

پس از گوش دادن به صدای استاد به نشانه احترام از جای خودش بلند می شود و به طرف صدا می رود و دوبار به سمت صدا تعظیم می کند و می گوید: به خدا سوگند که این یک صدای واقعی است. (۳۲)

و یا در کویت خواننده مشهور استاد “عبدالله فضاله” این طور را اجرا می نمود که عده ای طور علوانی را در کویت و بحرین به نام غناء “ربابه” می شناسند.

در قدیم که مردمان خوزستان برای تامین هزینه زندگی به کویت و بحرین بصورت قاچاقی سفر و وقتی ماموران مرزی آنها را دستگیر می کردند و می فهمیدند که آنها اهل خوزستان هستند از آنها می خواستند برای اثبات هویت خود برای آنها طور علوانی بخوانند.

اینها همگی بخش کوچکی از هویت بزرگ این مردمان دلیر کشور عزیزمان ایران می باشند. به امید روزی که قدر علوانها و الگزار ها دانسته و از آن ها حمایت شوند.

پی نوشت
۲۹- روزنامه ایران، شماره ۵۳۴۱ در تاریخ ۲۷/۱/۹۲، صفحه موسیقی (۱۹)
۳۰- مجله الحیاه الموسیقیه، مقاله اطوار الغناء الریفی العراقی، جلد ۴۱، صفحه ۵۱-۵۲-۵۳
۳۱- روزنامه ایران، شماره ۵۳۴۱ به تاریخ ۲۷/۱/۹۲، صفحه ۱۹ (موسیقی)
۳۲- همان

منابع ۱ – درویشی، محمد رضا
۱۳۸۳ دایره المعارف سازهای ایران (چاپ سوم)، ج اول، انتشارات: ماهور

۲- ستایشگر، مهدی
۱۳۸۱ واژه نامه موسیقی ایران زمین (چاپ اول)، ج۱-۲، انتشارات: اطلاعات

۳- مشهودی، محمود
۱۳۹۲ «پژوهشی در مورد موسیقی کشور عراق»، ماهنامه گزارش موسیقی، شماره۵۸، دوره پنجم

۴- شاه میوه اصفهانی، غلامرضا
۱۳۹۰ پژوهشی در جلوه های موسیقیایی هنر تلاوت (چاپ چهارم)، انتشارات: دارالقران الکریم

۵- کاظمی، بهمن
۱۳۹۰ موسیقی قوم عرب (چاپ اول)، انتشارات: متن

۶- وزیری، علینقی
۱۳۸۳ تئوری موسیقی (چاپ سوم)، انتشارات: صفی علیشا

۷- روزنامه ایران، شماره ۵۳۴۱ به تاریخ ۲۷/۱/۹۲، صفحه ۱۹ (موسیقی)
۸- جابری، یحیاء
۲۰۰۷ «اطوار الغناء الریفی العراقی» مجله الحیاه الموسیقیه، ج۴۱-۴۲-۴۳-۴۴-۴۵ چاپ سوریه

۹- شعبی ابراهیم خلیل
دلیل الانغام لطلاب المقام، چاپ عراق

۱۰- صالح المهدی
۱۹۹۳ مقامات الموسیقی العربیه، چاپ لبنان

۱۱- عبدالمنعم خلیل
۱۹۹۲ الموسوعه الموسیقیه المختصره، چاپ مصر

۱۲- خوش صفت، شهرام
۱۳۸۶ آکورد شناسی و گام های موسیقی (چاپ اول)، انتشارات مهین

۱۳- borshde.blogfa.com

۱۴- www.samay.net

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (I)

موضوع اصلی در فرآیندهای زایندگی و خلاقیت اتصالی است که این روند میان میراث های گذشتگان با خواسته ها و آرزوهای آیندگان (و حتی گذشتگان) برقرار می کند. در این شرایط به همان اندازه که میراث ها قادرند برای خود حریمی از تکرار و فرومردگی در خود را پدید آورند خواسته ها و آرزوها نیز از نیروی تحمیل توهم به خودآگاه فرد راهی شده بهره مندند.

مروری بر آلبوم «آواز دوره پهلوی اول، به روایتی دیگر» – بخش دوم و پایانی

در این مجموعه سه نمونه آواز شور وجود دارد که به ویژه ترَک سوم (و نه آنگونه که بارها در دفترچه آمده تراک) می‌تواند بهانه‌ای برای بازاندیشی به موضوعِ اختلاف ردیف‌های آوازی و سازیِ دستگاه شور باشد. (۱)

از روزهای گذشته…

همه حق اظهارنظر دارند

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.
بوسانوا در برزیل

بوسانوا در برزیل

موسیقی کشور برزیل از پر انرژی ترین و شادترین موسیقی های دنیا است. این موسیقی ترکیبی است از سبکهای موسیقی آفریقا و اروپای که هنگام ترکیب با فرهنگ و اتمسفر آمریکای لاتین به این درجه از نشاط و شادابی رسیده است. بسیاری از سبکهای موسیقی برزیل سر منشا سنتی یا مذهبی دارند که با گذشت زمان و تکامل به گونه های امروزی تبدیل شده اند.
گذر از مرز ستایشِ محض (V)

گذر از مرز ستایشِ محض (V)

با وجود اینکه دانش گسترده‌ی کاردیو در زمینه‌ی موسیقی آوانگارد و روش کار اشتوکهاوزن به مراتب از فلینت هم دقیق‌تر بود ولی به دلیل بستر فکری و ایدئولوژی‌اش در نقد وی نیز مانند دیگر نقدهای از این دست کمتر مطالب فنی موسیقایی می‌یابیم، چرا که موضوع پر اهمیت خود موسیقی نبود بلکه کارکرد اجتماعی آن بود. او به گرایش اشتوکهاوزن به شرق دور و هند به عنوان نوعی ادای فروشندگان نگاه می‌کند و می گوید: «فروشنده‌ای مانند اشتوکهاوزن شما را وامی‌دارد باور کنید که لغزیدن به درون خودآگاهی گیهانی از رسیدن به تناقضات دردناکی که جهان اطراف را احاطه کرده دورتان می‌کند.» (۱۳) در حقیقت نقشی که وی و همفکرانش برای کلیه‌ی اندیشه‌های سوغات شرق دور قائل بودند نوعی نقش تخدیرکننده بود.
زندگی در انزوا (II)

زندگی در انزوا (II)

کامران داروغه از اولین ورودی ها به گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبا (دانشگاه تهران) بود، تعدادی از هم‌دوره‌های او نیز به این دانشکده آمدند، ولی کارشان را ادامه ندادند (نظیر اسدالله ملک) ولی او دوره تحصیل را به پایان برد و رساله‌اش را درباره موضوعی قابل توجه ریتم های زورخانه و با همکاری هنرمند ارجمند، استاد محمد اسماعیلی نوشت که قسمتی از آن نزد نگارنده نگهداری شده است. داروغه در دانشگاه از درسهای استادانی مثل نورعلی برومند و اصغر بهاری استفاده کرد. از سال ۱۳۴۵ به رادیو رفت و به توصیه استاد ملاح که در شوراهای موسیقی رادیو صاحب جایگاه و احترامی بود، به برنامه گلها وارد شد. دوره اوج او نیز ده سال ۱۳۴۵ ـ ۱۳۵۵ است.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

جمله‌پردازی و فاصله‌های متداول کدام‌ها هستند و تغییرات نوازنده چگونه صورت گرفته است؟ به علاوه چطور کاربرد واژه‌ای مانند «انگاره» که در موسیقی‌شناسی و موسیقی‌نویسی امروز ما معنایی یافته است، برای ساختارهای مشابه مجاز شمرده شده است؟ همانند بحث گذشته در این مورد هم پاسخ مشابهی داده نشد. مدرس اشاره کرد که این بحث را از آن جهت مطرح کردم که بدانیم این اصطلاحات و واژگان معنی دارند و اگر از آنها استفاده می‌کنیم لااقل باید بتوانیم شرح دهیم چرا استفاده کرده‌ایم و چگونه با موضوع مورد بحث ما ارتباط پیدا می‌کند.
پیپا

پیپا

پیپا که معروف به گیتار چینی میباشد دارای سابقه ای به بیش از دو هزار سال می باشد. برخی اوقات آنرا لوت چینی نیز نام میبرند که بسیاری از سازهای آسیا بالاخص سازهای جنوب آسیا از این ساز بوجود آمده است و شاید بتوان آنرا مادر سازهای زهی جنوب آسیا دانست. از جمله biwa یک ساز چینی و ساز محلی کشور ویتنام đàn tỳ bà و همچنین پیپای کره ای، اما برخلاف پیپای چینی همتای کره ای این ساز مدتهاست که دیگر نواخته نمیشود و باید آنرا درون موزه ها دید؛ سعی و تلاش در جهت احیای دوباره آن بی ثمره مانده است.
کنسرت مجید درخشانی با گروه سرو آزاد

کنسرت مجید درخشانی با گروه سرو آزاد

کنسرت گروه موسیقی سرو آزاد در تاریخ ۱۹ مهر ماه ۱۳۹۲ با حضور افتخاری استاد مجید درخشانی در تالار وحدت برگزار شد. این کنسرت در دو بخش اجرا شد که در یک بخش، آثار اعضای این گروه و در بخش دیگر آثار استاد مجید درخشانی به اجرا رسید.
آثار باقیمانده از ردیف موسیقی ایران (I)

آثار باقیمانده از ردیف موسیقی ایران (I)

به جز ترانه های محلی که بحثی جداگانه دارد، بنیان موسیقی ملی ایران روی دستگاه های موسیقی نهاده شده و آن نغمات را به شیوه ای که هر استادی از متقدمین مینواخت و روایت میکرد «ردیف» می نامیدند. ردیف موسیقی را هر نوازنده ای در قدیم از استاد خود سینه به سینه می آموخت و چون خط نت به صورت امروز نبود، مجبور بود آنچه از استاد آموخته است خوب به خاطر بسپارد، در این صورت واضح است که چه بسیاری نغمه ها و ترانه ها که توسط اساتید گذشته نواخته شده ولی امروز بدست فراموشی سپرده شده است و در دست نیست، به همین مناسبت است که جمع آوری ردیف و حفظ آنچه از اساتید گذشته باقی مانده، جهت تشکیل منابع ارزنده ای برای آیندگان نهایت ضرورت را دارد.
همه چیز را در زمان حال میبینم

همه چیز را در زمان حال میبینم

پگی لی پرداختن تفننی به بازیگری را با نقش کوتاهی در فیلم Mr. Music، با شرکت بینگ کرازبی (Bing Crosby) ادامه داد. کمی بعد در ۱۹۵۳ نقش بلندی در مقابل دنی توماس (Danny Thomas) ایفا کرد که بازسازی فیلم خواننده جاز (The Jazz Singer) بود.
گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (II)

گزارشی از جلسه نقد «پیمان عشق» و پخش مستند «هزارداستان امیرجاهد» (II)

پس از پیمان سلطانی، کامیار صلواتی در پاسخ به این سئوال که روند بازسازی تصانیف دوره قاجار را چگونه می بینید گفت: «به دلیل تکصدایی بودن آثار موسیقی مربوط به دوره قاجار، کار آهنگسازی و چندصدایی روی آثار موسیقی این دوره بسیار مورد استقبال آهنگسازان معاصر قرار گرفته است ولی من می خواهم از نگاهی دیگر به دسته بندی آثار بازسازی شده، چه به صورت تکصدایی و چه چند صدایی بپردازم؛ ظرف دوره ای و زمانی ای که هر آهنگساز و موزیسین در آن قرار می گیرد، او را ناخودآگاه تحت تاثیر پارادایمهای مسلط خود قرار میدهد.