فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

فریدون شهبازیان
فریدون شهبازیان
پس از گذشت چند روز از شایعه کناره گیری فرهاد فخرالدینی از رهبری ارکستر ملی و انتخاب فریدون شهبازیان به عنوان رهبر دائم، بالاخره به صورت رسمی حکم رهبری فریدون شهبازیان رسانه ای شد:

«استاد ارجمند جناب آقای فریدون شهبازیان، با سلام
منزلت و جایگاه والای جنابعالی به عنوان ایرانی نام آور در موسیقی، شهره آفاق است. بر این مبنا بنیاد فرهنگی هنری رودکی افتخار دارد که رهبری ارکستر موسیقی ملی از سوی شما پذیرفته شده است. این گام مهم برای ارتقای جایگاه موسیقی، به ویژه موسیقی سنتی و اصیل ایرانی و شکل گیری ارکستری منسجم از هنرمندان شایسته کشورمان و برنامه ریزی برای فعالیت در سطح جهانی خواهد بود.
با آرزوی توفیق روز افزون، امید است در سایه مدد یزدان شاهد روزهای پرافتخار باشیم.»

با ورود فریدون شهبازیان، ارکستر ملی وارد پنجمین دوره فعایت خود می شود، در اینجا به بررسی چهار دوره گذشته می پردازیم:
دوره اول: پس برگزاری چهلمین سالگرد درگذشت ابوالحسن صبا در تالار وحدت و اجرای ارکستری به رهبری حسین دهلوی در این برنامه (سال ۱۳۷۶)، وزیر وقت ارشاد (عطاالله مهاجرانی) تصمیم بر تاسیس ارکستری به شکل تلفیقی (از سازهای غربی و ایرانی که در ایران با نام ارکستر ملی مشهور است) گرفت.

ابتدا قرار شد یک تیم کارشناسی با همکاری هنرمندانی چون: حسین دهلوی، علی تجویدی، کامبیز روشن روان، فرهاد فخرالدینی، محمد سریر و حسین علیزاده مدیریت این ارکستر را به عهده بگیرند و توسط این هیات رهبر ارکستر، نوازندگان، خوانندگان و رپرتوار مشخص شود. پس از اولین جلسات هیات کارشناسی، این هیات به کار خود پایان داد و مدیریت، رهبری و انتخاب رپرتوار ارکستر ملی به فرهاد فخرالدینی رسید.

در این دوره آثار اجرا شده توسط ارکستر ملی تقریبا خالی از آثار آهنگسازان برجسته ایرانی همچون: پژمان، دهلوی، ناصحی، استوار، هوشنگ و ارسلان کامکار، روشن روان، ریاحی، رحیمیان و… بود و به ندرت آثاری از هنرمندانی خارج از دایره نزدیکان و شاگردان فرهاد فخرالدینی اجرا می شد.

در این دوره ارکستر ملی به جز در یک یا دو برنامه که با همراهی سازهای بادی برنجی به اجرا پرداخت (آن هم مربوط به اجرای قطعه «سربداران» ساخته فخرالدینی بود)، فاقد سازهای بادی برنجی بود و به همین دلیل بخش بزرگی از رپرتوار موسیقی سمفونیک ایرانی حذف شد.

غیر از مشکل رپرتوار، ارکستر ملی در این دوره شاهد فقدان یک رهبر استاندارد بود، چراکه فخرالدینی با استیل استاندارد جهانی رهبری به هدایت این ارکستر نمی پرداخت. در سال ۱۳۸۸ این ارکستر منحل شد.
دوره دوم:
در سال ۱۳۹۰ ارکستر ملی به رهبری بردیا کیارس شروع به فعالیت کرد. در این دوره یک تیم کارشناسی شامل حسین علیزاده، هوشنگ ظریف، بردیا کیارس، ارسلان کامکار و فردین خلعتبری مدیریت ارکستر را به عهده گرفت. در این دوره ارکستر ملی شامل سازهای ارکستر سمفونیک به همراه سازهای ایرانی بود که بیشتر به اجرای قطعاتی تنظیم شده برای این ارکستر از آهنگسازانی چون: حسین علیزاده، فردین خلعتبری، بهزاد عبدی و بردیا کیارس می پرداخت. آثار آهنگسازان دیگر به ندرت اجرا شد. در این دوره تنها سه رهبر ارکستر ملی را رهبری کردند: بردیا کیارس، آرش گوران و میلاد عمرانلو. آخرین کنسرتی که در این دوره انجام شد در سال ۹۱ بود و پس از آن ارکستر منحل شد.
دوره سوم:
در این دوره که تنها به اجرای یک کنسرت بسنده شد، قرار شد ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک تهران یکی شده و این دو ارکستر با نام «ارکستر سمفونیک ملی ایران» به فعالیت ادامه دهد که این اقدام با اعتراض بعضی از موسیقیدانان از جمله فرهاد فخرالدینی که به او قول رهبری ارکستر ملی داده شده بود قرار گرفت. این کنسرت با رهبری علی رهبری در سال ۹۴ برگزار شد و بلافاصله بعد از این برنامه، این نام تغییر کرد.
دوره چهارم:
پس از دعوت مجدد از فرهاد فخرالدینی دوباره ارکستر ملی به شکلی بزرگ تر از دوره اول، فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره به غیر از فخرالدینی، سهراب کاشف نیز رهبری این ارکستر را به عهده گرفت. پس از شروع مشکلاتی مربوط به هزینه های سه ارکستر بنیاد رودکی (ارکستر سمفونیک تهران، ارکستر ملی و ارکستر سازهای ملی)، تمرینات منظم این ارکستر ها قطع شد و برای آخرین بار ارکستر ملی در ۲۹ اردیبهشت سال جاری در شانگهای چین به روی صحنه رفت، هرچند در واقع ارکستری که به روی صحنه رفت تلفیقی از دو ارکستر سمفونیک تهران و ملی بود که به نوعی همان «ارکستر سمفونیک ملی» پیشنهاد شده توسط علی رهبری بود!
***
طرح جدایی دو ارکستر سمفونیک تهران و ملی در حالی قابل پذیرش است که تعداد کنسرتهایی که به اجرای موسیقی ایرانی و غیر ایرانی مربوط است، به حدی باشد که از عهده یک ارکستر بر نیاید. پس در این صورت لازم است این دو ارکستر برنامه های منسجم، با کیفیت و پر تعدادی داشته باشند.

با انتشار خبر رهبری فریدون شهبازیان موسیقیدان با سابقه و مطلع از اوضاع موسیقی ارکسترال ایران، می توان این امید را داشت که در دوره پنجم فعالیت این ارکستر شاهد به کارگیری رهبران میهمان متعدد و آثار سمفونیک موسیقی ایرانی که سالهاست در خاموشی به سر می برند باشیم.

یک دیدگاه

  • هامون
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۹۷ در ۱۲:۱۲ ق.ظ

    باعث تاسف است که آهنگسازان به‌نام و بی‌نظیر ما با آبروی خود و موسیقی ایران بازی می‌کنند و چوب رهبری را به‌دست می‌گیرند طوری که کمترین اطلاعی از حرکات رهبری ندارند و امثال من نمی‌توانیم جلوی خنده‌مان را با دیدن رهبری کردنشان بگیریم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

در گذشت رابرت مک فرین، خواننده اپرا

در گذشت رابرت مک فرین، خواننده اپرا

روز جمعه گذشته رابرت مک فرین پدر Robert McFerrin Sr.، اولین مرد سیاهپوستی که در اپرای متروپولیتن نیویورک به اجرای سولو پرداخت،بر اثر حمله قلبی درگذشت. او همچنین پدر رهبر ارکستر و خواننده موفق و برنده جایزه گرمی Grammy بابی مک فرین Bobby McFerrin است.
لیدی بلانت و مسیح (III)

لیدی بلانت و مسیح (III)

اما از نظر ظاهری حالت تقاطع سه زه ها در گوشه ها و حتی حالت و فرم خود گوشه ها نیز با یکدیگر متفاوت است. درخشندگی و حالت تازگی در رنگ وجلا و همچنین عدم وجود پتینه، قابلیت بصری ساز را افزایش داده است تا حدی که ریزترین جزئیات و ویژگیهای ساز بارز و آشکار است.
با هیلاری هان، ویولونیست، درباره تمرین و تفسیر

با هیلاری هان، ویولونیست، درباره تمرین و تفسیر

در جونِ ۲۰۱۲ هیلاری هان ویولونیست میهمان ویژه گفتگوهای استراد بود. پنج نقل قولی که در ادامه درباره اجرا و تفسیر می‌آید، از آن بحث استخراج شده‌ است.
سفیر فرهنگی لبنان (I)

سفیر فرهنگی لبنان (I)

نهاد حداد (Nouhad Haddad) معروف به “فیروز‎”، متولد ۲۱ نوامبر ۱۹۳۵ یکی از مشهورترین خوانندگان پیشرو لبنان است. وی شمایلی فرهنگی از جهان عرب به جهان معرفی کرده و آثار او در این مناطق بسیار شنیده شده و همواره افتخار ملی لبنان بوده است. وی در خانواده ای مسیحی به دنیا آمد و زمانی که با آسی رهبانی (Assi Rahbani)، یکی از دو برادری که به او کمک کردند تا حرفه اش را به عنوان خواننده بهبود بخشد، ازدواج کرد مذهبش را به ارتودوکس یهودی تغییر داد. خانواده اش کمی پس از تولد او به بیروت نقل مکان کردند.
یویو ما، نوآوری در ویلنسل (II)

یویو ما، نوآوری در ویلنسل (II)

از سال ۱۹۹۸ تا به امروز یویوما عمده تلاش خود را به پروژه جاده ابریشم اختصاص داده و در این راه کنسرت های متعددی با هدف ترویج مبادلات فرهنگی در این مسیر کهن تجاری مابین آسیا و اروپا، برگزار نموده است. در حقیقت این پروژه نه تنها تجسمی است از آرزوی دیرینه او در مورد احیای زنجیره تبادلات فرهنگی ما بین موسیقیدانان غرب و شرق، بلکه بیانگر ارتباط موجود بین سبک های کلاسیک و معاصرغربی و آسیایی است.
نوشته ای از جان ویلیامز برای آندرس سگوویا

نوشته ای از جان ویلیامز برای آندرس سگوویا

جان ویلیامز در بیوگرافی جدیدش اظهار کرده که معلم سابقش شاگردانش را مجبور به تقلید از استایل خود می کرده و از نظر موسیقیایی دچار تکبر بوده است. آوازۀ آندرس سگوویا بیست و پنج سال پس از مرگ او توسط شاگرد مطرحش جان ویلیامز به چالش کشیده شده است. اعتراض ویلیامز به فخر فروشی “موسیقیایی” و “اجتماعی” سگوویا است که باعث از بین رفتن خلاقیت شاگردانش می شده است.
محمدرضا شجریان و سه گانه ۶۹ (II)

محمدرضا شجریان و سه گانه ۶۹ (II)

پس از “یاد ایام” تا ۱۰ سال هیچ یک از کارهای شجریان با گروههای کوچک از ساختاری مانند سه گانه های ۶۹ برخوردار نبود، تا اینکه “بی تو به سر نمی شود” به انتشار رسید. سه گانه های شجریان و گروه جدیدش “زمستان است”، “بی تو بسر نمی شود” و “فریاد” مشهورترین کنسرتهای شجریان تا کنون بوده است.
ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

ضرابی: هر قطعه باید به زبان همان ساز دربیاید

یکی از دلایل دیگر ساده تر کردن این قطعات بود برای هنرجویان سنتور که بتوانند به راحتی آن را اجرا کنند و در اجرای آن مشکلی نداشته باشند. این قطعات به خاطر زیبایی شان مورد علاقه هنرجویان است ولی اگر نت آنها نباشد شاگرد با گوش به شکل نادرستی آنها را مینوازد.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (I)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (I)

نگاه این نوشته به تمرین، یک دید کلى و ارائه ى شیوه ى خاصى تمرین براى افرادى است که تصمیم آنها براى نوازنده شدن (یا حرفه اى شدن) قطعى نیست. نه اینکه با این شیوه ى تمرینى که ذکر مى شود نمى توان گامهاى حرفه اى برداشت، بلکه زمان رسیدنِ به هدف، طولانى تر خواهد بود.
«آسمان، مهتاب» منتشر شد

«آسمان، مهتاب» منتشر شد

آلبوم «آسمان، مهتاب» با صدای هادی فیض آبادی و آهنگسازی کاوه سروریان به مناسبت نوروز ۹۲ منتشر شد. پس از گذشت ماه ها بالاخره آلبوم «آسمان، مهتاب»، توسط شرکت هزار نغمه بسته نگار روانه بازار موسیقی شد. آسمان مهتاب اثری در باب احیای موسیقی سنتی نیست، بلکه تلاش می کند تا با بهره گیری از امکانات موسیقی دستگاهی ایران سخنی به فراخور زمان ارائه کند، این نکته ای است که امروزه در میان آثار منتشر شده از هنرمندان موسیقی ایران کمتر دیده می شود.