فریدون شهبازیان و رهبری ارکستر ملی

فریدون شهبازیان
فریدون شهبازیان
پس از گذشت چند روز از شایعه کناره گیری فرهاد فخرالدینی از رهبری ارکستر ملی و انتخاب فریدون شهبازیان به عنوان رهبر دائم، بالاخره به صورت رسمی حکم رهبری فریدون شهبازیان رسانه ای شد:

«استاد ارجمند جناب آقای فریدون شهبازیان، با سلام
منزلت و جایگاه والای جنابعالی به عنوان ایرانی نام آور در موسیقی، شهره آفاق است. بر این مبنا بنیاد فرهنگی هنری رودکی افتخار دارد که رهبری ارکستر موسیقی ملی از سوی شما پذیرفته شده است. این گام مهم برای ارتقای جایگاه موسیقی، به ویژه موسیقی سنتی و اصیل ایرانی و شکل گیری ارکستری منسجم از هنرمندان شایسته کشورمان و برنامه ریزی برای فعالیت در سطح جهانی خواهد بود.
با آرزوی توفیق روز افزون، امید است در سایه مدد یزدان شاهد روزهای پرافتخار باشیم.»

با ورود فریدون شهبازیان، ارکستر ملی وارد پنجمین دوره فعایت خود می شود، در اینجا به بررسی چهار دوره گذشته می پردازیم:
دوره اول: پس برگزاری چهلمین سالگرد درگذشت ابوالحسن صبا در تالار وحدت و اجرای ارکستری به رهبری حسین دهلوی در این برنامه (سال ۱۳۷۶)، وزیر وقت ارشاد (عطاالله مهاجرانی) تصمیم بر تاسیس ارکستری به شکل تلفیقی (از سازهای غربی و ایرانی که در ایران با نام ارکستر ملی مشهور است) گرفت.

ابتدا قرار شد یک تیم کارشناسی با همکاری هنرمندانی چون: حسین دهلوی، علی تجویدی، کامبیز روشن روان، فرهاد فخرالدینی، محمد سریر و حسین علیزاده مدیریت این ارکستر را به عهده بگیرند و توسط این هیات رهبر ارکستر، نوازندگان، خوانندگان و رپرتوار مشخص شود. پس از اولین جلسات هیات کارشناسی، این هیات به کار خود پایان داد و مدیریت، رهبری و انتخاب رپرتوار ارکستر ملی به فرهاد فخرالدینی رسید.

در این دوره آثار اجرا شده توسط ارکستر ملی تقریبا خالی از آثار آهنگسازان برجسته ایرانی همچون: پژمان، دهلوی، ناصحی، استوار، هوشنگ و ارسلان کامکار، روشن روان، ریاحی، رحیمیان و… بود و به ندرت آثاری از هنرمندانی خارج از دایره نزدیکان و شاگردان فرهاد فخرالدینی اجرا می شد.

در این دوره ارکستر ملی به جز در یک یا دو برنامه که با همراهی سازهای بادی برنجی به اجرا پرداخت (آن هم مربوط به اجرای قطعه «سربداران» ساخته فخرالدینی بود)، فاقد سازهای بادی برنجی بود و به همین دلیل بخش بزرگی از رپرتوار موسیقی سمفونیک ایرانی حذف شد.

غیر از مشکل رپرتوار، ارکستر ملی در این دوره شاهد فقدان یک رهبر استاندارد بود، چراکه فخرالدینی با استیل استاندارد جهانی رهبری به هدایت این ارکستر نمی پرداخت. در سال ۱۳۸۸ این ارکستر منحل شد.
دوره دوم:
در سال ۱۳۹۰ ارکستر ملی به رهبری بردیا کیارس شروع به فعالیت کرد. در این دوره یک تیم کارشناسی شامل حسین علیزاده، هوشنگ ظریف، بردیا کیارس، ارسلان کامکار و فردین خلعتبری مدیریت ارکستر را به عهده گرفت. در این دوره ارکستر ملی شامل سازهای ارکستر سمفونیک به همراه سازهای ایرانی بود که بیشتر به اجرای قطعاتی تنظیم شده برای این ارکستر از آهنگسازانی چون: حسین علیزاده، فردین خلعتبری، بهزاد عبدی و بردیا کیارس می پرداخت. آثار آهنگسازان دیگر به ندرت اجرا شد. در این دوره تنها سه رهبر ارکستر ملی را رهبری کردند: بردیا کیارس، آرش گوران و میلاد عمرانلو. آخرین کنسرتی که در این دوره انجام شد در سال ۹۱ بود و پس از آن ارکستر منحل شد.
دوره سوم:
در این دوره که تنها به اجرای یک کنسرت بسنده شد، قرار شد ارکستر ملی و ارکستر سمفونیک تهران یکی شده و این دو ارکستر با نام «ارکستر سمفونیک ملی ایران» به فعالیت ادامه دهد که این اقدام با اعتراض بعضی از موسیقیدانان از جمله فرهاد فخرالدینی که به او قول رهبری ارکستر ملی داده شده بود قرار گرفت. این کنسرت با رهبری علی رهبری در سال ۹۴ برگزار شد و بلافاصله بعد از این برنامه، این نام تغییر کرد.
دوره چهارم:
پس از دعوت مجدد از فرهاد فخرالدینی دوباره ارکستر ملی به شکلی بزرگ تر از دوره اول، فعالیت خود را آغاز کرد. در این دوره به غیر از فخرالدینی، سهراب کاشف نیز رهبری این ارکستر را به عهده گرفت. پس از شروع مشکلاتی مربوط به هزینه های سه ارکستر بنیاد رودکی (ارکستر سمفونیک تهران، ارکستر ملی و ارکستر سازهای ملی)، تمرینات منظم این ارکستر ها قطع شد و برای آخرین بار ارکستر ملی در ۲۹ اردیبهشت سال جاری در شانگهای چین به روی صحنه رفت، هرچند در واقع ارکستری که به روی صحنه رفت تلفیقی از دو ارکستر سمفونیک تهران و ملی بود که به نوعی همان «ارکستر سمفونیک ملی» پیشنهاد شده توسط علی رهبری بود!
***
طرح جدایی دو ارکستر سمفونیک تهران و ملی در حالی قابل پذیرش است که تعداد کنسرتهایی که به اجرای موسیقی ایرانی و غیر ایرانی مربوط است، به حدی باشد که از عهده یک ارکستر بر نیاید. پس در این صورت لازم است این دو ارکستر برنامه های منسجم، با کیفیت و پر تعدادی داشته باشند.

با انتشار خبر رهبری فریدون شهبازیان موسیقیدان با سابقه و مطلع از اوضاع موسیقی ارکسترال ایران، می توان این امید را داشت که در دوره پنجم فعالیت این ارکستر شاهد به کارگیری رهبران میهمان متعدد و آثار سمفونیک موسیقی ایرانی که سالهاست در خاموشی به سر می برند باشیم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

از روزهای گذشته…

چکناوریان از عروج تا افول (II)

چکناوریان از عروج تا افول (II)

یکی دیگر از آثاری که در آن سالها توسط چکناوریان خلق شد، باله «سیمرغ» بود که با همکاری گروه فرامرز پایور به اجرا رسید. موسیقی این باله با اینکه مانند موسیقی دستگاهی ایرانی نیست ولی فضایی اسطوره ای و افسانه ای دارد، چکناوریان در این اثر به خوبی توانسته با سازهای ایرانی به خلق این فضا بپردازد.
آرتور توسکانینی، نابغه رهبری (I)

آرتور توسکانینی، نابغه رهبری (I)

آرتور توسکانینی یکی از برجسته ترن موسیقیدانان قرن نوزدهم و بیستم می باشد. وی برای سرسختی درخشانش، کمال خستگی ناپذیرش، گوشی حساس نسبت به جزئیات و طنین در ارکستر و حافظه تصویری قوی شهرت دارد. توسکانینی به خصوص برای تفسیر صحیح و اجراهای فوق العاده اش از آثار وردی، بتهوون، برامس و واگنر سرآمد است. به عنوان رهبر ارکستر سمفونی NBC نام وی در پخشهای تلویزیونی و رادیویی و بسیاری از ضبطهای اپرا و سمفونی مشهور است.
عصیان ِ کلیدر (III)

عصیان ِ کلیدر (III)

پژمان طاهری در مورد این ارکستر میگوید:«ارکستر برخلاف نامش سمفونیک نبود بلکه ارکستر زهی بود. مضاف بر اینکه پانزده میکروفونی که بالای سر ارکستر گذاشته بودند با تعریفی که از سازبندی ارکستر زهی شده منافات دارد. چون اصولا سازبندی و صدا دهی ارکستر سمفونیک بدون آن تعداد میکروفون است البته این میکروفونها میتوانست برای ضبط باشد در حالی که شما میتوانید با دومیکروفون که در جای مناسب قرار میدهید کار را ضبط کنید ولی این میکروفونها برای پخش بود و این نمیتواند برای بزرگی سالن باشد زیرا ارکستر برای سالن بزرگتر از این هم جواب میدهد و نکته ی دیگر کم تمرینی بارز ارکستر بود. این در قطعاتی که برای گوش مردم آشنا بود مانند نینوا بسیار مشهود بود. ناهماهنگی بسیارمشخص بود البته این نکاتی که من میگویم ایراد گیری نیست چون اصولا املای نا نوشته غلط ندارد من خودم این کنسرت را دائما پیگیری میکردم که حتما بروم و کسانی مثل آقای علیزاده و درویشی اندیشه ای برای کار دارند»
نگاهی به سوئیت برگاماسک دبوسی

نگاهی به سوئیت برگاماسک دبوسی

سوئیت برگاماسک (Suite Bergamasque) از جمله مشهورترین مجموعه کارهای پیانویی است که توسط کلاود دبوسی (Claude Debussy) موسیقیدان سبک رمانتیک – امپرسیونیسم فرانسوی تصنیف شده است.
همکاری مجدد غریب پور و عبدی روی صحنه رفت

همکاری مجدد غریب پور و عبدی روی صحنه رفت

سه شنبه ۲۶ دی ماه، اولین اجرای اپرای حافظ با موسیقی بهزاد عبدی با دعوت از هنرمندان این اپرا به روی صحنه رفت و بهروز غریب پور کارگردان و نویسنده اپرای حافظ با دعوت از گروه موسیقی اپرا به تالار فردوسی، از آهنگساز و نوازندگان و خوانندگان این اثر تقدیر کرد.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VIII)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VIII)

در هر تمرین دو امر جریان دارد: یکى تمرینِ ذهن جهت پرداخت و آنالیزِ قطعه ى مورد نظر و دوم تمرین دست ها جهت بدست آوردن نرمى لازم. ذهن شما قبل از دست هاى شما مشغول به کار مى شود، در نتیجه کار بر روى ذهن، هم مهمتر است و هم اولویت دارد. شما هرگونه که ذهنتان را عادت دهید همانگونه رفتار خواهد کرد.
موسیقی تنهائی (II)

موسیقی تنهائی (II)

در بیشتر موارد اجرای سوال و جواب های جملات موسیقایی بین بخش های مختلف ارکستر تنها چیزی است که اجرای ارکستر ایرانی را از اجراهای تکنوازی متمایز می کند. قواعد نا نوشته ی هامونی و ارکستراسیون موسیقی ایرانی برای ارکسترهای بزرگ همچون ارکستر سنفونیک نیز که توسط آهنگسازان مختلف به کار گرفته شده است به هیچ عنوان نمی تواند پیرو الگو های پلی فونیک ارکسترهای دیگر نقاط جهان باشد چراکه ماهیت این نغمات اجازه ی این دخل و تصرف را از آهنگساز گرفته است.
اقیانوسی بنام باخ (I)

اقیانوسی بنام باخ (I)

از آنجائیکه باخ در مقایسه با آهنگسازان هم عصر خود میل شدیدتری به موسیقی داشت و پیروی از سبک او نگرش عمیق تری از حد معمول را طلب می کرد، همگان قادر به بهره جویی از اقیانوس بیکران هنرش نبودند. شاید یکی از دلایلی که او را از دیگر آهنگسازان متمایز نموده این نکته است که هیچ یک از آثارش سطحی نیستند.
شبی بر فراز عمارت سنگی

شبی بر فراز عمارت سنگی

دومین اجرای مستقل آکو (موسیقی آنسامبل هارمونیکا)، پنج شنبه نهم شهریور، در دو سانس، در سالن عمارت روبه‌رو برگزار شد. در این اجرا، گروه هارمونیکانوازان آکو*، به سرپرستی الیاس دژآهنگ**، این قطعات را اجرا کردند:
نمودی از جهان متن اثر (XII)

نمودی از جهان متن اثر (XII)

همان‌طور که در بخش‌های پیشین مقاله هم کمی به آن پرداختیم این جنبه‌ی طبقه‌بندی آنالیز است که اغلب در این زمینه مورد استفاده است. کارکرد طبقه‌بندی در این جا بیشتر دسته دسته کردن عناصر و روال‌های سازنده‌ی موسیقی است تا طبقه‌بندی خود آثار (۵۷).