«آموزش تنبک براساس نت‌نوشته‌های امیرناصر افتتاح» منتشر شد

کتاب و دی‌وی‌دی‌ تصویریِ «آموزش تنبک براساس نت‌نوشته‌های امیرناصر افتتاح» به کوشش فریدون حلمی، به گزینش و ویرایش و اجرای وحید فتائی توسط نشر “خنیاگر” منتشر شد. این کتاب و دی‌وی‌دی را هم‌اکنون می‌توان از تنبکستان (تلفن: ۲۲۰۷۳۸۸۱) و موسیقی عارف (تلفن: ۳۳۹۹۷۶۴۳۰ و ۳۳۹۷۶۴۳۱) تهیه کرد.

امیرناصرافتتاح (۱۳۶۶- ۱۳۱۴) از تنبک‌نوازان مشهور برنامۀ گلها و از مدرسان مطرح و مؤثر این ساز در قرن حاضر است به‌طوری‌که چند تن از تنبک‌نوازان مطرح کنونی، ازجمله بهمن رجبی، محمود فرهمند و مرتضی اعیان، از بهره‌مندان مکتب او محسوب می‌شوند. افتتاح آموزگار مهربان و باسخاوتی بود که نه‌تنها هرچه در چنتۀ علم و هنر خود داشت به شاگردانش عرضه می‌کرد، زمینۀ رشد، ابراز وجود و حرفه‌ای‌شدن ایشان را نیز فراهم می‌آورد. شیوۀ آموزش او بسیار سهل و روان بود. او درس‌های آموزش تنبک را به‌صورت دست‌نویس برای هریک از هنرجویانش می‌نگاشت. اکنون جامع‌ترین این دست‌نوشته‌ها در اختیار محمود رسولی است.

این مجموعۀ ارزنده که با نیّت زنده‌نگه‌داشتن نام و روش تنبک‌نوازی افتتاح نخستین‌بار در سال ۱۳۷۹ به‌‌کوشش فریدون حلمی منتشر شده بود اکنون با تلخیص و برگردان تمام علائم به‌کاررفته در کتاب منطبق با رسم‌الخط و علائم نت‌نویسی امیرناصر افتتاح توسط وحید فتائی ویرایش فنی شده و نتیجه با نت‌نویسی رایانه‌ای توسط ناشر به‌طرزی شکیل‌تر از پیش نگاشته و صفحه‌بندی شده است. در دی‌وی‌دی همراه کتاب تمامی درس‌ها توسط وحید فتائی به‌صورت تصویری اجرا شده‌اند تا به‌عنوان معیاری برای اجرای مطالب کتاب با صدادهی و تکنیک صحیح مورد استفادۀ هنرجویان قرار گیرد.

افتتاح، نوازندۀ فقید تنبک، در سال ۱۳۱۴ در خیابان امیریۀ تهران چشم به جهان گشود. ناصر از کودکی به ساز تنبک دل بست. نخستین درس‌های تنبک‌نوازی را نزد هوشنگ مهرورزان که خود از شاگردان زنده‌یاد حسین تهرانی بود، فرا گرفت. تمرین، هوشیاری و استعداد مشهودِ ناصر سبب شد تا به‌سرعت مقدمات و اصول نواختن این ساز را به‌جِد بیاموزد و وی را در شانزده‌سالگی به رادیوی آن‌زمان روانه کند. به‌این‌ترتیب، دیری نپایید که خود به آموزش و تعلیم دیگران پرداخت. او ابتدا عهده‌دار تدریس ساز خود در کلاس‌های موسیقی رجایی در سه‌راه ژالۀ سابق شد. دراین‌زمان، افتتاح با پیوستن به ارکستر برنامۀ معروف گلهای رادیو، به‌گفتۀ شاگردانش، به مرد شمارۀ یک گلها موسوم شد. دو سه سالی نیز در کلاس‌های موسیقی ماندانا نواختن تنبک را به هنرجویان آموزش داد و سرانجام آموزشگاه موسیقی گام را خود در محل چهارراه جمهوری کنونی بنیاد نهاد.

زنده‌یاد افتتاح برای موسیقی ایرانی،‌ به‌طور اعم، و برای ساز تنبک، به‌طور اخص، احترام و اعتبار ویژه‌ای قائل بود. وی ساز تخصصی خود را تا حد ستایش دوست می‌داشت، به آن عشق می‌ورزید و نواختن آن‌را با رعایت تشخص و وقار نوازنده و حفظ حرمت ساز توصیه می‌کرد. هم‌بدین‌روی، در آغاز فراگیریِ هر هنرجو گاه تا بیش از یک ماه وقت به آموزش نحوۀ درست‌نشستن و قوزنکردن نوازنده، چگونگی استقرار ضرب بر روی پا، حالتِ قرارگرفتن دست‌ها بر روی تنبک، خواباندن انگشت‌های شست، احتراز از هر حرکت اضافی به هنگام نواختن، اخم‌نکردن و غیره اختصاص می‌داد و از هنرجو می‌خواست تا در مقابل آینه‌ای بزرگ بنشیند و با رعایت اصول فوق اقدام به تمرین نماید.

از دیگر ویژگی‌های مکتب آموزشی افتتاح نوشتن نت‌های درسی که می‌داد در دفتر تمامیِ هنرجویان به‌تناسب ظرفیت و استعداد آنان بود؛ کاری که با تعصب، علاقه‌مندی و تبحری شاخص انجام می‌داد و به‌تدریج مجموعۀ جالب و باارزشی از نت‌ها، ضرب‌آهنگ‌ها و ریتم‌ها را به خط خود برای هنرجویان به‌یادگار می‌گذاشت. ازاین‌روی، می‌توان گفت که هنرمندانی چون بهمن رجبی، مرتضی اعیان، محمود فرهمند، آبتین اجلالی، بابک رُکنی، محمود رسولی و دیگران، آشنایی و تسلط خود به نت‌نویسی برای ساز تنبک را وام‌دار مرحوم ناصر افتتاح‌اند و بسیاری از آنان انبوهی از نت‌نوشته‌های استاد را چونان دُرجی پُربها تاکنون نزد خود نگاه داشته‌اند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

سلطانی: ارتباط زیادی بین مینی مال موسیقایی و هنر مفهومی می بینم

سلطانی: ارتباط زیادی بین مینی مال موسیقایی و هنر مفهومی می بینم

هیچ کدامشان غوطه ور نشدند، اما حرکت از مدرنیسم به پست مدرنیسم کمک خواهد کرد تا موضوعات مطرح شده در سطحی گسترده و وسیع به صورت شفاف تر بیان شوند. که یکی از این راه های بیان، خودِ مینی مالیسم است. برای همین مینی مالیسم به یک جریان شبیه می شود تا مکتب یا یک جنبش. موسیقی مینی مال در واقع نقش یک پل ارتباطی را هم بازی می کند.
موسیقی آفریقای جنوبی (I)

موسیقی آفریقای جنوبی (I)

موسیقی آفریقای جنوبی، از اوایل دوره مستعمرگی این کشور، از ترکیب ایده ها و فرم های محلی با ایده ها و فرم هایی که از کشورهای دیگر به این کشور منتقل شدند، شکل گرفته است که باعث شده رنگ و بویی به خود بگیرد که خاص آفریقای جنوبی است.
جاوید افسری راد به عنوان آهنگساز سال نروژ برگزیده شد

جاوید افسری راد به عنوان آهنگساز سال نروژ برگزیده شد

رادیوو تلویزیون نروژ ، جاوید افسری راد هنرمند ایرانی را به عنوان آهنگساز سال ۲۰۰۷ در این کشور اروپای شمالی برگزید و در مراسمی به عنوان خلاق ترین هنرمند سال از وی تجلیل کرد. این عنوان به خاطر آهنگهایی که افسری راد برای ارکستر سمفونیک نروژ ساخته و به اجرا درآمده به وی داده شده است.
فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

این روز ها در آشفته بازار موسیقی ایران خبر های گوناگون و متعددی می شنویم. خبر هایی داغ از گروه های “بزرگ”، کنسرت های “بزرگ”، ابداع، اکتشاف، انواع تلفیق، نوآوری و… یکی از ملال آورترین خبر های تکراری این روز ها، خبر ابداع ساز های جدید است. ساز هایی با اشکال گوناگون و در ظاهر متفاوت از لحاظ ساختار و صدا. تنور این آشفته بازار بی صاحب آنقدر داغ است که از هر صنفی در آن می توان یافت. از خواننده و آوازه خوان گرفته تا نجار و بقال و سیرابی فروش…
پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (II)

پیوند نام اثر موسیقایی با محتوا و نقد آن (II)

با چنین انگیزه ای بوده است که گوستاو مالر نامِ “ترانه ای برای درد و رنج زمین” را که در ابتدا برای اثرِ معروف خود برگزیده بود، با این هدف که از بار اندوه اثر برای مخاطب بکاهد، به “ترانه ی زمین” تغییر می دهد که حقیقتن دو عنوان، با دو بارِ عاطفی متفاوت اند.
روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

طبق معمول درهای کارخانه ویولون سازی ساعت هفت صبح باز می شد، اما از نظر کارکنان توقعی نبود که پدر من و ما بچه‌ها که به مدیریت کارخانه تعلق داشتیم زودتر از ۹ صبح در آنجا دیده بشویم. از همان روز اول کار با خودم فکر کردم که در حقیقت من هم مانند بقیه یکی از کارکنان این کارگاه هستم؛ چرا باید برتری طلبی رئیس مآبانه داشته باشم؟ از نگاه انسانی به نظرم غیرعادلانه بود که اگر دیگران ساعت هفت صبح شروع به کار می‌کنند و من دو ساعت بعد از آن ساعت شروع به کار ‌کنم و تصمیم بر این کار گرفتم. گمان می‌کنم این دید و برخورد را هم از تولستوی آموخته بودم!
علیزاده: مسئولین هیچ شناختی در مورد موسیقی ندارند

علیزاده: مسئولین هیچ شناختی در مورد موسیقی ندارند

آن دوران به خاطر وجود جنگ این مسائل مطرح نبود و متاسفانه از اول انقلاب به این موضوع توجه نشده است. البته من میدانم که آقای موسوی و همسرشان هر دو هنرمند هستند و نگاهی که به هنر دارند قطعا آن چیزی نیست که در قوانین کنونی ما وجود دارد. این شعار خیلی مهمی است چراکه فرهنگ دولتی خیلی زیاد در جامعه ما خیلی رواج پیدا کرده و آثار بسیاری به صورت سفارشی امروز تولید میشود. سفارش هم بیشتر جنبه مادی دارد…
درباره‌ی آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» (III)

درباره‌ی آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» (III)

آواز اما، به اعتبار حضور یک خواننده‌ی چیره‌دست وضعیتی دیگر دارد. گاه به استقبال پیچیدگی‌هایی می‌رود که خواندنش از عهده‌ی خوانندگان اندکی برمی‌آید و گاه نیز اگر چه ساده طراحی‌ شده با چیره‌دستی خوانده می شود. موسیقی با کلام و هوای بازگشت به سوی مخاطب بلافاصله پای فرم ترانه (یا اگر ترجیح می‌دهید تصنیف) را به میان می‌کشد چنان که در بسیاری تولیدات صوتی این روزها با حذف میان-بخش های سازی و غیرسازی ممکن، به چشم می‌خورد؛ ترانه‌هایی که در این مجموعه‌ی به‌خصوص گرد آمده از دیدگاه پیوندهای زیباشناختی تفاوتی با تصنیف در موسیقی دستگاهی متاخر ندارند.
اختتامیه ششمین نوای خرّم برگزار شد

اختتامیه ششمین نوای خرّم برگزار شد

آیین اختتامییه ششمین جشنواره و جایزه موسیقی همایون خرّم (نوای خرم ۶) شامگاه پنجشنبه ۲۱ آذر ماه با حضور تعدادی از هنرمندان، شرکت کنندگان و تعدادی از مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت تهران برگزار شد.
مصائب اجرای دوباره (III)

مصائب اجرای دوباره (III)

از سوی دیگر تعداد مضاعف شدن سل و نقش دو نت دیگر در این آگورد نقش اساسی دارد چنان که در قسمت‌های بعدی نی نوا دیده می‌شود از طریق حذف تدریجی نت ر ابتدا تنش از حالت حداکثر به حالت میانه و سپس با حذف دو به فرود کامل می‌رسد، این حرکت گاهی هم با فرود‌های ملودیک در بافت که یادآور فرود نوا هستند تقویت می‌شود (نمونه‌ی ۱). این فرود‌ها در اجراهای مختلف بنا به سطح شدت و وضوحی که دارند باعث شنیده شدن آکورد‌هایی می‌شوند که ممکن است در احرای دیگری شنیده نشود.