گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

درباره کتاب «شورانگیز» (I)

چاپ دوم کتاب و سی‌دی «شورانگیز: آشنایی مقدماتی با دستگاه‌های موسیقی ایرانی برای سنتور» به گزینش، نت‌نگاری و تنظیم رامین صفایی توسط نشر خنیاگر منتشر شد. شورانگیز، ‌چنان‌که از نامش برمی‌آید، تلاشی است برای برانگیختن شور و شوق هنرجویان سنتور برای یادگیری دستگاه‌ها و ردیف موسیقی ایرانی؛ کتابی است برای هنرجویانی که می‌خواهند با کلیتی از دستگاه‌های موسیقی ایرانی و مهم‌ترین گوشه‌های آن آشنایی یابند و همۀ دستگاه‌ها و آوازهای ردیف را به‌جز نوا و راست‌پنجگاه در بر دارد.

چاپ دوم کتاب و سی‌دی «شورانگیز: آشنایی مقدماتی با دستگاه‌های موسیقی ایرانی برای سنتور» به گزینش، نت‌نگاری و تنظیم رامین صفایی توسط نشر خنیاگر منتشر شد. شورانگیز، ‌چنان‌که از نامش برمی‌آید، تلاشی است برای برانگیختن شور و شوق هنرجویان سنتور برای یادگیری دستگاه‌ها و ردیف موسیقی ایرانی؛ کتابی است برای هنرجویانی که می‌خواهند با کلیتی از دستگاه‌های موسیقی ایرانی و مهم‌ترین گوشه‌های آن آشنایی یابند و همۀ دستگاه‌ها و آوازهای ردیف را به‌جز نوا و راست‌پنجگاه در بر دارد.

ارائۀ همۀ دستگاه‏ها و آوازها در آن از توالیِ پیش‏ درآمد، درآمد، چهارمضراب، یکی از گوشه‏ های مهم دستگاه یا آواز، چهارمضراب در آن گوشه، فرود، تصنیف و رِنگ پیروی کرده است. برای درک بهتر فضای هر گوشه ‌‌ضربی‌ها، چهارمضراب‌ها و قطعات مشهور ساخته‌شده در آن گوشه نیز از ادبیات موسیقی دستگاهی قاجار و معاصر گزینش، ساده‌نویسی و تلخیص شده پس از معرفی هر گوشه درج گردیده است.

اجرای ساده‌شدۀ قطعات مشهور استادان سنتور، تار، سه‌تار و ویُلُن موجب تشویق هنرجوی مبتدی به ادامۀ فراگیری سنتور نیز هست. توالی آواز _ ضربی (قطعات متر آزاد و قطعات با متر مشخص) در کتاب حفظ شده و از طولانی‌کردن جملات آواز پرهیز شده است. هرچند تاکنون چند جلد کتاب مجموعه تصنیف‌های قدیمی برای سنتور تنظیم و منتشر شده است، مؤلف برای پرهیز از تکرارْ از آنها استفاده نکرده و تصنیف‌هایی دیگر را برگزیده و اکثر آنها را خود به نت درآورده است. همچنین است برخی از ضربی‌های مندرج در کتاب که برای نخستین‌بار توسط مؤلف به نت درآمده‌اند.

شورانگیز تنها به درج نت گوشه‌ها و ضربی‌های مشهور ساخته‌شده در آنها بسنده نکرده به شرح و توضیح ویژگی‌های دستگاه و گوشۀ موردنظر نیز پرداخته است؛ بخش مهم و ضروری که در آموزش موسیقی دستگاهی کمتر بدان پرداخته شده و فقدان آن موجب شده تا هنرجویان صرفاً به حفظ‌ کردن گوشه‌ها بپردازند و پس از چندی محفوظات خود را از یاد ببرند و شناخت چندانی از گوشه‌های موسیقی ایرانی پیدا نکنند؛ مهمی که پایۀ آهنگسازی و بداهه‌نوازی براساس ردیف است. کتاب حاضر به‌عنوان اثری آموزشی و کاربردی کوشیده‌ است تاحدی این خلأ را برطرف کند.

در پایان کتاب شرح‌حال ۳۴ تن از تصنیف‌سازان و آهنگسازان،‌ استادان سنتور، تار،‌ سه‌تار و ویُلُن که در کتاب از آثار ایشان استفاده شده است به همراه عکس‌هایی نفیس و کمتردیده‌شده از ایشان توسط ناشر نگاشته و گردآوری شده است تا هنرجویان از شناخت سازندگان این قطعات بی‌بهره نمانند؛ سماع‌حضور، حبیب سماعی، فرامرز پایور، رضا شفیعیان، پشنگ کامکار، پرویز مشکاتیان و جواد بطحایی (سنتورنوازان)؛ میرزا علی‌اکبر شیدا، میرزا ابوالقاسم عارف قزوینی، حسام‌السّلطنه (جهانگیر) مراد، اکبر محسنی، مجید وفادار، امیرهمایون خرّم، فرهاد فخرالدّینی (تصنیف‌سازان و آهنگسازان)؛ درویش‌خان، علینقی وزیری، موسی معروفی، حاج‌علی‌اکبر شهنازی، مرتضی نی‌داوود، نصرالله زرین‌پنجه، جلیل شهناز، جلال ذوالفنون، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، مجید درخشانی (تارنوازان و سه‌تارنوازان)؛ و حسین هنگ‌آفرین، رکن‌الدّین‌ مختاری، رضا محجوبی، ابراهیم منصوری، محمود ذوالفنون، حسینعلی ملّاح، پرویز یاحقی ویُلُن‌نوازانی هستند که در کتاب حاضر از آثارشان بهره گرفته شده است.

گفتگوی هارمونیک

مجله آنلاین «گفتگوی هارمونیک» در سال ۱۳۸۲، به عنوان اولین وبلاگ تخصصی و مستقل موسیقی آغاز به کار کرد. وب سایت «گفتگوی هارمونیک»، امروز قدیمی ترین مجله آنلاین موسیقی فارسی محسوب می شود که به صورت روزانه به روزرسانی می شود.

۱ نظر

بیشتر بحث شده است