درباره کتاب «شورانگیز» (I)

چاپ دوم کتاب و سی‌دی «شورانگیز: آشنایی مقدماتی با دستگاه‌های موسیقی ایرانی برای سنتور» به گزینش، نت‌نگاری و تنظیم رامین صفایی توسط نشر خنیاگر منتشر شد. شورانگیز، ‌چنان‌که از نامش برمی‌آید، تلاشی است برای برانگیختن شور و شوق هنرجویان سنتور برای یادگیری دستگاه‌ها و ردیف موسیقی ایرانی؛ کتابی است برای هنرجویانی که می‌خواهند با کلیتی از دستگاه‌های موسیقی ایرانی و مهم‌ترین گوشه‌های آن آشنایی یابند و همۀ دستگاه‌ها و آوازهای ردیف را به‌جز نوا و راست‌پنجگاه در بر دارد.

ارائۀ همۀ دستگاه‏ها و آوازها در آن از توالیِ پیش‏ درآمد، درآمد، چهارمضراب، یکی از گوشه‏ های مهم دستگاه یا آواز، چهارمضراب در آن گوشه، فرود، تصنیف و رِنگ پیروی کرده است. برای درک بهتر فضای هر گوشه ‌‌ضربی‌ها، چهارمضراب‌ها و قطعات مشهور ساخته‌شده در آن گوشه نیز از ادبیات موسیقی دستگاهی قاجار و معاصر گزینش، ساده‌نویسی و تلخیص شده پس از معرفی هر گوشه درج گردیده است.

اجرای ساده‌شدۀ قطعات مشهور استادان سنتور، تار، سه‌تار و ویُلُن موجب تشویق هنرجوی مبتدی به ادامۀ فراگیری سنتور نیز هست. توالی آواز _ ضربی (قطعات متر آزاد و قطعات با متر مشخص) در کتاب حفظ شده و از طولانی‌کردن جملات آواز پرهیز شده است. هرچند تاکنون چند جلد کتاب مجموعه تصنیف‌های قدیمی برای سنتور تنظیم و منتشر شده است، مؤلف برای پرهیز از تکرارْ از آنها استفاده نکرده و تصنیف‌هایی دیگر را برگزیده و اکثر آنها را خود به نت درآورده است. همچنین است برخی از ضربی‌های مندرج در کتاب که برای نخستین‌بار توسط مؤلف به نت درآمده‌اند.

شورانگیز تنها به درج نت گوشه‌ها و ضربی‌های مشهور ساخته‌شده در آنها بسنده نکرده به شرح و توضیح ویژگی‌های دستگاه و گوشۀ موردنظر نیز پرداخته است؛ بخش مهم و ضروری که در آموزش موسیقی دستگاهی کمتر بدان پرداخته شده و فقدان آن موجب شده تا هنرجویان صرفاً به حفظ‌ کردن گوشه‌ها بپردازند و پس از چندی محفوظات خود را از یاد ببرند و شناخت چندانی از گوشه‌های موسیقی ایرانی پیدا نکنند؛ مهمی که پایۀ آهنگسازی و بداهه‌نوازی براساس ردیف است. کتاب حاضر به‌عنوان اثری آموزشی و کاربردی کوشیده‌ است تاحدی این خلأ را برطرف کند.

در پایان کتاب شرح‌حال ۳۴ تن از تصنیف‌سازان و آهنگسازان،‌ استادان سنتور، تار،‌ سه‌تار و ویُلُن که در کتاب از آثار ایشان استفاده شده است به همراه عکس‌هایی نفیس و کمتردیده‌شده از ایشان توسط ناشر نگاشته و گردآوری شده است تا هنرجویان از شناخت سازندگان این قطعات بی‌بهره نمانند؛ سماع‌حضور، حبیب سماعی، فرامرز پایور، رضا شفیعیان، پشنگ کامکار، پرویز مشکاتیان و جواد بطحایی (سنتورنوازان)؛ میرزا علی‌اکبر شیدا، میرزا ابوالقاسم عارف قزوینی، حسام‌السّلطنه (جهانگیر) مراد، اکبر محسنی، مجید وفادار، امیرهمایون خرّم، فرهاد فخرالدّینی (تصنیف‌سازان و آهنگسازان)؛ درویش‌خان، علینقی وزیری، موسی معروفی، حاج‌علی‌اکبر شهنازی، مرتضی نی‌داوود، نصرالله زرین‌پنجه، جلیل شهناز، جلال ذوالفنون، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، مجید درخشانی (تارنوازان و سه‌تارنوازان)؛ و حسین هنگ‌آفرین، رکن‌الدّین‌ مختاری، رضا محجوبی، ابراهیم منصوری، محمود ذوالفنون، حسینعلی ملّاح، پرویز یاحقی ویُلُن‌نوازانی هستند که در کتاب حاضر از آثارشان بهره گرفته شده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جان کیج و ذن بودیسم (IV)

گفتگوی بالا بین پروفسور «سوزوکی» – استاد فلسفه شرق دور – و یکی از شاگردانش در دانشگاه کلمبیا صورت گرفته که جان کیج آن را در مقاله ای به نام «شفافیت و ظرافت» آن را نقل می کند. می گویند که «ذن» اولین بار با یک کنایه آغاز شد. بدین گونه که: روزی بودا با شاخه گلی در دست به جایگاه موعظه ی روزانه اش آمد و به جای موعظه های معمول، آن روز فقط گل بود و سکوت. یکی از پیروانش راز پیامِ بی کلام او را دریافت و ذن آغاز شد.

یادداشتی بر آلبوم «نبودی تو»

موسیقیِ «نبودی تو» را می‌توان در این عبارت خلاصه کرد: کنار هم نشاندنِ بی‌ربطِ عناصری بی‌ربط و در عین حال نخ‌نما. شیوه‌ی تنظیم و هارمونیزه کردنِ نُه ترانه‌ای که در این آلبوم گنجانده شده عمده‌ترین عنصرِ تاریخ مصرف گذشته‌ی مجموعه است. صدای خواننده نیز معمولاً بی هیچ ایده‌ی مشخصی، در فواصلی مستعمل، بر فضاسازی‌هایی سوار می‌شود که حاصلِ نازل‌ترین فرمول‌های نیم قرن پیش‌اند.

از روزهای گذشته…

طلایه‌دار تلفیق (II)

طلایه‌دار تلفیق (II)

هنرمند پیشرو، عباس شاپوری، نود سال پیش، در هفدهم تیرماه ۱۳۰۲ در تهران تولد یافت. پدرش غلامرضا شاپوری مدیر آن روزگار گراندهتل مشهور تهران، در خیابان لاله‌زار، بود و به همین واسطه با بسیاری از رجال نام‌آور عصر نشست و برخاست داشت. از اقبال بلند عباس شاپوری، هنرمندانی چون ابوالحسن صبا و حسین هنگ‌آفرین هم در حلقه آشنایان پدر بودند.
گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (VII)

گفتمان موسیقی ایرانی در فضای عامیانگی (VII)

نمونه بعدی مقاله ای است که آقای ساسان فاطمی عضوی از هیئت مؤلفینِ کتاب درسی، در همان شماره و نشریه (ص۱۸۱) نقدی بر نقد محمدرضا فیاض نوشته اند و با طول تفصیل زیاد، نظریه «تمایل شخصی» ایشان را مربوط به تئوری موسیقی نیوتونی / اروپایی _ و کوانتومی / ایرانی _ مردود دانسته اند، و در ضمن آن با ریختن آب پاکی بر دست جویندگان «تئوری و ساختار موسیقی ایرانی» یا «مبانی نظری» آن، اعلام کرده اند که: این فقط یک «کتاب درسی مبانی اولیه» است و اطمینان داده اند که:«هیچ کدام از مؤلفین ادعا نمی کنند که حرف آخر و نه حتا حرف اول را در باره تئوری موسیقی ایرانی زده باشند.» (ص۲۰۵)
کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

کریمی: ویبراسیون سونوریته ساز را بهتر نمیکند!

طبق معمول مثل سال گذشته قطعات مختلفی داریم از دوره های مختلف؛ مثل سال گذشته با یک قطعه باروک شروع می کنیم، من هم این قطعه را با سر فلوت چوبی اجرا می کنم تا صدای گرم موسیقی باروک با ویبراتوی کم تولید شود. سوناتی اجرا می کنیم از تلمان در فا مینور که خیلی زیباست و بعد از جولیانی میزنیم و بعد قطعات کلاسیک داریم، امپرسیونیسم و اسپانیش داریم، موزیک مثل یک باغ است که شنوندگان باید وارد این باغ بشوند و از عطرهای مختلف لذت ببرند.
سیاست در ژانرهای مختلف موسیقی

سیاست در ژانرهای مختلف موسیقی

یک بررسی ساده نشان می دهد اگر موسیقی فولک یا مردمی بخواهد به نوعی وارد عرصه های سیاسی شور اغلب دیدگاه معترضین و حامیان جناح چپ در جوامع را بیان می کند.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XII)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XII)

حال از زاویۀ دیگری به بررسی آثار ساخته شدۀ پرویز مشکاتیان می پردازیم. همانطور که ذکر شد، یکی از ویژگی های قطعات پرویز مشکاتیان، تاثیرپذیری از ردیف موسیقی ملی ایران به خصوص ردیف میرزا عبدالله است به نحوی که برخی از آثار وی برخی از این قطعات را می توان برداشتی متفاوت و خلاقانه از گوشه های مورد نظر دانست. برای مثال به بخشی از گوشۀ یقولون در آواز ابوعطا از ردیف میرزا عبدالله توجه کنید.
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VI)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VI)

شب پانزدهم بعد از افطاری بچه ها شادی کنان می دودند و در خانه ها را می کوبند و فریاد می زنند: «گرگیشو گرگیشو… سی فردشو دکله بشو»
موسیقی و نلسون ماندلا (II)

موسیقی و نلسون ماندلا (II)

به دنبال این کنسرت ترانه های گوناگونی برای گرامی داشت و تجلیل مبارزه نلسون ماندلا که همچنان در جزیره روبن در زندان به سر می برد، ساخته شد. از جمله این آثار عبارتند از: اسیمبونانگا («او را ندیدیم»، Asimbonanga) که توسط گروه آفریقای جنوب به نام ساووکا (Savuka) که جونی کلِگ (Johnny Clegg) رهبری آن را بر عهده دارد، ساخته شد.
“همه ما موریکونه را دوست داریم”

“همه ما موریکونه را دوست داریم”

آثار موریکونه را باید نوعی از موسیقی عنوان کرد که در گذر زمان نه تنها از ارزشهایش کاسته نمیشود بلکه همواره زوایای پنهان از خلاقیت و ابعاد گسترده کاری وی را نشان می دهد. آثار وی قسمتی از احساس ما را که نسبت به موسیقی حساسیت دارد لمس میکند و بر آن تاثیر عمیقی میگذارد. آهنگسازی بیش از ۴۰۰ فیلم و مجموعه تلویزیونی از وی شخصیتی دست نیافتی ساخته است و به جرات میتوان عنوان کرد که اگر موریکونه و آهنگ هایش نبود، شاید فیلمهایی که امروز توانسته اند جوایزی را تصاحب کنند قادر به نائل شدن به این افتخار نبودند!
بدون گواهی تولد

بدون گواهی تولد

نت کینگ کول با نام نتانیل آدامز کولز (Nathaniel Adams Coles) در سال ۱۹۱۹ در آلاباما متولد شد. نت به عنوان کودک سیاه پوستی که در یک خانواده فقیر ساکن جنوب آمریکا به دنیا آمده بود، گواهی تولد نداشت و روز تولدش به این خاطر به یاد مانده است که روز عید سنت پاتریک بوده است.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XII)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (XII)

بسیاری از مطالعات تطبیقی چه در دوره‌ی معاصر، در عرض و چه گذشته، در طول هنوز مجالی برای انجام نیافته‌اند. به تحقیقات تاریخموسیقی کمتر از جنبه‌ی مردم‌نگارانه نگریسته‌ایم (برای مطالعه یکی از معدود نمونه‌ها نک. (فاطمی ۱۳۸۰ ال و ب) و (فاطمی ۱۳۸۱))؛ مقادیر زیادی اطلاعات قابل استخراج در آثار ادبی، سفرنامه‌ها، تاریخ‌های عمومی و حتا نگاره‌ها وجود دارد که برای روشن‌تر شدن برخی قضایای تاریخی در طول چند صد سال گذشته قابل استفاده است (۳۹).