درباره “گفت و شنید”

سوئیت سمفونیک «گفت و شنید» که توسط «پیمان سلطانی» و بر اساس خمسه نظامی گنجوی آهنگسازی شده از امروز وارد بازار موسیقی کشور شد. در این آلبوم که نوازندگان ارکستر فیلارمونیک ارمنستان آن را اجرا کرده‌اند، غلامرضا رضایی و سعید ادیب آواز خوانده‌اند و یارتا یاران هم خوانش شعرها را به عهده داشته است. نوشته ای که پیش رو دارید توضیحاتی از عوامل این اثر است که با هم می خوانیم:

پیمان سلطانی: در آثار ارکسترالی که می نویسم تمام تلاشم بر این است که یک هویت ایرانی به اثر ببخشم و از تصنیف موسیقی با لحن و ویژگی موسیقی ترکی، عربی، هندی و… پرهیز کنم. در بسیاری مواقع موسیقی ام را از تفکر “گام” دور می کنم و مبنا را بر یک تتراکورد و پنتاکورد می گذارم و واریاسیون را در اثر قوت می بخشم. فرم های موسیقی ایرانی را با قالب های موسیقی کلاسیک اروپایی از طریق دولپمان می آمیزم و بنا را بر رنگ آمیزی و ارکستراسیون گذاشته و از این طریق در یک فرم ثابت به دنبال توسعه ی فرم های موسیقی ایرانی هستم. در نتیجه، این روند، توسعه یافتن موسیقی ملی به سوی موسیقی بین المللی خواهد بود و تلاش برای ایجاد یک مکتب موسیقی کلاسیک ایرانی است. در عین اینکه حفظ اصالت موسیقی دستگاهی مد نظر است، نوگرایی هایی نیز اتفاق می افتد که با ذات موسیقی دستگاهی مغایرت ندارد. گرچه در آثارم از امکانات موسیقی غربی (کلاسیک) بهره می جویم اما درگیر آن نظام تفکر موسیقایی نخواهم شد. در این شکل موسیقایی مساله تکنیک مطرح می شود و من تکنیک را در اختیار خود می گیرم اما خود را به آن نمی سپارم. به همین دلیل این نوع از موسیقی می تواند هویت فرهنگ زیستی خود را حفظ کند و در وسعت جهانی حرف های بسیار برای گفتن داشته باشد. “گفت و شنید” همه ی این ویژگی ها را دارد. در “گفت و شنید” عاشق می گوید و معشوق می شنود، معشوق می نوازد و عاشق به جان می سپارد.

سعید ادیب: صورت نهایی انتخاب ما از اشعار نظامی تا حد بسیاری اتفاقی بود،بدان حد که من گمان میکنم دستی از غیب ما را بدین سو هدایت کرد. به عبارت دیگر قرار بود در آغاز بخش کوچکی از مناظره های نظامی خوانده شود ولی به لحاظ آنکه ماهیت کار عاشقانه بود و آهنگساز آقای پیمان سلطانی فلسفه خاصی از تعریف عشق را دنبال میکرد ما ابیاتی را از پنج گنج او انتخاب کردیم که حول محور عمودی عشق و احوالات عاشق و معشوق می گردید، آنهم از نگاه بزرگترین شاعر منظومه های غنایی ادب پارسی. تعدادی از اشعار منتخب که به آواز خوانده نشد،یعنی منتخبات هفت پیکر و مخزن الاسرار توسط آقای یارتایاران دکلمه شد. هنر ما در این انتخاب،ارایه اشعاری به مخاطبان است که ضمن آنکه از بهترین و مفهومی ترین اشعار نظامی است، به نوعی بیانگر نیازهای معنوی انسان گرفتار امروز هم هست.

غلامرضا رضایی: من و آقای ادیب دو شیوه متفاوت آوازی را در “گفت و شنید” ارائه کرده ایم. به دلیل نزدیکی و انس میان ما، مفاهیم فکری ارائه شده در این آوازها ما را به سوی یک گفتمان هدایت کرد. همچنین تلاش کردیم تا وجوه مشترک این دو شیوه آوازی را با رعایت قوائد موسیقی کلاسیک ایرانی در کنار هم قرار دهیم. خوانش آوازی من نزدیک به شیوه آوازی مکتب تهران و خوانش آوازی آقای ادیب نزدیک به شیوه آوازی مکتب اصفهان می باشد. تفاوت این دوشیوه در تلفیق شعر و موسیقی، تمپو و متر، و شکل بکار گیری ادوات آوازی و جای استفاده از آن ادوات است.

همچنین تفاوت هایی در نوع تحریر ها، جمله بندی، تاکیدها و تزئینات در دو شیوه وجود دارد. شنونده مدام با داد و ستدی میان دو خواننده مواجه خواهد بود. از نظر تکنیک، سرعت و دورِ آواز، این دو شیوه را به هم نزدیک کردیم و توانستیم نقاط مشترک این گفتگوی موسیقایی را ادغام و در هم بیامیزیم. همخوانی آواز در گذشته مرسوم بوده اما امروز به دلایلى منسوخ شده است. ما تلاش کردیم تا این سنت آوازی را دوباره احیا و با نگرشی امروزی و در یک فضای موسیقایی ارکسترال آن را اجرا کنیم.

یارتا یاران: ایران، سرزمین شعر است. وجود بیش از چهارده هزار شاعر، در سیزده قرن گذشته که در بیش از چهارصد وزن از اوزان عروضى ایرانى و نه عربى، شعر سروده اند، هویتى یگانه بخشیده است.

تاریخ راستین ایران، تاریخ شعر است، تاریخى که تا کنون تدوین نشده.

شاعران بسیارى در ایران، جان خود را بر سر این راستى مى گذارند و اینجاست که تنها مفهوم یگانهء فرهنگ ایران که همیشه پایدارى خود را حفظ کرده، یعنى “شادى”، در صورتِ جشنْ پشتِ جشن، جاى خود را به ماتم و زارى مى دهد.

شاعران ایران، همیشه دعوت به شادى کرده اند “تا مردمان به شادى درایستند”. و شادى، نیازمندِ “گفت و شنید” است نه “گفت و گو” که در زبان فارسى به معناى دعوا ست، زیرا شنیدن در آن نیست، هر دو طرف مى گویند بى آن که بشنوند.

گفت و شنید، مهیّاکردنِ امکانِ جشن و سرور و شادى ست. شنید، مهیّاکردنِ امکانِ جشن و سرور و شادى ست.

یک دیدگاه

  • ابوالفضل
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۹۵ در ۹:۴۰ ق.ظ

    با سلام خدمت مدیرفرهیخته سایت ،با توجه به درگذشت استاد فرهنگ شریف منتظر مقاله تحلیلی در باره شیوه تار نوازی ایشان هستیم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

موسیقی بی کلام و موقعیت طنز

موسیقی بی کلام و موقعیت طنز

این چکیده نظرات سید علیرضا میرعلینقی، مورخ و روزنامه نگار شناخته شده موسیقی ایرانی است. اولین مقاله به زبان فارسی درباره جلوه های طنز در موسیقی ایرانی به قلم اوست که در شماره سوم نشریه دانشگاهی “رهپویه هنر” (۱۳۷۵) چاپ شده است.
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (V)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (V)

آنچه موجب خلق اثری هنری و به ویژه موسیقی می شود، زایش درونی اثر و تجسد بیرونی آن است. علت نیز روشن است، هر اثری دارای دو ویژگی جوهره ی هنری و تکنیک های تجلی است. علم به اولی از راه معرفت شناسی و علم به دومی از راه منطق ها و عقل ویژه ی ساختاری به دست می آید. ما برای اولی دارای حس ویژه و خاص خود و برای دومی دارای احساس های پنج گانه ایم، دستگاه هایی که به تجربیات مشترک توجه دارند.
زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (I)

زمان بندی و شیوه تمرینات روزانه در نوازندگی گیتار (I)

هر وقت هنرجویی می پرسد “چقدر زمان برای تمرین لازم است؟ “معلم پاسخ می دهد: “هر چقدر که در توانت هست” و این تقریبا پاسخی صادقانه است.
والی: ردیف یعنی رپرتوار استاد

والی: ردیف یعنی رپرتوار استاد

این کار خیلی خوب است. من در مورد کار خودم صحبت می کنم و می گویم معتقدم سیستم دستگاهی، یک سیستم کامل و مستقل است. بعضی هستند که می خواهند دو سیستم مختلف را ترکیب کنند، بعضی هم می خواهند سیستمی بوجود بیاورند که بازدهی مخصوص به خودشان را داشته باشد.
بیژن کامکار: موسیقی کردستان با کامکارها شناخته شد

بیژن کامکار: موسیقی کردستان با کامکارها شناخته شد

… بله؛ البته نمی‌خواهم خدای ناکرده در حق پهلوان‌هایی مثل مظهر خالقی یا حسن زیرک یا برادران یوسف‌زمانی که همه‌شان خیلی خدمت کرده اند کم لطفی کنم ولی باور کنید چند دهه‌ی پیش خیلی‌ها مثلن در سیستان و بلوچستان خودمان نمی‌دانستند کردستان کجاست. موسیقی کردستان با کامکارها شناخته شد. نه تنها در ایران بلکه در جهان. در دنیای ارتباطات امروز، فستیوال‌ها نقش خیلی مهمی دارند و خیلی چیزها از طریق فستیوال‌ها در همه‌ی دنیا پخش می‌شوند. فستیوال‌رو ها همه امروز کردستان و موسیقی کردستان را می‌شناسند.
About گروهی برای بداهه نوازی (III)

About گروهی برای بداهه نوازی (III)

گروه Hot Chip همیشه به بداهه نوازی در اجراهای زنده فکر کرده بود و با آن آشنا بود اما این تجربه برای تیلور از جنس دیگری بود: «هم هیجان برانگیز بود و هم وحشتناک. وحشتناک از این جهت که دوست نداری که اجرا خوب نباشد یا اینکه همه چیز خوب پیش نرود یا احساس کنی که داری وقتت را تلف می کنی یا کاری بی معنی انجام می دهی.»
یو-تو (II)

یو-تو (II)

U2 در ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۶ در دوبلین تشکیل شد. لری مولن جونیور چهارده ساله از اعضای دبیرستان، گروهی در آشپزخانه خود تشکیل داد! پس از مدت زمان کوتاهی به اعضای اصلی گروه، ایوان مک کورمیک و پیتر مارتین که از دوستان مولن بودند اضافه شدند. پس از اولین تمرین جدی مارتین و پس از گذشت چند هفته کورمیک گروه را ترک کردند.
لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر در سال های ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ تورهای کنسرتی را، پیش از بازگشتن به آمریکا، در آفریقای جنوبی و استرالیا برگزار کرد (در واقع، در استرالیا بود که برای اولین بار به اجرای سولو در کنسرت کلاسیک با ارکستر سمفونیک سیدنی پرداخت). ادلر در دهه ۴۰ همراه با پاول دریپر (Paul Draper)، رقصنده، تورهایی را در ایالت های مختلف آمریکا برگزار کرد و آنها همچنین با برنامه های خود، اسباب سرگرمی سربازان آمریکایی را در آفریقا و خاور میانه فراهم آوردند.
بیانیه داوران ششمین دوره جشنواره نوشتارها و سایت های موسیقی در اینترنت

بیانیه داوران ششمین دوره جشنواره نوشتارها و سایت های موسیقی در اینترنت

در پایان ششمین دوره ی جشنواره می‌توان دید که تعیین و تعریف میدان آنچه دنیایی مجازی خوانده می شود زیر فشار شتابان فناوری دشوار و دشوارتر می‌شود. اکنون بزرگ‌ترین چالشی که به چشم می‌آید همچنان کشیدن مرز به قدر کافی دقیق میان جهان مجازی و غیرمجازی است در حقیقت تقریبا مرزی باقی نمانده است، آنچنان که گاه تعیین مصداق برای رصدگر تیزبین هم نشدنی است. اما علاوه بر در هم شدن مرزها، گرایش استفاده کنندگان از این فضای سیال به پیام‌رسان‌ها، در پی آن افولِ اقبالِ وب سایت‌ها، مرگ وبلاگ‌ها (که سرانجام در تغییر نام جشنواره پژواک یافت) و در نتیجه ظهور پدیده‌ی اینترنتِ تاریک روندی است که به ویژه دسترسی‌پذیری میدان نوشتارهای موسیقی را تهدید می‌کند. این تهدیدی واقعی و جدی است که باید به آن اندیشید.
ظهور بیتلز بهانه ای برای کار بیشتر

ظهور بیتلز بهانه ای برای کار بیشتر

پاول آنکا در اواسط دهه ۶۰ متوجه شد که با ظهور گروههایی چون بیتلز ، سلیقه عمومی دچار تحول شده است و محبوبیت او رو به کاهش است. درواقع او در فاصله سالهای ۶۹-۶۲ تنها سه ترانه بسیار موفق داشت A Steel Guitar and a Glass of Wine، ‘Eso Beso و Ogni Volta که این آخری از فروشی میلیونی در ایتالیا برخوردار شد.