استاد شجریان آیا ثابت می‌کنید؟ (II)

صراحي (تصوير از مهر نيوز)
صراحي (تصوير از مهر نيوز)
“سه سیم یا سه تار در حدود ۱۵۰ سال قبل به دست درویشی به نام مشتاق علی شاه که خود نوازنده برجسته‌ای نیز بود دارای سیم چهارمی شد. افزودن این سیم برای بهتر شدن صدا دهی و همراه کردن بیشتر صدای واخوان در هنگام نوازندگی بوده‌است، و این عمل را می‌توان اقدامی در جهت سیر تکاملی تدریجی این ساز دانست. این کار که بدون گرته برداری از هر گونه ساز غربی انجام شد، به قدری لازم و واجب بود که به رغم تناقض آشکار با نام ساز، مورد تایید اکثر موسیقی دانان آگاه آن روزگار که ردیف و موسیقی دستگاهی را از درون مقامی، پایه ریزی کردند قرار گرفت. قطعا اضافه کردن یک سیم به سه تار تغییر زیادی در بلندی صدای آن ایجاد نکرد اما تا مدت‌ها پس از آن اساتیدی نیز بودند که سه‌تار را با سه سیم می‌نواختند و یا حتی امروز نیز می‌نوازند” (رامین جزایری – فصلنامه ماهور ۱۰)

در مورد نظریه استاد شجریان که می‌فرمایند صدای ساز فقط به صفحه یا پوست ارتباط دارد چند سوال پیش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آید:
۱) جناب استاد اگر کیفیت صدای سازی مثلا تار فقط به پوست مربوط می‌شود آیا اگر بهترین پوست را به هر چیزی شبیه کاسه‌ تار بچسبانیم صدای مطلوب را می‌توانیم در آوریم؟

۲) آیا اگر یک تار بی کیفیت و بد صدا را می‌شود با بهترین پوست ممکن، خوش صدا کرد؟ اگر این طور باشد چرا تمام اساتید تار نواز حرفه‌ای و غیر حرفه‌ای از هر کسی سراغ تار یحیی و جعفر و… را می‌گیرند؟ مطمئنا به خاطر پوست آن سازها نیست.

۳) آیا طی چند سال گذشته، هیچکدام از موسیقی دانان و سازندگان ساز متوجه نشده‌اند که مثلا جنس چوب، اندازه‌ها و زوایای مختلف، ضخامت کاسه، جنس شاخ،استخوان و… فرقی در ماجرا نمی‌کند و شما با ساخت چند ساز،این مهم را کشف کرده‌اید که رکن اصلی صدای ساز از پوست می‌باشد و اثری در کیفیت صدای ساز ندارند؟

۴) آیا همان‌طور که خودتان فرمودید و وعده دادید، می‌توانید به صورت علمی این کشف خود را ثابت بفرمائید. در صورت تمایل شما، کانون سازندگان ساز خانه موسیقی آماده برگزاری چنین نشستی با حضور اساتید موسیقی، فیزیک، آکوستیک صدا و سازنده ساز می‌باشد.

۵) جناب استاد حدود پنج سال قبل جشنواره‌ سنتور نوازان در فرهنگ سرای نیاوران برگزار شد و سنتور نوازان بسیاری از کشورهای مختلف با سازهای محلی خودشان در آن شرکت کردند. جالب است به استحضار برسانم که سنتورهای مختلفی در اندازه‌های متفاوت و از نظر شکل و صدا شبیه به “بم ساز” شما در جشنواره شرکت داشتند.

۶) جناب استاد آیا نظریه جنابعالی بی اهمیتی و بی مهری به جامعه سازندگان ساز، چه اساتید ساز ساز که در قید حیات نیستند و چه پیشکسوتان و شاغلین به این هنر پر زحمت و شریف نیست.

هنرمندانی که اکثریت‌شان در تنهایی و گمنامی در زیرزمین یا کارگاه‌های کوچک خود برای اعتلای هنر موسیقی زحمت می‌کشند و امیدوارند که اجر زحمت آنان را تنها هنرمندان و نوازندگان بدانند و این انتظار نیز از شما می‌رفت که اشاره کوچکی به تلاش آنان می‌داشتید.

۷) استاد، آیا کسی را که فقط صدای خوبی دارد، خواننده می‌دانید؟ و یا کسی را خواننده می‌دانید که فقط ردیف‌های آوازی را کار کرده و حفظ باشد و یا شاید کسی را خواننده می‌دانید که خلاقیت و ساخت ملودی را به بهترین وجه بداند و یا کسی که شعر شناس باشد و توان تلفیق شعر و موسیقی را داشته باشد. حال اگر کسی همه این‌ها را داشت اما اعتماد به نفس خواندن در حضور جمع را نداشت تکلیف چیست؟

جنابعالی خود از هر کسی بهتر می‌دانید که برای رسیدن به کیفیت بالا در هر کاری و فنی، جمع همه‌ عوامل لازم است. ساخت و ابداع ساز هم از این اصل جدا نیست و یک ساز خوب جمع همه‌ عوامل کیفی است.

متاسفانه به علت نبود و عدم راه اندازی موزه‌ موسیقی در ایران بسیاری از سازهای ابداعی امکان نمایش در انظار را ندارند. این باعث می‌شود که عده‌ای از اهل موسیقی و جوانان خوش ذوق بدون استفاده از تجارب دیگران دست به طراحی و ساخت سازهایی بزنند که نمونه‌های آن قبلا ساخته و اشکالات و ایرادات آن مشاهده گردیده است.

هم اکنون نیز در جلسات هیات مدیره کانون سازندگان ساز که به طور منظم در خانه موسیقی برگزار می‌شود، تقریبا در تمام جلسات سازهای ابداعی مختلفی ارائه می‌شود.

از جنابعالی نیز انتظار می‌رود تا در ارائه و ساخت سازهای خود مشورت کوچکی نیز با این کانون داشته باشید. شاید پیشنهاد کوچکی بتواند کمکی در راه بهتر شدن زحمات جنابعالی باشد.

مطمئنا نیت جنابعالی برای هیچ کس پوشیده نیست که این زحمات برای اعتلای هنر موسیقی می‌باشد.

16 دیدگاه

  • ارسال شده در آبان ۲۲, ۱۳۸۷ در ۹:۴۴ ق.ظ

    با درود
    خسته نباشید
    حقیقتا بر هیچ کسی زحمات استاد شجریان پوشیده نیست …
    ما هم به جای اینکه دست به تخریب بزنیم و یا ایرادهایی بگیریم بهتر است با مشورت و همدلی در اعتلای فرهنگ و هنر این سرزمین تلاش بیشتری کنیم.
    موفق باشید.

  • مهرداد
    ارسال شده در آذر ۲۳, ۱۳۸۷ در ۱:۰۰ ق.ظ

    من واقعا صمیمانه به استاد احترام میذارم . ولی حقیقتا ایشون علم ثابت کردن گفته هاشون رو ندارند… این کلمه ی علمی هم شده بلای جان هرکی هر کاری میکنه میگه علمی ثابت میکنم. استاد اگر از اصول ابتدایی ارتعاشات و صوت چیزی میدونستند نمیگفتند که کاسه نقشی در رزونانس یا صدادهی نداره . برای شان و شخصیت خود ایشون بده کار استاد از روی عشق به موسیقی بوده و با نظر “آوای تازه” موافقم ولی دلیلی نداره ایشون دست پیش بگیرند که… بهتر بود سعی در اثبات گفته هاشون نمیکردند ! چون کسی از ایشون نخواسته اثبات کنن!! یا راجع به نقش کاسه ساز در صدا دهی نظر بدهند. حکایت لب باز کردن پسته و…

  • نوژن
    ارسال شده در آذر ۳۰, ۱۳۸۷ در ۳:۱۵ ب.ظ

    دوست عزیز سیم واخوان سه تار را هم با اجازتون درویش خان به سه تار و هم چنین به تار افزودند.
    (مدرک تصویری از آقای سعید هرمزی دارم در این مورد)

  • سعید مهدوی
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۷ در ۶:۲۳ ب.ظ

    به نام خدا
    من فقط یک دوستدار ایران و موسیقی سنتی آن هستم. و سطح دانایی و علم شما را در مورد فن سازگری نمیدانم اما خود من به عنوان یک سنتور نواز هیچگاه به خودم اجازه نمیدهم که در مورد استادی چون استاد شجریان این گونه بی درو پیکر که شما صحبت کردید صحبت کنم. به نظر من استادانی چون استاد شجریان در ایران حتی به تعداد انگشتان یک دست هم نمیرسند و این عین بی انصافی و بی مسولیتی در قبال ایران است که جلوی فعالیت هم چین کسانی را بگیریم. من به نوازندگان سازهای استاد کاری ندارم اما به نظرم حتی اگر سازهای استاد هم بد صدا بودند شما حق اینگونه صحبت کردن در مورد سازهای ایشان را نداشتید……. مگر فعال دیگری در این زمینه وجود دارد که شما میخواهید همین شمع تازه روشن شده را با فوتی این چنین قوی خاموش کنبید؟؟؟؟؟؟……. این کار شما بی غیرتی در قبال ایران و ایرانیان بود…… متاسفم…..

    پایان

  • مطلبی
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۷ در ۱۰:۲۸ ب.ظ

    آقای مهدوی،اینکه فردی در زمینه ای دارای تخصص باشه و به قول شما استاد( که البته به اعتقاد بنده نیز شجریان استاد خوانندگی در موسیقی ایرانیست.) دلیل این نیست که در سایر رشته های موسیقی نیز استاد باشه و تخصص سازگری از خوانندگی جداست و هرگز نقد عملکرد اشتباه یک استاد خوانندگی که بدون داشتن اطلاعات و مهارت کافی در زمینه سازگری دست به کار ساختن ساز های پرنقص می گردد نه بی انصافی است و نه بی مسوولیتی و این که کسی حق نقد شجریان رو نداشته باشد ریشه در تعصب متهجرانه شما داره و شمعی که اینگونه پر نقص روشن بشه بهتره که هر چه سریعتر خاموشه بشه تا به داشتن تخصص در امور توجه بیشتری گردد.

  • ناشناس
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۸۸ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

    با سلام
    دوست عزیز شما که اینگونه از سازهای استاد بیکرانه اریاییهاسخن میگویید خودچه جایگاهی در این عرصه دارید؟؟؟ نه دوست من,جنابعالی بدون شناخت جایگاه خود دست به قلم بردید و جملاتی که حتی قابل استماع نیستند نوشتید.
    با درود
    جواد

  • شبنم
    ارسال شده در خرداد ۳۱, ۱۳۸۸ در ۲:۵۰ ب.ظ

    آقای شجریان حاضر و آماده در جشنواره سازهای ابداعی اومده بودن که جواب سوالات تخصصی رو بدن.
    اما هیچکس حاضر نبود و تمام وقت به سخنان بیهوده تلف شد!!!!

  • رضا قاریفرد
    ارسال شده در بهمن ۲۶, ۱۳۸۸ در ۱۰:۰۰ ب.ظ

    با درود بر یگانه سلطان هنر جهان استاد شجریان و درود بر مجری سایت. بنده اطمینان دارم که استاد در مورد سازهای خودشان این نظر را ارائه داده اند و ۱۰۰% صحیح می باشد و مطلقا اشاره به پوست نکرده اند چون خود ایشان در کاسه سازهای ابداعیشان دقت زیادی کرده اند و بنده به عنوان عضو کوچک از خانواده هنر این مطلب صحیح استاد شجریان را احساس و درک کرده ام. شما نیز میتوانید به جای {…} ایراد گرفنتن از استاد در کار خودتان دقت کنید و پیشرفت داشته باشید. موفق باشید .بدرود

  • شفق
    ارسال شده در اسفند ۲۳, ۱۳۸۸ در ۵:۵۳ ب.ظ

    چال سازینده ارگدگی غمینی
    ساری بلبل سازینی باس باغریوا
    چهچه اییله اویاد گلی یوخودان
    باهار گلیر قوی چمن بوش قالماسین
    یاشیلیقلار سارالماسین سولماسین
    یاشا ایلیمین دادلی بالاسی شجریان

  • ارسال شده در شهریور ۴, ۱۳۸۹ در ۴:۲۵ ق.ظ

    نوای سحرآمیز و شوق آور استاد شجریان جان شیفتگان موسیقی سنتی را سالیانی است که می نوازدو نگرش و دید گاه تازه ای را به اهل دل مهیا ساخته است و مسلما موسیقی ایران مرهون زحمات شبانه روزی ایان است. بررسی نظرات استاد نیازمند رویکردی علمی و افراد متخصص دارد و هرکسی نمی تواند به حسب احساسات سطحی وارد چنین مقوله ای شود.

  • سیاوش
    ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۹۱ در ۱۱:۳۲ ق.ظ

    معلومه مصاحبه های شجریان رو خوب دنبال نکردید. تو یکی از مصاحبه هاش با بی بی سی میگه میگه صدای ساز به سیمش هم بستگی داره و خود استاد میگه من بیست ساله که دارم دنبال سیم خوب میگردم

  • دوستار موسیقی
    ارسال شده در آذر ۱۸, ۱۳۹۱ در ۹:۳۸ ق.ظ

    قدر این گوهر گرانبها رابدانیم قبل از اینکه برای او بزرگداشت بگیریم و دست بر دست بکشیم و افسوس بخوریم

  • ارسال شده در بهمن ۲۹, ۱۳۹۱ در ۱:۵۱ ق.ظ

    سلام به همه دوستان. آخر دوستان از هر دری سخن گفتند الا اصل موضوع. مطلب خوبی نوشتید. ایکاش در این زمینه بیشتر تحقیق و بررسی میشد. متشکرم

  • راما م
    ارسال شده در تیر ۲۵, ۱۳۹۳ در ۵:۴۷ ب.ظ

    این نظر استاد شجریان کاملاً درسته بنده خودم۱۵ سال پیش که دنبال صفحه برای سه تارم بودم پیش آقای فرهاد احمدی استاد سه تار ساز در کرمانشاه رفتم ایشان هم به همین مطلب اشاره کردند و تا کنون هم من سه تار ی به خوش صدایی ساز آقای احمدی ندیدم ، البته باید توجه داشت که قطعاً کاسه می تونه تاثیر منفی در صدا داشته باشه ، تصور کنید که کاسه چوبی را بریده و با یک نیمه پوست هندوانه تازه جایگزین کنیم ، می دونید چه بلایی سر صدا میاد ؟ به این میگن تاثیر منفی کاسه ، ضمنا شما حتماً گیتارها و ویولن های بدون کاسه رو دیدین می دونید منشاء صداشون از کجاست؟

  • ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۹۴ در ۶:۰۷ ق.ظ

    ۱-واقعا مثال سه تار دلیل کافیه که درس بگیریم. سازهای ایرانی و حتی اغلب سازهای خارجی صدها بلکه هزاران سال طول کشیده به یه جارسیدند

    .۲-هر چقد تعصب و شیفتگی طرفداران شجریان رو میبینم و هیچ دلیلی بر این اسطوره گرایی پوچ عرضه نمیکنند حسم نسبت به شجریان بدتر میشه. اگر ادعا دارید که تعصب ندارید و چشم و گوش بسته واله شجریان نشدید نمیشه که تا یه چیز شد بگی “شجریان بزرگه شما درحدی نیستی که راجبش نظربدی” خب آقا شما از بزرگیاش(( ۵ تاشو بوگو))

    ۳- لا اقل تو ساختن ساز قبول کنید که گاف داده. شجریان با ساز هاش خودشو مضحکه ی خاص و عام کرده
    .
    امیدوارم نظرم تأیید بشه و علاقمندان به وبلاگم سر بزنند
    antishajarian.blogfa.com

  • ناشناس
    ارسال شده در بهمن ۵, ۱۳۹۷ در ۵:۵۹ ب.ظ

    آقا جواد مدیر محترم و با ادب وبلاگ آنتی شجریان شما احتمالا در بلاک اسکای وبلاگی علیه استاد شجریان ندارید ؟؟؟

    مدیر آن وبلاگ از سخیفترین و رکیک ترین و کثیفترین الفاظ علیه استاد شجریان استفاده کرده بود و نهایت کج فهمی و بی ادبی خود را ثابت کرد .
    ادب مرد به ز دولت اوست جناب آنتی شجریان !!!!!!
    لطفا این نظر را تایید کنید .

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز Thomas Alan Waits

توماس آلن ویتز، خواننده، ترانه سرا، آهنگساز و بازیگر آمریکایی متولد ۱۹۴۹ در پونومای Pomona کالیفرنیاست. او کار حرفه ای خود را در اوایل دهه ۷۰ به عنوان خواننده در بارهای کثیف و ارزان آغاز کرد. او در ابتدا به شدت تحت تاثیر نسل شعرایی چون آلن گینسبرگ Allen Ginsberg و ویلیام اس باروز William S. Burroughs بود. ویتز علی رغم اینکه از طرف منتقدان با استقبال خوبی مواجه شده بود، نمیتوانست خرج زندگی خود را از موسیقی خود بدست آورد. مردم آن دوره، به ترانه های سبک پیش از راک، موسیقی کلاسیک کافه ای و آمریکانای Americana او که یادآور سبکهای جز، بلوز، وودویل و کلا موسیقی دهه ۴۰ و ۵۰ بود، علاقه نداشتند.

کینگ و گیتارهای gibson lucille

سال ۱۹۴۹ سال بسیار موفق و سرنوشت سازی برای کینگ بود. او اولین صفحه خود را با چهار ترانه برای Bullet Records منتشر کرد و پس از آن قراردادی با شرکت برادران بیهاریس Bihari Brothers که شعبه لوس آنجلس RPM Records بود امضا کرد.
مصاحبه با کیت جرت (I)

مصاحبه با کیت جرت (I)

در سال ۱۹۹۹ جف دایر (Geoff Dyer)، نویسنده کتاب تحسین شده و ژانر گریزِ «اما زیبا» (But Beautiful) درباره جز، در مقاله ای در یکی از روزنامه های مهم درباره کیت جرت (Keith Jarrett) نوشته بود که «او بزرگترین موزیسین زنده موسیقی جز است». البته این اولین بار نبود که درباره جرت چنین چیزی گفته می شد و قطعا آخرین بار نیز نخواهد بود. بالاخره، جرت یکی از معدود موزیسین های جز است که در دوره زندگی خود به یک افسانه تبدیل شده است.
سلیقه موسیقی مغز

سلیقه موسیقی مغز

در سن ۱۱ سالگی برای اولین بار تصمیم گرفتم که شخصیت موسیقایی خود را به همه نشان دهم و اولین کاست گلچین ترانه های مورد علاقه ام را از روی رادیو ضبط کنم. ساعتها با انگشتی که روی دگمه REC. خشک شده بود منتظر ماندم تا بالاخره توانستم یک کاست گلچین ضبط کرده و از شر نوارهای موسیقی قدیمی مادرم راحت شوم.
فهرست آثار منتخب ویولن

فهرست آثار منتخب ویولن

ویولن سازی است با رپرتواری بسیار گسترده. قدمت ساخت، رسیدن به سطح کمال از حیث سازگری، جهانی بودن، گستره صوتی وسیع، قابلیت و توانمندی ذاتی در اجرای موسیقی و نقش بی مانند در همنوازی و… از مولفه هایی هستند که از گذشته تا امروز، باعث گشته اند تا آثار بی شماری توسط آهنگسازان هر دوره برای این ساز تصنیف گردد و ویولن را دارای رپرتواری بی نظیر گرداند. از این رو، آشنایی با تمامی آثار تصنیف گشته برای این ساز کاری است بس دشوار و زمان گیر وهدف از نگارش این مقاله نیز، معرفی کلیه آثار تصنیف گشته برای این ساز نیست.
تدارک ارکستر (II)

تدارک ارکستر (II)

در قرن بیستم این احساس بوجود آمد که موسیقی نیازمند یک تحول اساسی و ورود به دورانی جدید است و از طرفی هم این تصور قوت گرفت که میتوان با یک تغییر جدی در حیطه موسیقی کلاسیک، آهنگهای جدیدتری را خلق کرد. لذا با دگرگون شدن سیستم قدیمی که برای گامها و هارمونی بکار گرفته میشد، سیستم جدیدی به نام “دوازده صدایی” (Twelve Tone) وارد موسیقی گردید.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XI)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XI)

آقای شجریان گفته اند: « …نوازندگان امریکایی بی نهایت از این ساز ها استقبال کرده اند، چند تن از برجسته ترین نوازندگان ویلن و چللو (ویلنسل) امریکایی سازهای مرا برده اند و با آنها قطعات مختلفی نواخته اند ولی نوازندگان ایرانی همیشه با دیده ی تردید به آنها می نگرند و بجای “انتقاد سازنده” (عین واژه ی استاد را به کار میبرم) آنانرا تحریم می کنند.» نوازندگان غربی از سازی استقبال بکنند یا نکنند ملاک کیفی خوبی نیست؛ آیا استقبال آنها به این معنی بوده که این ساز قابل قیاس با یک ساز استاندارد است؟ (البته این توانایی را ممکن است تنها یک سازنده ساز آشنا به آکوستیک داشته باشد ولی اجرایی که کردند با ارکستری از این سازها نشان میدهد چقدر این سازها توانایی دارند؛ Audio File به فیلم کنسرت ایشان با پورناظری ها توجه کنید! یک ارکستر زهی از خانواده ویولون حتی با سوردین اینقدر صدای ضعیفی ندارد)
استاد فلوت کاندید دریافت جایزه گرمی شد

استاد فلوت کاندید دریافت جایزه گرمی شد

کارلوس ناکای (R. Carlos Nakai) به قدری راحت و صمیمی راجع به کاندید شدنش در مراسم گرمی (Grammy Awards) صحبت می کند که احساس می کنید او هر سال کاندید این جایزه می شود، که البته در چند سال اخیراین امر کاملآ درست بوده است.
«ماندالای درون» منتشر شد

«ماندالای درون» منتشر شد

آلبوم «ماندالای درون» شامل مجموعه قطعاتی برای پیانو با آهنگسازی و اجرای سام اصفهانی توسط انتشارات ماهور به بازار آمده است. این اولین آلبوم مستقل سام اصفهانی به عنوان نوازنده و آهنگساز است که منتشر شده است.
تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

تأملی در آرای موسیقی خیام (II)

استاد همایی در پایان خیامی‏نامه، متن عربی چهار صفحه‏ای منسوب به خیام را از روی نسخه‏ موجود در ترکیه به چاپ رسانیده و احتمال داده است که این چند صفحه، یک فصل یا صفحاتی از شرح خیام بر «کتاب موسیقی» اقلیدس باشد که به دست ما رسیده است.