به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (II)

ماریو کاستلنو وُ تدسکو
ماریو کاستلنو وُ تدسکو
در هنگام مقایسه کلیه آثار پارت پس از ۱۹۷۶، یک تم بنیادین مشترک وجود دارد و آن امر ماورائی و الهی است. رویکرد پارت به مذهب، جلوه خاصی به خلوص و بی آلایشی نگاه هنرمندانه وی بخشیده است. بسیاری موسیقی پارت را گذار شنونده به “لحظه بیرون زمان” تعبیر کرده اند. از برجسته ترین آثار این دوره می توان به Fratres، Cantus In Memoriam Benjamin Britten و Tabula Rasa اشاره کرد.

جایگاه پارت در موسیقی معاصر بدون شک فراتر از مکاتب و سبک هاست و به سبب روح متعالی، کمال گرا و فرازنده آثارش، اساسا در مرتبه ای والاتر از دیگر جریان های موسیقی مدرن قرار می گیرد.

فرترس (Fratres)
از آثار شاخص پارت در سبک تینتینابولی، گستره ای وسیع از تنظیم ها را در تاریخچه خود داراست که رایج ترین آنها عبارتند از نسخه تنظیم شده برای ویلن، ارکستر زهی و پرکاشن، و همینطور ویلن و پیانو. نخستین نسخه فرترس در سال ۱۹۷۷ برای کوئینتت زهی و کوئینتت بادی نوشته شد و نسخه های بعدی به تدریج تا سال ۱۹۹۲ تنظیم شدند.

از لحاظ ساختاری، فرترس شامل مجموعه ای از سکانس آکوردها در میزان های ۷، ۹ و ۱۱ ضربی است که با یک موتیف پرکاشن تکرار شونده از هم جدا می شوند. سکانس آکوردها از یک الگوی آرام و شفاف پیروی می کنند. آکوردهای پیش برنده، بر روی دو خط باس با فواصل پنجم، همچون یک سرود روحانی ارکسترال، با حرکت تدریجی خود در هر تکرار، از لحاظ بافت هارمونیک غنی تر، و در گستره صوتی عمیق تر می شوند و پس از رسیدن به اوج، آرام آرام فروکش می کنند تا به سکون و آرامش برسند.

نسخه فرترس برای ویلن سولو، زهی ها و پرکاشن در سال ۱۹۹۲ نوشته شد. در اینجا ساز سولو در آغاز بر مبنای تفسیری از ماتریال اثر، آرپژنوازی می کند و در ادامه همراه با حرکت آرام و ژرف ارکستر، گاهی با حالتی متین و مکاشفه آمیز و گاه با انرژی و پر تنش، به بسط تم می پردازد. سرانجام با دور شدن تدریجی صداها، قطعه به یک سکوت نهایی ژرف اندیشانه فرو می رود.

ماریو کاستلنو وُ تدسکو (Mario Castelnuovo-Tedesco)
کاستلنو وُ تدسکو در آوریل ۱۸۹۵ در فلورانس در خانواده ای ثروتمند متولد شد و تنها ۹ سال داشت که آهنگسازی را آغاز کرد. در ۱۹۱۵ نزد “پیزتی” که یکی از تاثیرگذارترین مدرسین ایتالیا در آن زمان بود، شروع به تحصیل آهنگسازی کرد. ” آلفردو کاسِلا” آهنگساز و پیانیست، از حامیان آغازین موسیقی او بود که آثار وی را در رپرتوار خود جای داد.

به علاوه تدسکو یک پیانیست موفق هم به شمار می رفت. در سال ۱۹۳۹ به سبب مسائل سیاسی خاص اروپا در آغاز جنگ دوم، با حمایت آرتور توسکانینی به آمریکا مهاجرت کرد و خیلی زود به عنوان آهنگساز فیلم مشغول به کار شد. با کمک یاشا هایفتز، به عنوان آهنگساز فیلم با متروگلدوین مایر قرارداد بست و در طی مدت ۱۵ سال در ساخت موسیقی حدود ۲۰۰ فیلم نقش داشت. تدسکو همچنین بر دیگر آهنگسازان برجسته فیلم چون هنری مانچینی، جری گلداسمیت، جان ویلیامز، آندره پروین و … تاثیرگذار بود.

ارتباط او با هالیوود دارای ابهام و چندگانگی است. هرچند بعدها تلاش کرد تا نفوذ هالیوود را بر آثار شخصی خود انکار کند، با این حال باور داشت که آن آثار به همان اندازه که اپرا بنیان اروپایی دارد، اساسا دارای فرم هنری آمریکایی بودند.

از آثار قابل توجه پیش از مهاجرت وی می توان از اپرای “La Mandragor” 1926 (که آغاز رویکرد تدسکو به متون ادبی بزرگ همچون اشعار آشیل، ویرژیل، جان کیتس، وردزورث، والت ویتمن، لورکا و به خصوص شکسپیر به عنوان منبع الهام موسیقی بود)، کنسرتو ویلن شماره ۲ (۱۹۳۱) به سفارش یاشا هایفتز، و کنسرتو گیتار شماره ۱ نام برد. تدسکو در ۷۲ سالگی در بورلی هیلز کالیفرنیا در گذشت.

یک دیدگاه

  • رامین منصفی
    ارسال شده در آبان ۳۰, ۱۳۸۷ در ۱۱:۱۶ ب.ظ

    کامه راتا توانست اجرای عالی رو به نمایش در بیاره.وبه راستی اجرای چنین آثاری جای سپاس داره.
    به کیوان میرهادی و ارکستر کامه راتا تبریک میگم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (IV)

شکل و هیئت معماری مدرن، بیادآوردنده هیچ فرمی از گذشته و تاریخ یا خاطره ای قومی یا ملی نیست، بلکه نشان دهنده دیدگاه و تفکر «مدرن» ی است که با واقعیت گرایی در پی شناخت حقیقتِ فرم و مصالح است. جمله معروف «کمتر، بیشتر است» معرف برنامه معماری مدرن شد.

پیرگلو: برای انتخاب اجباری سنتور خوشحالم

من ۲۶ آبان هزار و سیصد و سی نه در تهران بدنیا آمده ام و موسیقی را از کتاب خانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در واقع در پارک نیاوران (گمان می کنم سال ۱۳۴۸ یا ۴۹) شروع کرده ام. در آن مقطع مربیان زیادی می آمدند و می رفتند از جمله خانم ابراهیمی، آقای راسخ ولی تنها کسی که روی من تاثیر به سزابی گذاشتند و راهم را در زندگی عوض کردند، آقای محمد رضا درویشی بوده اند و اولین قطعه ای هم که راه من را مشخص کرده است، سونات اول بتهوون، سونات پاتیتیک بوده است که آن آکورد اول راه بنده را در زندگی عوض کرده و تا امروز هم ادامه دارد.

از روزهای گذشته…

درآمدی بر موسیقی درمانی (I)

درآمدی بر موسیقی درمانی (I)

الحان موسیقی، در یک ترکیب و فرم زیبا و با هارمونی و رنگ آمیزی مناسب، سریعتر ازهرچیز دیگری میتواند درعاطفه و ذهن افراد تأثیر بگذارد و احساسات و عواطف خاصی را در آنها برانگیزاند که منشأتحرّک و فعالیت و تداعی و اندیشه ها میگردد. اگر نغمه های موسیقی بطور مستقیم مانند واژه های شعری نتواند فکر خاصی، گزارش واقعه و یا محتوای پیامی را درذهن شنونده القاء نماید، اما به نوعی قویتر از هر هنری صور خیال و فعالیّت بیرونی را تحریک میکند.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VII)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (VII)

از آن‌جا که تقریبا تمامی مراکز و شوراهای تصمیم‌گیری موسیقی در اختیار احیاگرایان بود، جنبش احیا -دستکم در آن سال‌ها- ماهیتی رسمی یافت. با توجه به تعریف لیوینگستُن از احیا، می‌توان گفت در ایران یک جنبش ذاتا مخالف خوان بر اثر اتفاقی که اصلا موسیقایی نبود و ربطی هم به خود جنبش نداشت، تبدیل به نگاه رسمی شد، در نتیجه برای این جنبش نیز احتمالا همان اتفاقی افتاد که برای دیگر جنبش‌های مخالف فرهنگی که در موضع رسمی قرار می‌گیرند، رخ می دهد۱۸؛ یعنی احتمال گم شدن هدف احیا، چرا که دیگر هیچ نیروی معارضی باقی نمی‌ماند که سنت در مقابل آن نیاز به حفاظت داشته باشد.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VIII)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VIII)

ابو حسن علی بن نافی که به خاطر چهره ی سیاه و کلام حکیمانه اش به زریاب معروف بود. او از مشهورترین موسیقیدانان زمان خود و اندلس شمرده می شود. زریاب از شاگردان برجسته ی اسحاق موصلی بود. از ابتکارات او می توان به افزودن سیم پنجم به عود اشاره کرد که نام آن را حاد نهاد. ناگفته نماند نام چهار سیم دیگر عبارت بود از بم، مثلث، مثنی، زیر. زریاب پس از عزیمت به اسپانیا دردربار سلطان حکم اول و بعد از آن عبدالرحمان دوم عزیز و محترم شمرده شد. او هنر موسیقی ایرانی را در اسپانیا ترویج داد ودر اندلس مدرسه ی موسیقی تاسیس کرد. از آن پس اندلس به مرکز مهم موسیقی در اروپای غربی تبدیل شد.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IX)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IX)

در مورد دوره‌ی پس از اسلام تا حدودی وضعیت بهتر است، گرایش‌های دایره‌المعارفی در سده‌های نخست پس از استقرار اسلام موسیقی را نیز بخشی از دانش‌هایی می‌دانست که باید گردآوری شود. از سوی دیگر اقبال دربارها (مخصوصا عباسی) به موسیقی بسیار زیاد بود، بنابراین کسانی مایل بودند که وقایع موسیقایی را ثبت کنند. همچنین برخی از وقایع موسیقایی نیز در خلال ثبت و تاریخ‌نگاری وقایع دربارهای بزرگ باقی مانده است.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (I)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (I)

عصر جمعه ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۷ به اهتمام باشگاه موسیقی فرهنگسرای ارسباران و مسئول موسیقی فرهنگسرای ارسباران، شهرام صارمی، مراسم رونمایی از جلد اول کتاب «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی (منتظم‌الحکما)» که به‌تازگی با تصحیح و اجرای آرشام قادری، و ویرایش نُت و بازنویسی آرشام قادری و شهاب مِنا توسط نشر خنیاگر منتشر شده است برگزار شد. در این مراسم به‌ترتیب شهاب مِنا، کیوان ساکت، سیّد‌علیرضا میرعلینقی، دکتر هومان اسعدی و آرشام قادری دربارۀ این کتاب سخنرانی کردند.
پروژه‌ی مسترکلاسهای ماهانه‌ی گیتار کلاسیک

پروژه‌ی مسترکلاسهای ماهانه‌ی گیتار کلاسیک

با گذشت پنج دهه از آغاز آموزش گیتار کلاسیک در ایران و تلاش نسل‌های مختلف در معرفی و رشد این ساز به مرحله‌ای رسیده‌ایم که نیازمند وسعت بخشیدن به دانش نوازندگی و توانایی‌های تکنیکی نوازندگان هستیم. هرچند این نیاز در طول تاریخ گیتار کشورمان همواره پاسخ‌هایی را به واسطه‌ کلاس‌های متعدد از سوی دست‌اندرکاران دریافت کرده است اما برآنیم تا با تمرکز بر جنبه‌های مهم از کار نوازندگی و مباحث موسیقایی در این مسیر همراه نوازندگان باشیم و آنطور که بایسته است در ارائه‌ی دقیق و هدفمند مباحث مربوط بکوشیم. به این منظور با دعوت از مدرسان محترم و برنامه‌ریزی دقیق بر اساس نیازها و اولویتهای گیتار ایران مسترکلاسهایی را به صورت ماهانه برگزار خواهیم کرد. هر ماه میزبان یکی از مدرسان گیتار خواهیم بود به طوری که علاقه‌مندان بتوانند با حضور در این پروژه از رویکردها و ایده‌های مختلف بهره ببرند.
به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (V)

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (V)

این نظریه که ” قضاوت فرد کاملاٌ وابسته به اول، سواد و دوم اطلاعات و سوم دید کاملاٌ بی تعصبانه نسبت به یک موضوع است ” به صورت کلی مصداقی تجربه شده دارد. طبیعی است اگر ما به نوازندگی نوازنده ای گوش می کنیم صریحاٌ نظر به اینکه ما این سبک را می پسندیم یا خیر قضاوت می کنیم بدون اینکه به پیشینه و چرایی بوجود آمدن آن سبک دقت کافی به خرج دهیم.
کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (V)

کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (V)

مولفان همین روند را نیز برای آشنا کردن خواننده با نشانه‌های گرافیکی مخصوص شنکر به کار گرفته‌اند. به این صورت که خواننده ابتدا با آنها مواجه می‌شود بدون آن که توضیحی در موردشان دریافت کند و کم کم از طریق کاربردشان در مثال‌ها (که به روشی کاملا گویا تنظیم شده) با معنی و طرز استفاده‌ی هر یک آشنا شده تا به جایی می‌رسد که کتاب در مورد هر یک توضیح می‌دهد. در این هنگام خواننده احتمالا احساس خواهد کرد که از پیش با آنها آشنا بوده است (۱۱).
شیوه ای نوین در نوازندگی گیتار کلاسیک (III)

شیوه ای نوین در نوازندگی گیتار کلاسیک (III)

زمانی که مشغول به تنظیم قطعه «Playing Love» اثر «انیو موریکونه» (۱) بودم؛ متوجه کاستی های این تکنیک شدم. اگر ما آکوردی در پوزیسیون چهاردهم (XIV) گیتار می گرفتیم و برای کامل شدن هارمونی، نیاز به اجرای هارمونیک نتی، بر روی باره ی هفتم (VII) یا پنجم (V)گیتار پیدا می کردیم؛ امکان لمس سیم برای اجرای این نت هارمونیک وجود نداشت و البته «تکنیک Lip» هم برای گرفتن نت بود نه لمس و ایجاد صدای هارمونیک.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVI)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVI)

اینکه هدف استاد شجریان چه بوده از خلق این ساز، باید عرض کنم ایشان می خواستند سازی بوجود بیاورند که چهره ی ایرانی و صدایی نزدیک به کمانچه و قیچک داشته باشد تا در ارکسترهای ایرانی یک نوازنده ویلن بتواند آنرا براحتی بنوازد و برای همکاری با ارکستر موسیقی سنتی مجبور به یادگیری کمانچه نشود.