اجرای هنرجویان موسیقی ایرانی بر صحنه آمستردام

گفت و گو با حمید متبسم، تک‌نواز تار و سه‌تار، پیرامون کنسرت هنرجویانش
یکی از هنرمندان فعال در عرصه‌ی موسیقی ایرانی در هلند حمید ‌متبسم‌ است. تک‌نواز تار و سه‌تار که البته سال‌ها در آلمان ساکن بود، ولی مدتی است که مقیم هلند شده است. حمید متبسم در کنار برنامه‌های اجرایی متعدد خود در زمینه‌‌ی آموزش هم فعالیت‌های زیادی دارد و سیزدهم دسامبر، تعداد زیادی از هنرجویانش در مرکز فرهنگی «خریفیون» وابسته به دانشگاه آزاد آمستردام، کنسرتی اجرا می‌کنند. به همین بهانه با حمید متبسم گفت‌ و گو کردم. ابتدا از پیشینه‌ی برگزاری چنین برنامه‌هایی پرسیدم.

متبسم:در مجموع از وقتی در اروپا در زمینه‌ی تدریس موسیقی فعالیت می‌کنم، همیشه ذهنم دنبال این بوده که برنامه‌هایی بگذارم که این هنرجویان فعال باشند و از این طریق برای کار بیشتر برای آنان انگیزه‌ ایجاد شود.

این برنامه‌ها با عنوان سمینار تار و سه‌تار یا برنامه‌های «ساز و سخن» تا کنون اجرا شده است. حتا برای هنرجویانی که به طور عمده‌ای فعال بودند و کارشان و نتیجه‌ی کار سازشان را ارائه دادند، آزمونی برگزار شده، و کارشان ارزش‌گذاری شده است.

البته نه به شکل یک رقابت خام، بلکه سعی شده برای کسی که در این زمینه فعالیت می‌کند، توأم با لذت باشد و کارش محدود به این نباشد که در منزل بنشیند و یک‌سری قطعاتی را که به او داده شده، تمرین کند.

نحوه‌ی برگزاری این کنسرت‌هایی که از هنرجویان‌تان ترتیب می‌دهید، هر بار به چه شکل است؟
شکلی که الان برگزار می‌کنیم، کاملاً نو است و بچه‌ها کاملاً حرفه‌ای روی صحنه می‌روند. نه این‌که این‌ها نوازنده‌ی حرفه‌ای باشند. بعضی‌ حرفه‌ای و بعضی‌ در حد آماتورهای پیشرفته یا در مرز حرفه‌‌ای شدن هستند. کسانی هم هستند که در درجه‌ی بالایی قرار ندارند، ولی سعی می‌کنند قطعات ساده‌تری را در کنار هنرجویان پیشرفته اجرا بکنند.

غیر از این‌که یک هنرجو باید روی صحنه بیاید و کاری را جلوی جمع ارایه بدهد، باید آداب صحنه و احترام به این هنر و احترام به شنونده را رعایت کند و یاد بگیرد به طور رسمی با این پدیده، آن‌طور که ارزش واقعی این هنر است، برخورد کند.

audio file بشنوید این برنامه را از رادیو زمانه

رده‌ی سنی نوازندگانی که در کنسرت ۱۳ دسامبر شرکت دارند به چه صورت است؟
هیچ محدودیتی قایل نبودیم و در مجموع از ۱۳ ـ ۱۴ سال تا ۶۰ سال داریم.

محتوای برنامه چه خواهد بود؟
شامل یک‌سری قطعات تازه و نسبتاً مدرن از کارهای من است. در کنار این کارها، قطعات قدیمی و سنتی اجرا می‌‌شود، به خصوص برای هنرجویانی که تازه‌کار هستند مثلاً اجرای قطعه‌ی «شهرآشوب» به شکل ساده یا پیش‌درآمدی از یکی از اساتید قدیمی امکان‌پذیر است.

در بین نام نوازنده‌ها نام چند نوازنده‌ی غیر ایرانی هم به چشم می‌خورد. این‌ها چگونه به موسیقی ایرانی علاقه‌مند شدند؟
یکی از این افراد که الان ۱۰ سال است هنرجوی من است، یک هلندی به نام یان پیتر‌ فان در خیستن است که سال‌هاست با عشق به فرهنگ ایران، به زبان فارسی و ادبیات ایران و موسیقی ایران فعالیت می‌کند و در محدوده‌ی شهر خودش فعال است.

در آنجا هلندی‌های دیگری را هم به این کار علاقه‌مند کرده و مجموعاً گروهی تشکیل داده‌اند که غیر از فراگیری موسیقی به زبان فارسی هم می‌پرداز‌ند.

همین باعث شده که تصانیفی را هم به صورت دسته‌جمعی می‌خوانند و با این نوع موسیقی زندگی می‌کنند و لذت می‌برند.

بچه‌های ایرانی که عضو گروه هستند بیشتر به تشویق خانواده‌هایشان برای فراگیری موسیقی آمده‌اند یا این‌که در آن‌ها هم گرایشی به طور مستقل به وجود آمده است؟
هر دو دسته در میان هنرجویان ما هستند و کسانی هستند که با تشویق خانواده‌شان به این کلاس‌ها آمدند ولی الان حتا با منع خانواده که نباید زیاد برای موسیقی وقت بگذارند، نمی‌شود این ساز را از دستشان گرفت! برخی حتا مایل هستند به کنسرواتوار بروند و موسیقی را به عنوان پیشه انتخاب کردند.

به لحاظ حسی بچه‌هایی را که در محیط ایران بزرگ نمی‌شوند و موسیقی ایرانی کار می‌کنند، چگونه می‌بینید؟
درست است که در آن خاک و فرهنگ بزرگ نشدن می‌تواند تأثیراتی را در عدم درک کامل محتوای فرهنگی آن هنر داشته باشد، ولی در مجموع به خاطر پاکی دل این بچه‌ها و این‌که در محیطی بزرگ می‌شوند که کمتر مشکلات فرهنگی که دامنگیر جامعه‌ی ایران است، دامنگیرشان است، فقط به موسیقی می‌پردازند و به حواشی موسیقی و مسایل جانبی که هر روز در اخبار هنری و فرهنگی و دیگر پدیده‌های ایران می‌خوانیم، نمی‌پردازند، در نتیجه کاری که انجام می‌دهند بسیار خالص و پاک است.

برنامه‌ای که ۱۳ دسامبر از طرف مرکز فرهنگی خریفیون برگزار می‌شود از طرف هیچ نهاد خاصی پشتیبانی هم شده یا این‌که مستقلاً از طرف شما و اجراکنندگان سازماندهی شده است؟
سال‌ها کار من در اینجا، باعث یک‌سری ارتباطات برای من، چه در میان غیر ایرانی‌ها و چه در میان ایرانیان شده است که کمک این سازمان‌ها یا افراد خاص شامل حال برنامه‌های ماست. ولی در مجموع سازماندهی برنامه‌ها را مستقل انجام می‌دهیم.

برنامه‌ی بعدی شما به چه صورت خواهد بود؟
اولین برنامه‌‌ی مهمی که بعد از این داریم، اجرای گروه مضراب در سالن خریفیون آمستردام است که برنامه‌ی متنوعی است. این برنامه در سطح حرفه‌ای‌‌تری انجام می‌شود، چون بهترین شاگردان من در این گروه ساز می‌زنند و در کنار این‌ها هم نوازندگان دیگری هستند. این برنامه در تاریخ ۱۷ ژانویه در سالن خریفیون برگزار خواهد شد. برنامه‌های تک‌نوازی و دو‌نوازی هم اجرا می‌شود که رنگانگی و تنوع بیشتری در این برنامه ایجاد می‌کنیم.

رادیو زمانه

2 دیدگاه

  • Merry
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۸۷ در ۱۰:۲۵ ق.ظ

    سلام

    خواهش می کنم مشکل نرم افزاری مربوط به گوش دادن به قطعات را برطرف کنید زیرا نه می توان گوش داد و نه Save کرد.

    با سپاس

  • گفتگوی هارمونیک
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۸۷ در ۱۱:۵۷ ق.ظ

    احتمالا از بروزر مناسبی استفاده نمی کنید اینجا چنین مشکلی وجود ندارد، من راحت سیو کردم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

مصائب اجرای دوباره (IV)

مصائب اجرای دوباره (IV)

به طور کلی در نی نوا نمونه‌های دیگری نیز از فیگورها وجود دارد که تاکیدگذاری یا بیان اجراییشان بر جریان موسیقی (پس از خودشان) تاثیر می‌گذارد. ممکن است بتوان شیوه‌ی بسط مواد موسیقایی را در نی نوا مسئول این قضیه دانست (۹). تکنوازی سازهای مختلف نیز یکی از ویژگی‌های نی نوا است که اجرا را گاه بسیار دشوار می‌کند.
بیانِ جنسیت در موسیقی

بیانِ جنسیت در موسیقی

در مورد تولید یا خلق اثری موسیقایی با روحیات و خصوصیات زنانه چه نشانه هایی می تواند مخاطب را از بحران و سردرگمی در این باره که زنانگی در اثر هنری صرفا یک داده ی محض نیست، برهاند. آیا در این مورد می توان به فهم “شهودی” اتکا کرد؟ آیا می توان با متغیرها و توهم متغیرهای معنایی و عوامل ناشی از هویت “بیان زنانه” کنار آمد؟ به این معنا که روابط درونی و بیرونی مقوله ی زنانگیِ موسیقایی را کاوید؟
داستان تصنیف فندق شکن

داستان تصنیف فندق شکن

والتر دامروش (Walter Damrosch) موسس و رهبر ارکستر سنفونیک نیویورک در سال ۱۸۹۱ از چایکوفسکی برای انجام یک سفر هنری دعوت می کند. او پس از عبور از مرز روسیه خیلی زود دچار دلتنگی می شود بطوری که حتی توقف چند روزه ای که که در فرانسه برای استراحت انجام داد نتوانست مشکلات روحی او را بهبود بخشد. بخصوص آنکه روز قبل از حرکت از پاریس به سمت آمریکا خبر مرگ خواهرش را در روزنامه قرائت کرد. این خبر برای او چنان ناراحت کننده بود که چیزی نمانده بود از رفتن به آمریکا بکلی صرفنظر کند. در نهایت پس از گذراندن روزهایی سخت در بیست و هفتم آوریل وارد نیویورک شد.
اولین برنامه جشنواره موسیقی صبا اعلام شد

اولین برنامه جشنواره موسیقی صبا اعلام شد

ورکشاپ موسیقی فیلم پیمان یزدانیان با همکاری مشترک جشنواره موسیقی دانشجویی صبا و نشر موسیقی هرمس، برای علاقه‌مندان و فعالان رشته‌های‌ موسیقی، سینما و انیمیشین در تاریخ «دوم و سوم اسفند ماه» در سه جلسه‌ی سه ساعته در تالار فلاحت پور دانشکده‌ی سینما تئاتر دانشگاه هنر برگزار خواهد شد.
آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (I)

آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (I)

مقاله ای که در پیش رو دارید، به روش نت نگاری «ابجد» در موسیقی قدیم ایران می پردازد. این نوشته توسط ابوالفضل زنده بودی و علی علیشاهی، جمع آوری و تالیف شده است.
ایزایی پادشاه ویولون (I)

ایزایی پادشاه ویولون (I)

اوژن ایزایی (Eugène Ysaÿe) ویلنیست، آهنگساز و رهبر بزرگ بلژیکی است. تئو ایزل (۱۸۶۵-۱۹۱۸) برادر وی: آهنگساز و پیانیست بود. اوژن ایزایی به نام “پادشاه ویلن” شهرت دارد. اگرچه ایزل در خانواده ای روستایی به دنیا آمد اما بیشتر اعضای خانواده نسل در نسل ساز می زدند.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (V)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (V)

شیوه رهبری بی پیرایه دیِگو مَتوز برخلاف شیوه پرشور و حرارت دودامِل است. او با ژست ها و اشاراتش به موزیسین ها اعتماد و معنا می بخشد. دیِگو می گوید: ” رسالت من آفرینش هیجان در مخاطب است، حضور او نیز به همین دلیل است. هر رهبری فرصت انتقال بینشِ خاصِ خود را به مخاطبانش دارد”.
کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

او همچنین در سال ۲۰۰۹ “The Rake’s Progress” از استراوینسکی را در سالن تیترو ریل مادرید به کارگردانی رابرت لپاژ رهبری کرد. او در اواخر سال ۲۰۱۰ و اوایل سال ۲۰۱۱ رهبری مجموعه ای از اجراهای عروسی فیگاروی موتسارت در خانه اپرای زوریخ را به عهده داشت. در تاریخ یک سپتامبر ۲۰۰۶، ریچار اگار (Richard Egarr) نوازنده هارپسیکورد به عنوان مدیر موسیقی آکادمی موسیقی باستانی جایگزین هاگوود شد و هاگوود به عنوان مدیر افتخاری آکادمی معرفی شد.
بوطیقای ریتم (II)

بوطیقای ریتم (II)

متاسفانه در هیچ‌یک از این دو اثر (و همچنین دیگر مقالات) رهیافتی کلی جهت بررسی رابطه‌ی زمان و موسیقی آهنگسازی شده‌ی ایرانی به چشم نمی‌خورد. بعضی دیگر از پژوهش‌های شناخته شده (بیشتردر متن نظریه‌های موسیقی ایرانی) سعی کرده‌اند که رابطه‌ی موسیقی ایرانی -به خصوص قطعات ضربی متن ردیف و تصانیف قدیمی- را با سیستم‌های وزنی گذشته (ایقاعات) روشن کرده و از این طریق تعاریفی منحصر به موسیقی امروز ایران ارائه کنند. آن‌ها هم در این راه کاری از پیش نبرده‌اند چرا که رویه‌شان اثبات‌گرایانه است و پس از این‌که موفق می‌شوند نوعی رابطه را میان ایقاعات و نظم زمانی موسیقی ردیف نشان دهند میل چندانی به تاسیس یک روش برای تحلیل زمانی قطعات امروزی از خود نشان نمی‌دهند.
در جستجوی موسیقی سنتی (III)

در جستجوی موسیقی سنتی (III)

در گفتاری که در نشر ثالث داشتم، مدعی شدم که در کنسرت های موسیقی ایرانی (بخصوص کنسرت محمدرضا لطفی که چند روز قبل به سبک جنجالی اجرا شده بود) هیچ نشانی از “موسیقی سنتی” دیده نمی شود. تنها “موسیقی سنتی” که در ایران دیدم و شنیدم همین کنسرت ارکستر سمفونیکِ اوزنابروک آلمان بود! البته این ادعا وقتی درست است که واژه “سنتی” را به مفهوم دقیق همان “ترادیتسیون” فرنگی به کار ببریم. یعنی برگزاری مراسمی یا پدیده هایی به سبک و سیاقی شناخته شده و قدیمی که بدون دخل و تصرف و تغییر اساسی، از نسلی به نسل بعدی منتقل می شود. کنسرت ارکستر سمفونیک هم مراسمی است که از قرن ۱۹ به بعد به این سبک و سیاق: لباس فراک سیاه با پاپیون سفید، (باید حتماً سفید باشد) نظم و ترتیب نشستن نوازنده ها و جای ساز ها، نقش کنسرت مایستر، نقش رهبر، طرز آمدن و نشستن و رفتن شان، طرز دست زدن ِ شنوندگان و تعظیم و تشکر ارکستر، (فقط رهبر به نمایندگی از ارکستر تعظیم می کند) و آهنگ هایی که اجرا کردند، همه از روی نمونه های جا افتاده و قدیمی و شناخته یعنی وابسته به ترادیتسیون (سنت) انجام می شود.