اجرای هنرجویان موسیقی ایرانی بر صحنه آمستردام

گفت و گو با حمید متبسم، تک‌نواز تار و سه‌تار، پیرامون کنسرت هنرجویانش
یکی از هنرمندان فعال در عرصه‌ی موسیقی ایرانی در هلند حمید ‌متبسم‌ است. تک‌نواز تار و سه‌تار که البته سال‌ها در آلمان ساکن بود، ولی مدتی است که مقیم هلند شده است. حمید متبسم در کنار برنامه‌های اجرایی متعدد خود در زمینه‌‌ی آموزش هم فعالیت‌های زیادی دارد و سیزدهم دسامبر، تعداد زیادی از هنرجویانش در مرکز فرهنگی «خریفیون» وابسته به دانشگاه آزاد آمستردام، کنسرتی اجرا می‌کنند. به همین بهانه با حمید متبسم گفت‌ و گو کردم. ابتدا از پیشینه‌ی برگزاری چنین برنامه‌هایی پرسیدم.

متبسم:در مجموع از وقتی در اروپا در زمینه‌ی تدریس موسیقی فعالیت می‌کنم، همیشه ذهنم دنبال این بوده که برنامه‌هایی بگذارم که این هنرجویان فعال باشند و از این طریق برای کار بیشتر برای آنان انگیزه‌ ایجاد شود.

این برنامه‌ها با عنوان سمینار تار و سه‌تار یا برنامه‌های «ساز و سخن» تا کنون اجرا شده است. حتا برای هنرجویانی که به طور عمده‌ای فعال بودند و کارشان و نتیجه‌ی کار سازشان را ارائه دادند، آزمونی برگزار شده، و کارشان ارزش‌گذاری شده است.

البته نه به شکل یک رقابت خام، بلکه سعی شده برای کسی که در این زمینه فعالیت می‌کند، توأم با لذت باشد و کارش محدود به این نباشد که در منزل بنشیند و یک‌سری قطعاتی را که به او داده شده، تمرین کند.

نحوه‌ی برگزاری این کنسرت‌هایی که از هنرجویان‌تان ترتیب می‌دهید، هر بار به چه شکل است؟
شکلی که الان برگزار می‌کنیم، کاملاً نو است و بچه‌ها کاملاً حرفه‌ای روی صحنه می‌روند. نه این‌که این‌ها نوازنده‌ی حرفه‌ای باشند. بعضی‌ حرفه‌ای و بعضی‌ در حد آماتورهای پیشرفته یا در مرز حرفه‌‌ای شدن هستند. کسانی هم هستند که در درجه‌ی بالایی قرار ندارند، ولی سعی می‌کنند قطعات ساده‌تری را در کنار هنرجویان پیشرفته اجرا بکنند.

غیر از این‌که یک هنرجو باید روی صحنه بیاید و کاری را جلوی جمع ارایه بدهد، باید آداب صحنه و احترام به این هنر و احترام به شنونده را رعایت کند و یاد بگیرد به طور رسمی با این پدیده، آن‌طور که ارزش واقعی این هنر است، برخورد کند.

audio file بشنوید این برنامه را از رادیو زمانه

رده‌ی سنی نوازندگانی که در کنسرت ۱۳ دسامبر شرکت دارند به چه صورت است؟
هیچ محدودیتی قایل نبودیم و در مجموع از ۱۳ ـ ۱۴ سال تا ۶۰ سال داریم.

محتوای برنامه چه خواهد بود؟
شامل یک‌سری قطعات تازه و نسبتاً مدرن از کارهای من است. در کنار این کارها، قطعات قدیمی و سنتی اجرا می‌‌شود، به خصوص برای هنرجویانی که تازه‌کار هستند مثلاً اجرای قطعه‌ی «شهرآشوب» به شکل ساده یا پیش‌درآمدی از یکی از اساتید قدیمی امکان‌پذیر است.

در بین نام نوازنده‌ها نام چند نوازنده‌ی غیر ایرانی هم به چشم می‌خورد. این‌ها چگونه به موسیقی ایرانی علاقه‌مند شدند؟
یکی از این افراد که الان ۱۰ سال است هنرجوی من است، یک هلندی به نام یان پیتر‌ فان در خیستن است که سال‌هاست با عشق به فرهنگ ایران، به زبان فارسی و ادبیات ایران و موسیقی ایران فعالیت می‌کند و در محدوده‌ی شهر خودش فعال است.

در آنجا هلندی‌های دیگری را هم به این کار علاقه‌مند کرده و مجموعاً گروهی تشکیل داده‌اند که غیر از فراگیری موسیقی به زبان فارسی هم می‌پرداز‌ند.

همین باعث شده که تصانیفی را هم به صورت دسته‌جمعی می‌خوانند و با این نوع موسیقی زندگی می‌کنند و لذت می‌برند.

بچه‌های ایرانی که عضو گروه هستند بیشتر به تشویق خانواده‌هایشان برای فراگیری موسیقی آمده‌اند یا این‌که در آن‌ها هم گرایشی به طور مستقل به وجود آمده است؟
هر دو دسته در میان هنرجویان ما هستند و کسانی هستند که با تشویق خانواده‌شان به این کلاس‌ها آمدند ولی الان حتا با منع خانواده که نباید زیاد برای موسیقی وقت بگذارند، نمی‌شود این ساز را از دستشان گرفت! برخی حتا مایل هستند به کنسرواتوار بروند و موسیقی را به عنوان پیشه انتخاب کردند.

به لحاظ حسی بچه‌هایی را که در محیط ایران بزرگ نمی‌شوند و موسیقی ایرانی کار می‌کنند، چگونه می‌بینید؟
درست است که در آن خاک و فرهنگ بزرگ نشدن می‌تواند تأثیراتی را در عدم درک کامل محتوای فرهنگی آن هنر داشته باشد، ولی در مجموع به خاطر پاکی دل این بچه‌ها و این‌که در محیطی بزرگ می‌شوند که کمتر مشکلات فرهنگی که دامنگیر جامعه‌ی ایران است، دامنگیرشان است، فقط به موسیقی می‌پردازند و به حواشی موسیقی و مسایل جانبی که هر روز در اخبار هنری و فرهنگی و دیگر پدیده‌های ایران می‌خوانیم، نمی‌پردازند، در نتیجه کاری که انجام می‌دهند بسیار خالص و پاک است.

برنامه‌ای که ۱۳ دسامبر از طرف مرکز فرهنگی خریفیون برگزار می‌شود از طرف هیچ نهاد خاصی پشتیبانی هم شده یا این‌که مستقلاً از طرف شما و اجراکنندگان سازماندهی شده است؟
سال‌ها کار من در اینجا، باعث یک‌سری ارتباطات برای من، چه در میان غیر ایرانی‌ها و چه در میان ایرانیان شده است که کمک این سازمان‌ها یا افراد خاص شامل حال برنامه‌های ماست. ولی در مجموع سازماندهی برنامه‌ها را مستقل انجام می‌دهیم.

برنامه‌ی بعدی شما به چه صورت خواهد بود؟
اولین برنامه‌‌ی مهمی که بعد از این داریم، اجرای گروه مضراب در سالن خریفیون آمستردام است که برنامه‌ی متنوعی است. این برنامه در سطح حرفه‌ای‌‌تری انجام می‌شود، چون بهترین شاگردان من در این گروه ساز می‌زنند و در کنار این‌ها هم نوازندگان دیگری هستند. این برنامه در تاریخ ۱۷ ژانویه در سالن خریفیون برگزار خواهد شد. برنامه‌های تک‌نوازی و دو‌نوازی هم اجرا می‌شود که رنگانگی و تنوع بیشتری در این برنامه ایجاد می‌کنیم.

رادیو زمانه

2 دیدگاه

  • Merry
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۸۷ در ۱۰:۲۵ ق.ظ

    سلام

    خواهش می کنم مشکل نرم افزاری مربوط به گوش دادن به قطعات را برطرف کنید زیرا نه می توان گوش داد و نه Save کرد.

    با سپاس

  • گفتگوی هارمونیک
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۸۷ در ۱۱:۵۷ ق.ظ

    احتمالا از بروزر مناسبی استفاده نمی کنید اینجا چنین مشکلی وجود ندارد، من راحت سیو کردم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آمد بهار ِ جان‌ها ای شاخ ِ تر به رقص آ

دهه شصت را می توان سال های اوج تمرکز آهنگسازان ایرانی بر روی اشعار مولوی دانست؛ گویا فضای خاص کشور تحت تاثیر جنگ، موجبات گرایش جامعه به سمت مفاهیم عرفانی اشعار مولوی را دوچندان کرده بود و تصانیفی که برای ارکستر سازهای ایرانی و حتی ارکستر سمفونیک در آن برهه ساخته می شد، از اشعار مولانا بهره زیادی می بردند.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXII)

در چنین شرایط داخلی و بین المللی در موسیقی ایرانی هم جهت گیری جدیدی با برنامه «به پیش به سوی گذشته» شکل گرفت. در سال ۱۳۴۳ در وزارت فرهنگ و هنر وقت «گروه پایور» به سرپرستی فرامرز پایور نوازنده سنتور و آهنگساز، اولین ارکستری است که فقط از سازهای ایرانی تشکیل می شود و آثار آهنگسازان گذشته را (مانند درویش خان، عارف، شیدا، نی داود) در برنامه کارش قرار می دهد. تکنوازان این ارکستر: هوشنگ ظریف تار، رحمت الله بدیعی کمانچه (او اول نوازنده ویلن و از بهترین شاگردان صبا بود) و حسن ناهید نی بودند.

از روزهای گذشته…

درباره کتاب «گلهای جاویدان» (II)

درباره کتاب «گلهای جاویدان» (II)

هدف نهایی انتقال فکر متعالی اندیشمندان ایرانی از یک سو و تلطیف روان شنونده از سوی دیگر بود. برنامۀ گلها پدیده‌ای در تاریخ فرهنگ، هنر و ادبیات ایران به‌شمار می‌رود که به موسیقی‌دانان، شاعران و هنرمندان اعتبار و ارزشی والا بخشید. تا قبل از تأسیس برنامۀ وزین گلها، استادان برجستۀ موسیقی را هم‌شأن مطربان می‌دانستند و کسی‌ به ارزش و جایگاه هنری آنان واقف نبود.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIV)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XIV)

سپاس از حضور و نظرات مفید که لازمه ی پیشرفت هنر است. به گمانم از منظر دگری هم می توان به نو آوری در حوزه ی هنر و ابزار خلق هنر پرداخت. نظر عمومی ام را اول بازگو میکنم و آن این است که هنر پروری در یک فرهنگ در هر سطح پسندیده و مبارک است.
رنه فلمینگ

رنه فلمینگ

رنه فلمینگ (Renée Fleming) خواننده برجسته سوپرانو، در ۱۴ فوریه سال ۱۹۵۹ در پینسیلوانیا امریکا بدنیا آمد و عمده فعالیت وی خوانندگی در اپرا میباشد؛ هر چند وی یکی از خوانندگان مطرح در سبک جز نیز میباشد. در زمینه خوانندگی او را میتوان در دسته full lyric soprano قرار داد که قابلیت بسیار بالا از نظر وسعت صدا و تکنیک و صدایی رسا و قدرتمتد دارد که میتواند به راحتی از وسعت صدایی خویش فراتر رود.
منوچهری: در سطح بین المللی هستیم

منوچهری: در سطح بین المللی هستیم

قرار است، فردا ساعت ۹ شب، تالار وحدت شاهد اجرای ارکستر تازه تاسیس فیلارمونیک تهران باشد، این ارکستر به رهبری آرش گوران و مدیریت پوریا منوچهری به تازگی فعالیت خود را آغاز کرده است. در این مجموعه مصاحبه ها، به گفتگو با شف های و رهبر و مدیر این ارکستر زهی پرداخته ایم که می خوانید.
مصائب اجرای دوباره (V)

مصائب اجرای دوباره (V)

با وضعیتی که نی نوا دارد هر اجرای مجدد آن در ایران را می‌توان مشابه اقدامی علیه استبداد اجرای ضبط شده‌ی آن دانست. اقدامی که می‌تواند بنا به نتیجه خصلتی انقلابی یا اصلاحی داشته باشد هر اقدام غیر از این به‌ناچار پذیرش همان سلطه است و به تقلید همان اجرا منجر خواهد شد. در چنین شرایطی پاک کردن اجرای مرجع از ذهن شنونده اولین نقطه‌ی حرکت است.
حسن کسایی، آقای نی

حسن کسایی، آقای نی

نام استاد کسایی با نی چنان عجین شده که تصور یکی بدون دیگری امریست محال. نی از جمله سازهایی است که در تاریخ موسیقی ایران جایگاه پرفراز و فرودی از دربار پادشاهان ساسانی تا همدم بودن با شبانان داشته؛ ولی هیچگاه نتوانست قابلیت اصلی خود را نشان دهد که بتواند مانند سازهایی از قبیل عود، تار،سنتور و انواع مختلف سازهای آرشه ای و مضرابی جایگاه نسبتا ثابتی در بین موسیقی دانان و مردم پیدا کند.
علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (II)

علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (II)

این چارچوب، دو چارچوب پنهان دیگر را در دل خود داشت؛ گذشتهٔ درخشان که روزگاری این سرزمین از سر گذرانده، عظمتی – گاه – خیالی که شاید کارکرد اصلی‌اش متوازن کردن تحقیری بود که یک فرهنگ در جریان آگاه شدن از چارچوب نخست (عقب‌ماندگی) تحمل می‌کرد؛ پناه بردن به نشئهٔ افتخاری در گذشته. چارچوب فکری دیگر آن بود که تقصیر وضعیت شرم‌آور موجود بر گردن یک عامل «بیگانه» (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) انداخته می‌شد.
روایاتی از زندگی بتهوون

روایاتی از زندگی بتهوون

به روایتی بتهوون ۱۸ ساله بود که پدر خود را از دست می دهد و مسئولیت اداره زندگی دو برادر کوچکترش را عهده دار می شود و مجبور می شود که به منظور گذران زندگی در ارکستری در شهر بن به نوازندگی ویولا بپردازد.
در گذشت دایکا نیولین، آهنگساز و موسیقی شناس

در گذشت دایکا نیولین، آهنگساز و موسیقی شناس

خانم دایکا نیولین، موسیقی دانی که اولین سمفونی خود را در سن ۱۱ سالگی به وجود آورد و سپس یک آهنگساز و موسیقی شناس برجسته شده و در سنین ۷۰ و ۸۰ سالگی به نامتعارف ترین موزیسین پانک/راک مبدل شد، روز ۲۲ جولای در سن ۸۲ سالگی درگذشت. البته به کاربردن لغت “نامتعارف” نمیتواند برای بیان وجود بسیار خارق العاده او کافی باشد. او بسیار ریزنقش، درخشان و وحشی بود و معمولا با موهایی به رنگ آتش دیده میشد.
از کافه تا رودکی (III)

از کافه تا رودکی (III)

یکی از بخشهایی که در کارگان این خواننده همواره با استقبال مواجه می شود اجرای ساز و آواز روی قطعات ریتمیک کاور شده از موسیقی عربی است که آواز را معمولا ویولن پاسخ می دهد و گاهی بسته به حال و هوای نوازندگان بداهه نوازی کوتاهی نیز انجام می شود و کاملا یادآور خوانندگان کافه های پیش از انقلاب است. این قطعات معمولا در میان تصانیف و ترانه ها بصورت بداهه شکل گرفته و بعداز اجرا با شکست ریتم به حالت ابتدایی ترانه بر می گردد.