سعیدی: در ابتدا سبک نوازندگی ایرانی ها عربی بود

ملیحه سعیدی
ملیحه سعیدی
نوازندگان ایرانی قانون تحت تاثیر شیوه نوازندگی اعراب دوباره نواختن قانون را در ایران از سر گرفتند مانند رحیم قانونی و جلال قانونی و بعد از آن استاد خودم زنده یاد مهدی مفتاح و خانم سیمین آقارضی همه اینها به همان سبک و شیوه‌ی تکنیک موسیقی عربی با نوای موسیقی ایرانی می نواختند. یکی از این اساتید هم که هنوز هستند ولی به دلیل کهولت سن نوازندگی نمی کنند آقای اکبر صدیف هستند که الآن در تگزاس زندگی می کنند. از نواخته های آقای صدیف هم فایل شنیداری دارم.

از نظر نوع اجرا با چند انگشت می نواختند؟ با کدام انگشت‌ها ریز می‌زنند؟
با انگشت نشانه اجرا می‌کردند و در واقع همان تکنیک عربی را اجرا می کردند که بر اساس سؤال و جوابت دست راست و چپ است و گلیساندو های زیاد یعنی سبکی که خانم سیمین اجرا کرد را اگر شنیده باشید آن تکنیک عربی است با نوای موسیقی ایرانی، آقای مفتاح هم همین طور بودند.

من در هنرستان قانون را به عنوان ساز دوم انتخاب کردم، چون در آن زمان اصلاً ساز قانون به عنوان یک ساز تخصصی در سیستم آموزشی نبود، اما در حال حاضر مدرک تخصصی کارشناسی ارشد به این ساز می‌دهند یعنی بالاترین مدرکی که ما داریم، (دکتری اینجا نداریم ولی کارشناسی ارشد داریم) خیلی از شاگردهای من، در مقطع کارشناسی ارشد مدرک گرفتند و کار کردند.

خودتان هم در مقطع کارشناسی ارشد تدریس می کنید؟
بله. بعضی از شاگردانم هم تدریس می کنند در این مقطع مثل خانم مریم ابراهیم که در ارکستر آقای شجریان هم می نواختند. ایشان دانشگاه هنر هم درس اش را تمام کرده است و من هم جزء ژوری امتحانی‌شان بودم.

از زمانی که من شروع کردم به کار کردن و کتاب نوشتم و کتاب متدهایم چاپ شد و بعد قطعه‌هایی ساختم، قطعه‌هایی از اساتید مختلف تنظیم کردم، این ساز از طرف اساتید به رسمیت شناخته شد و الان به چنین جایگاهی رسیده است.

ساز اول ویولون بود ولی می خواستم لیسانس قانون داشته باشم، به همین خاطر مجبور بودم هر دو را امتحان بدهم. دکتر داریوش صفوت که ایشان استاد من بودند گفتند که شما می‌توانید چون من قانون را کاملاً با سبکی که آقای مفتاح به ما درس داده بودند اجرا نمی‌کردم ولی ایشان گفتند که شما دانشگاه قانون را ادامه بدهید، من مطمئن هستم که این قانون دست شما کاملاً به سبک ایرانی در می آید، چون الآن فرمی که دارید می‌زنید کاملاً نوای موسیقی ایرانی را ما از آن می‌شنویم؛ از آن به بعد شد که دیگر به طور کلی قانون در گروه‌های مختلف جا پیدا کرد چون دیگر می‌شد که همه نوع رپرتواری با آن زد؛ پیش درآمد یا چهارمضراب هر قطعه‌ای را می‌شود کاملاً به سبک ایرانی زد بعد من از سال ۶۸ ۶۷ شروع کردم. ۶۷ که البته یک قطعه‌ای هم دارم در نوار و سی دی دلنوا که اولین تک‌نوازی قانون من بود که از انگشت‌های مختلف استفاده کردم؛ چون من پیانو هم زدم به همین دلیل احساس کردم، به طور کلی با موسیقی کلاسیک هم آشنایی دارم. فکر کردم یک چیزهای خاصی را می‌شود روی قانون اجرا کرد که جدا از اینکه با دو انگشت می‌شود استفاده کرد از انگشت‌های مختلف هم می‌شود استفاده کرد. به همین ترتیب قطعه‌ای که اجرا کردم در آن سی دی هم اجرای من هست.

درسته پس تکنیک عربی را با چهار انگشت می‌زنند؟
نه با دو انگشت، دو انگشت نشانه.
بعد انگشت شصت چی؟
نه شصت اجرا نمی‌کردند.

یک دیدگاه

  • سنتور نی
    ارسال شده در آذر ۲۴, ۱۳۹۵ در ۷:۰۸ ب.ظ

    سلام
    با تشکر از زحمات شما بنده پیشنهاد می کنم با استاد سرکار خانم پریچهر خواجه نوازنده توانا و صاحب سبک ساز قانون هم گفتگویی داشته باشید تا خوانندگان محترم و جویندگان هنر با دیدگاه های ایشان هم در رابطه با این ساز آشنا شوند.
    سپاسگزارم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره‌ی پتریس وسکس (V)

در دهه‌ی ۱۹۸۰ در موسیقی او تغییراتی پدید آمد. او ابتدا روی ساخت قطعات سازی بر اساس ژانرهای متفاوت تمرکز کرد. توجه او به ژانرهای دیگری به غیر از ژانر کلاسیک موجب جذاب‌تر شدن قطعاتش شد. او در این راستا کوارتت زهی خود را با نام آهنگ‌های تابستانی، دو سونات برای سولو کنترباس (Sonata Per Contrabasso Solo 1986) و سونات بهاربرای سیکستت ویولن (Spring Sonata For Sextet 1989) همچنین کنسرتوهای متعددی را مانند کانتوس اِد پیسم (Cantos Ed Pacem)، کنسرتو برای ارگ (Concerto Per Organ 1984) و کنسرتو برای انگلیش هورن و ارکستر نوشت. میل شخصی‌اش در استفاده از موسیقی‌های سازی محلی لتونی سبب به وجود آمدن ژانری آزاد در فرم‌های سونات، سمفونی و کوارتت زهی با بافتی آوازین همراه با تصویر سازی است.

امیرآهنگ: برای تردد با ساز در خیابان، نیاز به کارتِ مجوزِ حملِ ساز بود!

در آن زمان با خواندن این مطلب در مورد مرتضی حنانه در کتاب تاریخ موسیقی نوشته: سعدی حسنی، برایم این سوال پیش آمد: این آهنگ‌ساز که اعتقاد به هارمونی موسیقی کلاسیک غرب ندارد، چگونه اثرش را هارمونیزه می کند؟ کُنترپوان و ارکستراسیون او چگونه است؟ فرم موسیقی او چگونه است؟ و مهم تر اینکه صدا دهندگی موسیقی و خصوصا هارمونی و پولیفونی او چگونه است؟! توضیح آنکه من در آن زمان با وجود سنِ کم آثار فراوانی از موسیقی دانان دوره های مختلف موسیقی کلاسیک غرب (از دوره رُنسانس و باروک تا قرن بیستم) شنیده بودم؛ چون پدرم و مادرم هر دو از شنوندگان خوب موسیقی کلاسیک و موسیقی اصیل ایرانی بودند و آرشیو بزرگی (شامل بیش از هزار صفحه گرامافون و نوار ریل و کاست) در منزلمان داشتیم.

از روزهای گذشته…

گذری بر صفحه گرامافون مرا ببوس (I)

گذری بر صفحه گرامافون مرا ببوس (I)

ترانه مرا ببوس که به دلیل شهرت و استقبال بی نظیر مردم گرفتار افسانه پردازیهای عامیانه و فرصت طلبی کاسب کارانه تا سوء استفاده سیاسی نیز شده است؛ اصل حقیقت ساخت آن در پرده ابهام مانده اما در سالهای اخیر بوسیله برخی نویسندگان مقالاتی به چاپ رسید که تا حد زیادی این پرده ابهام کنار رفت و حقایق روشنتر شد اما تاریخ ضبط صفحات گرامافون بهترین ماخذشناسی تاریخی برای ثبت وقایع موسیقی است.
ریچارد کلایدرمن

ریچارد کلایدرمن

ریچارد کلایدرمن بعنوان یک نوازنده حرفه ای پیانو توانست به مقام و شهرتی دست پیدا کند که کمتر هنرمند موسیقی فرانسوی تا کنون به این درجه رسیده است. او طی سالها نوازندگی پیانو، تهیه آلبوم های زیبا و اجرای کنسرت از خود یک چهره بین المللی بر جای گذاشته است. وی در طول فعالیت حرفه ای خود بیش از ۸۰۰ آلبوم موسیقی تهیه کرده است که در این میان ۶۳ عدد از آنها بعنوان آلبوم پلاتینیوم و ۲۶۳ عدد بعنوان آلبوم طلایی شناخته شده است، آمار فروش آلبوم های او نزدیک به نود میلیون نسخه ثبت شده تخمین زده می شود.
موسیقی بلوز – قسمت هفتم

موسیقی بلوز – قسمت هفتم

از دیدگاه تاریخی می توان بلوز را به دو دوره تقسیم کرد: بلوز قبل از جنگ جهانی دوم (Prewar Blues) و بلوز بعد از جنگ (Postwar Blues). استفاده از این طبقه بندی از جنبه سبک شناختی نیز مفید است.
فرانس لیست که بود

فرانس لیست که بود

بدون شک نوازندگان و علاقمندان به پیانو فرانس لیست و قطعه معروف “رویای عشق” را حتمآ میشناسند و چنانچه چند سالی هم بطور جدی پیانو کلاسیک کار کرده باشند حتمآ این قطعه را در رپرتوآر خود اجرا کرده اند.
بوطیقای ریتم (VI)

بوطیقای ریتم (VI)

گونه‌ی دیگری از به کارگیری هنرمندانه‌ی ابهام متریک زمانی است که دوگانی ابهام-رفع ابهام به کار گرفته شود. یک خط ملودی که ذهن شنونده چند سیستم مختصاتی متریک مختلف برای آن پیشنهاد می‌کند «مبهم» است حال اگر ناگاه الگوهای تاکیدی و گروه‌بندی به گونه‌ای تغییر کنند که یکی از پیشنهادها برازندگی بیشتری بیابد متر دیگر مبهم نیست.
نامجو از نگاه منتقدان (I)

نامجو از نگاه منتقدان (I)

نقد آلبوم ترنج برنامه سیزدهمین نقد نغمه بود که به همت سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران در خانه هنرمندان به اجرا گذاشته شد. این برنامه در حالی برگزار میشد که ساعتی پیش از شروع جلسه، سالن، جایی برای نشستن نداشت و البته این اتفاق را با توجه به شهرت و جنجالی که صاحب این اثر آفریده، میشد پیش بینی کرد. این برنامه نقد نغمه بدون شک، شلوغ ترین و بی نظم ترین این سلسله جلسات بود. روز یکشنبه ۱۹ اسفند در تالار فریدون ناصری خانه هنرمندان بسیاری از منتقدان بیرون سالن ماندند و فقط صندلی های تالار مملو از طرفداران محسن نامجو بود.
متبسم: در کنار جوانان با افتخار ساز می زنم

متبسم: در کنار جوانان با افتخار ساز می زنم

در یک گروه بزرگ نوازندگان مشکل شنیدن یکدیگر را دارند و به همین دلیل نیاز به کسی است که همه از او پیروی کنند و سرعت ضرب ها و اندازه نوانس ها را از وی بگیرند. بعلاوه در گروه مضراب همه چیز جنبه آموزشی دارد و بنای کار حرفه ای نیست، از این رو انتظار هم در همین حد است.
روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

طبق معمول درهای کارخانه ویولون سازی ساعت هفت صبح باز می شد، اما از نظر کارکنان توقعی نبود که پدر من و ما بچه‌ها که به مدیریت کارخانه تعلق داشتیم زودتر از ۹ صبح در آنجا دیده بشویم. از همان روز اول کار با خودم فکر کردم که در حقیقت من هم مانند بقیه یکی از کارکنان این کارگاه هستم؛ چرا باید برتری طلبی رئیس مآبانه داشته باشم؟ از نگاه انسانی به نظرم غیرعادلانه بود که اگر دیگران ساعت هفت صبح شروع به کار می‌کنند و من دو ساعت بعد از آن ساعت شروع به کار ‌کنم و تصمیم بر این کار گرفتم. گمان می‌کنم این دید و برخورد را هم از تولستوی آموخته بودم!
گفتگو با ریچی (III)

گفتگو با ریچی (III)

از ریچی پرسیدم که آیا مردم باید زیر چانه ای و رو شانه ای را به کناری بگذارند؟ ریچی: نه، نمی توان یک قانون کلی ساخت. بعضی ها گردن خیلی کوتاه و بعضی هم گردن خیلی بلندی دارند. تکلیف آنها چیست؟ …
ارکستر سمفونیک تهران، چطور محو شد (II)

ارکستر سمفونیک تهران، چطور محو شد (II)

مشایخی بعد از چند اجرای ضعیف با ارکستر سمفونیک تهران، کنار گذاشته شد و پس از آن رهبری ارکستر به منوچهر صهبایی رسید. منوچهر صهبایی با برگزاری تمرین های هدفمند و منظم، وضعیت ارکستر سمفونیک را بهبودی بیشتری بخشید ولی اجراهای پی در پی برنامه های سفارشی و کم ارزش ارکستر سمفونیک تهران، مخل تمرینات منظم بود.