سامان ضرابی: نواختن قطعات در کنار ردیف سنتور لازم است

سامان ضرابی
سامان ضرابی
چه شد به فکر ضبط و انتشار آثار درویش خان افتادید؟
اول من قصد انتشار سی دی این کار را نداشتم و میخواستم روی نت نویسی پنج، شش سال متمرکز باشم و بعد سی دی آن را ضبط کنم. برای ضبط آن فعلا عجله نداشتم ولی وقتی نتها را برای انتشار پیش آقای موسوی در ماهور بردم ایشان به من گفتند که بهتر است کتاب و سی دی با هم منتشر شوند تا کار رسمی تر پیش برود، من هم قبول کردم. بعدا فکر کردم حالا که این قطعه در کنار ردیف به هنرجویان تدریس میشود و خیلی لازم نیست آنالیز نتی دقیقی داشته باشند و درس اصلی نیست، اشکالی ندارد که از گوش هم کمک بگیرند و مسئله ای نیست که ۲۰ درصد هم گوشی بزنند تا گوششان هم تقویت شود و کمی خشک بودن اجرای نت آنها تلطیف شود.

این سی دی در این هدف کمک میکرد تا نت خشک هم هنرجویان کار نکنند.

کمااینکه بعضی از بچه ها با گوش این سی دی را درآورده بودند و برایم زدند که البته کمی اشکال داشت ولی به خاطر وجود نت توانستم اشکالاتشان را راحت اصلاح کنم.

قطعات دیگری هم غیر از این کار در دست انتشار دارید؟
بله، الان مجموعه ۲۵ قطعه از صبا است که هم ضبط شده و هم نت نویسی؛ بیشتر این قطعات با تکنیکهای دوره عالی سنتور قبلا توسط آقای پایور نوشته شده بود که من آنها را ساده تر نوشتم که برای هنرجو قابل اجرا باشد.

چهارمضراب اصفهانی از استاد صبا در ردیف ایشان وجود دارد که آقای پایور آن را نوشته بودند برای سنتور، غیر از آن چند چهارمضراب اصفهان دیگر هم برای سازهای دیگر صبا دارد که در این کتاب وجود دارد.

البته بیشتر از ۲۵ قطعه از صبا وجود دارد که این ۲۵ عدد در واقع گلچین شده اند.

در دوره ابتدایی سنتور که بین یک سال تا حتی هفت سال برای بعضی ها طول میکشد، این قطعات نواخته میشود.

در کنار ردیف با همان تکنیک میتوانند این قطعات را هم بزنند.

البته تا حدی هم تکنیک های جدید هم یاد میگیرند ولی اصل، شناختن رپرتوار موسیقی ایرانی است و تنوع در یادگیری برای هنرجوی این ساز.

به چه منابعی مراجعه کردید؟
از کتابهای ویولون هنرستان که آقای خالقی نوشته بودند تا کاروان صبای آقای شعاری، همینطور کتابهای آقای ذوالفنون و … هر کتابی که میشناختم که قطعات صبا را یاد داشت کرده را مطالعه کردم؛ این در مورد صبا و در مورد درویش خان هم بیشتر رجوع کردم به کتاب آقای طهماسبی که قطعاتش از بقیه کتابها هم بیشتر بود که همین کتاب هم در چاپ های بعدی اش تعداد قطعاتش بیشتر میشد، چون ایشان قطعات دیگری از درویش پیدا میکردند.

کتاب من یک قطعه بیشتر از کتاب آقای طهماسبی دارد که آن هم منصوب به درویش خان است ولی بعد از انتشار متوجه شدم یک قطعه از درویش خان را هم جا انداختم! رنگ بیات ترک درویش خان که قطعه بسیار زیبایی هست که استاد پایور در ضرب اصول نواخته بودند که من فراموش کرده بودم! با این وجود قطعات درویش خان تا اینجا که من تحقیق کردم ۳۴ تا است.

بعد از صبا تنظیم چه کارهایی را در نظر دارید؟
تنظیم آثار خالقی را در دست دارم.

آثار خالقی ارکسترال است و ممکن است به قطعه ضربه بخورد وقتی برای یک ساز تنظیم می شود.
تا چگونه تنظیم شود! من که تمام کارهای ایشان را تنظیم نمیکنم، اولا کارهایی را تنظیم میکنم که مدلاسیون نداشته باشد و با یک کوک بشود زد، ثانیا” خیلی طولانی نباشد، حداکثر ۵ یا ۶ دقیقه باشد و ثالثا” با سنتور خوش صدا باشد و بتواند هنرجو را جذب کند تا او بداند آقای خالقی یکی از استادان بزرگ بوده و این قطعات را دارد. ۲۰ یا ۳۰ قطعه از خالقی را در نظر دارم.

9 دیدگاه

  • اسماعیل بحرایی
    ارسال شده در آذر ۲۵, ۱۳۸۷ در ۱:۱۷ ب.ظ

    سلام بر سجاد وسامان عزیز….دوستان هنرمند و خوبم.
    خیلی از مصاحبه ای که شده لذت بردم.
    سامان جان کتابت عالیه…هم اجرا هم کتاب..واقعا جای همچین کتابی در دوره آموزش سنتور خالی بود…منتظر کارهای بعدی شما هستم.
    شاد و سلامت باشید.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۸۷ در ۵:۴۴ ب.ظ

    chetor mitavan in ketab ro tahie kard

  • ارسال شده در دی ۸, ۱۳۸۷ در ۱۱:۵۳ ب.ظ

    سلام آنونیمس
    این کتاب و سی دی کار انتشارات ماهور میباشد. از خود نشر ماهور و شهر کتابهای معتبر و احتمالا مکانهایی که وسایل و کتاب موسیقی میفروشند

  • ارسال شده در بهمن ۸, ۱۳۸۷ در ۹:۱۷ ب.ظ

    ba dorode faravan bar akhay samani honarmande aziz chegoneh mishavad az in ketabyay shoma dar kharege az keshvar kharidary kard

    ba arezoy movafaghit baray shoma

    mehdi hessami
    n california usa

  • ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۸۷ در ۷:۲۵ ب.ظ

    سلام مهدی
    این کتاب و سی دی به نام
    “آثار درویش خان برای سنتور” می باشد که کار انتشارات ماهور است. فکر میکنم با تماس با خود انتشارات ماهور از طرق مختلف مثل E.mail یا سایت آن میتوانید این کتاب و سی دی را سفارش دهید.
    با امید انتشار هر چه بیشتر موسیقی ایرانی بوسیله شما و دیگر دوستان. موفق باشید

  • یک دوست گم شده
    ارسال شده در تیر ۵, ۱۳۸۸ در ۹:۲۴ ب.ظ

    سلام من رحیم دوست هستم با من تماس بگیرو

  • فريد
    ارسال شده در شهریور ۱۱, ۱۳۸۸ در ۱۰:۴۶ ب.ظ

    با سلام خدمت جناب سامان ضرابی
    من هم بسان دیگر دوستان از شما برای نشر کتاب آثار درویش خوان سپاسگزارم و از آن بیشتر شیوه‌ای که با آن این آثار را نواختید ستودنی تر و کاملاً آموزشی است.پرسشی داشتم شاید کوتاه اما در خور تامل: ۱۵ سالی است سنتور می‌نوازم، شاگرد مسعود شناسا، بابک دانشور، و اردوان کامکار بوده‌ام. اکنون دلم می‌خواهد دوره عالی استاد پایور را نیز بنوازم، با توجه به اینکه پی بردن به احساس واقعی نوازنده نیاز به شنیدن آثار او دارد آیا به فکر انتشار نوار دوره عالی استاد هستید یا خیر؟ باید یاد آوری کنم شاید اگر مصائب زندگی می‌گذاشت بی‌شک در کلاس اساتیدی چون سعید ثابت و یا دیگران شرکت می‌جستم، اما اکنون …بگذریم.
    به امید موفقیت تمام نوازندگان جوان.

  • ارسال شده در شهریور ۱۵, ۱۳۸۸ در ۱۰:۲۲ ب.ظ

    فرید سلام
    بله من به فکر ضبط دوره ی عالی هستم اما چند نکته فعلا مانع است:
    ۱-در حال حاضر حق تقدم با اساتید فعلی است که من جای شاگرد آنها هستم.
    ۲-چون کتاب تالیف استاد پایور است تایید ایشان برای اجرای آن ضروری است که فعلا مقدور نیست.
    ۳-از آنجایی که دوره ی عالی را با دقت تمام نزد استاد نواختم پی بردم نکاتی ظریف در آن وجود دارد که نواختن آن مستلزم دانستن ردیف موسیقی ایرانی به طور کامل است.

  • مرتضی سعیدی راد
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۸ در ۹:۱۳ ق.ظ

    با سلام
    به عقیده ی من این کتاب می توانست با تنظیم زیباتر از این به انتشار در آید.
    امیدوارم جناب ضرابی عزیز در راه بالا بردن کیفیت آثار منتشر شده بعد از انتشار نیز کوشا باشند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

از روزهای گذشته…

میرهادی: پیشرفت گیتار نوازی فوق العاده بوده

این جشنواره تغییراتی پیدا کرده است؛ پیشوند کلاسیک و کشوری آن را برداشتیم و شد «مسابقه گیتار تهران». مگتان هم مخفف همین نام است.
نگاهی به موسیقی محمدسعید شریفیان (I)

نگاهی به موسیقی محمدسعید شریفیان (I)

دکتر شریفیان آهنگساز برجسته معاصر دارای آثار متعددی در بافتهای مختلف سازی، الکتروآکوستیک و… است. در این آثار ویژگیهایی دیده می شوند که قابل بررسی هستند. از جمله تکنیک بسیار قوی و دانش بالای او در آهنگسازی. و جالبتر این که آهنگساز با وجود دارا بودن قدرت تکنیکی بالا هیچ گاه در پی نمایش دانش و قدرت خود نیست. بلکه همواره تکنیکها در جهت زیبایی شناسی و بیان موسیقایی به کار می روند.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هشتم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هشتم)

وقتی که ما به این مرحله می‌رسیم، کودک تازه شروع می‌کند به تدریس شدن. مادر سوالی می‌کند: مایل هستی که تو هم ویولن بنوازی؟ کودک جواب می‌دهد. بله! و تو خوب تمرین خواهی کرد؟ بله، حالا پس خوب ما از معلم خواهش می‌کنیم که دفعه بعد تو را هم شرکت بدهد این کار همیشه ما را به موفقیتی که می‌خواهیم به آن می‌رساند و این ساعت چه ساعت هیجان انگیزی است! کودک با یک فخری می‌گوید. من هم ویولن نواختم، از الان می‌توانم با بچه‌ های دیگر نوازندگی کنم.
نقد آرای محمدرضا درویشی (V)

نقد آرای محمدرضا درویشی (V)

محمدرضا درویشی درباره‌ی موضوعِ تکرار در هنر شرقی می‌نویسد: «ما در یک مرحله‌ی برزخی، عنصر تکرار در هنر شرقی را یکنواختیِ ملال‌انگیز پنداشتیم و رنگارنگی، تنوع و عظمت بیرونیِ هنر غربی را نشانه‌ی عمق. واقعیت این است که نه تکرار در هنر شرقی ملال‌انگیز است و نه تنوع و رنگارنگیِ هنر غربی الزاماً گویای عمق اندیشه.
از نقد علمی تا نقد هنری (II)

از نقد علمی تا نقد هنری (II)

بنظر میرسد اولین و مهم ترین شرط برای ورود به حوزه زاینده هنر ظهور، انسان مستقل و متکی به خود است. انسانی که بتواند برای خود محدوده ای آزاد و عقلانی از طریق قدرت خود بیافریند، محدوده ای که دارای ارزشهای نسبی اخلاقی است. در شرایط فعلی قلمرو نسبی اخلاقی که علی القاعده باید در جهان بیرونی نسبی تلقی شود در ما معکوس شده است.
سلطانی: اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند

سلطانی: اسپکترالیست ها ذهنیت و دیدگاهشان را بر کلیت و تداوم کاربردی استوار می کنند

بله، می تواند این گونه هم باشد، اما تکرار در موسیقی مینی مال، مرا به شدت یاد موسیقی دستگاهی ایران و موسیقی باخ می اندازد. تصور من این است که ماهیت و جوهره ی این سه نوع موسیقی، شباهت و اشتراکات فراوانی دارند، در عین حال که ساختارشان را هم نمی توان از درون به هم ریخت. البته روند تکراری و ماهیت ذاتی تکرارِ درون گرای این موسیقی ها، امکان گسترش و خلاقیت ها را هم کم می کند و فکر می کنم بیشترین راه رشد، خلاقیت در مورد این ژانرهای موسیقایی، چگونگی اجرا، رنگ های صوتی و ترکیب هاست، نه فرم، ساختار و جوهره ی خود موسیقی.
موسیقی پست مدرن (I)

موسیقی پست مدرن (I)

موسیقی پست مدرن از لحاظ سبک و وضعیت، قابل بررسی است. به‌عنوان یک سبک موسیقایی، موسیقی پست مدرن شامل ویژگی‌های هنر پست مدرن، یا به عبارتی، هنر بعد از مدرنیسم است. (ر.ک. مدرنیسم در هنر موسیقی شماره‌ی ۷۱). این سبک، از التقاط در فرم و ژانر موسیقی جانب‌داری می‌کند و اغلب ویژگی‌های ژانر‌های مختلف را ترکیب کرده یا از گزینش قطعات به صورت پراکنده بهره می‌گیرد. این موسیقی به خود-ارجاعی و طعنه‌آمیز بودن گرایش دارد و مرز میان هنر متعالی و باسمه‌ای را محو می‌کند.
جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

چهارمضراب یکی از گونه‌های (۱) موسیقی پیش ساخته‌ی (یا نیمه پیش ساخته) ایرانی است که درباره‌ی نظام ساختاری‌ آن بحث‌های زیادی شده است و به گمان اکثر پژوهش‌گران در حوزه‌ی نظریه‌ی موسیقی ایران تنها قطعه‌ای است که بیشتر توانایی‌های اجرایی یک ساز در آن به نمایش در می‌آید. در حدود ۱۰۰ سال پیش از این (و شاید کمی پیش‌تر) چهارمضراب-که چندتایی از آن‌ها در متن ردیف‌های دوره‌ی قاجار باقی مانده- قطعات کوتاهی بود که در ابتدای یک اجرای موسیقی دستگاهی نواخته می‌شد.
پرلود

پرلود

پرلود یکی از فرم های آهنگ سازی است که انگیزه اصلی ایجاد آن از سازهای کلاویه ای غیر از ارگ الهام گرفته شده است. شما با ارگ میتوانید یک آکورد را برای مدت دلخواه ثابت نگه دارید اما در سازهایی مثل هارپسی کورد یا پیانو این امکان کمتر است چرا که صدای تولید شده به تدریج کاهش پیدا می کند.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (II)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (II)

با به‌کار بردن واژه‌ی منحط یا واژگانی از این دست برای اجرا‌های موسیقی رادیویی در آن وقت، و سعی در اثبات این موضوع که موسیقی دستگاهی نمونه‌ی موسیقی هنری و اندیشمندانه (گاه در گرایش‌های سختگیرانه‌تر، تنها شکل هنری موسیقی ایران) است، عملا جنبش می‌خواست وضعیت موسیقی را بهبود بخشد و الگوی موسیقایی بهتری را دست‌کم برای قشر فرهنگی جامعه‌ی آن‌وقت ارائه کند. نگاهی اجمالی به گفته‌های اعضای جنبش در آن سال‌ها، میزان تطابق وضعیت جنبش احیای موسیقی را با تعریف لیوینگستُن نمایش می‌دهد: