سامان ضرابی: نواختن قطعات در کنار ردیف سنتور لازم است

سامان ضرابی
سامان ضرابی
چه شد به فکر ضبط و انتشار آثار درویش خان افتادید؟
اول من قصد انتشار سی دی این کار را نداشتم و میخواستم روی نت نویسی پنج، شش سال متمرکز باشم و بعد سی دی آن را ضبط کنم. برای ضبط آن فعلا عجله نداشتم ولی وقتی نتها را برای انتشار پیش آقای موسوی در ماهور بردم ایشان به من گفتند که بهتر است کتاب و سی دی با هم منتشر شوند تا کار رسمی تر پیش برود، من هم قبول کردم. بعدا فکر کردم حالا که این قطعه در کنار ردیف به هنرجویان تدریس میشود و خیلی لازم نیست آنالیز نتی دقیقی داشته باشند و درس اصلی نیست، اشکالی ندارد که از گوش هم کمک بگیرند و مسئله ای نیست که ۲۰ درصد هم گوشی بزنند تا گوششان هم تقویت شود و کمی خشک بودن اجرای نت آنها تلطیف شود.

این سی دی در این هدف کمک میکرد تا نت خشک هم هنرجویان کار نکنند.

کمااینکه بعضی از بچه ها با گوش این سی دی را درآورده بودند و برایم زدند که البته کمی اشکال داشت ولی به خاطر وجود نت توانستم اشکالاتشان را راحت اصلاح کنم.

قطعات دیگری هم غیر از این کار در دست انتشار دارید؟
بله، الان مجموعه ۲۵ قطعه از صبا است که هم ضبط شده و هم نت نویسی؛ بیشتر این قطعات با تکنیکهای دوره عالی سنتور قبلا توسط آقای پایور نوشته شده بود که من آنها را ساده تر نوشتم که برای هنرجو قابل اجرا باشد.

چهارمضراب اصفهانی از استاد صبا در ردیف ایشان وجود دارد که آقای پایور آن را نوشته بودند برای سنتور، غیر از آن چند چهارمضراب اصفهان دیگر هم برای سازهای دیگر صبا دارد که در این کتاب وجود دارد.

البته بیشتر از ۲۵ قطعه از صبا وجود دارد که این ۲۵ عدد در واقع گلچین شده اند.

در دوره ابتدایی سنتور که بین یک سال تا حتی هفت سال برای بعضی ها طول میکشد، این قطعات نواخته میشود.

در کنار ردیف با همان تکنیک میتوانند این قطعات را هم بزنند.

البته تا حدی هم تکنیک های جدید هم یاد میگیرند ولی اصل، شناختن رپرتوار موسیقی ایرانی است و تنوع در یادگیری برای هنرجوی این ساز.

به چه منابعی مراجعه کردید؟
از کتابهای ویولون هنرستان که آقای خالقی نوشته بودند تا کاروان صبای آقای شعاری، همینطور کتابهای آقای ذوالفنون و … هر کتابی که میشناختم که قطعات صبا را یاد داشت کرده را مطالعه کردم؛ این در مورد صبا و در مورد درویش خان هم بیشتر رجوع کردم به کتاب آقای طهماسبی که قطعاتش از بقیه کتابها هم بیشتر بود که همین کتاب هم در چاپ های بعدی اش تعداد قطعاتش بیشتر میشد، چون ایشان قطعات دیگری از درویش پیدا میکردند.

کتاب من یک قطعه بیشتر از کتاب آقای طهماسبی دارد که آن هم منصوب به درویش خان است ولی بعد از انتشار متوجه شدم یک قطعه از درویش خان را هم جا انداختم! رنگ بیات ترک درویش خان که قطعه بسیار زیبایی هست که استاد پایور در ضرب اصول نواخته بودند که من فراموش کرده بودم! با این وجود قطعات درویش خان تا اینجا که من تحقیق کردم ۳۴ تا است.

بعد از صبا تنظیم چه کارهایی را در نظر دارید؟
تنظیم آثار خالقی را در دست دارم.

آثار خالقی ارکسترال است و ممکن است به قطعه ضربه بخورد وقتی برای یک ساز تنظیم می شود.
تا چگونه تنظیم شود! من که تمام کارهای ایشان را تنظیم نمیکنم، اولا کارهایی را تنظیم میکنم که مدلاسیون نداشته باشد و با یک کوک بشود زد، ثانیا” خیلی طولانی نباشد، حداکثر ۵ یا ۶ دقیقه باشد و ثالثا” با سنتور خوش صدا باشد و بتواند هنرجو را جذب کند تا او بداند آقای خالقی یکی از استادان بزرگ بوده و این قطعات را دارد. ۲۰ یا ۳۰ قطعه از خالقی را در نظر دارم.

9 دیدگاه

  • اسماعیل بحرایی
    ارسال شده در آذر ۲۵, ۱۳۸۷ در ۱:۱۷ ب.ظ

    سلام بر سجاد وسامان عزیز….دوستان هنرمند و خوبم.
    خیلی از مصاحبه ای که شده لذت بردم.
    سامان جان کتابت عالیه…هم اجرا هم کتاب..واقعا جای همچین کتابی در دوره آموزش سنتور خالی بود…منتظر کارهای بعدی شما هستم.
    شاد و سلامت باشید.

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۸۷ در ۵:۴۴ ب.ظ

    chetor mitavan in ketab ro tahie kard

  • ارسال شده در دی ۸, ۱۳۸۷ در ۱۱:۵۳ ب.ظ

    سلام آنونیمس
    این کتاب و سی دی کار انتشارات ماهور میباشد. از خود نشر ماهور و شهر کتابهای معتبر و احتمالا مکانهایی که وسایل و کتاب موسیقی میفروشند

  • mehdi_hessami@yahoo.com
    ارسال شده در بهمن ۸, ۱۳۸۷ در ۹:۱۷ ب.ظ

    ba dorode faravan bar akhay samani honarmande aziz chegoneh mishavad az in ketabyay shoma dar kharege az keshvar kharidary kard

    ba arezoy movafaghit baray shoma

    mehdi hessami
    n california usa

  • ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۸۷ در ۷:۲۵ ب.ظ

    سلام مهدی
    این کتاب و سی دی به نام
    “آثار درویش خان برای سنتور” می باشد که کار انتشارات ماهور است. فکر میکنم با تماس با خود انتشارات ماهور از طرق مختلف مثل E.mail یا سایت آن میتوانید این کتاب و سی دی را سفارش دهید.
    با امید انتشار هر چه بیشتر موسیقی ایرانی بوسیله شما و دیگر دوستان. موفق باشید

  • یک دوست گم شده
    ارسال شده در تیر ۵, ۱۳۸۸ در ۹:۲۴ ب.ظ

    سلام من رحیم دوست هستم با من تماس بگیرو

  • فريد
    ارسال شده در شهریور ۱۱, ۱۳۸۸ در ۱۰:۴۶ ب.ظ

    با سلام خدمت جناب سامان ضرابی
    من هم بسان دیگر دوستان از شما برای نشر کتاب آثار درویش خوان سپاسگزارم و از آن بیشتر شیوه‌ای که با آن این آثار را نواختید ستودنی تر و کاملاً آموزشی است.پرسشی داشتم شاید کوتاه اما در خور تامل: ۱۵ سالی است سنتور می‌نوازم، شاگرد مسعود شناسا، بابک دانشور، و اردوان کامکار بوده‌ام. اکنون دلم می‌خواهد دوره عالی استاد پایور را نیز بنوازم، با توجه به اینکه پی بردن به احساس واقعی نوازنده نیاز به شنیدن آثار او دارد آیا به فکر انتشار نوار دوره عالی استاد هستید یا خیر؟ باید یاد آوری کنم شاید اگر مصائب زندگی می‌گذاشت بی‌شک در کلاس اساتیدی چون سعید ثابت و یا دیگران شرکت می‌جستم، اما اکنون …بگذریم.
    به امید موفقیت تمام نوازندگان جوان.

  • ارسال شده در شهریور ۱۵, ۱۳۸۸ در ۱۰:۲۲ ب.ظ

    فرید سلام
    بله من به فکر ضبط دوره ی عالی هستم اما چند نکته فعلا مانع است:
    ۱-در حال حاضر حق تقدم با اساتید فعلی است که من جای شاگرد آنها هستم.
    ۲-چون کتاب تالیف استاد پایور است تایید ایشان برای اجرای آن ضروری است که فعلا مقدور نیست.
    ۳-از آنجایی که دوره ی عالی را با دقت تمام نزد استاد نواختم پی بردم نکاتی ظریف در آن وجود دارد که نواختن آن مستلزم دانستن ردیف موسیقی ایرانی به طور کامل است.

  • مرتضی سعیدی راد
    ارسال شده در اسفند ۱۰, ۱۳۸۸ در ۹:۱۳ ق.ظ

    با سلام
    به عقیده ی من این کتاب می توانست با تنظیم زیباتر از این به انتشار در آید.
    امیدوارم جناب ضرابی عزیز در راه بالا بردن کیفیت آثار منتشر شده بعد از انتشار نیز کوشا باشند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

اصلانی: در آثارم جنبه آموزشی را مد نظر دارم

اصلانی: در آثارم جنبه آموزشی را مد نظر دارم

سوسن اصلانی، نوازنده سنتور و آهنگساز، شاگرد مرحوم فرامرز پایور و همسرش حسین دهلوی است. او از پیش از انقلاب فعالیت های موسیقایی خود را شروع کرده و همچنان در این زمینه به فعالیت می پردازد. اصلانی سالهاست که با هنرستان موسیقی همکاری داشته و همیشه تدریس جزو مهمترین دغدغه های او بوده است. با او به گفتگو می نشینیم درباره فعالیت هایش در زمینه موسیقی و آثاری که اعتقاد دارد جنبه آموزش موسیقی ایرانی نیز دارد.
پروژه ساخت ویلن “کانون” (II)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (II)

از نظر ساختارو مهندسی ابعاد و اندازه ها، نزدیک به کمال مطلوب از نقطه نظرتقسیمات طلایی می باشد، انتخاب چوبها برای صفحات زیر و رو از تعادل کیفی برخوردارهستند، فرم قوسها و منحنی های صفحات به شکلی تعبیه شده است که هیچ فشار مکانیکی (استرس) مازادی را که در تعامل با کل بدنه ساز باشد را نشان نمی دهد، دریچه های اف و مساحت آن در وضعیت تعادل بهینه برای سیستم تنفسی ساز به شمار می آید، همچنین تقارن و نحوه تراش، یکی دیگر از نشانه های قدرت سازنده ساز می باشد.
احمد جمال پیانیست جز

احمد جمال پیانیست جز

از بزرگترین پیانیست های جز که در سال ۱۹۳۰ در پیتسبورگ، پنسیلوانیا بدنیا آمد. از سن ۳ سالگی شروع به نواختن پیانو کرد و از ۷ سالگی تحصیلات رسمی خود در موسیقی را آغاز کرد.
مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

مصاحبه ای با رنه فلمینگ (II)

خیلی دوست داشتم کارهای بیشتری از روسینی انجام دهم. قسمتهای کولبران (Colbran) واقعا برای من مناسب بودند، همانند روغن برای صدا، بسیار برای من مفید و در عین حال سخت هستند!
«نیاز به کمالگرایی داریم» (VIII)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (VIII)

وجود دارد ولی تا حد بسیار کمتری… به همین خاطر است که کسانی که آهنگسازی می خوانند تقریبا سلیقه ای که قبل از خواندن آهنگسازی دارند حفظ می شود ولی کسانی که نوازندگی می آموزند سلیقه شان تا حدی تغییر می کند. به همین دلیل است که اکثر افراد تشخیص می دهند که قدرت ملودی پردازی مشکاتیان از بسیاری از آهنگسازان متوسط بالاتر است ولی کمتر می توانند تشخیص بدهند تفاوت تکنیکی تار نوازی جلیل شهناز را از لطف الله مجد؛ اصلا ممکن است این دو را با هم اشتباه بگیرند در حالی که همانطور که گفتم، با درصد پایین تری از خطا می توانند تفاوت قدرت ملودی پردازی یک آهنگساز را تخمین بزنند.
هنر موسیقی و مولانا

هنر موسیقی و مولانا

شعر و موسیقی چنان در هم تنیده اند که هیچ یک بدون دیگری کمال خود را نمی یابد. مولانا مصداقی بارز از این نمونه است. شعرش تجسم پایکوبی، رقص و ریتم است؛ معنایی بس شگرف و عرفانی، تمام مصادیق لازم برای یک پیوند عمیق با موسیقی را فراهم کرده است. در نوشته ای که پیش رو دارید، نوشته ای پیش رو دارید، گرآوری نظریات اندیشمندان علوم انسانی است در اینباره.
مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (II)

مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (II)

اگر تاریخ موسیقی خاورمیانه را مطالعه کنید، متوجه میشوید که داعیه داران چنین اندیشه هایی در طول قرن با شکست مواجه شدند. اکنون موردی تر اشاره میکنم. مثلا موضوع ایجاد چند صدائی در بافت موسیقی های کلاسیک ایرانی – عربی – ترکی. این ایده که در قرن گذشته مطرح و تجربه شد و دربارۀ آن تحقیقات انجام شد، مقالات و کتابها نوشته شد، در نهایت به هارمونیزه کردنِ بسیار ابتدائیِ ملودی های این موسیقی ها انجامید. یعنی هارمونی ایی که مخلوطی از حالت های اولیه ایجاد چند صدائی در موسیقی اواخر قرون وسطا و اوائل باروک بود به اضافه شیوه های آکورد گذاری در موسیقی پاپیولار (عامه پسند) غربی. نکته حائز اهمیت این است که با وجود مقالات و کتب بسیار در زمینه هارمونی موسیقی خاورمیانه و به خصوص ایران، کسانی همچنان با کپی برداریِ بدونِ ذکر منبع، از نوشته های محققان گذشته و همراه با غلط های بسیار زیاد و فاحش اقدام به نگارش و انتشار رسالۀ هارمونی برای موسیقی ایرانی می کنند.
کادانس ها (II)

کادانس ها (II)

این کادانس بیشتر در آخر جملات دیده می شود اما آخرین آکورد به جای تونیک V می باشد و احساسی بی نهایت و نا تمام را ایجاد می کند.
مراسم رونمایی از کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» برگزار می شود

مراسم رونمایی از کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» برگزار می شود

مراسم رونمایی از کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی»، نگارش مرجان راغب، منتشرشده توسط نشر خنیاگر، روز جمعه، ۱۲ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۱۷ در «شهر کتاب دانشگاه»، واقع در خیابان انقلاب، خیابان قدس، نبش بزرگمهر (تلفن ۶۶۹۸۰۸۲۸) برگزار می‌شود.
موسیقی، «عین»ِ سیاست

موسیقی، «عین»ِ سیاست

سالی که گذشت، سال ۹۵، سالی بسیار خاص برای موسیقی بود، نه از آن بابت که شاهکارهایی دوران‌ساز را به خود دیده باشد و گلبانگ خبری در آن طنین افکنده و نه از آن جهت که دم و دستگاه بی سر و سامان آموزش رسمی و غیررسمی‌اش (که همه‌ی ما نیز در آن دست داریم) تکانی خورده باشد و نه نیز از آن رو که تغییری در مناسبات صنفی و تولید و توزیع کم رمق‌اش روی داده باشد. سال ۹۵ از این نظرها همچون ۹۴ و ۹۳ و … بود. با این‌همه این سال سالی خاص بود به دلیل سیاست و رابطه‌ی منفردش با موسیقی، رابطه‌ای که هرگز در تاریخ معاصر (و احتمالا در کل تاریخ ما نیز) سابقه نداشته است.