درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (I)

طلیعه کامران
طلیعه کامران
دختری یافته از علم سماعی تعلیم
(پژمان بختیاری)

طلیعه کامران نقاش و نوازنده برجسته سنتور و تنها بازمانده مکتب سنتور نوازی استاد حبیب سماعی، در بستر بیماری است و در بیمارستان خانواده نیروی زمینی ارتش بستری است. طلیعه کامران پس از انتشار آلبوم «یادگار حبیب» به سرعت در میان موسیقیدانان ایران به شهرت رسید.

نوشته ای که پیش رو دارید به کوشش شهاب منا، پژوهشگر و نوازنده سنتور تهیه شده است:
از پدر و مادری اهل هنر متولد شد. پدرش، سرهنگ اسماعیل کامران، از نخستین کسانی بود که به تحصیل حقوق نظامی در فرانسه پرداخته بود و به خدمت در دادرسی ارتش و معاونت نظام‌وظیفه مشغول بود. او فردی هنردوست بود و چندی به فراگیری ویُلُن نزد حسین‌خان اسماعیل‌زاده پرداخته بود. مادر طلیعه کامران، نظیره مختاری که برادرزادۀ رکن‌الدّین‌خان مختاری بود، نیز ویُلُن می‌نواخت و علاوه بر آشنایی با موسیقی، نقاشی هنرمند محسوب می‌شد.

حبیب سماعی، استاد بزرگ سنتور، که افسر ارتش نیز محسوب می‌شد، به پیشنهاد اسماعیل کامران به بخش تحت امر وی در نظام منتقل شد. رابطۀ او با سماعی به دوستی منجر شد. او شیفتۀ هنر سماعی بود و از آنجا که مایل بود دخترش به فراگیری سنتور بپردازد، از حبیب خواست که به طلیعه کامران سنتور بیاموزد. بدین‌ترتیب، سماعی از حدود سال‌های ۲۲_ ۱۳۲۱ هر دو هفته یک‌بار به منزل سرهنگ کامران می‌‌آمد و علاوه بر مصاحبت با این پدر هنردوست، به تعلیم فرزند مستعد او، که در آن زمان سال‌های اول دبیرستان را می‌گذراند، می‌پرداخت. بدین‌ترتیب، او دستگاه‌های شور، سه‌گاه و آواز ابوعطا را چنان‌که سماعی نواخت تعلیم گرفت و پس از رحلت حبیب در سال ۱۳۲۵، از سال ۲۷-۱۳۲۶ به تکمیل آموزه‌‌های سماعی نزد دیگر شاگرد حبیب، مرتضی عبدالرسولی پرداخت و عبدالرسولی به گفتۀ خویش، تمام آنچه را از حبیب تعلیم گرفته بود به وی آموخت.

عبدالرسولی مسبّب آشنایی او با حسین تهرانی گردید و طلیعه کامران به فراگیری ضربی‌های قدیمی و همنوازی آنها با حسین تهرانی پرداخت. متعاقباً حسین تهرانی او را با زنده‌یاد روح‌الله خالقی آشنا ساخت. هنر نوازندۀ جوانْ روح‌الله خالقی را بر آن داشت تا در کنسرت‌های انجمن موسیقی ملی، که در حضور جمع برگزیده‌ای از استادان موسیقی و ادب ایران چون علی‌نقی وزیری، روح‌الله خالقی، موسی معروفی، ابوالحسن صبا، رهی معیری، دکتر گل‌گلاب و… اجرا می‌گردید، بخشی از برنامه را به همنوازی سنتور طلیعه کامران و ضرب حسین تهرانی اختصاص دهد. از جملۀ این برنامه‌ها می‌توان به همنوازی طلیعه کامران و حسین تهرانی در دستگاه همایون طی «برنامۀ کنسرت پنجشنبه ۲۹ دی ۱۳۲۸» در سالن انجمن موسیقی ملی اشاره کرد.

روح‌الله خالقی در جلد سوم کتاب سرگذشت موسیقی ایران طی شرح برنامه‌های انجمن موسیقی ملی ایران دربارۀ طلیعه کامران می‌نویسد: «کنسرت در سالن انجمن در ۲۹ دی ۱۳۲۸: در این شب، ‌دوشیزه طلیعه کامران برای اولین‌بار در حضور جمع سنتور نواخت و مورد تحسین قرار گرفت. او از شاگردان حبیب سماعی بود که بعد از آن استاد، هنر خود را نزد استادان دیگر، مانند ابوالحسن صبا و حسین تهرانی تعقیب کرد و ترقی شایان نمود.» از دیگر اجراهای وی می‌توان به تکرار اجرای همایون در «برنامۀ کنسرت انجمن موسیقی ملی برای جامعۀ فرهنگیان و معلمین، پنجشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ در تالار فرهنگ»، دونوازی طلیعه کامران با حسین تهرانی به‌همراه اجرای چند آهنگ قدیمی در «برنامۀ جشن آغاز هفتمین سال تأسیس انجمن موسیقی ملی و پایان اولین سال تحصیلی هنرستان موسیقی ملی، سه‌شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۲۹» در سالن انجمن موسیقی ملی و همنوازی او با حسین تهرانی (در آواز ابوعطا) طی برنامۀ انجمن موسیقی ملی برای استادان موسیقی عراق اشاره کرد. طلیعه کامران به اذعان خود، در این کنسرت‌ها به اجرای آموزه‌های حبیب سماعی پرداخت و به اذعان برخی مستمعین موجب شعف استادان حاضر و یادآوری یاد و خاطرۀ این استاد بی‌بدیل می‌گردید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آثار مرتضی محجوبی به انتشار رسید

ردیف و قطعاتی از مرتضی محجوبی به انتشار رسید. این کتاب، حاصل اندیشه و انگیزه شهرام محذوف در تبدیل دست‌نوشته‌های مرتضی محجوبی به خط نت بین‌المللی است که با همکاری فخری ملک‌پور، در طول مدت ۳سال به انجام رسیده است که دارای ۱۲ مقام (شامل ۷ دستگاه و ۵ آواز) است. تنظیم تمامی پیش‌درآمدها، قطعات ضربی، تصنیف‌ها و رِنگ‌ها توسط شهرام محذوف صورت گرفته است.

همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (II)

این تجربه‌ای است که به ندرت می‌شود به آن رسید، و به‌نظر من همین گروه کر شهر تهران چه اعضای دائمی و چه اعضایی که به آن اضافه شده‌اند، این تجربه را همراه خودشان در زمان‌های طولانی خواهند داشت و همین باعث خواهد شد که مطمئناً بیشتر علاقه‌مند بشوند و فعال‌تر بشوند و در کارشان ثابت‌قدم‌تر شوند.

از روزهای گذشته…

سه خبر کوتاه

سه خبر کوتاه

نورا جونز (Norah Jones) در برنامه زنده تلویزیونی که شب گذشته (۱۵ ژانویه) به نفع قربانیان سونامی برگزار شد ترانه We’re all in this thing together را خواند. تمام منافع و کمکهای اهدایی این برنامه ۲ ساعته که در ایستگاه تلویزیونی شبکه NBC در استودیو یونیورسال اجرا و پخش شد، برای انجام امور بین المللی به صلیب سرخ اهدا شد.
نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (II)

نگاهی به آلبوم و کنسرت «به زمین و آفتاب» (II)

در قطعه کوارتت زهی، آهنگساز این بار توان خود را در بکار بردن کمترین ایده برای آهنگسازی آزموده است. جایی که تنها با استفاده از فاصله دوم و سوم کوچک، فضایی بسیار دراماتیک را آفریده است. او با کنترپوانی استادانه و بهره گیری از وسعت سازها بنظر بدنبال حل مسئله است که او را از یک جا ماندن باز می دارد و سعی دارد تا با ساختن تضاد، باعث حرکت شود. تضاد بافت ها، تضاد هارمونیک، تضادهای ریتمیک و تضادهای نوانس.
نگاهی به سبک فرامرز پایور

نگاهی به سبک فرامرز پایور

سبک و شیوه استاد پایور را از دو بعد می توان بررسی کرد: اول از بعد سنتورنوازی ایشان و دوم از بعد آهنگسازی. سبک سنتورنوازی پایور، سبک جدیدی است که کمی هم رنگ و لعاب سبک حبیب سماعی را به خود گرفته است و آن هم به دلیل تعلیمات استاد صبا بوده است.
مرثیه ای فنی برای یک سنتورنواز (I)

مرثیه ای فنی برای یک سنتورنواز (I)

در سپیده دم قرن حاضر، پس از دوره قاجار، آن هنگام که سنتورنوازان بزرگ سر بر بالین نهادند بیم آن بود که صدای شیشه گون سنتور برای مدتی مدید خاموش شود. اما چنین نشد، بلکه در سه برهه زمانی سنتور بر تارک سازهای موسیقی ایرانی درخشیدن گرفت. شگفت آنکه هر سه بار عصر، عصر نوازندگانی دیگر بود و ایام به کام سازی دیگر.
مروری بر آلبوم «در ستایش تونالیته»

مروری بر آلبوم «در ستایش تونالیته»

حکمت بردن یک قطعه که برای سازی نوشته شده به ساز دیگر (یا همان انتقال) چیست؟ چرا می‌خواهیم قطعه‌ای را که برای یک ساز مشخص ساخته شده با سازهای دیگر بنوازیم؟ ترانسکریپسیون سوییت‌های باخ برای دیگر سازها، کار بسیار مرسومی است پس بعید است که پاسخ این دو سوال را برای آنها بتوان به «بازیگوشی»، «ماجراجویی موسیقایی» یا صرفا «تصادف» حواله داد.
نی و دندان (III)

نی و دندان (III)

اگر تصمیم به ایمپلنت چند دندان دارید مشکلی نیست، به این شرط که اکثر دندانهایتان سالم و تعداد ایمپلنت ها کم باشد. این قضیه با ایمپلنت کلی دندانها متفاوت است؛ در ایمپلنت کلی معمولا چهار پایه ایمپلنت وزن شانزده یا چهارده دندان را تحمل می کند و در مابین این پایه ها پزشک برای اینکه طراز پستی و بلندی های لثه را رعایت کند، بناچار، (به اصطلاح) زیرکاری می کند و در اغلب موارد لایه ای پروتزی در زیر دندان ها قرار گرفته و گاهی در امتداد لثه به سمت کام کشیده می شود که در این حالت نوازندگی شما کاملا مختل خواهد شد.
“رازهای” استرادیواری (I)

“رازهای” استرادیواری (I)

مقاله ای که در حال حاضر شاهد آن هستیم مقدمه ای است از ترجمه کتاب با ارزش و گرانبها اثر SIMONE .F. SACCONI که توسط انتشارات ERIC BLOT به چاپ رسیده و توسط ANDREW DIPPER و CRISTINA RIVAROLI به زبان انگلیسی ترجمه شده است.
نگاهی به دورنمای پژوهش موسیقی در ایران (I)

نگاهی به دورنمای پژوهش موسیقی در ایران (I)

ایران کشوری است که از دیر باز پژوهش در موسیقی جزء جدا نشدنی دانش دانشمندان آن به شمار می‌آمده است. برای دستکم حدود ۱۰۰۰ سال یا بیشتر تقریبا تمام دانشمندان بنام اثری در شرح و توصیف موسیقی زمان خود به جا گذاشته‌اند و در این سالها حداقل به دو مکتب پژوهش موسیقی بارز می‌توان اشاره کرد (مدرسی و منتظمیه). برای اشاره به اهمیت پژوهش در موسیقی شاید شنیدن نامهایی چون فارابی ، ابن سینا و … کافی باشد.
اپرای مولوی برجسته ترین اثر سمفونیک ایران است

اپرای مولوی برجسته ترین اثر سمفونیک ایران است

بیشتر از ۵۰ سال است که بحث تلفیق موسیقی ایرانی و غربی در ایران وجود داشته است؛ از تلاشهایی که پرویز محمود، روبیک گریگوریان، ثمین باغچه بان، حشمت سنجری، مرتضی حنانه و … کردند تا امروز که نسل ما هنوز به دنبال نوعی تلفیق آرمانی میگردیم. من به جرات میتوانم بگویم این آرمانی که شخص مرتضی حنانه داشت و دیگرانی که امروز در قید حیات هستند و شاید درست نباشد نامشان را بگویم و آنها هم به دنبال این آرمان بودند، امروز بهزاد عبدی جوان توانسته به آن برسد!
ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (III)

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (III)

همسر دوم واگنر کوزیما بعدها نوشته است: “زمانی که نسل آینده به دنبال نیرویی عظیم در این اثر ناب بگردند، ممکن است قادر باشند، اشکها و خون دلهای آهنگساز را به لبخندهایی تبدیل سازند”. در سال ۱۸۶۲ واگنر به طور رسمی از مینا جدا شد، اگرچه تا مرگ مینا در سال ۱۸۶۶ به حمایت مالی او ادامه داد. بین سالهای ۱۸۶۱ و ۱۸۶۴ واگنر سعی کرد اپرای “تریستان و ایزولده” را در وین اجرا کند.