درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (I)

طلیعه کامران
طلیعه کامران
دختری یافته از علم سماعی تعلیم
(پژمان بختیاری)

طلیعه کامران نقاش و نوازنده برجسته سنتور و تنها بازمانده مکتب سنتور نوازی استاد حبیب سماعی، در بستر بیماری است و در بیمارستان خانواده نیروی زمینی ارتش بستری است. طلیعه کامران پس از انتشار آلبوم «یادگار حبیب» به سرعت در میان موسیقیدانان ایران به شهرت رسید.

نوشته ای که پیش رو دارید به کوشش شهاب منا، پژوهشگر و نوازنده سنتور تهیه شده است:
از پدر و مادری اهل هنر متولد شد. پدرش، سرهنگ اسماعیل کامران، از نخستین کسانی بود که به تحصیل حقوق نظامی در فرانسه پرداخته بود و به خدمت در دادرسی ارتش و معاونت نظام‌وظیفه مشغول بود. او فردی هنردوست بود و چندی به فراگیری ویُلُن نزد حسین‌خان اسماعیل‌زاده پرداخته بود. مادر طلیعه کامران، نظیره مختاری که برادرزادۀ رکن‌الدّین‌خان مختاری بود، نیز ویُلُن می‌نواخت و علاوه بر آشنایی با موسیقی، نقاشی هنرمند محسوب می‌شد.

حبیب سماعی، استاد بزرگ سنتور، که افسر ارتش نیز محسوب می‌شد، به پیشنهاد اسماعیل کامران به بخش تحت امر وی در نظام منتقل شد. رابطۀ او با سماعی به دوستی منجر شد. او شیفتۀ هنر سماعی بود و از آنجا که مایل بود دخترش به فراگیری سنتور بپردازد، از حبیب خواست که به طلیعه کامران سنتور بیاموزد. بدین‌ترتیب، سماعی از حدود سال‌های ۲۲_ ۱۳۲۱ هر دو هفته یک‌بار به منزل سرهنگ کامران می‌‌آمد و علاوه بر مصاحبت با این پدر هنردوست، به تعلیم فرزند مستعد او، که در آن زمان سال‌های اول دبیرستان را می‌گذراند، می‌پرداخت. بدین‌ترتیب، او دستگاه‌های شور، سه‌گاه و آواز ابوعطا را چنان‌که سماعی نواخت تعلیم گرفت و پس از رحلت حبیب در سال ۱۳۲۵، از سال ۲۷-۱۳۲۶ به تکمیل آموزه‌‌های سماعی نزد دیگر شاگرد حبیب، مرتضی عبدالرسولی پرداخت و عبدالرسولی به گفتۀ خویش، تمام آنچه را از حبیب تعلیم گرفته بود به وی آموخت.

عبدالرسولی مسبّب آشنایی او با حسین تهرانی گردید و طلیعه کامران به فراگیری ضربی‌های قدیمی و همنوازی آنها با حسین تهرانی پرداخت. متعاقباً حسین تهرانی او را با زنده‌یاد روح‌الله خالقی آشنا ساخت. هنر نوازندۀ جوانْ روح‌الله خالقی را بر آن داشت تا در کنسرت‌های انجمن موسیقی ملی، که در حضور جمع برگزیده‌ای از استادان موسیقی و ادب ایران چون علی‌نقی وزیری، روح‌الله خالقی، موسی معروفی، ابوالحسن صبا، رهی معیری، دکتر گل‌گلاب و… اجرا می‌گردید، بخشی از برنامه را به همنوازی سنتور طلیعه کامران و ضرب حسین تهرانی اختصاص دهد. از جملۀ این برنامه‌ها می‌توان به همنوازی طلیعه کامران و حسین تهرانی در دستگاه همایون طی «برنامۀ کنسرت پنجشنبه ۲۹ دی ۱۳۲۸» در سالن انجمن موسیقی ملی اشاره کرد.

روح‌الله خالقی در جلد سوم کتاب سرگذشت موسیقی ایران طی شرح برنامه‌های انجمن موسیقی ملی ایران دربارۀ طلیعه کامران می‌نویسد: «کنسرت در سالن انجمن در ۲۹ دی ۱۳۲۸: در این شب، ‌دوشیزه طلیعه کامران برای اولین‌بار در حضور جمع سنتور نواخت و مورد تحسین قرار گرفت. او از شاگردان حبیب سماعی بود که بعد از آن استاد، هنر خود را نزد استادان دیگر، مانند ابوالحسن صبا و حسین تهرانی تعقیب کرد و ترقی شایان نمود.» از دیگر اجراهای وی می‌توان به تکرار اجرای همایون در «برنامۀ کنسرت انجمن موسیقی ملی برای جامعۀ فرهنگیان و معلمین، پنجشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ در تالار فرهنگ»، دونوازی طلیعه کامران با حسین تهرانی به‌همراه اجرای چند آهنگ قدیمی در «برنامۀ جشن آغاز هفتمین سال تأسیس انجمن موسیقی ملی و پایان اولین سال تحصیلی هنرستان موسیقی ملی، سه‌شنبه ۱۶ خرداد ۱۳۲۹» در سالن انجمن موسیقی ملی و همنوازی او با حسین تهرانی (در آواز ابوعطا) طی برنامۀ انجمن موسیقی ملی برای استادان موسیقی عراق اشاره کرد. طلیعه کامران به اذعان خود، در این کنسرت‌ها به اجرای آموزه‌های حبیب سماعی پرداخت و به اذعان برخی مستمعین موجب شعف استادان حاضر و یادآوری یاد و خاطرۀ این استاد بی‌بدیل می‌گردید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (II)

ضربی: این قطعات در موسیقی قدیم ایران اکثرا دوضربی یا سه ضربی بودند و معمولا به همراه ساز تنبک اجرا می شدند. ضربی هم به مانند چهارمضراب در اکثر ردیف های سازی موسیقی دستگاهی ایران به چشم می خورد و در اکثر مواقع به عنوان اثری مستقل در میان گوشه ها یا تکنوازی ها اجرا می شده است. شاید بارز ترین قطعۀ تحت این عنوان، قطعۀ ضربی اصول از ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی خان برومند باشد که قطعه ایست کاملا مستقل که از توالی نغمات متعدد در دستگاه شور تشکیل شده است.

آواز بنان (IV)

او غزلی را اجرا کرده است با ردیف «نشینم» (۲) که غزل‌سرا به جای «ببوسم»، «نشینم» را انتخاب کرده و بنان با چنان مهارتی این غزل را اجرا کرده که زهر و ابتذال کلمه را گرفته و این کاری است که از عهده همه کس برنمی‌آید.

از روزهای گذشته…

وزیری زاده: رو به پیشرفت هستیم

وزیری زاده: رو به پیشرفت هستیم

سابقه همکاری من با آقای قاسمی به سال ۸۱ به یک همکاری کوتاه در کر در فرهنگسرای بهمن برمی گردد. در این دوره کوتاه با گروه، صدا سازی را کار می کردم. بعد از آن، به قصد تحصیل از ایران رفتم و مدت زیادی نیست که دوباره در حال کار با همدیگر هستیم. زمان بسیار کوتاهی داشتیم که فقط توانستیم روی صدای اعضای گروه، تکنیک های آوازی و نفس گیری و بخش هایی از قطعات به صورت قسمت قسمت کار کنیم. در یکی یا دو جلسه تمام اعضای گروه بودند.
نوازنده و تمرین (VI)

نوازنده و تمرین (VI)

۱۷- استفاده از مترونم برای محاسبه ریتم موسیقی، چه کمکی به نوازنده کمک می کند؟ همانطور که می دانیم موسیقی بر دو پایه اصلی استوار است، اول صدا( زیروبمی) و دوم زمان( ریتم)، بنابراین توجه به عنصر ریتم در موسیقی و فراگیری اجرای صحیح انواع آن برای هنرجویان نوازندگی از اهمیت بالایی برخوردار است.
حنانه: برای ضبط آثار پدرم نیاز به اسپانسر داریم

حنانه: برای ضبط آثار پدرم نیاز به اسپانسر داریم

امیرعلی حنانه فرزند زنده یاد مرتضی حنانه، خبری خوش برای اهالی موسیقی کلاسیک ایران داشته است؛ خبری که از موافقت ارکستری اروپایی برای ضبط مهمترین اثر استاد مرتضی حنانه یعنی کاپریس لعنتی برای پیانو و ارکستر می گوید. با امیرعلی حنانه که خود قرار است در نقش سولیست این ارکستر ظاهر شود، به گفتگو پرداخته ایم که می خوانید:
پدیده های دنیای جز (I)

پدیده های دنیای جز (I)

Jazz سبکی از موسیقی است که ریشه در تفکر روحانی، موسیقی بلوز و البته Ragtime دارد. در یک بیان ساده موسیقی جاز، هنر بداهه نوازی مطابق با سبک و روحیات مختص هر نوازنده است. در واقع برخلاف موسیقی کلاسیک، نحوه اجرا و القای خصوصیات روحی نوازنده در ملودی آنقدر تاثیر پذیر است که اگر شنونده ای اجرای نسخه دوک الینگتون (Duke Ellington) از یک موسیقی مشخص را می پسندد، باید حتمآ همان نسخه را گوش کند، چرا که ممکن است نسخه ای از همان موسیقی را که دیگری اجرا کرده است به هیچ وجه نپسندد.
نابغه‌ی موسیقی از نظرگاهِ ژان ژاک روسو

نابغه‌ی موسیقی از نظرگاهِ ژان ژاک روسو

مدخل “نابغه‌ی موسیقی” در دائره المعارف موسیقی روسو با دیگر مدخل‌ها متفاوت است. گویی روسو از چیزی یا پرسشی از جانب کسی برآشفته است، لحن و نوع طرح موضوع در این مدخل کاملا با کل کتاب متفاوت است و زبانی پر شور و طغیانگر دارد. توضیح این نکته ضروریست که آنچه که به دایره المعارف موسیقی روسو مشهور شده در حقیقت مدخل های مربوط به موسیقی دائره المعارف مشهور دوره ی دیرکتوار فرانسه به سردبیری دنی دیدرو بوده که روسو مسئول نوشتن آن بوده است و بعدها حدود هفتصد مدخل موسیقایی آن بصورت جداگانه ویرایش و منتشر شده است. (سعید یعقوبیان)
در اندازه های استراوینسکی

در اندازه های استراوینسکی

جرت که با موسیقی کلاسیک ارضا نشده بود لذا مجددا نیروی خود را بر جاز متمرکز کرد. او از گری پیکاک (Gary Peacock) نوازنده بیس و جک دوجانت (Jack DeJohnfette) نوازنده درام ، خواست که آلبومی را با معیارهای استانداردها – منظور ملودی های استاندارد در Jazz – تعریف شده آماده کنند و به این آلبوم هم نام Standards – Volume1 دادند.
آیین نکوداشت یکصدمین سالروز تولد استاد حشمت سنجری برگزار می شود

آیین نکوداشت یکصدمین سالروز تولد استاد حشمت سنجری برگزار می شود

آیین نکوداشت یکصدمین سالروز تولد استاد حشمت سنجری در ۱۹ اسفند همراه با رونمایی فیلم رقص دایره برگزار می شود؛ «رقــص دایــره» به کارگردانی فرزاد فره وشی که چندی پیش اولین سریال تحلیلی پژوهشی به نام روزنه ی آبی را روانه ی بازار کرد اختصاص به زندگی حرفــه ای و اقدامـات “حشمت سنجری” دارد.
ارکستر فیلارمونیک نیویورک (III)

ارکستر فیلارمونیک نیویورک (III)

در سال ۱۹۲۱ ارکستر فیلارمونیک با ارکستر سمفونی ملی نیویورک یکی شدند. با ترکیب این دو ارکستر، فیلارمونیک رهبری هلندی به نام ویلم منگل برخ (Willem Mengelberg) را منسوب کرد. برای فصلهای ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۳ استرانسکی و منگل برخ رهبری ارکستر را به طور مشترک بر عهده داشتند، اما استرانسکی بعد از پایان یک فصل مشترک آنجا را ترک کرد و منگل برخ برای مدت نه سال رهبری اصلی ارکستر را در میان دیگر رهبران بر عهده داشت از جمله؛ برونو والتر (Bruno Walter)، ویلهم فورت وانگلر (Wilhelm Furtwängler)، ایگور استراوینسکی (Igor Stravinsky) و آرتور توسکانینی (Arturo Toscanini). در این دوره، فیلارمونیک اولین ارکستر آمریکا بود که سری سمفونیهایی را در کنسرتهای تابستانی با قیمت پائین در استادیوم لویسون، منتهتن، برگزار کرد.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (III)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (III)

صفوان جمحی از پدر خود نقل می‌کند: که چون معاویه ابن ابی سفیان کاخ خود را برپا کرد، بناها و هنرمندان ایرانی را به کار وادار کرد. آنها نیز قصر او را با گچ و آجر ساختند و هنگام کار نغمه پارسی و ایرانی ترنم می‌کردند. سعید ابن مسجح همه روزه برای آموختن نغمات ایرانی نزد ابن بنایان و کارگران رفته و لحن تازه‌ای‌می‌آموخت و هر آوازی را که می‌پسندید به عربی نقل کرده موافق آن شعر می‌سرود.
شماره‌ی سوم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی سوم مهرگانی منتشر شد

به تازگی سومین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانیکه در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده است. در این شماره پس از سخن نخست، که یاران مهرگانی در آن به بیان برخی ایرادهایوارد بر اعتبار ژورنال‌های با دسترسی آزاد و نیز شرح مختصر بعضی مبانی اولیه‌ی اعتبار علمی پرداخته‌اند، می‌توانید یک مقاله به مناسبت انتشار پنجاهمین شماره‌ی فصلنامه‌ی ماهور، دو مقاله‌ی پژوهشیو یک معرفی ژورنال از بخش تازه راه‌اندازی شده‌ی «نقد و معرفی» را بخوانید، که عبارتند از: «ماهورانه» از یاران مهرگانی، «نگرشی بر تلفیق شعر و موسیقی در ردیف‌های آوازی استاد عبدالله دوامی»از روح‌الله شیرمحمد،«بررسی سازهای زهی مطلق در رسالات عبدالقادر مراغی» از نرگس ذاکرجعفری و «شرحی بر محتوا و روش کار در ژورنال صفحه سنگی» از محمدرضا شرایلی. برای دریافت این دوفصلنامه‌ی پژوهشی رایگان می‌توانید به آدرس www.mehregani.ir مراجعه نمایید.