هنر موسیقی و مولانا

حسن نبوتی: شعر و موسیقی چنان در هم تنیده اند که هیچ یک بدون دیگری کمال خود را نمی یابد. مولانا مصداقی بارز از این نمونه است. شعرش تجسم پایکوبی، رقص و ریتم است؛ معنایی بس شگرف و عرفانی، تمام مصادیق لازم برای یک پیوند عمیق با موسیقی را فراهم کرده است. در نوشته ای که پیش رو دارید، نوشته ای پیش رو دارید، گرآوری نظریات اندیشمندان علوم انسانی است در اینباره.

در ایجاد یک کار هنری، ذهن و بدن و روان درگیر است. با این استدلال که در تعامل کلامی از ساختار های مغزی کاملا متفاوت استفاده می شود. در خلق یک اثر هنری، انعطاف پذیری، مشاهده از نزدیک، رشد ادراکی، تجسم فضایی، دستکاری ابزارها و مواد از نظر مفهومی و فیزیکی، تحمل بی نظمی و هماهنگی، توانایی مستمر از مواد و مهارت های شناختی و یدی برای ایجاد شکل لازم است. (مهدوی، ۱۳۸۵: ۲۹)

در برخورد با آثار گرانسنگ ادبا و عرفا، بسیار هنگام برداشت جزئی و در نهایت عدم آگاهی از جوانب متعدد اثر جزئی و گاهی تنگ نظری و تعصب شاعر یا نویسنده ای داریم و این جای بسی تاسف است. در حالی که اگر به منقاش ذوق، به بررسی ظرایف و دقایق آثار صاحبنظران بپردازیم، هرآنچه در سینه داریم و به اشتیاق به دنبال مطلبی متفاوت از برداشت پهناگر و سطحی دیگران بگردیم به مقصد و مقصود دلخواه خواهیم رسید. (عناصری، ۱۳۸۷: ۴)

مولانا بر آنست که نغمه های دلپذیر الحان موسیقی و ترجیحات روح نواز ساز و آواز خوش که آدمی را بی اختیار بسوی خود می کشاند و روح را، تازگی و نشاط و قدرت و قوت می بخشد پرتویی ضعیف است و رقیقه ای اندک از موسیقی کل روحانی عالم والا. (شیری، مهری، حسینی آب باریکی، ۱۳۹۱: ۹۱) مولوی هم به دانش علمی و هم به دانش عملی موسیقی آگاهی کامل داشته است و خود به این آشنایی عمیق و ژرفش در نواختن رباب، نی و چنگ در دیوان شمس اشاره کرده است. (همایی، ۱۳۶۳: ۵۹۵)

اینکه موسیقی چگونه از اعماق حیات خبر می دهد و غوطه می خورد نکته ای است که در هیچ کجا چون ادبیات آغازین مثنوی با زیبایی و دلنشینی بیان نشده است. (سرامی، ۱۳۸۴: ۱۴۹)

فیثاغورث بر این باور بود که اصوات و اعراض، ناشی از حرکت در رسوخ روح در مدارند، چون کرات آسمانی می چرخند و سیارات و ستارگان دارای حرکتند، لاجرم آنها نیز دارای الحاق و بیانی موسیقیایی اند که توسط آن پروردگار تجلیل و تکریم می گردد. (اقبال، ۱۳۷۵: ۶۸)

آثار و نشان این اندیشه را در دوران اسلامی در عقاید اخوان الصفای بصره هم می توان یافت. آنها نیز معتقد بودند که از آن رو که کرات آسمانی در گردشند و ستارگان نیز حرکتی دارند، نواهای موسیقی پدید می آورند و به زبان خود خداوند را تجلیل می کنند و ارواح و فرشتگان را نیز به وجد و شادمانی می آورند. همانان که روح ما در قالب جسمانی از آهنگ شیرین موسیقی مسرور می گردد و اندوه را فراموش می کند؛ و از آنجایی که این آهنگ ها انعکاساتی از موسیقی علوی است، روضه ی رضوان را به یاد می آورد که ارواح انسانها به چه حالات وجد و سرور در آنجا زیست می کنند. (تدین، ۱۳۶۹: ۴۷۸).

منابع
تدین، ع. ا. (۱۳۶۹). از قونیه تا دمشق. تهران: کنکاش.
سرامی، ق. (۱۳۸۴). از خاک تا افلاک (سیری در سروده های مولانا جلال الدین). تهران: ترفند.
شیری، ق.، مهری، ب.، & حسینی آب باریکی، س. آ. (۱۳۹۱). از لاکان تا مولانا. ادبیات عرفانی، ۹۱٫
عناصری، ج. (۱۳۸۷). هنردرمانی و نقش آن در بهداشت روان. فصلنامه ی بهداشت روان، ۴٫
مولوی تصحیح فروزانمهر، ج. ا. (۱۳۶۱). کلیات شمس. تهران: امیرکبیر.
مهدوی، ا. (۱۳۸۵). مقدمه ای بر هنر درمانی. رهپویه ی هنر، ۳۰٫
همایی، ج. ا. (۱۳۶۳). مولوی نامه. تهران: آگه.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نامه ای از سیاوش بیضایی درباره سرود «وطنم» یا «ایران جوان»

نوشته ای که پیش رو دارید، نامه ای از سیاوش بیضایی است که برای رعایت قانون مطبوعات در این ژورنال منتشر می شود. لازم به ذکر است که جلسه ای مطبوعاتی درباره موضوع این نامه در روز سه شنبه ۲۸ خرداد با حضور سیاوش بیضایی برگزار می گردد. بدینوسیله از پیمان سلطانی و کارشناسان قوه قضاییه دعوت می گردد که در این نشست که به منظور رونمایی از اسناد بیشتر درباره این پرونده برگزار می گردد حضور یابند. این نشست در ساعت ۱۰ بامداد در خبرگزاری ایلنا به آدرس پستی: تهران، خیابان انقلاب، خیابان دانشگاه نرسیده به روانمهر، پلاک ۱۳۲ برگزار می گردد.

معیار چیست؟ معیار کجاست؟ (II)

دیدیم که سلیقه و درستی معیارهای خوبی برای ارزشیابی نبودند. اگر کمی بیشتر بگردیم راه دیگری برای پیدا کردن ارزش یا اهمیت چیزها به ذهنمان می‌رسد. ما اغلب برای پیدا کردن اهمیت چیزها با چیزهای مشابه مقایسه‌شان می‌کنیم. ذهن آدم‌ها این‌طور است. برای این که بفهمیم این ماشین خوبی است یا نه آن را با یک یا چند ماشین دیگر مقایسه می‌کنیم و می‌پرسیم؛ سرعتش از آنها بیشتر است؟ پایداری سطحی‌اش چطور؟ مصرف سوخت چطور؟ و بعد روی‌هم از مقایسه‌ی این عوامل نتیجه می‌گیریم.

از روزهای گذشته…

رمضان: ریتم در آثار آهنگسازان ایرانی جایگاه خاصی دارد

رمضان: ریتم در آثار آهنگسازان ایرانی جایگاه خاصی دارد

من خودم الان حدود سه سال هست که مشغول انجام این پروژه هستم، جدیداً متوجه شدم چون من هم ایرانی هستم و ریتم را مثل همه‌ی ایرانی‌ها جور دیگری احساس می‌کنم و این را وقتی متوجه شدم که دیدم یک قطعه‌ای که از یکی از همین آهنگسازهای جوان من اجرا کرده بودم را روی سایت آهنگساز دیدم که با اجرای نوازنده دیگری توانستم این را بشنوم و برای من خیلی جالب بود که آن جور که من ریتم آن قطعه را احساس می‌کنم آن نوازنده کاملاً مدل دیگری احساس می‌کند و این یک چیزی هست که حتی اگر خود آدم هم به آن واقف نباشد، به طور غریزی این بیان را داشته باشد.
شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

جشنواره شمسه به همت شهرداری تهران در بخشهای مختلف هنری فرخوان خود را منتشر کرده است؛ این دومین جشنواره شمسه است که سال گذشته اولین تجربه اجرایی خود را به روی صحنه برد. امروز شیوه داوری این جشنواره را روی سایت می بینید که توسط آقای امیرآهنگ هاشمی تالیف و تدوین شده است:
برندگان اعزامی جایزه پیانوى باربد به پاریس رسیدند!

برندگان اعزامی جایزه پیانوى باربد به پاریس رسیدند!

برندگان جایزه بین المللی پیانوی باربد، «اشکان لایق» و «محمدجواد بهرامی» که از سوی این فستیوال به فرانسه اعزام شده اند، به مقصد رسیده و هم اکنون در پاریس هستند. به نقل از آرش اسماعیلی، دبیرهنری فستیوال پیانوی باربد، حضور در فستیوال پلاژ موزیکال در بل ایل فرانسه و شرکت در مستر کلاس های پیانو و موسیقی مجلسی این فستیوال، بخشى از جوایز برندگان نهایى نخستین دوره جایزه بین المللى پیانوى باربد است که ٢٢ تا ٢۴ دى ماه سال گذشته (۱۳۹۵) در شهر شیراز برگزار شد.
گاه های گمشده (XI)

گاه های گمشده (XI)

دکتر مهدی برکشلی در وجه تسمیه نام «راست» بیان می کند که چون این مقام «بر روی درجات اصلی و بدون تغییر نواخته می شود» نام راست (به معنای درست) را به خود گرفته است. با این توضیح و هم چنین بر مبنای دوبل گام و معانی لغوی کلمات مرکب با «گاه»، که پیش از این بیان شد، فواصل راست در تمامی گاه ها ثابت و بدون تغییر درنظر گرفته شده است.
ریموند کورزوایل

ریموند کورزوایل

… استیو واندر از ریموند کورزوایل خواست تا در صورت امکان سینتی سایزری تهیه کند که تا آنجا که ممکن است بتواند صدایی نزدیک به سازهای آکوستیک داشته باشد. نتیجه این جلسه و پیگیری های آن تاسیس شرکتی با نام Kurzweil Music Systems بود.
سه گانه‌ی (نه چندان!) پارسی

سه گانه‌ی (نه چندان!) پارسی

“سه گانه‌ی پارسی” تازه‌ترین اثر منتشر شده به وسیله نشر موسیقی هرمس، کاریست از بهزاد رنجبران آهنگساز ایرانی مقیم آمریکا و استاد دانشگاه جولیارد نیویورک. این اثر به وسیله ارکستر سمفونی لندن و به رهبری جوآن فاله‌تا در سال ۲۰۰۳ ضبط شده است. اجرای اثری و قرار گرفتن این اثر در برنامه اجرای ارکستر سمفونی لندن (که یکی از ارکسترهای مطرح جهان است) نشاندهنده اهمیت این آهنگساز و شناخته شده بودن وی است.
گفتگو با پندرسکی در مورد موسیقی آوانگارد (I)

گفتگو با پندرسکی در مورد موسیقی آوانگارد (I)

یکی از مهمترین موسیقیدانان قرن بیستم که صاحب مکتبی در آهنگسازی به شمار می رود، پندرسکی است. او یکی از شاخصترین آهنگسازان آوانگارد جهان و یکی از مهمترین نمایندگان این تفکر در قرن بیستم بود. پندرسکی در سالهای گذشته تا حد زیادی سبک آهنگسازی خود را تغییر داده و به گفته خودش این تغییر سبک از تغییر نگاه او به موسیقی می آید. برای هواداران موسیقی آوانگارد، این تغییر مسیر او بسیار سئوال برانگیز بوده است.
کنترپوان ، آشنایی – قسمت دوم

کنترپوان ، آشنایی – قسمت دوم

انواع کنترپوان – به بیانی تکنیکهای تهیه آن – تعریفی از کنترپوان مطلق است که به عنوان یک ابزار آموزشی توسعه یافته مطرح می شود و در آن به کار گیری کنترپوان های متفاوت سبب یادگیری ساده تر و پیشرفت هنرجویان می شود.
موسیقی بلوز – قسمت هفتم

موسیقی بلوز – قسمت هفتم

از دیدگاه تاریخی می توان بلوز را به دو دوره تقسیم کرد: بلوز قبل از جنگ جهانی دوم (Prewar Blues) و بلوز بعد از جنگ (Postwar Blues). استفاده از این طبقه بندی از جنبه سبک شناختی نیز مفید است.
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (VIII)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (VIII)

نخستین تم موومان اول که آوازی نمونه از آوازهای اسلاو است به سادگی هرچه تمام تر توسط پیانو سراییده می شود، در حالی که یک آکومپانیمان ریتمیک در کنار آن به گوش می رسد. در این بخش آکومپانیمان به یاری سازهای زهی مجهز به سوردین و پیتسیکاتوی کنترباس ها انجام می گیرد.