مقدمه‌ای بر تجربۀ شنیداری معماری (II)

فردی که در اتاقی نشسته و سر‌و‌صدای اتاق مجاور خود را می‌شنود، می‌تواند بدون حضور در آن اتاق، به نحوی در تجربۀ فضایی آنجا شریک باشد. از طرفی دیگر، جذب وسیع صدا می‌تواند عرصۀ شنوایی چندگانه‌ای تولید کند. با توضیح این مطالب، روشن می‌شود که خاصیت صدا و نحوۀ انتشار آن در فضا تجربه‌ای شنیداری پدید می‌آورد که هم‌تراز با تجربۀ دیداری نیستو هرکدام از آن‌ها منجر به درکی بدیع از فضا می‌شوند.

معماری شنیداری همچون سایر مظاهرهنری، فارغ از بستر فرهنگی خود درک نمی‌شود. مفهومی که معماری شنیداری دارد و چگونگی برداشت از صداهایی که در فضا شنیده می‌شوند از فیلتر تمایلات فرهنگ و پروسۀٔ شناخت فردی عبور می‌کنند. مردم به ترکیب صداهایی که می‌شنوند واکنش نشان می‌دهند؛ حتی اگر متوجه نباشند که ریشۀ این واکنش‌ها از کجاست. علی‌رغم اینکه معماری شنیداری مفهومی نوین است که مبانی نظری آن در سال‌های اخیر تدوین شده؛ سابقۀٔ حضور آن در مظاهر زندگی انسان‌ها در طول تاریخ و فرهنگ‌های مختلف بسیار دیرینه‌تر است و مطالعۀ آثار به جا مانده تأاییدی بر این ادعاست.

عمل شنیدن مبنی بر رخدادهای پویایی است که به‌واسطۀ طبیعت و یا انسان و ساخته‌هایش رخ می‌دهد. صدای برخورد کفش با کف ساختمان نشان از آمدن و یا رفتن کسی دارد؛ شنیدن نغمه‌ای مسرت‌بخش آرامش روانی بر مخاطب می‌بخشد؛ صدای برخورد قطره‌های باران بر شیروانی و یا به پشت پنجره اهل خانه را به باریدن باران خارج از فضای محصور آنها آگاه می‌کند. این صداها می‌توانند صداهایی بی‌مفهوم و یا حتی آزاردهنده باشند. چنین نمونه‌هایی در بستر فرهنگ‌های مختلف مشترک و یا مختص فرهنگی خاص هستند؛ اما در تمامی فرهنگ‌ها می‌توان ردی از چنین خاطراتی از درک صدا و روابط انسان، فضا و صدا را جست‌و‌جو کرد.

برخی مصادیق
بنا به پژوهش محققان و باستان‌شناسانی که در حوزۀ آکوستیک فعالیت نموده اند، آثار هنری کشف شده در غارهای فرانسه، مربوط به دوران پارینه‌سنگی، از کاراکترهای آکوستیکی دخمه‌ها متأثر شده‌است. این تأثیر در نحوۀ ترسیم نقوش مشهود است. تصاویر گاوهای نر، گاومیش‌ها و گوزن‌های بیشتر در دالان‌هایی با اکوی قوی دیده می‌شود. فضاهایی که آکوستیک آن‌ها بیشتر صداهای تصادمی شبیه به صدای ضربۀ سم تولید می‌کند. هنرمندان غارنشین ممکن است اکوهای فضا را به عنوان پدیده‌هایی

ماورایی که به نقش‌هایشان زندگی می‌بخشد در نظر گرفته باشند. طبق اندیشۀ باستان‌شناسان، در مراسم تشریفاتی شکارگران غارها، هنر به مثابه امری چند وجهی تولید و از تمامی حواس انسانی در پدید آوردن آن استفاده می‌شد.

مشاهدات و مطالعات بخصوصی که در نمونه‌های موردی تصاویرغارها صورت گرفته است، تصدیقی است بر این ادعا که نقاشی‌ها و آکوستیک فضایی با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند و این ارتباط موضوعی سهوی و از قبل فکر نشده نبوده‌است. (تصویر پایین: غار لاسکوای فرانسه)

همان‌طور که اشاره شد، مصادیق معماری شنیداری در فرهنگ‌های مختلف به ظهور رسیده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (XIII)

قطعا راه های مختلفی برای آموزش دادن به کودکان وجود دارد. آموزش نکات اخلاقی و مهارتهای زندگی یکی از آموزشهای مهمی است که از طرق مختلف می‌توان به کودکان ارائه داد و یکی از راههایی که می‌توانید به کودکان این آموزشها را بدهید، اشعار و ترانه های کودکانه است.

رحمت الله بدیعی: تجویدی چیز دیگری بود

آقای شهرام صفارزاده که در امریکا هستند. ایشان ۵ سال پیش من ویولون کار کرده اند، البته بعدها پیش حبیب الله بدیعی رفتند اما در شرح حالی که خود صفارزاده نوشته بود گفته اند که «من ۵ سال شاگرد رحمت اله بدیعی بوده ام»، اگر ایشان نمی گفتند، شاید من هم یادم نبود! در حقیقت گرفتن ویولون از آرشه، انگشت گذاری و کلاً تکنیک ویولون را پیش من بودند. آقای گرگین زاده شاگرد من بودند، پروین پیشه و…

از روزهای گذشته…

کتابی درباره رضا ورزنده (I)

کتابی درباره رضا ورزنده (I)

برای نخستین بار کتابی درباره رضا ورزنده، نابغۀ صاحب سبک سنتور، منتشر شد. عنوان این کتاب «برگزیدۀ آثار رضا ورزنده (جلد اول)» است که به همراه یک لوح فشردۀ صوتی، با آوانگاری و تنظیم رامین صفایی و مقدمه و توضیحات شهاب مِنا توسط انتشارات «خنیاگر» منتشر شده است.
نگاهی به موسیقی قوالی در هند و پاکستان (II)

نگاهی به موسیقی قوالی در هند و پاکستان (II)

از صدر اسلام بیشتر محافل عمومی مختص مردان بود. زنان در شرایط خاص می توانستند در جنگ ها شرکت کنند، اما ترجیح داده می شد که کمتر در این محافل عمومی حضور یابند. مجالس موسیقی قوالی هم چون گردهمایی موسیقی مذهبی به شمار می رفت تنها به مردان اختصاص داشت.این سنت تقریبا به همان شکل تا به امروز حفظ شده است.
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (II)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (II)

دارای پنج سیم جفت است که با انگشت گذاری بر روی هر جفت سیم آن می توان صداهای زیادی تولید کرد مثل ماندولین این ساز دارای دسته نسبتا” کوتاه است و بدین جهت وسعت آن چندان زیاد نیست.
یادداشتی بر آلبوم «درنادئون»

یادداشتی بر آلبوم «درنادئون»

درهم‌آمیختگی تکنیک نوازندگی آکاردئون و ذوقِ هم‌آهنگی و ملودی‌پردازیِ ویولون، موسیقی درنادئون را تغذیه کرده‌اند. از سوی دیگر نوع موسیقی این اثر در ایران کم‌رقیب است. استقبال از آن را هم که در نظر بگیریم، تا همین جا درنادئون را در موسیقی ِغیرپاپِ ایران (۱) باید یک آلبوم موفق بدانیم. می‌توان به جزئیات هر قطعه پرداخت، از الگوهای متنوعِ بسط و گسترشِ قطعات گفت و از این مسیر دلایل موفقیت اثر را در خود موسیقیِ آن بررسی کرد. اما درنادئون، راه را برای طرح موضوعاتی کلان‌تر نیز باز می‌کند:
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (VII)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (VII)

بلوم می گوید: «یکی از روند های دیگری که مورد استفاده برخی رقصنده قرار می گیرد این است که متر را به واحد های کوتاه و بلند یا کند و تند تقسیم کنند. از منظر طول زمانی، واحد های کوتاه/تند با واحد های بلند/کند نسبت ۳/۲ دارند…این متد تا زمانی که بخش بندی زمانی مد نظر است تا حدی کافی به نظر می آید. برخی رقص ها وجود دارد که در آن ها، آخرین واحد متریک میزان، به اندازه نصف یک واحد زمانی کشیده می شود.»
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (I)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (I)

مقاله ای که پیش رو دارید در رابطه با نخستین آهنگساز بزرگ آمریکایی، “چارلز آیوز” (۱۹۵۴-۱۸۷۴) است، اما پیش از آنکه بحث اصلی آغاز گردد لازم است تا به نکات حائز اهمیتی اشاره شود:
ویولن از کجا آمده است

ویولن از کجا آمده است

عده کثیری از تاریخ نویسان موسیقی منشا آن چیزی را که ما امروزه به نام ویولن می شناسیم از ایتالیا، در سالهای ۱۴۹۶ تا ۱۵۰۵ میدانند.
«داستان وست ساید» با همراهی نوازندگان ایرانی اجرا شد

«داستان وست ساید» با همراهی نوازندگان ایرانی اجرا شد

هنرآموزان موسسه “Bridge of Art” (پل هنر) که از از ۲۴ اگوست وارد کشور اتریش و استان فورالبرگ شده بودند، با رهبری ایوو وارنیتش (رهبر و نوازنده کلارینت اتریشی و مدیر مدرسه موسیقی درنبیرن) آثاری از موسیقی کلاسیک از جمله اثر مشهور لئونارد برنشتاین به نام «داستان وست ساید» را اجرا کردند. در کنار این گروه، هنرجویان دیگری به آموزش نزد استادان کنسرواتوار دولتی فورارل برگ پرداختند.
موسیقی با کلام و تجربه‌ی تغییر (I)

موسیقی با کلام و تجربه‌ی تغییر (I)

اگر کمی به آثار موسیقی سال‌های اخیر گوش بسپاریم نوعی تعیین نشدگی در وضعیت فرم موسیقی ایرانی به چشم می‌خورد. پیش از این، رایج ‌ترین ساختار یک اجرای کامل، توالی گوشه‌ها و ضربی‌ها بود اما این وضعیت اکنون مدتی است که در حال تغییر است، تو گویی در دوره‌ی گذاری به سر می‌بریم. تاثیر این وضعیت بر فرم اجرا در «آب، نان، آواز» (اثر جدید علی قمصری) هم مانند دیگر آثار با کلام قبلی‌اش، به خوبی دیده می‌شود.
گفتگویی با هنک جونز (I)

گفتگویی با هنک جونز (I)

پیانیست بزرگ، هنک جونز، از زمان طلوع جاز مدرن در این سبک فعالیت و پیشرفت کرده است. زمانی که چارلی پارکر (Charlie Parker) و الا فیتزگرالد (Ella Fitzgerald) در اوج خود بودند، جونز نیز درست در امتداد آنان بود. او تقریبا با تمام ستارگان موسیقی جاز نواخته است، از کولمان هاوکینز (Coleman Hawkins) در سالهای ۱۹۴۰ تا جو لووانو (Joe Lovano) در سالهای ۱۹۹۰٫ هنک جونز در سن ۹۰ سالگی همچنان یکی از بهترین پیانیستهای جاز است و او به اجرای کنسرت و ضبط ادامه می دهد.