ضرابی: تنظیم نباید زیاد شلوغ باشد

سامان ضرابی
سامان ضرابی
از قطعاتی که در بازار است برای ساز سنتور، چند کتاب مربوط به قطعات تنظیم شده برای سنتور است؟
چند سال پیش، چند نفر در رشته های تار و سه تار مانند آقای علی صمد پور و فریبرز عزیزی، قطعاتی را منتشر کردند که در سنتور هم به تازگی این اتفاق افتاده و من چند کتاب سنتور که در سالهای اخیر منتشر شده دیدم و البته ضعفهایی هم در آنها وجود داشت البته کتاب درویش خان بنده هم حتما ضعفهایی دارد و به مرور مشخص میشود ولی کتابهایی را که دیدم اکثرا به صورتی بود که هنرجو نمیتوانست ارتباطی که باید را با قطعه برقرار کند، یا به خاطر نت نویسی بود یا به خاطر تنظیم نامناسب برای سنتور بود، بصورتی که تقریبا ۱۰ درصد تنظیم وجود داشت و بیشتر انتقال بود.

در این قطعات اکثرا هنرجویان به خاطر اینکه قطعه به زبان و تکنیک سنتور به خوبی در نیامده، به مرور زده میشوند از نواختن این قطعات.

در بعضی از موارد من در کتابم دوباره تکنیک هایی را تعریف کردم، مثلا ریز را یک علامت مخصوص گذاشتم که با تک اشتباه نشود، چون در ردیف که میزنیم، بچه ها اکثرا تا ۸۰ درصد اشتباه میکنند و تا چند سال دقیقا نمیدانند کدام مضراب ریز است کدام تک. من نسبت به تنالیته سنتور سعی کردم قطعه را در یک کلام “سنتوری” بنویسم.

گفتید ممکن است کتاب اشکالاتی داشته باشد، فکر میکنید این کتاب چه اشکالاتی دارد؟!
قطعا وقتی این کتاب را منتشر کردم به نظر خودم کامل بوده و اشکالی نداشته ولی وقتی سالها من و بقیه باز این قطعات را درس دهند و هنرجویان بزنند، رفته رفته اشکالات نمایان میشود.

شما چند سال این قطعات را درس دادید؟
من چهار سال این قطعات را پرینت میگرفتم و به هنرجویان میدادم…

یعنی پیش از این مثلا چهار مضراب ماهور را شما با سنتور نمیزدید؟!
چرا من میزدم! بچه هایی هم که هفت، هشت سال کار کرده بودند میزدند ولی گوشی و ناقص میزدند، گوشی هم که مشخص است باید مثلا ۲۰ بار بزنید ضبط کنید تا بالاخره تا حدی قطعه را کم اشکال تر بزند، چون متوصل به گوش خودش است و هنرجو با استادش گوشش فرق دارد؛ بنابراین وقتی نت و سندی است میشود از روی آن گفت اشکال شما اینجاست، از روی نت بزن و برطرف کن… بله، خیلی از قطعاتی که بسیار شناخته شده است برای تار و سه تار ما نمیزنیم!

از وزیری چیزی میزنید؟
یک جزوه آقای پایور داشتند که گفتم به کوشش خانم افتاده منتشر شده، این کتاب را آقای پایور وقتی بچه ها دوره عالی را میزدند درس میدادند. در این جزوه دو سه قطعه از آقای وزیری مثل ژیمناستیک موزیکال، دخترک ژولیده و بند باز بود.

چه قسمتی از بند باز؟
کل بند باز بود، چون ما سنتور را کروماتیک کوک میکردیم. ژیلا از جواد معروفی و پولکا به شکلی سخت تر از چیزی که من نوشتم وجود دارد در آن جزوه. این جزوه دست نویس بود و بیشتر از ۴۰ قطعه بود و همه شاگردان همه قطعات را نداشتند، من که بیشتر آنها را داشتم دیده بودم که بیشتر از ۵۰ قطعه بود. به هر حال چیزی که خانم افتاده نوشته اند دقیقا تنظیم آقای پایور نیست و کلا کتاب خوبی است.

خانم افتاده قطعات علیزاده را هم نوشته اند آنها را هم دیده اید؟
بله، کلا خانم افتاده سخت می نویسند…

سخت یا تکنیکی؟
هر دو توامان! یعنی یک نوازنده در یک میزان اگر ۷، ۸ نت زینت ببیند کافی است و بیشتر از آن چشم نوازنده را اذیت میکند، وقتی کار را سخت مینویسند، هنرجو که چشمش به نت است خسته میشود؛ مثلا تکیه ها بعضی جاها میشود پنهان باشد اینطور نباشد که نت اول سر مضراب، نت دوم تریوله، نت سوم ترموله، نت چهارم تکیه، نت پنجم تکیه سه! یعنی هر نتی باید زینت همراه باشد و نت صاف و ساده کمتر دیده میشود.

خوب این باعث میشود ادیت قوی تر شود و قطعه به شکل واقعی تر نمود پیدا کند.
من این اعتقاد را ندارم، شما این تکنیک را میزنید ولی صدایی که از سنتور تولید میشود همراه با سر و صدای زیاد و شلوغی بی مورد است. شما اگر یک لباس را تزوئین کنید و یک چیزهای کوچک و با ارزشی به آن اضافه کنید به زیبایی آن کمک کرده اید ولی اگر بیش از حد تزئینات را اضافه کنید، با بیش از حد شلوغ میشود و از آن ور پشت بام می افتیم یعنی معنی زینت از بین میرود و زینت ها در آن گم میشود!

البته بستگی به سلیقه هم دارد ولی وقتی من مثلا در هر میزان چهار تکنیک زینتی به کار ببرم در کل قطعه مثلا ۴۰۰ تکنیک زینتی به کار بردم که زیادی به نظر میرسد و با سنتور هم مانند تار نیست و به خاطر ماندگاری زیاد صدا، شلوغی بی مورد پیش می آید. ضمن اینکه درس دادن آنها به هنرجو هم بسیار ظاقت فرساست و هنرجو گیرایی لازم را نخواهد داشت، قطعه را دارد میزند ولی اشتباهات زیادی دارد که تذکر آنها بسیار وقت گیر و مشکل است. در واقع بالاخره او قطعه را پیش استادش پاس میکند ولی باز به سبک خود میزند.

این ریزه کاری ها در تنظیم تا ۳۰ یا ۴۰ درصد مطلوب است ولی بیش از آن فقط کار را سخت میکند و کاربردی نیست. هنرجویان وقتی سی قطعه چهارمضراب را هم که میزنند با اینکه چهارمضراب فرمی است که مضرابهای آن مشخص است و زینت به آن صورت معنا ندارد، آنها ۴۰ درصد از قطعه را خورده و شده میزنند و دقیق نمی زنند!

4 دیدگاه

  • فرزین کشاورز
    ارسال شده در اسفند ۲۳, ۱۳۸۷ در ۵:۳۲ ب.ظ

    به نظرم اجرای قطعات کلاسیک موسیقی ایرانی بر روی سنتور نیاز به تکنیک شسته رفته ودر عین حال سهل و ممتنع دارد و من هم با آرایش مضرابها به صورت افراطی مخالفم.
    “زیبایی در عین سادگیست.”

  • ناشناس
    ارسال شده در شهریور ۲, ۱۳۸۸ در ۴:۴۷ ب.ظ

    سنتور یعنی استاد اردوان کامکار. همین و بس.
    شاید فکر کنید مطلق گفتم ولی اینطور نیست

  • فرياد
    ارسال شده در شهریور ۱۱, ۱۳۸۸ در ۱۰:۵۵ ب.ظ

    سلام دوست من انانیمس
    با دیدن نظرت جمله ای از نیکوس کازانتزاکیس به ذهنم آمد: روزی که به جایی برسی و بگویی اینجا ریباترین جای دنیاست روز آغاز بدبختی توست. من نیز به استاد اردوان ارداتمندم شاید بیشتر از شما، از یاد نبریم روزی که پایور آمد همه گفتند بهترین است، روزی که مشکاتیان آمد گفتند سنتور تمام شد و اکنون نوبت به اردوان رسید که می‌گویند اردوان و بس، دوستان ره زیبایی پایانی ندارد.

  • اسماعیل بحرایی
    ارسال شده در آذر ۱۷, ۱۳۸۸ در ۳:۳۵ ب.ظ

    سامان عزیز امید وارم سالیان سال بتوانید در خدمت هنر و موسیقی باشید…با تشکر از زحمات شما.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
ایزایی پادشاه ویولون (I)

ایزایی پادشاه ویولون (I)

اوژن ایزایی (Eugène Ysaÿe) ویلنیست، آهنگساز و رهبر بزرگ بلژیکی است. تئو ایزل (۱۸۶۵-۱۹۱۸) برادر وی: آهنگساز و پیانیست بود. اوژن ایزایی به نام “پادشاه ویلن” شهرت دارد. اگرچه ایزل در خانواده ای روستایی به دنیا آمد اما بیشتر اعضای خانواده نسل در نسل ساز می زدند.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XII)

یک اوراتوریو برای متزوسوپرانو، تنور، باس، گروه کر و ارکستر بر پایه ی شعری از کاردینال نیومن. اوراتوریو از دو قسمت تشکیل شده اما غالباً بدون وقفه در وسط دو بخش نواخته می شود.
گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (II)

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (II)

او ادامه داد: در مقابل وقتی از موسیقی صحبت می‌کنیم به طور عام تجربه موسیقایی را مدنظر قرار می‌دهیم و من می‌توانم مطمئن باشم که همه ما تجربه موسیقایی داشته‌ایم؛ یا به عنوان نوازنده یا به عنوان آهنگساز و در مجموع خالق اثر یا به عنوان شنونده آن. تجربه موسیقایی از آن جایی شکل می‌گیرد که به زبان پشت می‌کند. بر اثر شنیدن یا نواختن موسیقی اتفاقی کیفی در ما شکل می‌گیرد که ساحتش با ساحت زبان، چه مکتوب و چه شفاهی کاملا متفاوت است. اگر به همان جمله آشنای هایدگر نگاه کنیم که «زبان خانه ماست»؛ به خاطر آن که زبان است که تفکر و جهت فکری ما را به وجود می‌آورد، اتفاقا آن زمان که در حال تجربه موسیقایی هستیم تفکرمان را کنار می‌گذاریم و با یک احساس کیفی سر و کار داریم و آن احساس کیفی قابل تبدیل مستقیم به زبانِ «زبان» نیست چون با آن سنخیت ندارد. مثالی در مورد این تجربه کیفی می‌زنم؛ من هر حجمی از درد را که از سر گذرانده باشم، احساسی کیفی را از سر گذرانده‌ام که اگر بخواهم در متنی در موردش صحبت کنم نمی‌توانم عینِ آن احساس را در شمای خواننده به وجود بیاورم.
فلیکرینک فلم

فلیکرینک فلم

آلبوم Flickering Flame منتشر شده در سال ۲۰۰۲ و مجموعه آثاری از راجر واترز در سالهای پس از جدایی از گروه پینک فلوید است. این آلبوم هرگز در آمریکای شمالی پخش نشد زیرا بر روی دیسکهای اپتیکال ضد کپی ضبط شده و به همین دلیل با استانداردهای CD مطابقت نداشته و مجوز قرار دادن لوگوی CD بر روی جلد را ندارد.
رمانتیک و ناسیونالیسم

رمانتیک و ناسیونالیسم

تقدان موسیقی معتقدند که آهنگسازان دوره رمانتیک به نگرش و دریافت خاصی از موسیقی دست پیدا کرده بودند که تا آن زمان هیچ یک از موسیقیدانها به آن حد از درک و بیان احساسات در موسیقی دست پیدا نکرده بودند.
مردان حرفه ای آواز (V)

مردان حرفه ای آواز (V)

در جوامعی که سازگاری میان هنرمند و جامعه، وجود نداشته باشد، کوشش هنرمند به عنوان همدردی با جامعه اش، انجام نخواهد بود و آن چه تولید یا خلق می شود، متکی بر نظریه ی هنر برای هنر است. مانند شاعران پارناسی که به خصوص در اوایل کارشان به دوام استقلال مطلق هنر می اندیشند. منظور از بیان این نظریه در راستای رسیدن به نحوه ی نگرش به آزادی هنر و یا آزادی اندیشه، در پذیرش هنر است. آیا شنونده ی موسیقی آوازی ایران، به این سطح از انتخاب و تاثیر متقابل هنر رسیده که بتواند در برابر فایده گرا بودن یا نبودن هنر، عصیان کند؟
تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

در ادامه مطلب پیشین، برای روشن تر شدن موضوع با استفاده از نمونه هایی از آثار تصنیف شده این ساز به بررسی چگونگی تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولن خواهم پرداخت. همزمان با سیر تکامل آرشه در طی تاریخ و بدست آمدن امکان ساخت آرشه هایی با توانمندی و قابلیت های بیشتر اجرایی، سیر تکامل و ابداع تکنیک های مختلف دست راست نیز در آثار آهنگسازان و نوازندگان نیز به چشم می خورد.
کتابی در اقتصاد موسیقی (IV)

کتابی در اقتصاد موسیقی (IV)

نشانه‌ها حاکی از آن‌اند که در بیشتر موارد موسیقی مردم‌پسند یا هر نوع موسیقی‌ای که ویژگی‌های موسیقی مردم‌پسند را به خود گرفته باشد، موسیقی مورد نظرِ متن بوده است. (۴) دقیق‌تر آنکه نکات مندرج در متن عموماً اهالی موسیقی مردم‌پسند را راهنمایی کرده است و آنان را به سمت درآمد و سود هدایت می‌کند:
Yahoo! Music

Yahoo! Music

موتور جستجوگر یاهو وارد بازار دانلود موسیقی شد. مسئولان یاهو یک قیمت خوب رقابتی برای عضویت در این بخش پیشنهاد کردند. بخش Yahoo! Music Unlimited که از ۱۱ مه (۲۱ اردیبهشت) شروع به کار کرده است به کاربران امکان میدهد تاترانه مورد علاقه خود را در بین بیش از یک میلیون ترانه انتخاب کرده و ترانه ها را از طریق یاهو مسنجر به یکدیگر برسانند و یا اینکه آنها را به حافظه های سیار منتقل کنند.