ضرابی: مشکل آموزش در ایران مختص موسیقی نیست

سامان ضرابی
سامان ضرابی
بعضی از قطعات آقای پایور هست که اجرا شده ولی نت آن موجود نیست و برعکس، بعضی نت اش هست، اجرایش موجود نیست، مثل یکی از پیش درآمد های زیبای همایون ایشان که اجرا شده ولی نت اش موجود نیست یا قطعه بسیار جالب و تکنیکی مهم ایشان به نام “پرواز” که نت آن موجود است ولی اجرایش نیست؛ برای اینها برنامه ای ندارید؟
من برای هر قطعه مربوط به سنتور برنامه دارم! ولی یکی یکی به آنها هم میپردازم.

فکر نمیکنید انتشار این قطعات به صورت سی دی مهمتر باشد از اجرای مثلا آثار خالقی با سنتور؟
خیر، به نظر من آنها خیلی مهمتر است! ولی یک سئوال میپرسم ۳۰ ۴۰ سال دیگر که دیگر از نسل شاگردان آقای پایور و دیگر معاصرین خبری نیست چگونه نردبان سنتور نوازی را طی میکنند؟! بعضی ها همینطوری یک کلاس سنتور ثبت نام کرده اند، گاهی استعدادی هم دارند و خودشان هم نمیدانند؛ این افراد چگونه از دوره مبتدی به عالی برسند و به یک سنتور نواز قابل تبدیل شوند؟ با همین قطعات درویش، صبا و … ! ریز ریز قطعات جالب مختلف و ردیف را میزند و بعد از ۱۰ سال میشود یک نوازنده قابل و “پرواز” را هم میزند.

از نظر اهمیت من به آموزش بیشتر اهمیت میدهم تا رپرتوار حرفه ای، چون رپرتوار حرفه ای را نوازنده حرفه ای با درصدی کیفیت بالا و پایین بالاخره میزند ولی برای کسی که سنتور را شروع کرده پس از دوره ابتدایی یک بیابان برهوت است که عده بسیار قلیلی این بیابان را پشت سر میگذارند و باز به یک آبادی که همان قطعات حرفه ای است میرسند.

چرا باید این عده سنتور نواز در این بیابان هلاک شوند؟! پس سعی کنیم اگر امروز از هر ۱۰۰ نفر ۱۰ نفر را به مقصد میرسانیم اقلا ۲۰ نفر را از بیابان بگذرانیم. کلا این هم به نفع سنتور است و هم کل موسیقی.

بله من برنامه های زیادی برای رپرتوار پیشرفته و حرفه ای دارم ولی از آنجایی که استراتژی من در زمینه آموزش است، سعی میکنم فقدانهایی که در این ۱۰ سال تدریس تجربه کردم را برطرف کنم، نقصان هایی که جلوه زیادی دارند را تا جایی که در توانم هست پوشش دهم تا راه باز شود.

شاگردی که چند قطعه از درویش خان زده، خالقی زده، صبا و تجویدی زده، در کنار اینها درس های معمول ردیف را هم میزند و تکنیک خود را ارتقا میدهد، کم کم به سطح بالا میرسد من هم آن قطعات را که مربوط به دوره عالی است را به او میدهم.

در واقع ما یک شاگرد را تربیت میکنیم که به آن قطعات برسد و بدون شک درجه اول اهمیت را آنها دارند ولی چگونگی رسیدن به این جایگاه در ابتدا بسیار اهمیت دارد.

در ایران البته ما کلا در زمینه آموزش مشکل داریم و فقط مربوط به موسیقی و سنتور نیست این مشکل. ما دانشمند زیاد داریم در رشته های مختلف ولی راه رسیدن به آن جایگاه هموار نیست متاسفانه؛ من در حد توانم سعی میکنم این راه را هموار کنم، البته با یک گل بهار نمیشه! ولی با این حال باید کاری کرد که اقلا در این راه تاریک نورهایی هرچند کم نور، دیده شوند.

4 دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲۶, ۱۳۸۷ در ۱۲:۵۰ ب.ظ

    aliy bod
    ba arezoye moafaghiyat baraye shoma dostan

  • ارسال شده در بهمن ۲۶, ۱۳۸۷ در ۶:۳۱ ب.ظ

    با درود. با نظر ایشان موافقم

  • ارسال شده در بهمن ۳۰, ۱۳۸۷ در ۳:۰۸ ق.ظ

    aghay zarabi aziz
    bandeh yek nazar daram on ham in ast keh, vaghty CD por mishavad az ketabi, lotfan dar on ketab motazaker koke santo beshavid.

    manzoram in ast keh agar honar jo ghast darad ba CD on ghateh ra benavazad hatman betoneh santoresh hamon koke bashe hala ageh da ketab ghayd besheh beonvane mesal ” baray navazandegi in ghateat lotfan santore khod ra roy 440 ya … diapazon kok nemaeed.

    bavar konid natijeh besyar mofid khahad bod . ta inkeh vaghty cd pakhsh mishavad ba santore honar amoz aslan ham khani nadarad.
    dar zemen az maghalate shoma va aghay alirez javahery besyar lezat va estefadeh mikonam

    az rah dor ba dorod yay besyar

    mehdi hessami

  • ارسال شده در اسفند ۴, ۱۳۸۷ در ۸:۴۸ ب.ظ

    آقای مهدی سلام
    خیلی ممنون از توجه شما به این مطالب
    حق با شماست ولی این روشی که ذکر کردید تا کنون معمول نبوده فکر می کنم به چند علت:
    -کوک استاندارد همیشه ۴۴۰ است هنرجویان در صورت مشکل معمولا از معلم خود این راهنمایی را میگیرند.
    -ممکن است نوازنده ای بخواهد با سنتور لا کوک یا سی کوک بزند یا با سنتور سل کوک اما با کوک بالاتر یا پایینتر مثلا ۴۳۵٫ در اینصورت هنرجو باید سنتور سی کوک و لا کوک داشته باشد و بتواند آنرا درست و استاندارد کوک کند! در صورتی که تازه موفق به این کار شود فرض کن برای چند قطعه در یک سی دی سنتورش را هماهنگ کرده و حالا میخواهد قطعات دیگری را از سی دی دیگری بزند اگر کوک آن دو سی دی کمی با هم تفاوت داشته باشد هنر جو مجبور به کوک مجدد کل ساز میباشد که این برای سنتور البته به صرفه نیست.
    راه بهتر این است که هنرجو قطعاتی که مایل است، گوش کند تا ملکه ی ذهنش شود و بعد با ساز خودش آنرا اجرا کند با این کار از اجرای همزمان و تقلیدی نیز
    پرهیز شده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

از روزهای گذشته…

موسیقی کانتری (IV)

موسیقی کانتری (IV)

در سال ۱۹۷۷ خانم دالی پارتون (Dolly Parton) موسیقیدان برجسته سبک کانتری با آهنگ “اینجا باز هم تو” به عنوان بهترین آهنگ کانتری و در رده سوم بر روی بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا جای گرفت. همچنین کنی راجرز (Kenny Rogers) پس از موفقیت در پاپ، راک و موسیقی محلی با آهنگ “لوسیل” به موسیقی کانتری راه یافت و در رده پنجم بیلبورد بهترینهای پاپ آمریکا قرارگرفت. در حقیقت راجرز و پاترون هر دو این توانایی را داشتند که هم زمان هم در موسیقی کانتری و هم پاپ برترین باشند.
سرگشته در تودرتوی زمان (III)

سرگشته در تودرتوی زمان (III)

قطعه به جزیره‌هایی از نواخته‌های سه‌تار، که خطی منسجم و پیوسته از ملودی‌های ساخته شده بر اساس موسیقی دستگاهی ایرانی را سرسختانه پی ‌می‌گیرد، تقسیم شده است که هر لحظه به خصوص در ایست‌ها به شکل پدیده‌ای ریزغربالی فرومی‌پاشد. این فروپاشی تنها از منظر ماده‌ی خطی نیست بلکه در بعد طیفی نیز روی می‌دهد. یعنی طرح ملودی نواخته شده توسط نوازنده‌ی سه‌تار مصالحی را به دنبال می‌آورد که میان یک «ایمیتاسیون کانونیک» در هم شکسته و پاره‌هایی از طیف خط مرکزی سرگردان‌اند. از سوی دیگر به نظر می‌رسد مواد جدا شده از جزیره‌ی قبلی نوعی گسترش غربال تکاملی برای بعدی فراهم می‌کند، البته با همان مقیاس خُرد.
کورت مازور، رهبری بشر دوست (I)

کورت مازور، رهبری بشر دوست (I)

کورت مازور رهبر آلمانی، یکی از تحسین برانگیزترین موسیقیدانان نسل خویش که نه تنها به عنوان یک رهبر پر شور بلکه به عنوان یک بشر دوست سرآمد عموم و موسیقیدانان است، در جهان هنر شناخته میشود. او متولد ۱۹۲۷ سال است. رابطه نزدیک وی با ارکستر فیلارمونیک نیویورک باعث شد که در سال ۱۹۹۱ به رهبری آنجا درآید که آن دوره ای با کیفیت نوازندگی بالا و هنری غنی برای فیلارمونیک بود. کورت مازور در کالج موسیقی لپزیگ، به تحصیل پیانو، آهنگسازی و رهبری پرداخته است. در سال ۱۹۴۸ به رهبری ارکستر تئاتر شهر برگزیده شده و کمی بعد رهبر ارکستر تئاتر اپرای لپزیگ و ارفورت شده است.
پایانی بر آغاز (II)

پایانی بر آغاز (II)

فعالیت اصلی بنیاد رودکی مسائل اداری تالار وحدت و رودکی و یا به عبارتی کل ساختمان است، اما دفتر موسیقی بیشتر فعالیتش معطوف به بخش فرهنگی و هنری میباشد و اگر ما بخواهیم همکاری خوبی داشته باشیم باید هماهنگی دقیق بین دو سازمان وجود داشته باشد. البته گاهی مشکلات و ناهماهنگی هایی پیش می آید ولی ما همیشه راه حلی را برای خارج شدن از بن بست ها پیدا کرده ایم، مطمئنا وجود دو سازمان در این مرکز نسبت به مراکزی که توسط یک سازمان اداره میشوند هماهنگی و همکاری بیشتری را نیازمند است.
صدای بوچلی

صدای بوچلی

بوچلی در ۱۹ آوریل قدم به صحنه موسیقی آمریکا گذاشت و روز بعد از اجرای خود در واشنگتن به کاخ سفید دعوت شد. تور داخل آمریکای او هم با موفقیتی بی سابقه همراه بود و در تمام اجراها سالن نمایش لبریز از هواداران این ستاره موسیقی کلاسیک بود.
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

اگر برنامه‌ی اصلی نقد تکوینی را بررسی پیشامتن‌های یک اثر بدانیم این‌گونه نقد همان‌طورکه اشاره شد با نقد اثر آهنگساز یا به بیان دقیق‌تر نقد خلاقیت آهنگساز مشکلی ندارد زیرا پیشامتن‌های آهنگسازی، مانند دست‌نویس‌ها، طرح‌های اولیه و… معمولاً به خوبی نگهداری می‌شوند و حتی قبل از به‌وجود آمدن نقد تکوینی نیز در موسیقی‌شناسی تاریخی و ویرایش آثار برای انتشار، بسیار مورد توجه بوده‌اند (نباید از نظر دور داشت که در اولی هدف یافتن ارتباطات تاریخی و در دومی یافتن صحیح‌ترین نسخه برای انتشار است و این همان نکته است که نقد تکوینی را از آن کاربردها متمایز می‌سازد).
موسیقی در ایران باستان (I)

موسیقی در ایران باستان (I)

ایرانیان نگرش خاصی به زیبایی داشتند، در ایران باستان مراسم عبادتی و پرستشی آناهیتا برگزار می شد. آناهیتا الهه ی بارندگی است و زنی است زیبا با قامتی بلند که سوار بر ارابه ای چهار اسب (باد، باران، ابر و تگرگ) است. پرواضح است که ایرانیان الهه های دیگری نیز داشتند و بیانگر این مطلب است که حس زیبایی و زیباشناسی در ایران ریشه ای کهن دارد. هنر موسیقی نیز از بدو آفرینش های هنری ایرانیان بر طبق شواهد و مدارک به دست آمده همراه و همراز آنان بوده است. در یک تقسیم بندی کلی می توان تاریخ موسیقی ایران را به سه دوره تقسیم کرد:
تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟ (II)

تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟ (II)

سخن از این است که اگر شما انگشت‌گذاری مورب را برگزینید، بسیاری از مشکلاتی که در انگشت‌گذاری عمود با آن مواجه بوده‌اید برطرف یا آسان‌تر خواهد شد. برای مثال:
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (IX)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (IX)

در ادامه، ملُدی به حوزه‌ی دانگ‌های انتقال‌یافته‌ی دوم و سوم ماهور به یک اکتاو بالاتر وارد می‌شود و تا درجه‌ی پنجم پیشروی می‌‌کند و سپس در حرکتی پایین‌رونده، با ایست روی درجه‌ی سوم و سپس درجه‌ی اول، به دانگ اول راک (R1) می‌رسد. البته، با توجه به پیشروی ملُدی تا نت سل پایین‌دسته و کمرنگ بودن نقش دانگ سوم ماهور در این پیشروی ـ مانند آنچه در گوشه‌ی داد اتفاق می‌افتد ـ می‌توان نت سل را صرفاً پس‌دانگِ دانگِ دوم ماهور دانست و ملُدی فقط به آن اشاره‌ای می‌کند. بااین‌حال، به‌دلیل زیرایی بالای این نت در ملُدی، نسبت به سایر نت‌ها (آکسان تنال) ، و نیز واقع‌شدن آن در ابتدای جمله (تأکید دینامیک)، نقش آن در ملُدی و سیر گوشه پررنگ است. این نت در تصویر بعدی با دایره‌ مشخص شده است.
“قمر” در عقرب (I)

“قمر” در عقرب (I)

در سال ۲۰۰۷ در کشور فرانسه فیلمی بر اساس زندگی واقعی خواننده زن فرانسوی ادیت پیاف (۱) ساخته شد با نام: “زندگی همچون گل سرخ” (۲) که بازیگر نقش ادیت پیاف در آن فیلم ماریون کاتیلارد (۳) به شکل بی سابقه ای،‌ توانست در همان سال جوایز جشنواره های معتبر سینمایی جهان از جمله اسکار، بفتا، ‌گلدن گلوب، سزار و… را به عنوان بهترین بازیگر نقش اول زن به خود اختصاص دهد که ایفای نقش کاتیلارد در این فیلم باشکوه، ‌به حق، سزاوار این ستایش ها نیز بود.