نقش زنان در موسیقی ایرانی (I)

قدیمی ترین اسطوره ای که از یک زن موسیقیدان نام می برد ضلال دختر کمیک بوده که مخترع سازهای زهی است. سیوطی در کتاب اوایل المحاضرات از نخستین زنی که دف زد کلثوم خواهر موسی (ع) را نام می برد. حکیم فردوسی در شاهنامه از بانویی رامشگر به نام سوسن نام می برد که در توران زمین بود و با رامشگری و مکر و حیله پهلوانان ایرانی را به بند می کشید و در جایی دیگر از سپنوی خنیاگر نام می برد که آوازش پلنگ را رام می کرد.

در منطقه دزفول اوایل سال ۱۳۴۰ ش استوانه ای متعلق به چهار هزار سال ق م کشف شد که کهن ترین ارکستر جهان را نشان می دهد که جمعی از بانوان نوازنده و خواننده را نشان می دهد در دوره ساسانی بانوان هنرمند خویش درخشیدند و در طاق بستان آثار آنها موجود است یک جام سیمین که ۴ زن نوازنده را نشان می دهد که متعلق به دوره ساسانی است که یکی سرنا، بربط، ارغنون و نوعی نی را می نوازند این جام سیمین در موزه ایران باستان است.

در دوره پس از اسلام بانوان هنرمند به اندرونی دربار راه یافتند و موسیقیدانان برجسته ای چون ابراهیم موصلی به آموزش این بانوان پرداختند، این کار در تداوم تاریخی تا اواخر دوره قاجاریه ادامه یافت اما در سال ۱۲۸۴ ش که اولین ضبط های موسیقی در تهران انجام یافت، هیچ اثری از بانوان هنرمند ضبط نمی شود.

در ۵ دوره ضبط قاجاریه ۱۲۸۴ ش تهران ۱۲۸۶ ش پاریس ۱۲۸۸ ش لندن ۱۲۹۱ ش تهران و ۱۲۹۳ ش تفلیس تنها در سال ۱۲۹۱ ش در تهران است که بانوان هنرمند از خلوت دربار بیرون آمده به ضبط آثار می پردازند که آنهم از تاثیرات انقلاب مشروطه بوده است در این سال از موزیک دربار و صحبت درباریان و ارکستر شاهی و سازهای غربی چیزی به ضبط نمی رسد؛ در این ضبط مجموعاً ۱۴۱ اثر از هنرمندان موسیقی به ضبط می رسد که ۷۸ اثر آن مربوط به بانوان هنرمند و ۶۳ اثر مربوط به آقایان است. سه بانوی خواننده برای اولین بار صدایشان به روی صفحات گرامافون به ضبط می رسد. اولین اثر از افتخار خانم است که تصنیفی از عارف قزوینی را می خواند: «دل هوس سبزه»، افتخاره خانم ۲۹ اثر، امجد خانم ۲۳ اثر، زری خانم ۲۶ اثر و مجموعاً ۷۸ اثر ضبط می شود.

هر سه بانوی هنرمند تصنیف خوانده اند که بیشتر آثار عارف قزوینی است. نکته آنکه در این آثار هر سه خواننده تصنیف «دل هوس سبزه» را می خوانند که هر کدام با لحن و بیان فردی است از نام حقیقی این بانوان هنرمند اطلاعاتی در دست نیست و به دلیل معذورات اجتماعی از نام مستعار استفاده می کردند؛ این کار در دوره پهلوی اول رسمیت کامل تری یافت که از دوره کلنل وزیری شروع می شود که نام روح انگیز را برای بتول عباسی انتخاب کرد و انتخاب نام مستعار حتی برای آقایان به مرور زمان تبدیل به یک مارک تجاری تبلیغاتی شد که هنرمند مثل ستاره در جامعه بدرخشد نام های دو سیلابی انتخاب می کردند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

از بحران اندیشه تا نااندیشیدگی بحران در موسیقی ایران (V)

شاید بتوان با نگاهی کلی تر این موضوع را اینگونه تبیین کرد که در جهان ما که زندگی از لایه های درونی تر خود فاصله ای عمیق گرفته است، تبعاً برون گرایی به یکی از خصیصه های روحیات موسیقایی نیز بدل شده است. اجراهای ارکسترال با طیف وسیع و پردامنه ای از انواع سازها و صداها، معطوف گشتن توجه نوازنده به مسائلی همچون حفظ سلامت جسمانی و تأثیراتی که ساز بر وضعیت فیزیکی بدن می گذارد و ارتباط آن با تفاوت چشمگیری که در تعداد اجراهای نوازنده در مدت زمان معین نسبت به گذشته دیده می شود، همه شاید مصادیق همین تغییر در نحوۀ بودن باشند.

روشی برای کمک به هنرجویان در انتخاب کوک درست (II)

الف- مطمئن شوید دست چپ روی انگشت دوم و سوم متعادل شود و انگشتان، بالای نت هایشان شناور باشند و به راحتی روی آن‌ها فرود آیند.

از روزهای گذشته…

بیانیه هیات داوارن چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی

بیانیه هیات داوارن چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی

چهارمین جشنواره سایت ها و وبلاگ های موسیقی را در شرایطی به اجرا در آوردیم که ضرورت حضور اهل هنر و به ویژه هنر موسیقی در چنین فعالیت هایی بیشتر و بیشتر احساس می شود. حضور اهل قلم و اندیشه در عرصه موسیقی می تواند بهتر از هر اقدام دیگری ارزش های این هنر معنوی را آشکار سازد، بویژه که امسال هیات داوران با مقالاتی بهتر و عمیق تر در شاخه های مختلف موسیقی روبرو گردیدند.
نوربخش: در زمینه تدریس با مشکل استاندارد روبرو هستیم

نوربخش: در زمینه تدریس با مشکل استاندارد روبرو هستیم

در ابتدا تصمیم من برای نوشتن این سلسله مقالات ناشی از دو امر بود: اول، یکسری نیازها و کاستی هایی که در زمینه تدریس ویولون احساس می کردم و دوم، عقایدی که بطور کلی خودم در ارتباط با آموزش داشتم. من احساس می کردم که ما در زمینه نوازندگی ویولن نیازمند به تبیین و بیان یکسری استانداردهای صحیح هستیم و اطلاع و استفاده از استانداردها را نیاز همگان می دانستم.
روش سوزوکی (قسمت چهل و یکم)

روش سوزوکی (قسمت چهل و یکم)

با اینکه از جانب موزیسین‌های هموطن خودم که با پیشگوئی‌هایشان مرا دلسرد می‌کردند و می‌گفتند کلینگر شاگرد خصوصی نمی‌پذیرد و من هم بسیار ناامید و دلسرده شده بودم، چهارشنبه بعد از آن جوابی از کلینگر گرفتم: «نزد من بیایید!»؛ باید بگویم که من سالها همین رفتار را با کوجی تویودا (Koji Toyoda) که نوزده ساله بود کرده بودم. چون با انگیزه و خواست خود و حرکت خود آرزومند این بود که شاگرد من بشود و من او را پذیرفتم. من باید در کوچه و خیابانهای غریب برلین می‌گشتم تا خانه کلینگر را پیدا کنم… او از من خواست برایش کنسرتو رود (Rode) را اجرا کنم، در حالی که من بخش‌هایی را اشتباه می زدم و پاساژها را تکرار می‌کردم با ناامیدی می‌اندیشیدم که این فرصت از دست رفت و همه چیز تباه شد اما در کمال ناباوری شنیدم که او گفت: چه موقع می‌توانید دوباره بیائید؟
میراث منگوری (I)

میراث منگوری (I)

«آگوستین پیو باریوس»، در منطقه «میشونز» واقع در پاراگوئه جنوبی در ۵ ماه می سال ۱۸۸۵ به دنیا آمد و در ۷ آگوست در«سان سالوادور»، پایتختِ السالوادور، از دنیا رفت. برای بسیاری «باریوس» بهترین گیتاریست و آهنگساز در تمام دوران بود؛ یک مسافر دائم تا اواخر عمرش.
چارلز براون

چارلز براون

اگر بخواهیم در دنیای پیانو – بلوز تنها نام یک موسیقیدان را ببریم، بدون هیچ شک و تردیدی، ناخودآگاه نام چارلز براون را خواهیم آورد. چراکه توانایی غیر قابل تصور او در نواختن پیانو به همراه صدای باز، گرم و نحوه خواندنش که آمیخته با نغمه های Jazz-Blues بود، به اتفاق هم موسیقی ای را پدید می آورد که تا به امروز کسی نتوانسته همانند آن را بیافریند.
مرزهای زنانگی در هنر (II)

مرزهای زنانگی در هنر (II)

برای درک بهتر واقعیات ما نیازمند برهان هستیم مثل اینکه بشر می خواهد بداند چرا وقتی سیبی را رها می کند، به زمین می افتد و پژوهش او در این باب منجر به کشف مسئله ای علمی می شود به نام جاذبه ی زمین. در مقابل ما برای فهم حقاقیق جهان نیازمند اثبات نیستیم مثل اینکه همه ی ما می دانیم که دو به علاوه ی دو می شود چهار. اینگونه حقایق تنها به واسطه ی شعور قابل دریافتند نه به واسطه ی برهان چرا که اصلاً در جهانِ واقعیات چیز قابل لمسی به نام “دو” وجود ندارد اما بی تردید و بدون نیاز به اثبات، آن را می پذیریم و باور می کنیم و همین جاست که برای ادراکاتمان قائل به تفکیکی دو گانه ایم: فهم تجربی و فهم شهودی. فهم شهودی تمامی ادراکات حاصل از تجربیات ما را نیز شامل می شود.
اختلالات صدای خوانندگان (III)

اختلالات صدای خوانندگان (III)

همانند متخصص بالینی صدا که می خواهد با دانشمند صدا ارتباط برقرار کند یا دانشمندی که دوست دارد تفننی کار بالینی انجام دهد، وقتی از آموزش و توانمندی مان فاصله می گیریم، «بی تجربگی عملی» ما برای اهل فن آشکار می شود. یکی دیگر از موانع کار موفقیت آمیز با کاربران حرفه ای صدا، نبود زبان قابل فهم بین متخصص بالینی و فرد حرفه ای است. برای مثال، ممکن است به هنرپیشه با خواننده نوعی روش تنفسی برای اجرای برنامه آموزش داده شده باشد که این روش با یافته های جدید علم صدا، به ویژه در مورد فیزیولوژی تنفس، در تضاد باشد. هنرمندان غرق تصورات ذهنی اند.
موسیقی و جنسیت (I)

موسیقی و جنسیت (I)

برای شناخت رفتارهای انسانی در قلمرو هنر، باید توجه داشت که هنر از مقولات فرهنگ و به ویژه آنگاه که وارد قلمرو خلاقیت می شود، فرهنگ انتقادی است. پس لازم است، رفتارهای قلمروهای سه گانه ی سیاست، اقتصاد و فرهنگ انتقادی را مورد توجه قرار دهیم.
اصول نوازندگی ویولن (XII)

اصول نوازندگی ویولن (XII)

تکیه گاه سر انگشت یا نرمچه انگشت شست راست، بر کناره لبه بالایی دهانه پاشنه آرشه و یا در حالت مطلوب تر در ناحیه انتهای لبه بالایی دهانه پاشنه و چوب آرشه قرار می گیرد و بایستی از فرو بردن شست در داخل حفره پاشنه خودداری نمود.
نشر موسیقی پتریکور و فعالیت‌های اجرایی و آموزشی برای آهنگسازان ایرانی

نشر موسیقی پتریکور و فعالیت‌های اجرایی و آموزشی برای آهنگسازان ایرانی

نشر موسیقی پتریکور (Petrichor Records) در سال ۱۳۹۵ و به مدیریت هنری امین شریفی و کلاریز کشاورز فعالیت خود را در آمریکا آغاز کرد و با هدف انتشار آثار آهنگسازان معاصر، برگزاری رویدادهای موسیقی و کمک به پرورش نسل نوی آهنگسازان ایران مشغول به فعالیت است. فعالیت‌های نشر موسیقی پتریکور تا به امروز شامل انتشار آلبوم‌های موسیقی از آثار آهنگسازان معاصر ایران و جهان، برگزاری کنسرت و برنامه‌های آموزشی و فراخوان‌های آهنگسازی بوده است که به بخشی از آنها اشاره می‌کنیم: