مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (V)

جمشید شمیرانی و سعید هرمزی
جمشید شمیرانی و سعید هرمزی
گذشته از صفحاتی که در ایران‏ ضبط شده‏ اند، دو صفحه در مورد شناخت موسیقی از طرف‏ یونسکو منتشر شده که روی صفحات موزیکافون ضبط شده‏ است. موسیقی محلی ایران تاکنون ناشناس مانده است و صفحاتی در این زمینه بدست نمی ‏آید. برای جبران این نقص‏ به مرکز اشاعه مراجعه کردم و آنچه موجب یاس من شده‏ بود در آنجا توانستم روی نوار ضبط شده بشنوم.

شنیدن این‏ ترانه ‏ها برای سفر کوتاه من به ایران در زمینه تحقیق موسیقی‏ کافی بود، چیزی که بطور عادی در دسترس هیچکس‏ نیست. به علاوه مطالعه و تحقیق ترانه ‏های محلی در مناطق‏ دور دست بیابان بدون خطر هلاک از تشنگی و بادهای‏ شن و امثال آن نیست…

در ایران همانطوری که مرد نباید از یک زن با دوربین‏ عکس بردارد در موسیقی نیز مردها نباید آواز زن را بشنوند. فوزیه مجد برای من تعریف کرد که چون زن بود توانست آواز گلایه یک زن روستایی را در ایران شرقی ضبط کند. من‏ توانستم آهنگهائی بشنوم که موجب شگفتی بود. جاهائی در ایران هست که در آنجا نی را نه تنها به وسیله دمیدن‏ هوا به صدا درمی ‏آورند بلکه نوازنده بداخل نی آواز می ‏خواند و مانند آن است که آن روستائی در مکتب «آوانگاردها» به مدرسه رفته باشد.

از دهکده دیگر خواننده‏ ای بود که ادای‏ سازها را به آواز درمی ‏آورد. کشف استعدادهای ناشناخته‏ در روستا باعث می ‏شود که بعضی از این قبیل نوازندگان‏ در جشن شیراز هم شرکت کنند. از جمله سه نوازنده از قبایل بلوچ در منطقه مرکزی‏ پاکستان بودند که امسال آمده بودند. آنها لاغر اندام بوده و چهره ‏هائی تاریک داشتند. آنها «سرود» و «تنبیره» می‏ نواختند. روی این سازها موسیقی ضربی نواخته‏ می‏شد که شباهت به موسیقی بلغارستانی داشت.

یک‏ خواننده نیز چیزهائی گویا از امیرها یا شیوخ محل می‏ گفت و گاهی به آواز می ‏خواند… اینها همه نمونه ‏هائی است از موسیقی ایران. آذربایجانی های ترک زبان، کردها در غرب، بختیاریها در کوهستانهای زاگرس، ترکمن‏ ها در شمال شرقی و همچنین قبایل جنوب هر یک موسیقی مخصوص خود را دارند.

علم محلی موسیقی (Musikethnologie) باید عجله کند تا تحقیقات خود را در این جاهای ناشناخته انجام دهد. زیرا ایران دارد راه آهن شرق و غرب خود را می ‏سازد و با از بین‏ بردن گسیختگی‏ های محلی، سیل تمدن غرب سرازیر می‏ شود و رادیوهای ترانزیستوری به کویر هم راه خواهد یافت. این نشانه ‏های تمدن جدید را می ‏توان پیش‏بینی کرد و حالا هم در جاهای بسیار ظاهر شده است.

موسیقی محلی‏ به تدریج کمرنگ می ‏شود اما موسیقی هنری که این همه برای آن‏ ارزش قایل‏ اند جانشین نمی‏ شود. موسیقی هنری که یک‏ زمان فقط مخصوص طبقه عالی و برگزیده این کشور بود، امروزه در دسترس طبقه متوسط هم قرار دارد اما اکثریت مردم‏ به آن راه ندارند.

جای خالی به وسیله موزیک دیگری در سطح‏ پائین‏تر جانشین می ‏شود. این موسیقی در ایران و بطور کلی‏ در شرق به عنوان یک رقم وارداتی از اروپا یا بصورت‏ نغمه ‏های شبیه به موسیقی عربی رواج بسیار دارد. من خود طعم این موسیقی را به تمام و کمال چشیده‏ ام؛ در سفر تهران به شیراز با اتوبوس (و بازگشت همین راه) تمام وقت بلندگوها این موسیقی را بگوش می ‏رساند و حتی‏ هنگام استراحت در چایخانه ‏ها هم راه گریز نداشتم زیرا سلیقه صاحب چایخانه بهتر از راننده اتوبوس نبود!

*برای آشنایی بیشتر با دیتمار پولاچک و آثارش به سایت او به آدرس www.dietmar-polaczek.de مراجعه کنید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه همصدا با سمفونی نهم بتهوون (II)

این تجربه‌ای است که به ندرت می‌شود به آن رسید، و به‌نظر من همین گروه کر شهر تهران چه اعضای دائمی و چه اعضایی که به آن اضافه شده‌اند، این تجربه را همراه خودشان در زمان‌های طولانی خواهند داشت و همین باعث خواهد شد که مطمئناً بیشتر علاقه‌مند بشوند و فعال‌تر بشوند و در کارشان ثابت‌قدم‌تر شوند.

مقدمه ای بر نحوۀ ترسیم و برش خطوط کانال سه زه صفحات ویولن

کانال سه زه جایگاه استقرار سه زه بر روی باند محیطی صفحه می باشد و دور تا دور محیط صفحه را در بر می گیرد. این کانال نه تنها نقش اساسی در زیبایی سه زه ها دارد بلکه عملکرد مکانیکی بسیار مهمی را نیز ایفا می نماید. اجرای دقیق کانال سه زه مستلزم داشتن مهارت بوده و همچنین صفحه ای که دارای لبه های کاملا صاف و باند محیطی مسطح باشد، تا بتوان با ترسیم خطوط راهنما مراحل اجرا و برش کانال سه زه را کاملاً تحت کنترل قرار داد.

از روزهای گذشته…

مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (II)

مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (II)

ممکن نیست درباره موسیقی ایرانی قضاوت کرد بدون‏ آنکه اختصاصات اجتماعی گسترش تاریخی دولت در قرن‏ بیستم، سیاست فرهنگی و حتی سیاست خارجی کشور ایران‏ در نظر گرفته شود. در حقیقت این حاصل سیاست فرهنگی‏ ایران است که جشنواره شیراز هم یکی از مظاهر آن شمرده‏ می‏ شود. پس آنکه در سال ۱۳۰۵ شمسی (۱۹۲۶) حکومت‏ فاسد قاجار برافتاد، کشور ایران با سرعت و شدت بسوی‏ تمدن غربی رو آورد.
اُرفِ ایرانی؟ (I)

اُرفِ ایرانی؟ (I)

کتابی برای آموزش موسیقی به کودکان پیش رو است. از نامش بر می‌آید که حاصل مسیری و رهاورد سفری باشد از روش «کارل ارف» تا دنیای موسیقی ایرانی. سفری که گویا برای مسافرش سی سال به درازا کشیده است. هر جلد از این مجموعه‌ی دو جلدی با نوشته‌ی «رضا مهدوی» (که در هر دو تکرار شده) آغاز می‌شود؛ در آن می‌خوانیم «[موسیقی کودک] با توجه به رشد فزاینده‌ی جمعیت در ایران، به زودی به یکی از مهم‌ترین شاخه‌های درخت تناور موسیقی این کشور تبدیل خواهد شد.» (۱) جدا از اینکه بپرسیم آیا درخت موسیقی ما اکنون تناور است؟ باید گفت: موسیقی کودک دست‌کم تا آنجا که به آموزش مربوط است و در کمیت، هم اکنون اگر نه مهم‌ترین، یکی از مهم‌ترین شاخه‌ها در درخت تناور اقتصاد آموزشگاه‌های خصوصی و کودکستان‌های ایران است.
گاه های گمشده (VI)

گاه های گمشده (VI)

در مورد افتادگی و سقوط تدریجی در درآمد ماهور (که به عنوان برداشت نیز شناخته می شود) باید گفت که این سقوط تدریجی که با یک الگوی تقریبا ثابت اجرا می شود، به شکل موثری شروع دستگاه ماهور را برای گوش تداعی می کند. مرتضی حنانه این سقوط را به عنوان «انگاره ماهور» معرفی کرده است. این انگاره به شکل زیر می باشد.
درباره لغو یک رسیتال پیانو در دانشگاه تهران

درباره لغو یک رسیتال پیانو در دانشگاه تهران

در ساعت چهار بعدازظهر اول خرداد، قرار بود تا رسیتال پیانویی توسط حمزه یگانه و پدرام نحوی زاده، دو پیانیست جوان، در تالار آوینی دانشگاه تهران برگزار شود ولی در زمان اجرا، جمعیت حاضر در سالن شاهد حضور و اجرای یک پیانیست دیگر بودند!
دایانا کرال

دایانا کرال

سالهای سال آلبوم های موسیقی یا ترانه های بالای جدول Top 10 در انحصار سبک هایی مانند rock، pop و یا شاخه های آنها بود و تنها این سبکها بودند که روی بیلبردها و جداول مقایسه ای با هم برای رسیدن به رتبه اول رقابت میکردند.
ارسلان کامکار: شاید دیگر جسارت کنسرتو زدن پیدا نکنم!

ارسلان کامکار: شاید دیگر جسارت کنسرتو زدن پیدا نکنم!

برای کنسرتو زدن و سولیست بودن باید نوازنده‌ای توانا بود. من بعد از اجرای کنسرتو ویولون بتهوون، پشت دستم را داغ کردم که دیگر کنسرتو نزنم! چرا که در آن اجرا از لحاظ روانی به من فشار زیادی وارد شد.
اجرام آسمانی و موسیقی کیهان

اجرام آسمانی و موسیقی کیهان

موسیقی را علم اصوات دانسته اند اما میدانیم که این هنر با ریاضی و فیزیک رابطه ای مستقیم دارد و همانطور که در بحثهای قبلی اشاره شد فیلسوفان و دانشمندان بزرگی مثل ابوعلی سینا این موضوع را تایید کرده اند. در رابطه با تاریخ وموسیقی درکتاب تاریخ موسیقی ایران نوشته حسن مشحون میخوانیم “پیروزی های اسکندر سبب انتشار تمدن یونانی در سرزمینها و کشورهای مفتوحه او گردید و دامنه آن تا هندوستان نیز رسید. اسکندر مایل بود تمدن و آداب و رسوم یونانی را به ایران تحمیل کند ” (که به این مکتب هلنیسم گویند) و در ادامه می خوانیم:
اصول نوازندگی ویولن (XV)

اصول نوازندگی ویولن (XV)

همانطور که پیشتر درباره الگوی دست گیری آرشه اشاره شد، نرمچه شست راست بر کناره بالایی دهانه پاشنه و یا در حالت مطلوب تر در ناحیه لبه بالایی دهانه پاشنه و چوب آرشه قرار می گیرد و فرم کلی این انگشت به شکل صاف و بدون انحنا به سمت داخل و در حالت مطلوب تر به شکل هلالی به سمت خارج دست می باشد.
منبری: الگوی من استاد دهلوی بود

منبری: الگوی من استاد دهلوی بود

درست است. من همزمان پیش این دو استاد می رفتم و هر دو هم از این مسأله مطلع بودند. آقای دهلوی در منزل خودشان و آقای مشایخی در دانشگاه تهران. آقای مشایخی خیلی مستقل و آزاد فکر می کنند. به من و همکلاسی هایم تمرینهای خوبی می دادند. من می خواستم ایشان بدانند که گرایش من به سمت موسیقی ایرانی و ملی و شیوه اساتید وزیری و خالقی و دهلوی هست و دغدغه من ورود به موسیقی آوانگارد غرب نیست.
تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

گروه بین المللی مولانا رومی، تور اروپایی امسال (۲۰۱۲) خود را به خوانندگی سالار عقیلی در چند کشور اجرا خواهند کرد. گروه رومی (Rumi Ensemble) را جاوید افسری راد آهنگساز و سنتور نواز، پایه گذاری کرده و جمعی از هنرمندان برجسته از ایران، هند، اروپا و آمریکا در آن حضور دارند. این گروه از نیمه دوم فوریه امسال برای اجرای کنسرتهایی در هلند، بلژیک، آلمان، اسپانیا، سوئد و نروژ به روی صحنه خواهد رفت.