نقش زنان در موسیقی ایرانی (II)

تا اینکه رسید به نظام ضبط های استودیویی که هنرمندان را چهره می کردند یک نام که تلفظ آن ساده باشد و خیلی سریع و با سرعت در جامعه در میان مردم جا بیفتد، این رسم تا زمان انقلاب اسلامی پا بر جا بود و پس از انقلاب اسلامی هنرمندان از نام حقیقی خود استفاده کردند و فقط نام کوچک در برخی خوانندگان تغییر کرد.

پس از پایان ضبط ۱۲۹۱ ش در تهران اثری دیگر از بانوان ضبط نمی گردد و پس از ۱۲۹۳ ش در تفلیس که آخرین ضبط دوره قاجاریه است تا سال ۱۳۰۶ به مدت ۱۴ سال هیچ کمپانی حاضر به سرمایه گذاری و ضبط از هنرمندان موسیقی نشد شرایط نامطلوب اقتصادی در آن روزگار و عوض شدن حکومت از قاجاریه به پهلوی تا تثبیت شرایط مطلوب اقتصادی باعث شد که در سال ۱۳۰۶ کمپانی های صفحه پرکنی به ایران بیایند در این زمان سازه های اجتماعی تغییر کرده است و زنان در عرصه اجتماعی به فعالیت می پردازند و گرامافون آرام آرام جای خود را در اماکن عمومی به مانند هتل ها – مسافرخانه ها – قهوه خانه ها و … باز می کند و مردم در وقت عبور از پیاده روها آواهای مختلف را از روی صفحات گرامافون می شنوند.

در این زمان قمرالملوک وزیری که نزد مرتضی خان نی داود تعلیم یافته آواز می خواند و آثارش به روی صفحات هیزمستر زویس به ضبط می رسد اولین اثرش در بیات اصفهان است او اولین زن آوازه خوان است که بیش از ۳۰۰ اثر را روی صفحات گرامافون خواند و بخش بزرگی از ردیف آوازی و گوشه های موسیقی را به روی صفحات ضبط کرد آثار او در طی چند دوره ضبط تا سال ۱۳۱۲ ش با کمپانی هیزمستر زویس و پولیفون با هنرمندانی چون نی داود – ارسلان درگاهی – یاحقی و … به ضبط رسید.

وی در سال ۱۳۰۴ در گراند هتل مرغ سحر را اجرا کرد که شعرش از ملک الشعرای بهار و ساخته نی داود است اما این اثر وی به روی صفحه گرامافون ضبط نشد. قمر الملوک وزیری در مردادماه ۱۳۳۸ در انزوا و سکوت درگذشت. مرغ سحر باصدای ملوک ضرابی و تار نی داود با کمپانی پولیفون برچسب قرمز رنگ به ضبط رسید و به دلیل استقبال زیاد چندین بار باز تولید گردید . ترانه مرغ سحر تبدیل به یک خاطره قومی شد و تا سال ۱۳۰۹ سه خواننده آن را به روی صفحات گرامافون به ضبط رساندند.

۱-ملوک ضرابی با کمپانی پولیفون تار نی داود ۱۳۰۶
۲-جمال صفوی با کمپانی کلمبیا، تار: سالاری، پیانو: استوار، ویولون: منصوری، ضرب: مهری غیاثی (۱۳۰۷)
۳- هلن ایران الدوله با کمپانی پته پیانو (۱۳۰۹)
ملوک ضرابی نیز از پیشگامان بانوان خواننده است که در چندین دوره به ضبط آثار خود پرداخته از جمله با نی داود، مرتضی خان محجوبی، صبا و… از آثار معروف او «نرمک نرمک» است با شعر شهر آشوب و آهنگسازی عبدالله جهان پناه؛ ملوک ضرابی وی ۱۱۸ سال عمر کرد و در شب عید فطر ۱۳۷۶ ش دار فانی وداع گفت.

یک دیدگاه

  • بهرام زندی
    ارسال شده در شهریور ۳۰, ۱۳۹۶ در ۴:۰۸ ق.ظ

    تاریخ درگذشت ملوک ضرابی ۱۵ دی ۱۳۷۸ می باشد . ایشان هنگام فوت سن بالایی داشتند ولی ۱۱۸ سال به نظر اغراق آمیز هست !

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (IV)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (IV)

از دیگر دوستان مختاری، «حاج آقا مجرد ایرانی» است که آن سال‌ها منزل او در سه راه آبسردار، محل تجمع همهء آنهایی بود که به طریقی با موسیقی ایرانی ارتباط داشتند. «حاج آقا مجرد» در منزلش ساز مخصوصی برای مختاری داشت که معمولا به دست‌ دیگران نمی‌داد و آن را به شوخی «کاچی» می‌نامید.
به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (V)

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (V)

این نظریه که ” قضاوت فرد کاملاٌ وابسته به اول، سواد و دوم اطلاعات و سوم دید کاملاٌ بی تعصبانه نسبت به یک موضوع است ” به صورت کلی مصداقی تجربه شده دارد. طبیعی است اگر ما به نوازندگی نوازنده ای گوش می کنیم صریحاٌ نظر به اینکه ما این سبک را می پسندیم یا خیر قضاوت می کنیم بدون اینکه به پیشینه و چرایی بوجود آمدن آن سبک دقت کافی به خرج دهیم.
اهمیت بخش باس در تنظیم قطعات (II)

اهمیت بخش باس در تنظیم قطعات (II)

در نوشته قبل بطور خلاصه راجع به تهیه یک مقدمه ساده برای قطعه ای که ملودی آنرا می شناسیم صحبت کردیم و راهنمایی هایی برای تنظیم ساده اما تا حد امکان زیبا ارائه کردیم. در این نوشته سعی می کنیم به روشهای استفاده از بخش باس برای تنظیم و اجرای زیبای یک قطعه اشاره داشته باشیم.
دو خبر موسیقی

دو خبر موسیقی

پس از موفقیت شوریده، کار گروه دستان و پریسا و انتخاب این اثر بعنوان بهترین موسیقی سال ۲۰۰۳ از طرف وزارت فرهنگ فرانسه، گروه دستان این بار با اثر تازه خود” گل بهشت” در آمریکای شمالی در راه است.
عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

پس از چند سال از توقف انتشار سالنامه های موسیقی که توسط علیرضا میرعلینقی تهیه می شد، در خبرها آمد که انتشار سالنامه موسیقی از سر گرفته شده و قرار است مراسم رو نمایی آن به اجرا برسد. در مراسم رونمایی مشخص شد که اینبار برخلاف سالهای گذشته حمیدرضا عاطفی تولید این سالنامه را به عهده داشته است. حمیدرضا عاطفی معاون اجرایی خانه موسیقی و از خبرنگاران باسابقه موسیقی و نوازنده تنبک (و ویولون به سبک ایرانی) است، او دو سال پی در پی داوری جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی را نیز به عهده داشته است. با او درباره این سالنامه جدید به گفتگو نشسته ایم:
باغسنگانی: کتابسازی نکردم

باغسنگانی: کتابسازی نکردم

وقتی شما نواری را از آرشیو تحویل می گیرید یک کارت به شما داده می شود تا اسامی و شماره نوارها را در آن بنوسید من با دوستانی که در آرشبو کار می کردند رفاقت خوبی داشتم و به من اجازه می دادند تا مابقی کارتها را هم ببینم. بسیاری از تهیه کنندگان برنامه های فرهنگی و هنری مراجعه کنندگان به این برنامه بوده اند. چند سال بعد متوجه یک فاجعه بزرگ شدم. متوجه شدم بخش قابل توجهی از این گنجینه در آرشیو مرکزی ناپدید شده است.
ایزایی و مکتب ویولون بلژیک (I)

ایزایی و مکتب ویولون بلژیک (I)

اوژن ایزایی، ویولنیست بلژیکی، از مشهورترین مستر ویولنیست های زمان خود به شمار می رود؛ «نیروی خارق العاده طبیعی ایزایی به عنوان یک مفسر» تحت تأثیر استعداد سرشار او در تُن و تکنیک نوازندگی نمود بیشتری می یابد. استعدادی که هم عصران او نیز به آن اشاره کرده اند. در واقع، ایزایی بزرگ ترین نماینده مکتب شگفت انگیز ویولن نوازی بلژیکی است که در هنر استادان او مانند ویوتام و وینیافسکی ریشه دارد. همانطور که خود ایزایی می گوید «در یک دوره هفتاد ساله برترین مکتبی بوده است که در کنسرواتوار پاریس و در آثار نوازندگانی مانند: ماسارت (Massart)، رمی (Remi)، مارسیک (Marsick) و دیگر مفسران حرف اول را می زده است».
احترام را به هنر، هنرمند و هنردوست برگردانیم

احترام را به هنر، هنرمند و هنردوست برگردانیم

علی‌رغم کمبودها و سختی‌ها، با تحمل ناملایمات پا به مسیر هنر گذاشته‌ایم و به دنبال درکی عمیق‌تر از زیبایی‌ها و انسانیت امیدوارانه پیش می‌رویم. علاوه بر تلاش در بدست آوردن آگاهی و مهارت، معتقدیم آنچه ما را در زمره‌ی هنرمند و هنردوست با یکدیگر متحد می‌کند رفتارهایی برآمده از اخلاق و تلاش برای حرمت نهادن به کرامت انسانهاست.
چشمه ای جوشیده از اعماق (VII)

چشمه ای جوشیده از اعماق (VII)

میزان نمایی در این قطعه تعیین نشده و نغمه ها در قالب هیچ ریتم مشخص و تعریف شده ای نیستند. با اینحال پارت، نوت سیاه (بدون دم) را برای دیرندهای کوتاه و نوت گرد را برای دیرندهای بلند برگزیده است. هر دو دست از نظر ریتمی، یونیسون می نوازند و بطور کامل و در تمام طول قطعه به موازات هم پیش می روند و تناظر یک به یکی بین دو دست برقرار است: هر نوت دست راست مقابل یک نوت از دست چپ. در چنین قطعه ای که از نظر ریتم آزاد است، میزان بندی و نشانه های دیرندی تعریف دقیقی نمی توانند داشته باشند.
زندگی و آثار جهانگیر ملک

زندگی و آثار جهانگیر ملک

مرحوم جهانگیر ملک، در بیست و نهم بهمن ماه سال ۱۳۱۱ در تهران خیابان ری، کوچه آبشار، پا به عرصه وجود نهاد. علاقمندی ایشان نسبت به نوازندگی تنبک از همان دوران تحصیل در دبیرستان دارالفنون شروع شد. اکبر گلپایگانی، خواننده مشهور از دوستان مدرسه ای ایشان بود که در همان دوران تحصیل نیز با هم به تمرین موسیقی می پرداختند.