نقش زنان در موسیقی ایرانی (II)

تا اینکه رسید به نظام ضبط های استودیویی که هنرمندان را چهره می کردند یک نام که تلفظ آن ساده باشد و خیلی سریع و با سرعت در جامعه در میان مردم جا بیفتد، این رسم تا زمان انقلاب اسلامی پا بر جا بود و پس از انقلاب اسلامی هنرمندان از نام حقیقی خود استفاده کردند و فقط نام کوچک در برخی خوانندگان تغییر کرد.

پس از پایان ضبط ۱۲۹۱ ش در تهران اثری دیگر از بانوان ضبط نمی گردد و پس از ۱۲۹۳ ش در تفلیس که آخرین ضبط دوره قاجاریه است تا سال ۱۳۰۶ به مدت ۱۴ سال هیچ کمپانی حاضر به سرمایه گذاری و ضبط از هنرمندان موسیقی نشد شرایط نامطلوب اقتصادی در آن روزگار و عوض شدن حکومت از قاجاریه به پهلوی تا تثبیت شرایط مطلوب اقتصادی باعث شد که در سال ۱۳۰۶ کمپانی های صفحه پرکنی به ایران بیایند در این زمان سازه های اجتماعی تغییر کرده است و زنان در عرصه اجتماعی به فعالیت می پردازند و گرامافون آرام آرام جای خود را در اماکن عمومی به مانند هتل ها – مسافرخانه ها – قهوه خانه ها و … باز می کند و مردم در وقت عبور از پیاده روها آواهای مختلف را از روی صفحات گرامافون می شنوند.

در این زمان قمرالملوک وزیری که نزد مرتضی خان نی داود تعلیم یافته آواز می خواند و آثارش به روی صفحات هیزمستر زویس به ضبط می رسد اولین اثرش در بیات اصفهان است او اولین زن آوازه خوان است که بیش از ۳۰۰ اثر را روی صفحات گرامافون خواند و بخش بزرگی از ردیف آوازی و گوشه های موسیقی را به روی صفحات ضبط کرد آثار او در طی چند دوره ضبط تا سال ۱۳۱۲ ش با کمپانی هیزمستر زویس و پولیفون با هنرمندانی چون نی داود – ارسلان درگاهی – یاحقی و … به ضبط رسید.

وی در سال ۱۳۰۴ در گراند هتل مرغ سحر را اجرا کرد که شعرش از ملک الشعرای بهار و ساخته نی داود است اما این اثر وی به روی صفحه گرامافون ضبط نشد. قمر الملوک وزیری در مردادماه ۱۳۳۸ در انزوا و سکوت درگذشت. مرغ سحر باصدای ملوک ضرابی و تار نی داود با کمپانی پولیفون برچسب قرمز رنگ به ضبط رسید و به دلیل استقبال زیاد چندین بار باز تولید گردید . ترانه مرغ سحر تبدیل به یک خاطره قومی شد و تا سال ۱۳۰۹ سه خواننده آن را به روی صفحات گرامافون به ضبط رساندند.

۱-ملوک ضرابی با کمپانی پولیفون تار نی داود ۱۳۰۶
۲-جمال صفوی با کمپانی کلمبیا، تار: سالاری، پیانو: استوار، ویولون: منصوری، ضرب: مهری غیاثی (۱۳۰۷)
۳- هلن ایران الدوله با کمپانی پته پیانو (۱۳۰۹)
ملوک ضرابی نیز از پیشگامان بانوان خواننده است که در چندین دوره به ضبط آثار خود پرداخته از جمله با نی داود، مرتضی خان محجوبی، صبا و… از آثار معروف او «نرمک نرمک» است با شعر شهر آشوب و آهنگسازی عبدالله جهان پناه؛ ملوک ضرابی وی ۱۱۸ سال عمر کرد و در شب عید فطر ۱۳۷۶ ش دار فانی وداع گفت.

یک دیدگاه

  • بهرام زندی
    ارسال شده در شهریور ۳۰, ۱۳۹۶ در ۴:۰۸ ق.ظ

    تاریخ درگذشت ملوک ضرابی ۱۵ دی ۱۳۷۸ می باشد . ایشان هنگام فوت سن بالایی داشتند ولی ۱۱۸ سال به نظر اغراق آمیز هست !

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

پدرام فریوسفی: می خواهیم با ارکسترهای غربی مقایسه شویم

پدرام فریوسفی: می خواهیم با ارکسترهای غربی مقایسه شویم

آرشه گذاری را آقای گوران با نظر شف های ارکستر انجام می دهند که بخشی با حضور ارکستر و بخشی بدون حضور آنها انجام می گیرد.
آیا در آفریقا به اتنوموزیکولوژی نیازمندیم؟ (I)

آیا در آفریقا به اتنوموزیکولوژی نیازمندیم؟ (I)

آکین یوبا (Akin Euba) آهنگساز، موزیکولوگ و پیانیست نیجریه ای است، او در دپارتمان موسیقی وابسته به دانشکده هنر ها و علوم دیتریش دانشگاه پیستبورگ تدریس می کرد و در سال ۲۰۱۱ بازنشسته شد. یوبا در سال ۱۹۳۵ در لاگوس نیجریه متولد شد. در زندگینامه یوبا با عنوان «آکین یوبا: آشنایی با زندگی و موسیقی یک آهنگساز نیجریه ای» (Akin Euba: An Introduction to the Life and Music of a Nigerian Composer) که توسط جاشوآ یوزگوه (Joshua Uzoigwe) نوشته شده است، درباره پدر و مادر یوبا آمده که پدرش آلفائوس سوبیئی یوبا، در جوانی موزیسین فعالی بود.
الیزابت شوارزکوف، نقطه اوج سوپرانو

الیزابت شوارزکوف، نقطه اوج سوپرانو

الیزابت شوارزکوف (Elisabeth Schwarzkopf ) متولد نهم دسامبر سال ۱۹۱۵، خواننده اپرای آلمانی الاصل تبعه کشور انگلستان و در زمره برجسته ترین خوانندگان soprano به شمار می رود، اجراهای متعدد و درخشان آثار بزرگانی چون Mozart، Strauss و Hugo Wolf، از دلایل عمده شهرت جهانی این هنرمند بزرگ است.
دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (III)

دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (III)

تاثیر این ذهنیت را در یکی از موثرترین لحظات عملش در تحلیل «کنسرتینو برای سنتور و ارکستر» «حسین دهلوی» می‌بینیم، همانجا که نویسنده فرم کلی این کنسرتوی کوچک را مشابه یک نوبت یا مجلس دستگاهی، مرکب از پیش‌درآمد-آواز-چهارمضراب-آواز-تصنیف-رنگ می‌بیند و بر آن اساس تحلیل می‌کند (ص۴۶)؛ امری که با توجه به مکتب موسیقایی آهنگساز قدری دور از ذهن به نظر می‌رسد. افزون بر آن به‌کارگیری نمونه‌هایی از تئوری فواصل موسیقی ایرانی -که در یک سده‌ی اخیر دست‌کم دو بار دستخوش تغییرات بنیادی شده- برای تحلیل آهنگسازانی که نه از نظر سبکی به آن نوع نگاه وابسته‌اند و نه در دوره‌ی ساخت این آثارشان نظریه‌های مورد بحث هنوز وجود داشته است (مانند برگزیدن کتاب «کتاب مبانی نظری و ساختاری موسیقی ایران» که یک کتاب تئوری جدید است برای تحلیل «همایون» «لمر») (۶).
تاریخ را با به تاریخ سپردن فقر خواهیم ساخت

تاریخ را با به تاریخ سپردن فقر خواهیم ساخت

سر باب گلدوف، برنامه ریز و بنیانگزار مجموعه کنسرتهای عظیم live 8 قول داده بود که این برنامه “بزرگترین کنسرتی که تا کنون اجرا شده” خواهد شد، او با در کنار هم جمع کردن ستارگان موسیقی و به وجود آوردن فضایی مناسب برای وقوع اتفاقی نظیر هم نوایی دوباره گروه Pink Floyd و هم چنین اولین اجرای زنده ترانه به یاد ماندنی “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” بیتلز توسط سر پاول مک کارتنی Paul McCartney و U2 ، به قول خود وفا کرد.
درباره‌ی اختلاف روایت‌های گوشه‌ی «سلمک»

درباره‌ی اختلاف روایت‌های گوشه‌ی «سلمک»

استاد فقید علی تجویدی ضمن بازگویی ماجرای گردآوری و ثبت و ضبط ردیف موسیقی کلاسیک ایران و بیان اختلاف نظر برخی استادان در پاره‌ای موارد، اختلاف در خصوص روایت های مختلف گوشه سلمک دستگاه شور را با ذکر پنج نمونه نغمه نگاری از روایت‌های سازی و آوازی، نشان داده است (تجویدی، سلمک و ملمک، تهران: کتاب ماهور ۱۳۷۲: ۵۲ ـ ۵۷).
فروغ فروزان موسیقی ایران(I)

فروغ فروزان موسیقی ایران(I)

این اواخر موسیقی ما بسیار داغ دیده شده است. وقتی با پر پر شدن موسیقی دانان روبرو می شویم، یکی در آن بین بیش از همه عذادار است، همه می دانند که باید به وی تسلیت بگویند، وی چه بسا از بسیاری از صاحبان عذا عذادارتر است. گویی نزدیک ترین عزیزش پر پر شده است. وی «فروغ بهمن پور» است، فروزان چون فروغ فرخ زاد.
وداع با آقای فاگوت

وداع با آقای فاگوت

۴۰ روز پیش بهمن پورقناد نوازنده فاگوت و مدیر سابق ارکستر سمفونیک تهران و اپرای تهران پس از یک دوره دراز مدت بیماری درگذشت.
هستی و شناخت در منظر هنر (I)

هستی و شناخت در منظر هنر (I)

شناخت حاوی مثلثی از خیال، تجربه و عقل است. هر شناختی از خیال آغاز، سپس به تجربه و در فرجام به عقل یا همان مجموعه منطق های زاییده شده فرجام پیدا می کند. حذف هر یک از این سه قلمرو منجر به ابتر ماندن شناخت خواهد شد. خیال نیرو و انگیزه تحرک برای شناخت را فراهم می کند، بستر ظهور عشق و کنجکاوی است، نیرویی است که انسان را وا می‌دارد تا از تسلط خطرناک تکرار برخود رها شود، قدرتی است پرسش آفرین.
“رازهای” استرادیواری (IX)

“رازهای” استرادیواری (IX)

Stradivari برای کسب دانسته های خود بطور قطع از تجربیات بسیاری که در مورد ساخت سازهای موسیقایی در کرمونا بصورت گسترده و فراگیر صورت گرفته بود، بهره جسته است. او در ابتدا توانست از وجود Andrea Amati که در این شهر در طی نیمه اول قرن ۱۶ مشغول به کار بوده استفاده کند.