روی دانوب زیبای آبی (I)

‌‌‌یوهان‌ اشتراوس
‌‌‌یوهان‌ اشتراوس
‌‌‌یوهان‌ اشتراوس به آن دسته کوچک از آهنگسازان بزرگ‌ تعلق دارد که در زمان‌ حیات‌ شان، شاهد‌ موفقیت‌های بـزرگ خـود بودند و بارها به عناوین مختلف در برابر هزاران تماشاگر برای‌ او جشن‌ گرفتند. یکی از جشن‌های بزرگ در روزگار اشـتراوس در سال‌ ۱۸۹۲ بود که‌ به مناسبت پنجاهمین سال‌ نخست‌ کنسرت او در دوممایر (Dommayer) هـیتسینگ وین برپا شد. یـکی‌ از جـراید وین سخنرانی کوتاه یوهان اشتراوس را که به مناسبت‌ این جشنواره بیان کرده بود چاپ کرده که این متن توسط سعدی حسنی، موسیقی شناس فقید ایرانی ترجمه شده است:

«آقایان محترم: (پس‌ از اندکی سکوت) من سخنران‌ نیستم. افتخاری را که امروز نصیب من شده به گذشتگان‌ خـود مدیونم (تحت تأثیر احساسات) به پدرم و به یوزف‌ لانر، (J. Lanner) آنها بودند که به من‌ آموختند‌ چگونه‌ می‌توانم این موفقیت را کسب کنم. تنها امکان من این بود که‌ فورم کار آنها را گسترش دهـم.

ایـن تنها کار من بود، کار کوچک من (صدای فریاد جمعیت‌)، از‌ شما خواهش می‌کنم به همان اندازه که‌ استحقاق دارم از من قدردانی کنید. من احساس می‌کنم که‌ بیش از حد به من افـتخار داده مـی‌شود. (پس از کمی‌ سکوت‌)… من‌ خیلی صحبت کردم… دیگر چیزی ندارم‌ بمناسبت‌ یکصد و هفتاد و چهارمین سال تولد یوهان اشتراوس.

موسیقی در جهان روی‌ دانوب‌ زیبای آبی
پروفسور ابرهارد وورتسل‌ (Eberhard warzel)
این بیان‌ حقیقی‌ با‌ شکسته نفسی یک هنرمند بزرگ است‌ که اهمیت یوهان اشتراوس را در تاریخ موسیقی روشن‌ می‌کند؛ «او کامل کننده یک فرم‌ موسیقی‌ است‌ کـه دویـست‌ سـال در این جهان آشفته دوام‌ کـرده‌ و هـنوز هـم با وجود تحولات فرم رقص، بعد از سالهای ۱۹۲۰ دارای ارزش‌ شایسته در جهان موسیقی و رقص است‌. موسیقی‌ آهنگسازی‌‌ که خود هیچگاه به آهنگ والس نـرقصیده اسـت. امـروز هم‌ میلیونها مردم با وسایل ارتباطی به مـوسیقی او گـوش می‌دهند. امّا در زمان یوهان اشتراوس نیز که هنوز‌ وسایل‌ ارتباط‌ جمعی وجود نداشت یک والس شاهکار آفرینش‌های زمان خود شـد: «والس دانـوب‌» و چون‌ اشتراوس رنگ‌ها را درست تشخیص نمی‌داد آنرا «دانوب‌ زیبای آبـی» نامید. (باید دانست که دانوب‌ در‌ هیچ‌ موقع از سال آبی و زیبا نیست! مترجم). او هرگز تصور نمی‌کرد با‌ این‌ والس بـه چـنان موفقیتی دست یابد که به مناسبت‌ بیست و پنجمین سال ایجاد ایـن والس در‌ سراسر‌ پراتر (محله‌ای از وین) جشنی بگیرند و کلیه ارکسترهای نظامی‌ وین در آن شرکت جویند‌.

هفت‌ سال بعد وقـتی یـوهان اشـتراوس وفات یافت ادوارد هانسلیک‌ (E. Hanslik‌) منقد موسیقی درباره او نـوشت:«… از مـیان صـدها والس معروف تنها یکی از آنها‌ «دانوب‌ آبی» را نام ببریم که به بالاترین درجه شهرت رسـیده اسـت. هـمانطوری که‌ سالها‌ پیش‌ هم نوشته بودم کافی است سه نت‌ اول آن «ر ماژور» به صدا درآیـد تـا‌ همه‌ چهره‌ها گشوده‌ شود».

والس‌های اشتراوس در حقیقت مجموعه‌ای از چهار یا پنج‌ والس‌ کـوچک‌تر‌ اسـت کـه اغلب دارای یک مقدمه گاهی‌ طولانی سنفونیک است.

والس دانوب آبی نمونه کاملی‌ از‌ والس‌های‌ اشتراوس‌ اسـت و چـنین ساخته شده است:

۱-مقدمه در لاماژور (در حقیقت درجه‌ پنجم‌ تونالیته‌ اصلی) و وزن ۸/۶ شروع می‌شود و شـامل آهـنگ تـغییر یافته‌ نخستین والس است و به وسیله یک پاساژ (Passage‌) به ریتم‌ اصلی ۴/۳ تبدیل می‌شود و به کمک یـک سـپتاکورد، به‌ تونالیته اصلی‌ و ماژور‌ وارد می‌گردد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

رهبری: از سرنوشت آثار ضبط شده آهنگسازان ایرانی در بنیاد رودکی خبری نیست!

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علی رهبری، رهبر ارکستر و آهنگسازی نام آشنای موسیقی ایران، این گفتگو در برنامه رادیویی نیستان (شبکه فرهنگ) انجام شده است. به تازگی اثری از علی رهبری به نام «نوحه خوان» با همکاری انتشارات ناکسوس به انتشار رسیده است. علی رهبری با اینکه تا به حال رهبری بیش از ۲۵۰ اثر را با انتشارات ناکسوس به عهده داشته است، این اولین بار است که یک اثر آهنگسازی شده از او به انتشار می رسد. درباره این آلبوم با او گفتگویی داشته ایم:

درباره ملکه برومند

ملکه برومند که با نامهــای «م.ب»، «ملکه هنر» و «ملکه حکمت شعار»، شهرت داشت، نام اصلی اش ملکه الزمان برومندفرد و اهل نائیج از توابع نور مازندران بود. ابوالحسن صبا در مدت اقامت خود در مازندران او را کشــف کرد و با خود به تهران آورد. ۶ سال تحت تعلیم صبا بود و مدتی هم نواختن ســنتور را نزد حبیب سماعی آموخت. وی جزو معدود افرادی است که آواز را فقط از صبا آموخته و نزد هیچ یک از استادان آن روزگار برای آواز شاگردی نکرده است.

از روزهای گذشته…

در باب متافیزیک موسیقی (X)

در باب متافیزیک موسیقی (X)

موسیقی رونوشت اراده یا خواست است. در حالی که سایر هنرها، رونوشت ایده ها هستند. همچنان که خود جهان، عینیت بی واسطه و رونوشتی از کل اراده است، موسیقی نیز رونوشتی از اراده است. در نتیجه، موسیقی مطلقا چون دیگر هنرها، رونوشت ایده ها نیست؛ بلکه رونوشت خود اراده است که ایده ها عینیت آن هستند. موسیقی با دور زدن از کنار این ایده ها، رونوشتی مستقیم از اراده یا خواست است؛ همچنان که خود جهان چنین است. اراده یکبار خود را به صورت مجموعه ای از پدیده های خاص در یک کل بزرگ (جهان) و بار دیگر به صورت موسیقی نشان داده است. موسیقی نماد خواست ماهیت شئ در ذات خویش است و در این وجه هنری، آوای دنیای پنهان به گوش می رسد. موسیقی بدون واسطه ایده ها، به بیان چیزهایی می پردازد که ما هرگز آنها را در سایه ایده ها و مفاهیم درک نخواهیم کرد. اگر بتوانیم آنچه موسیقی بیان می کند را بفهمیم، به فلسفه راستین پی خواهیم برد.
ویلنسل (VIII)

ویلنسل (VIII)

گلیساندو افکت اجرایی است که بوسیله سراندن انگشت به بالا و پایین گریف، بدون رها کردن سیم اجرا می شود. این حرکت باعث می شود ارتفاع صدا به نرمی و بدون بریدگی و تغییرات پله پله، بالا و پایین برود.
شیوه ای نوین در نوازندگی گیتار کلاسیک (II)

شیوه ای نوین در نوازندگی گیتار کلاسیک (II)

قطعاً تفکر وی امکان اجرای آن برای همه ی نوازندگان نبوده. اینکه چه نوازندگانی قادر به اجرای آن باشند گویی برای وی اهمیتی نداشته، چرا که تمام باورهای ما برای استاندارد فاصله ی بین انگشتان دست چپ را نادیده گرفته است. به هر حال شما در مسیر چنین تفکری و با داشتن دستانی منعطف و قدرتمند نیز، امکان گرفتن فاصله ای بیش از ۶ یا ۷ فرت (Fret) را در قسمت سر دسته ی ساز ندارید.
علی رهبرى در شبکه سى ان ان

علی رهبرى در شبکه سى ان ان

شبکه تلویزیونى سى ان ان از چندى پیش در حال پخش برنامه اى با عنوان «درون خاورمیانه» (Inside the Middle East) درباره مسائل اجتماعى و فرهنگى کشورهاى منطقه است. در تیتراژ این برنامه که نام کشورهاى مورد بررسى نوشته مى شود نشانى از ایران نیست ولى در آخرین برنامه این مجموعه که شنبه شب، پانزدهم بهمن ۱۳۸۴ (پنجم فوریه ۲۰۰۶) پخش شد، در کنار گزارش هایى از عربستان سعودى و عراق، گزارش نسبتاً مفصلى نیز به استعفاى ناگهانى على رهبرى از رهبرى ارکستر سمفونیک تهران اختصاص داشت.
شکوری: همه ایرانی ها شاعر هستند!

شکوری: همه ایرانی ها شاعر هستند!

آن دوره ای که با صداو سیما کار می کردم با آقای پورتراب در ارتباط بودم و پیش ایشان می رفتم. من به ایشان پیشنهاد دادم که چرا قطعاتتان را ضبط نمی کنید؟ آقای پورتراب یک سری قطعات را که همین سال های اخیر نوشته بودند و یک سری را هم که مربوط به سال های قبل بود و کارهای ارکستری بود به من دادند و موافقت کردند این قطعات اجرا شود؛ من این قطعات را به تلویزیون بردم؛ یکی «برای یک فرشته» نام داشت که یادم است یکبار که رفتم و ضبط کردیم متاسفانه فایل اش گم شد و البته چک حق الزحمه ماهم گم شد!
روش سوزوکی (قسمت اول)

روش سوزوکی (قسمت اول)

مقدمه: شینی چی سوزوکی (Shinichi Suzuki)، مدرس ویولون که شهرت جهانی دارد، در شهر ناگویای ژاپن متولد شد. پدرش معروفترین کارگاه ویولون سازی را داشت. ابتدا نزد پدرش شاغل بود؛ نواختن را هفده سالگی شروع و تحصیل خود را در توکیو به انتها رساند و بعد عازم برلین شد، جایی که هشت سال تمام شاگردی کارل کلینگلر (Karl Klinglers) را کرد، به علاوه در این شهر توانست با نامدارترین هنرمندان و پژوهشگران آشنا شود، از جمله آلبرت انیشتن.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (II)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (II)

«دکتر داریوش صفوت» در ارتباط با کیفیت نوازندگی مختاری، در کتاب‌ «پژوهش دربارهء استادان موسیقی ایران و الحان موسیقی ایرانی» می‌نویسد: «وی در اجرای ردیف روی ویولن بی‌نظیر بود و تمام مضراب‌های تار و سه تار را با آرشه ویولن اجرا می‌کرد.»
Bossa Nova موسیقی قشر مرفه یا ملی گرا !

Bossa Nova موسیقی قشر مرفه یا ملی گرا !

آمریکای لاتین دنیای ریتم های پر انرژی و زیبا می باشد و Nova Bossa یکی از آشناترین این ریتم ها برای ما ایرانی ها است. بوسا نوا ریتمی است که معولا” با سرعت معتدل – نه کند و نه تند – اجرا می شود، این ریتم که ریشه در فرهنگ غنی برزیل دارد در حدود سالهای ۱۹۵۰ هنگامی که تغییرات سیاسی وسیعی در کشور برزیل رخ داد و اقتصاد این کشور رو به شکوفایی گذاشت، به تدریج جایگزین ریتم قدیمی تر Samba شد.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هشتم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و هشتم)

وقتی که ما به این مرحله می‌رسیم، کودک تازه شروع می‌کند به تدریس شدن. مادر سوالی می‌کند: مایل هستی که تو هم ویولن بنوازی؟ کودک جواب می‌دهد. بله! و تو خوب تمرین خواهی کرد؟ بله، حالا پس خوب ما از معلم خواهش می‌کنیم که دفعه بعد تو را هم شرکت بدهد این کار همیشه ما را به موفقیتی که می‌خواهیم به آن می‌رساند و این ساعت چه ساعت هیجان انگیزی است! کودک با یک فخری می‌گوید. من هم ویولن نواختم، از الان می‌توانم با بچه‌ های دیگر نوازندگی کنم.
موسیقی پاپ

موسیقی پاپ

برای آشنا شدن با موسیقی پاپ بهتر است ابتدا توضیح کوتاهی درباره موسیقی مردم پسند یا Popular music بدهیم، موسیقی مردم پسند، به هرنوع سبک موسیقی گفته میشود که در دسترس عامه مردم است و به شکل تجاری عرضه میشود.